Onderstaande tekst droeg ik voor tijdens het Rector on Tour op de beta-faculteit van de Radboud Universiteit, op 13 december 2011. Het lijkt heel wat tekst, maar als ik het voordraag vliegt de tijd natuurlijk ;)

–

De leden van de facultaire studentenraad vroegen mij of ik een column wilde voordragen voor het mooie terugkerende “Rector on tour” programma aan mijn faculteit. En hoewel ik op vrijwillige basis eigenlijk geen columns wil schrijven voor studenten die met een gratis lunch gelokt moeten worden, maak ik voor de komst van onze Rector Magnificus graag een uitzondering.

En als het college van bestuur niets te verbergen heeft, dan zou het ook de nieuwsredactie weer meer middelen en vrijheden mogen geven en radiostiltes tot het verleden laten behoren. Op een universiteit moeten we niet geheimzinnig doen over wat er gebeurt en waarom dat gebeurt, we moeten juist trots zijn op onze universiteit. Hier wordt fantastisch onderzoek gedaan en ook veel van onze opleidingen zijn van hoog niveau. Dat moeten we juist krachtig ventileren, en publicitaire tegenvallers op de koop toe nemen! Waar komt toch dat verlangen naar achterkamertjes en mediacontrole vandaan? Mijnheer Kortmann, kunt u ons dat vertellen?

Voor mijn zoontje heb ik het liedje “Tiny Salmon” dat Tom Green zingt in de film “Road Trip” naar het Nederlands vertaald en van bescheiden aanpassingen voorzien. Erg leuk en makkelijk om te spelen/zingen, en kinderen vinden het geweldig vanwege alle interessante geluiden.

Toen de facebooks mij informeerden dat de kelder van het Huygensgebouw van de Radboud Universiteit, oftewel, de vloer onder mij, maar dan 25 meter lager, blank stond, kon ik het niet laten zelf even polshoogte te nemen. De foto’s kon ik niet voor mijzelf houden. (klik voor grote versies)

Nu zorgt zo’n bovenstaande kelderstraat vol water al voor mooie plaatjes, maar achterin de parkeergarage blijkt water zich te hebben opgehoopt achter een pui. De druk is daar zo hoog geworden dat deze er met deur en al uit gebarsten is!

Zoals je kunt zien stond heeft het water een behoorlijke druk op weten te bouwen achter deze deur, het water stond maar liefst tot zo’n 60 cm hoog!

Dag lieve bezoekers,

Vanaf vandaag hebben verschillende bloggers, waaronder ik, hun krachten gebundeld op Vrij-Zinnig.nl. Nieuwe berichten zullen daar worden geplaatst. Voeg Vrij-Zinnig.nl daarom toe aan je bookmarks en RSS feeds. Deze blog, www.jbos.eu, zal voorlopig minder intensief worden ingezet.

Bedankt voor alle bezoek en reacties de afgelopen periode, ik hoop u terug te zien op Vrij-Zinnig.nl.

Joep

Wat een verschrikkelijk drama vond er gisteren plaats in Noorwegen. Kranten, blogs en Twitter staan er vol mee. Begrijpelijk. Ik kan het niet laten er ook iets over te schrijven, hoewel misschien evident wil ik het toch gezegd hebben.

Toen ik gisteren las over de bomaanslag werd er volop gespeculeerd over de dader. Op dat moment was overigens nog niet bekend dat de omvang van het drama met de schietpartij erbij zo gigantisch zou zijn. Er werd verondersteld dat al-qaeda, of een soortgelijke radicale islamitische terreurorganisatie achter de aanslag zat. Behoorlijk voorbarig, maar begrijpelijk dat media een antwoord pogen te geven op een van de belangrijkste vragen van lezers: wie zit hierachter?

