Waar? LEF Futurecenter van Rijkswaterstaat
Organisatie: SKAO, RWS en Prorail
Aanwezig: ruim 100 mensen
Datum: 3 februari 2012

Op 3 februari organiseerde Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen (SKAO) een bijeenkomst over infrastructuur en duurzame energie. Doel was om nieuwe keteninitiatieven tot stand te brengen, passend bij de ambitie van RWS & Prorail op gebied van infrastructuur & duurzame energie en passend in de CO2 Prestatieladder van SKAO.

Er waren ruim 100 mensen aanwezig werkzaam bij bouwers, ingenieursbureau’s en opdrachtgevers. Tijdens de bijeenkomst vertelde SKAO, Rijkswaterstaat, ProRail en het Havenbedrijf Rotterdam kort wat over hun ambities voor de komende jaren. Ter inspiratie vertelde Tom van den Nieuwenhuijzen van Van Nieuwpoort Groep kort wat over de Green Deal duurzaam beton van MVO Nederland, waar ook Strukton aan deelneemt.

Daarna splitste de groep op en was er in sneltreinvaart aandacht voor een aantal ingediende initiatieven en voor speeddaten met andere deelnemers. Zelf heb ik de volgende initiatieven gehoord:

1. A15 Dubbel Groen: Stichting Natuur & Milieu wil de weg zoveel mogelijk met elektrische auto’s bevolken en zoveel mogelijk duurzame energie in de omgeving van de weg opwekken.
2. WKO in asfalt- en betonwegen. Monique van Eijkelenburg, directeur Duurzame Energie Koepel, gaf aan hier veel kansen in te zien. Voordeel van zo’n WKO is dat het mogelijk is om huizen of kantoren te verwarmen en koelen met de warmte uit het asfalt of beton van de weg. Dat scheelt aardgas. Daarnaast is het ook mogelijk om het wegdek in de winter ijsvrij te houden zonder pekel te hoeven gebruiken. Met de overname van Ooms heeft Strukton deze kennis ook in huis. Ooms heeft deze Road Energy Systems al op diverse plaatsen toegepast, dit filmpje geeft een beeld van de werking.
3. De Natuur & Milieufederaties presenteerde een idee voor duurzame energie coöperatie langs infrastructuur. Zodat omwonenden naast de lasten ook lusten krijgt van infrastructuur.
4. Duurzame energie mogelijkheden van water en landinfrastructuur in Rotterdamse haven
5. RWS staat open voor alles, zolang de hoofdfunctie van het netwerk maar niet geraakt wordt.

De andere initiatieven heb ik niet echt meegekregen, omdat de roulatietijd erg kort was. Wel heb ik nog een aantal leuke gesprekken gehad met onder andere vertegenwoordigers van gemeenten en energiebedrijven. Met de vertegenwoordigers van energiebedrijven heb ik onder meer gesproken over nieuwe vormen van samenwerking tussen bouwers en energiebedrijven. Die ideeen ga ik zeker meenemen in vervolggespreken met de energieleverancier van Strukton.

Ik heb al eerder aandacht besteed aan de collectieve inkoopacties voor zonnepanelen van Natuur & Milieu (Zon Zoekt Dak), De Windvogel, Vereniging Eigen Huis (123 Zonne-energie) en Nudge (Zonnekracht). Deze zijn in navolging van Wij Willen Zon opgezet en er nu de elektriciteitsprijs voor kleingebruikers ongeveer gelijk is aan de kostprijs van energie van eigen zonnepanelen zullen er ongetwijfeld meer gaan volgen.

De vraag is natuurlijk hoe interessant de verschillende inkoopcollectieven zijn en hoe groot de vuist is die ze weten te maken richting installateurs en leveranciers om gunstige inkoopvoorwaarden te creëren. Het aanbod van De Windvogelwas al bekend (15% korting voor leden bij Metdezon.nl) en inmiddels zijn ook de pakketten van Natuur en Milieu (Zon Zoekt Dak) bekend. Nudge werkt samen met ZonIQ en als buurtburgemeester heb ik indicatieve voorbeeldoffertes ontvangen. De werkelijke offerte blijft maatwerk en kan dus afwijken, maar het geeft wel een beeld.