Inmiddels lijkt het vrij duidelijk dat niet een radicale moslim, maar juist een conservatieve rechtse islam-criticus, waarschijnlijk zelfs uitgesproken Wilders-fan, achter de aanslag zit. En ineens vliegt alle modder in de online discussies precies de andere kant op dan gisteren het geval was.

Hoezeer ik de PVV ook verantwoordelijk houd voor haatzaaierij en ordinaire verpaupering van de samenleving, voor deze terroristische aanslag kan men Wilders niet verantwoordelijk maken. Een kleine radicale beweging, of misschien zelfs een eenling, blijkt helaas in staat om zoveel verdriet te veroorzaken. Dit had ook iemand  met anti-kapitalistische, radicaal-islamitische of dierenactivistische achtergrond kunnen zijn. Dat had de omvang van het drama niet veel groter of minder groot gemaakt. Er zitten helaas rotte appels in verschillende manden, los van of je de rijpe appelsoort lekker vindt.

Bijna alle 1,5 miljoen PVV-stemmers in Nederland vinden deze aanslag waarschijnlijk net zo verwerpelijk als u en ik, en zijn niet “guilty by association”. Datzelfde geldt over het algemeen voor dierenliefhebbers, moslims en socialisten wanneer drama’s plaatsvinden door individuen (met extremistische opvattingen) met hun signatuur.

Terreurdreiging gaat niet uit van moslims, islam-critici, links of rechts, maar van intolerantie. Zij die de dialoog niet zoeken en zo in hun radicaliserende kringen tegelijkertijd het argument en het verstand verliezen. Angst en haat gaan vervolgens hand in hand.

Het doet me denken aan een tekst uit Frank Herbert’s Dune (in het Nederlands “Duin”):

Litanie van de angst
Ik moet niet bang zijn,
Angst is de moordenaar van het verstand,
Angst is een halfdood, die volledige vernietiging meebrengt.
Ik zal mijn angst onder ogen zien,
Ik zal mijn angst over en door mij heen laten vloeien.
En als hij voorbij is zal ik mijn innerlijk oog op zijn pad richten.
Waar de angst is gegaan is niets achtergebleven.
Alleen ik zelf blijf.

Laten we scherp blijven om extremisme tegen te gaan waar zich dat ontwikkelt, maar zullen we ontstane angst door terreuracties niet laten overwinnen? We moeten de dialoog met andersdenkenden fatsoenlijk blijven voeren. Een afwijkende mening is niet per se gevaarlijk. Intolerantie wel.

Kent u het “Stanford Marshmallow Experiment”? Het is een oud psychologisch testje dat vaak is uitgevoerd. Sommige uitvoeringen daarvan zijn schitterend om te bekijken. Het concept is eenvoudig: een jong kind, categorie basisschool, wordt op een stoel voor een tafel gezet in een lege ruimte. Op die tafel wordt een schoteltje met een enkele marshmallow gezet. Het kind wordt beloofd dat als het de marshmallow niet opeet, het als de begeleider terugkomt er één extra krijgt.

De begeleider gaat weg en laat een jongen in de lege ruimte achter:

Twee marshmallows.

Niiiiice.

Zou die tweede net zo groot zijn als deze?

Wat ziet dit spekje er lekker uit.

Hmmm.

Straks heb ik er twee.

Hoe zou hij ruiken? Oehhhh… Yes yes yes!

Nog even geduld…

Ik neem een klein likje, dat mag vast wel.

Poedersuiker met spekjessmaak! Whahaaaa niiiiiiice!

…

Arrrggggg! Moet… Weerstaan…

Een heeeeeel klein hapje dan. Van de onderkant.

ARWWWW LEKKERRRRRR!!!

Komt ‘ie nou nog eens terug?

Pliiiiieeeees?

Ik neem nog een heel klein…

arrgg nee!!!! MOET… MARSHMALLOW… ARGGG *HAP* *OMNOMNOM*

Voelt u mee? Ik wel hoor! Aiaiai!