Wat is inbegrepen per actie

Voor wie overweegt zelf te installeren is enkel de collectieve inkoopactie van Windvogel & Metdezon.nl interessant. Bij alle andere collectieve inkoopacties zit de installatie inbegrepen. Nudge & Zon IQ gaan het verst in het all in contract, meedoen betekent automatisch monitoring van de opbrengst van je panelen op afstand en lid worden van de Zon IQ community voor Euro 2,49 per maand.

Wat verder opvallend is dat Zon Zoekt Dak geen financiering aanbiedt, terwijl Natuur & Milieu samenwerkt met de ASN bank bij deze actie. Naar mijn mening een gemiste kans voor het ASN Groenfonds. Wie financiering behoeft kan of bij de eigen bank aankloppen (bijvoorbeeld als je ondanks de daling van de huizenprijzen nog overwaarde in je hypotheek hebt zitten) of bij Greenloans kijken. Let er op dat het plaatsen van zonnepanelen als verbetering van je huis geldt en dat de rente die je betaald dus zeer waarschijnlijk onder de hypotheekrenteaftrek valt.

De prijzen per actie

Hieronder een tabelletje met de kosten van verschillende opties. Om de pakketten van Windvogel/Metdezon.nl qua totaal vermogen enigzins vergelijkbaar te maken met de overige aanbiedingen heb ik wat lopen shoppen in de pakketten van Metdezon.nl. Er zijn daar dus goedkopere pakketten mogelijk, als je andere soorten panelen of omvormers kiest. In de prijs van Windvogel + Metdezon.nl heb ik wel rekening gehouden met het feit dat je voor Euro 50 lid moet worden van De Windvogel om gebruik te mogen maken van de kortingsactie.

Bij het berekenen van de kostprijs per kWh ben ik uitgegaan van een levensduur van de zonnepanelen van 20 jaar en een opbrengst in kWh van 80% van het geïnstalleerde vermogen, met 1 keer vervanging van de omvormer (a 2000 Euro voor systemen boven de 2 kW en 1000 Euro voor systemen onder de 2 kW). Ik heb geen rekening gehouden met rente, inflatie of verandering van energieprijzen. Ik geen toe, heerlijk simplistisch (en dat bevalt goed in het weekend Aangezien mijn simplistische berekening aardig in de buurt komt van de kostprijs voor zonne-enerige waar Natuur & Milieu mee rekende in het NOS Journaal van vorige week denk ik dat het redelijk klopt. Wil je je eigen aanbieding op dezelfde simplistische wijze doorrekenen dan kun je deze spreadsheet gebruiken.

Collectieve prijzen vergeleken met individuele offertes*

Gelet op het terechte commentaar van Bart Vlaar dat je de prijzen ook moet vergelijken met lokale installateurs heb ik onderstaande lijst gemaakt. De prijzen van de collectieve acties zijn groen. De andere prijzen heb ik op 7 februari 2012 opgevraagd via de website Compare My Solar. Dat is nog steeds geen lokale installateur, maar het geeft wel een beeld hoe collectieve inkoop zich verhoudt tot individuele inkoop.

Voorlopige conclusie

Een echte definitieve conclusie is lastig te geven. De inkoopcollectieven werken met verschillende installateurs en leveranciers van zonnepanelen. Welke keuze je maakt hangt af van wat je wil en zoekt:

Gaat het je om puur financieel voordeel, dan is het effect van de collectieve inkoopacties vooralsnog beperkt. Met een beetje zoeken zijn er goedkopere individuele aanbiedingen te vinden. Het voordeel van een collectief kan zitten in de randvoorwaarden, zoals een centraal aanspreekpunt bij problemen. Of de voorselectie van leveranciers en systemen

Wil je een aanbieding waar ook gekeken is naar hoe de panelen zijn geproduceerd, dan liggen de pakketen van Zon Zoekt Dak van Stichting Natuur & Milieu voor de hand. De ASN Bank heeft de leveranciers en installateurs op die zaken doorgelicht. Er is dus naar meer gekeken dan prijs alleen.