Afgelopen week is, na een voorbereiding van het onderzoek van bijna 2 jaar, eindelijk het onderzoeksprogramma eindberging radioactief afval (OPERA) van start gegaan. Dit programma zal vijf jaar duren en onderzoeken hoe de langetermijn berging van radioactief afval in Nederland zal plaatsvinden. Al decennialang wordt er in Nederland gevaarlijk radioactief afval geproduceerd. Dit afval is nog vele duizenden jaren zo radioactief dat het veilig opgeborgen moet worden. Vreemd genoeg is er sinds de productie nog geen structurele oplossing voor dit afvalprobleem. Alleen voor de eerste honderd jaar is hier een (relatief dure) tijdelijke opslag voor geregeld, maar daarna? Niemand weet nog wat we er daarna mee gaan doen. Beproefde veilige langdurige opslagmethodes zijn er niet.

Toch vreemd. Maxime Verhagen heeft het al op een akkoordje gegooid met een handvol investeerders die in Nederland een tweede kerncentrale gaan bouwen, maar hoe we de komende generaties gaan beschermen tegen het radioactieve afval van onze stroomvoorziening is nog erg onzeker. Is dat een logische volgorde bij het maken van zulke veelomvattende plannen?

De meeste kids uit het experiment konden niet wachten en vielen ten prooi aan de hebzucht. Van de enkeling die de verleiding van de kortetermijnwinst weerstond zou later blijken dat hij/zij het verder schopte in onderwijs en carrière.

Maar Verhagen hoeft de afweging niet zorgvuldig te maken. Dat een mens, laat staan de overheid, onmogelijk in staat is om voor vele eeuwen vooruit plannen te maken is niet relevant. Als er nu een lekker spekje op je bord ligt, waarom dan wachten tot je weet wat de consequenties van het opeten zijn? De ware prijs die ons nageslacht ervoor betaalt zullen we waarschijnlijk nooit weten.

Fijne vakantie iedereen!

Dit was de laatste column die ik dit academisch jaar schreef voor Radboudnet/nieuws.

Veel studenten moeten na het afstuderen hun kamer uit. Wat dan? Huren? Kopen? Nijmegen? Randstad? Buitenland?

Dat laatste is een persoonlijk dilemma. Ik blijf voorlopig waarschijnlijk in het mooie Nijmegen. Waar ik snel uit ben is dat ik voorlopig niks ga kopen.

De huizenmarkt staat op instorten, zo kan het niet verder. Afgelopen week maakte het kabinet het besluit bekend om de overdrachtsbelasting tijdelijk te verlagen van 6 naar 2 procent. Verstandig! Mensen zouden niet moeten worden belemmerd om van huis te wisselen. In een tijdperk van tijdelijke contracten is verhuizen voor werk een groter risico. Met de verlaging van de overdrachtsbelasting worden de totale kosten koper, een belangrijke factor in dit risico, in de meeste gevallen bijna gehalveerd. Met een beetje geluk zal de woningmarkt ook nog even een klein beetje opleven, maar de oplossing voor een groter achterliggend probleem is het niet.

Volgens mij is het een gemiste kans dat deze belastingverlaging niet permanent wordt en uitgewisseld wordt voor een beperking van de hypotheekrenteaftrek bij nieuwe hypotheken. Zou dat een crash op de woningmarkt voorkomen? Nee, ik denk het niet. Het verlost de woningmarkt wel uit een pijnlijk lijden voor een onvermijdelijk keerpunt.

Het voor woonlasten besteedbare vermogen van hoge inkomens kon door de hypotheekrenteaftrek bijna verdubbelen. Aangezien alles zoveel waard is als de gek ervoor wil geven, groeiden huizenprijzen mee en werden huizen decennialang de beste investering die een mens kon doen. Ieder jaar steeg de waarde van een gemiddelde woning tot niet zelden een veelvoud van de inflatie. Omdat mensen deze trend herkenden waren ze extra bereid meer voor deze rendabele investeringen neer te tellen. Een zege voor huiseigenaren, maar een malaise voor starters.

Tot enkele jaren geleden. De huizenprijzen waren zo uit verband gerukt dat kopers, niet in de laatste plaats door een economische crisis, het er niet meer voor wilden betalen. Huizeneigenaren lieten hun hardware tevergeefs voor te hoge bedragen in de verkoop staan. Het valt ook niet mee om te erkennen dat je topinvestering niet de juiste bleek.

Dat deze overwaardering het resultaat is van de hypotheekrenteaftrek, is iets waar economen al jaren voor waarschuwden. Met een autistisch trekje mocht er van bepaalde partijen niet worden getornd aan de hypotheekrenteaftrek. Al die tijd is het probleem waarmee we nu worden geconfronteerd alleen maar groter geworden. Een woningmarkt die muurvast zit. Wanneer knapt de zeepbel van deze virtuele overwaarde? Iedereen weet dat er een dag komt waarop deze aftrekpost moet worden afgebouwd, aangezien het uiteindelijk iedereen geld kost en alleen de banken geld oplevert.

De kunstsector moet van dit kabinet op eigen benen staan. Afhankelijkheid van staatssteun heeft de markt verstoord. Nu weet ik niet of cultuur überhaupt zo’n marktproduct moet zijn als de woningmarkt, maar deze laatstgenoemde is ook nogal verstoord door belastingvoordeeltjes. Als dit kabinet echt met oplossingen wil komen, schrapen ze de ballen bij elkaar om de hypotheekrenteaftrek wel degelijk uit te faseren, om daarmee verdere schade te voorkomen. Een overhaaste doodsteek als bij het cultuurbeleid lijkt mij onverstandig.

“Niet iedere vwo’er kan meer zomaar naar de universiteit” kopte vanmorgen De Volkskrant.

Het academisch onderwijs wordt exclusiever: niet meer elke leerling met een vwo-diploma komt er automatisch voor in aanmerking. Universiteiten moeten kleinschaligere colleges aanbieden waarbij het verplicht is aanwezig te zijn. Het aantal herkansingen voor tentamens daalt. Studenten mogen voortaan worden geselecteerd op basis van hun cijfers en motivatie. Loting wordt afgeschaft.

Alsdus de ‘strategische agenda’ van de ministerraad deze morgen. Niet te geloven wat een pleister-op-pleister beleid.

Veel studenten kiezen momenteel om verkeerde redenen voor een academische opleiding. De reden is natuurlijk de slechte reputatie van de HBO’s (goh, hoe zou dat komen? Misschien omdat de meeste falende HBO-opleidingen nog veel minder kleinschalig werken?) en niet de aard van beroepsonderwijs. Veel academici klagen over de weinig practische insteek van hun universitaire opleidingen. Wat mij betreft komen er daarom, zoals er ook al opleidingen als geneeskunde en tandheelkunde zijn, meer beroepsopleidingen die een VWO vooropleiding vereisen (zie ook mijn vooruitblik op het Soeterbeeck Programma dit voorjaar over de keuze voor universiteit/HBO, en de uitgesproken column na afloop). Kleinschaligheid is volgens mij voor bijna ieder type onderwijs beter. Meer docenten per student zorgt voor een betere interactie en beter onderwijs. Maar juist de kleinschalige opleidingen zijn het minst rendabel, en dit kabinet maakt het financiele plaatje daarachter onmogelijk.

Dit kabinet houdt van regeltjes. Duw studenten in een korset, pomp ze door een dimplomafabriek en Nederland wordt goedkoop slimmer. Aldus de visie op onderwijs van Van Bijsterveldt en Zijlstra. Right.