Wil je een aanbieding waar alles geregeld is, van installatie tot financiering en monitoring dan is Zon IQ een goede keuze. Met Zon Zoekt Dak als goede tweede, al is monitoring daar optioneel en moet je de financiering zelf regelen.

Wanneer je vooral voor weinig geld zonnepanelen op je dak wil of zelf wilt kunnen installeren, dan ligt Metdezon.nl voor de hand.

Ben je het niet eens met de bovenstaande beredeneringen of berekeningen? Laat het horen in de commentaren.

Wil je meer weten over zonne-energie meld je dan aan bij jou eigen buurt op Nudge.nl. Als er nog geen buurtburgemeester is dan kan je je ook aanmelden als buurtburgemeester

Een nieuwe maand, dus tijd voor een overzicht van ons gas- en elektriciteitsverbruik in januari 2012. Een redelijk koude maand met voldoende zon om regelmatig de 30 graden was te kunnen doen met warm water uit de zonneboiler. Hier vind je een volledig overzicht van onze energiebesparende maatregelen.

Gas- en elektriciteitsverbruik januari

In januari hebben we 28 kubieke meter aardgas minder verbruikt dan in januari 2011, 20 kubieke meter hiervan komt door het warmere weer en 8 kubieke meter door  iets zuiniger stoken. Het elekriciteitsverbruik lag fors hoger dan in 2011, wat te verwachten was. Want in januari 2011 waren een aantal zaken nog niet aangesloten in huis.

Verbruik gas, water en licht op jaarbasis

In de tabel hieronder kun je de daling van ons gas, water en elektriciteitsverbruik per jaar zien. De getoonde verbruiken zijn het verbruik in de 12 maanden tot en met de genoemde maand. Januari 2012 laat dus het verbruik van februari 2011 tot en met januari 2012 zien.  Zoals je ziet is ons gasverbruik per gewogen graaddag nog een klein beetje gedaald tot 0,26 kubieke meter per graaddag. Het elektriciteitsverbruik is opgelopen tot 3.067 kWh per jaar. Het waterverbruik is nog 5 kubieke meter gedaald.

“Groen is poen! Anders denken loont!” Dat is het thema van de dialoogbijeenkomst georganiseerd door Vernieuwing Bouw, TNO, de Vrije Universiteit Amsterdam in samenwerking met Energiesprong en Building Brains. De bijeenkomst vindt plaats  op woensdag 25 januari 2012, van 14.00-18.00 uur. Wij nodigen u van harte uit om hierbij te zijn.

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken Landbouw en Innovatie heeft TNO in samenwerking met de Vrije Universiteit van Amsterdam 12 succesvolle projecten belicht die duurzame samenwerking en innovatie als thema hebben. Vragen die centraal staan:

• Wat maakt deze projecten succesvol?
• Samenwerking en innovatie in de bouwsector verloopt moeizaam maar waarom lukt het juist in deze projecten wel?
• Wat kunnen wij van ze leren?
• Wat kunnen we samen doen om deze successen op te schalen?

Naast een inhoudelijke dialoog over de projecten en de achterliggende ‘oorzaken van succes’ zullen er plenaire sessies zijn waarin vooraanstaande sprekers Elco Brinkman en Thomas Rau wordt gevraagd om hun reactie.

Een van de onderzochte projecten is het energieservice bedrijf (ESCo) Rotterdamse Zwembaden van Strukton. Een aantal collega’s van Strukton is aanwezig om meer uitleg te geven over de gehanteerde werkwijze en natuurlijk ook om inspiratie op te doen vanuit de andere 11 succesvolle projecten. Ik kan er zelf helaas niet bij zijn.

Meer informatie

Mocht je je alvast in willen lezen dan kan dat op de website van Strukton of in de factsheet (pdf). Of vul ondestaand contactformulier in dan nemen mijn collega’s Michel Heijnekamp en Jeroen Mieris contact met je op.

Disclaimer: als consultant maatschappelijk verantwoord ondernemen hou ik mij binnen Strukton onder andere bezig met het promoten van duurzame oplossingen van Strukton.

Vanmiddag ben ik bij de nieuwjaarsreceptie van GroenLinks Schiedam geweest. De afgelopen jaren ben ik zeer beperkt actief geweest, omdat ik een actieve rol binnen GroenLinks en een functie als beleidsmedewerker duurzaam ondernemen wat onhandig vond combineren. Nu ik ambtenaar af ben was een van mijn goede voornemens voor 2012 om weer ‘ns wat actiever te worden binnen GroenLinks. De uitnodiging kwam wat dat betreft op een mooi moment.

Armoede anno 2012

Buiten een gezellige informele start van 2012 was de bijeenkomst ook bedoeld om terug te blikken op 2011 en om met elkaar van gedachte te wisselen over het thema armoede in 2012. Wie het nieuws gevolgd heeft over Schiedam zal het niet verbazen dat de soap opera die de vorige burgemeester op heeft gevoerd daarin helaas een grote rol innam. Mede doordat het vertrek van de burgemeester gevolgd is door het vertrek van alle wethouders. Inmiddels zit er een nieuw college van B&W.

Tijd dus om vooruit te kijken. Al werd ik daar niet op alle punten even vrolijk van. De armoede neemt tenslotte toe, hoewel armoede volgens Rutte natuurlijk niet bestaat in Nederland. In Nederland hebben we ook geen honger, enkel trek. Tegelijkertijd denken de rekenmeesters van CBS en SCP in het Armoedesignalement 2011 toch wat anders over armoede in Nederland:

In 2010 herstelde de economie zich enigszins van de zware recessie. Dit vertaalde zich echter niet in een lagere kans op armoede. 529 duizend huishoudens (met daarin bijna 1,1 miljoen personen) verkeerden dat jaar onder de lage-inkomensgrens. Dat is 7,7 procent van het totaal, net zoveel als in 2009.

Volgens het niet-veel-maar-toereikend criterium groeide de arme groep van 6,1 naar 6,5 procent. In 2009 waren dit 960 duizend personen (in 447 duizend huishoudens), in 2010 was het opgelopen tot 1 miljoen personen (in 462 duizend huishoudens).

Vluchtelingenwerk Schiedam wees er op dat nieuwe regelingen  maken dat asielzoekers die een verblijfsvergunning krijgen meteen met een schuld van dik tienduizend Euro beginnen. Veroorzaakt door de verplichte inburgering en inrichtingskosten van het huis/flatje. Voor beide dienen ze zelf te betalen, al mogen ze wel rentedragend lenen. Niet echt een lekkere nieuwe start denk ik dan. De verantwoordelijke wethouder reageerde meteen dat er bekeken wordt wat de gemeente hieraan kan doen.

Blijer werd ik van de oproep om vooral gezamenlijk op te trekken onder het motto

‘Het gaat nu om de mensen, niet om de politieke sticker.’

Ook projecten waar een aantal aanwezigen over vertelde spraken tot de verbeelding. Zoals een project voor kleinschalige stadslandbouw op balkons. Waarbij het hoofddoel niet zozeer de opbrengst aan groenten en kruiden is, als wel het versterken van de onderlingen contacten en het op gang brengen van de dialoog over hoe je rond komt van een klein budget. Daarnaast wordt er gewerkt aan een project waarbij vrijwilligers getraind worden om mensen te helpen bij het budgetteren. Zo waren er nog een aantal aardige voorbeelden.