Het Nederlandse onderwijssysteem moet beter. De waarde van een VWO diploma is door de tweede fase bezuinigingen flink gedaald en het hoger onderwijs past haar niveau aan op de instroom. Doet de instelling dat niet, dan studeren studenten niet snel genoeg af en krijgt de instelling niet genoeg middelen om voort te bestaan.

Gelukkig is het niveau van een opleiding niet belangrijk voor dit kabinet, want de kwaliteit van onderwijs kun je eenvoudig meten aan het aantal afgestudeerden. *sigh*

Nederland wordt steeds slimmer! Aldus ministers die steeds dommer worden.

Om het falen van het middelbaar onderwijs te compenseren gaan hoger onderwijsinstellingen nog eens na-selecteren. Wat is een middelbaar diploma nog waard? Een VWO diploma in de juiste vakken zou gewoon een entreebewijs moeten zijn voor een universitaire opleiding.

JA. Natuurlijk zitten er veel studenten bij die het academische niveau niet aankunnen. Pas het niveau daar niet op aan, maar  filter deze studenten er in een vroeg stadium uit. De voorselecterende werking van de propedeuse kan veel beter benut worden dan nu het geval is.

Propedeuse-studenten worden bij teveel opleidingen teveel gepamperd om de overgang van VWO naar universiteit “meer geleidelijk” te laten verlopen. Onverstandig! In een nieuwe omgeving is het belangrijk dat studenten direct met de daar geldende mores kennismaken. In plaats daarvan stellen studenten hun hoge verwachtingen, met daaraan gekoppelde inzet, vaak in de eerste maanden van de studie bij. Confronteer ze met “het nieuwe niveau”. Kunnen ze het aan? Dan mag je blijven. Zo niet, dan zit je (nog) niet op de juiste plek. Hoe eerder deze selectie plaatsvindt hoe beter. Is het kaf eenmaal van het koren gescheiden, resteert een werkbare studentenpopulatie die het niveau aankan. Dan is aanvullende selectie op basis van VWO resultaten niet nodig en wordt laatbloeiers een passende carriere niet onmogelijk gemaakt.

Selectie na een propedeusejaar vind ik onverdedigbaar. Van de resterende studenten is immers bepaald dat zij het niveau aan kunnen. Een jaar is naar mijn mening de maximale tijd die je van een student kunt “opofferen” als deze niet op de juiste plaats zit. Langstudeerders die wel op de juiste plek zitten kosten bovendien niks extra.

Verplichte aanwezigheid werkt een goede selectie juist tegen. Aanwezigheidsplicht is, naast consessies aan niveau, een andere verkeerde manier om studenten te pamperen.

De “oplossingen” van dit kabinet zijn pleisters-op-pleisters-op-pleisters. We moeten durven investeren in het middelbaar onderwijs, zodat het niveau daar weer omhoog kan. Goede docenten kunnen daarbij helpen, in Engeland worden potentiele eerstegraads docenten met een flinke som geld naar het middelbaar onderwijs gelokt. Ook moeten we stoppen ons te concentreren op aantallen hoger opgeleiden, de consequentie daarvan is alleen maar devaluering van diploma’s.

Het hoger onderwijs, zowel HBO als universiteit, kan zich het beste concentreren op intensievere propedeuses, zodat alleen de echt gemotiveerde studenten voor de opleidingen overblijven. Het gevolg zal ook meer differentiatie zijn. Iedere instelling zal zich richting op een bepaald type student, en in het eerste jaar zal blijken of deze op de juiste plaats zit. Alle aanvullende opgelegde regeltjes van de overheid zitten die goede selectie alleen maar in de weg.

De Nijmeegse universiteitscampus is een indrukwekkende archipel met op ieder eiland een andere taal en cultuur. Beta’s, medici, alfa’s. Als orang-oetans, gorilla’s en chimpansees. De een is niet per se beter dan de ander, maar helemaal dezelfde soort aapjes zijn het niet.

Cool. Er zijn al genoeg massa-aapjes in Nederland. Differentieer en excelleer! Toch?