Mijn eigen inbreng was beperkt tot een oproep om ook te kijken naar de wijze waarop de totale woonlasten van mensen zich de komende jaren gaan ontwikkelen. Dus inclusief de energierekening. Schiedam is namelijk een mooie, maar ook een oude stad. Waarin mensen met een laag inkomen nogal eens in de minder goede huizen wonen en het is zonde als het geld dat je uitgeeft aan armoedebeleid rechtstreeks in de portemonnee van het energiebedrijf verdwijnt. Een mooi voorbeeld van hoe het  kan vind ik zelf de wijze waarop Thijs de la Court in Lochem tegen de trend in regeert. Zie bijvoorbeeld zijn ideeën over een ander Nederland in Lochem. Waarbij werk, woningverbetering en een beter milieu hand in hand gaan.

Vorige week berichtte Damian Carrington in The Guardian dat de Nederlandse overheid zich net als Engeland sterk maakt voor een compromis om te voorkomen dat Canadese teerzandolie als zeer milieuonvriendelijk te boek komt te staan. Daarmee verplaatst de strijd om de winning van de Canadese teerzanden zich naar Nederland. In eerste instantie leek het me een onlogische zet om je in te zetten voor de importmogelijkheden van Canadese olie. Totdat ik bedacht dat de Nederlandse staat via Energiebeheer Nederland voor 40% participeert in de winning van olie door NAM (onderdeel van Shell & Exxon) in Schoonebeek (zie lijst met deelnemingen op EBN site). De olie in Schoonebeek is ” zo taai en dik dat het lijkt op pannenkoekenstroop”

Strijd om teerzand in Canada & de VS

In Canada is de strijd al een paar jaar in volle gang en heeft de minister onlangs een open brief gestuurd, waarin hij stelt dat tegenstanders van de winning van teerzand tegenstanders van Canada zijn. In de VS  wordt al een tijd een zware strijd geleverd om de vergunning voor de Keystone XL pijpleiding te blokkeren. Begin deze week heeft Obama de vergunning voor Keystone XL voorlopig afgewezen, maar wel de mogelijkheid open gelaten om een nieuwe vergunning aan te vragen. Obama is van mening dat het Amerikaanse parlement hem onvoldoende tijd gunt om de milieu- en sociale effecten van de pijpleiding te onderzoeken.

Californië werkt daarnaast aan wetgeving die de invoer van teerzandolie stukken lastiger maakt, door eisen te stellen aan de CO2 emissie van brandstof over de hele winningsketen (van well to wheel). Een rekenmethodiek die ook wel bekend staat als levenscyclus analyse en volstrekt gebruikelijk is in andere branches. Zo niet in de energiehoek, want de oliemaatschappijen voeren een stevige juridische strijd tegen het voorstel.

Teerzandolie in de EU & Nederland

In Europa werkt de Europese Commissie aan een herziening van The Fuel Quality Directive, dit is een soortgelijk voorstel als waar Californië aan werkt. Engeland (volgens sommige een lichtend voorbeeld op milieugebied) probeert al langer om dit voorstel van tafel te krijgen. Nederland heeft zich daar volgens Damian Carrington inmiddels bijgevoegd met een eigen voorstel. Damian Carrington wijst er op dat BP en Shell beide fors hebben geïnvesteerd in de Canadese teerzandolie. Wat hij over het hoofd ziet is dat de Nederlandse overheid via Energiebeheer Nederland ook (fors?) geïnvesteerd heeft in de winning van teerzandolie in ons eigen kikkerlandje. De hoeveelheid energie die nodig is om de Nederlandse teerzanden te ontginnen is misschien minder groot dan voor de Canadese teerzanden, maar ik vermoed dat het nog altijd meer is dan benodigd is voor conventionele oliewinning.

Als het voorstel van de Europese Commissie ongewijzigd wordt aangenomen kan het dan ook wel eens een stuk lastiger worden om de verwachte 100 miljoen vaten olie te verkopen. Wat weer gevolgen heeft voor de ‘aardgasbaten’ die EBN afdraagt aan de Nederlandse staat. In 2010 was de afdracht van EBN aan de Nederlandse staat volgens de jaarrekening goed voor ruim 5,3 miljard Euro. Al komt het grootste deel daarvan ongetwijfeld van aardgas.