Toch is het handig als alle academische aapjes af en toe een beetje met elkaar communiceren. Zo volgde ik (orang-oetan) laatst een vak bij de chimpansees. Dat valt nog niet mee. Dat chimpansees met meer zijn en zich in een grote groep wat onrustiger gedragen neem je voor lief, dat weet je. Maar dat de administratie zo’n drama moet zijn…

Voor de cursus inschrijven via het normale systeem lukte niet. Het ontbrak mij aan de juiste propedeuse. Gelukkig wist mijn studieadviseur dit van mij over te nemen. Superlogisch is het vervolgens dat je als student, reeds ingeschreven voor de juiste cursus, je nog steeds niet kunt aanmelden voor het tentamen. Die queeste bleek minder eenvoudig. Daarvoor moest ik mij, zo zou blijken, fysiek tot diep in het territorium van de chimps begeven.

Dit voorbeeld illustreert goed hoe allerlei voorwaarden aan onderwijsdeelname inherent voor onbedoelde belemmeringen zorgen. Het aantal keren dat studenten, die net wat anders dan de standaard willen, bij administraties te horen krijgen “nee dat kan echt niet, zo werkt het systeem nou eenmaal” is een bloody shame. Gelukkig werd ik, eenmaal aan de juiste balie, enorm vriendelijk geholpen. Zo kon ik, zou later blijken, ook eens ervaren hoe het is om met netto nog geen 50 uur werk 5 chimpans-EC te halen. Relaxt! Twee, maximaal drie EC zou die cursus gewaardeerd worden op orang-oetan-eiland. Vermakelijk.

Aanpak en intensiteit verschillen per eiland. Voorheen kon ik mij daar druk om maken, maar tegenwoordig niet meer. Soit. De chimpansees die Nijmegen uitserveert behoren tot de beste van Nederland. Hun opleiding stelt hen uitstekend in staat in een professionele omgeving te functioneren, al dan niet als academicus. Lijkt me prima.

Wij mensen zijn slechts aapjes en beoordelen de wereld zoals wij die tot nu toe kennen. Halbe Zijlstra demonstreert dit excessief. Deze dominante chimp vertelt soms dat hij als student sociologie maar halve weken hoefde te studeren. Door die bril bekijkt hij de wereld. Als hij zulk onderwijs genoot, geniet iedereen zulk onderwijs. Cultuur idem dito. Een concert van de toppers is de culturele horizon van onze staatssecretaris.

Helaas heb ik uit betrouwbare bronnen begrepen dat een zekere bestuurder, gerenommeerd chimpansee, zich momenteel inhoudelijk bemoeit met examenregelingen op mijn orang-oetan eiland. Het liefste worden vergaande plannen doorgevoerd met betrekking tot herkansingen en onvoldoendes, zonder de formele decentrale medezeggenschapsorganen hier zorgvuldig bij te betrekken.

Deze ad hoc werkwijze komt slordig op mij over. Maar minstens zoveel moeite heb ik met het generalisme waarmee chimpansees aan orang-oetans regels komen dicteren. Misschien vergt een orang-oetan-5 wel gelijke inspanning als een chimpansee-6. Weet u het? Ik niet. Maar ik weet wel dat verschillende eilanden verschillende waardes aan hun studiepunten toekennen.

Om van onderwijs- en facilitaire voorzieningen een meer coherent geheel te maken zijn goed gedefinieerde protocols nodig. Daar valt nog veel winst te behalen. Protocols die het noodzakelijke regelen voor interfacultaire interactie, maar tegelijk vrijheden inbouwen om details lokaal optimaal in te vullen. Wanneer beginnen we?

Helaas demonstreert mijn basillicumplantje wat er gebeurt met kenniseconomie (wetenschap & onderwijs) en cultuur, als Zijlstra vergeet het voldoende water te geven.

Sorry basillicumplantje. Het was niet met opzet.