PS Waarom investeert de Nederlandse overheid eigenlijk via EBN risicodragend in de zoektocht naar en de winning van fossiele brandstoffen, terwijl hernieuwbare bronnen hooguit exploitatiesubsidie krijgen?

In 2008 heb ik een deel van mijn kerstbonus geinvesteerd in een participatie in Meewind met het idee de ontwikkeling van offshore wind in Nederland te stimuleren. Meewind is een paraplufonds dat de mogelijkheid biedt te beleggen in duurzame energieprojecten.  Ik werd op het bestaan van Meewind gewezen door Greenchoice, die een mooie actie hadden waarbij je met een aanbetaling van 100 Euro een participatie van 1.000 Euro kon kopen. De resterende 900 Euro hoefde pas betaald te worden zodra Meewind haar eerste windpark werkelijk in aanbouw zou nemen. In 2010 was het zover en heb ik het geld voor volledige participaties in het eerste subfonds van Meewind bijgestort.

Het eerste subfonds van Meewind heeft een participatie in het Belgische windpark Belwind. Het windpark is eind 2010 in productiegenomen. De intrinsieke waarde van een participatie is sindsdien gestegen van 1.000 Euro in juli 2010 tot Euro 1.121 eind 2011. Dat is een rendement sinds oprichting van 12%, over 2011 bedroeg het rendement 8%. Vooralsnog is het papieren winst, enkel te verzilveren door de participatie te verkopen. Dat ben ik echter niet van plan, sterker eind vorig jaar heb ik  mijn investering in Meewind uitgebreid.

Meewind hoopt vanaf dit jaar dividend uit te gaan keren, dus wellicht kan ik later dit jaar een beeld van het dividend rendement van een participatie Meewind geven. Meewind wil medio 2012 ook de inschrijving voor het tweede subfonds openen. Met dat fonds wil Meewind investeren in het offshore windpark bij Schiermonnikoog.

2011 is al weer een paar weken afgelopen. Na het resultaat van mijn investeringen via MyC4 over december is het dus tijd om te kijken naar het rendement over 2011 Al met al was 2011 een jaar van fors herstel bij MyC4. Nadat ze in 2009 behoorlijk wat ellende bij een aantal providers hebben gehad, wat ook in 2010 nog behoorlijke verliezen gaf bij investeerders. Dat was ook te merken aan mijn eigen resultaten.

Rendement 2011

In de tabel hieronder kun je dat zien aan het sterk oplopende verschil tussen het totaal geïnvesteerde bedrag en het bedrag dat aan het begin van elk jaar over was. In 2010 en 2011 loopt dat verschil fors op. Waardoor er begin 2011 nog maar 43% van mijn oorspronkelijke inleg over was. Oftewel een verlies van 57%. In 2011 is slechts 1% van de inleg verloren gegaan door leningen die niet meer afgelost worden. Het grootste deel van het geld is ook echt kwijt, want het is MyC4 en haar partners tot nu toe gelukt om 5% van de leningen die niet meer terug betaald worden alsnog te innen.

Zoals gezegd was 2011 het jaar van herstel. Mijn rendement over het resterende saldo was 5,8%, inclusief belastingen en de verliezen door wisselkoersverlies en leningen die niet meer afgelost worden. Het rendement over mijn totale investering tot nu toe was 2,4%. Onvoldoende om de verliezen uit 2009 en 2010 goed te maken,genoeg om vertrouwen in 2012 te hebben.

Investering per jaar

Zoals je in bovenstaande overzicht kunt zien heb ik vorig jaar in 80 ondernemers geïnvesteerd. Evenveel als in topjaar 2009. Het bedrag dat ik geïnvesteerd heb is nog niet terug op het niveau waar ik mee begon. Wel ben ik duidelijk mijn risico beter gaan spreiden door kleinere bedragen per keer uit te lenen. In 2008 leende ik nog ruim 9 Euro per ondernemer uit. Nu is het zeldzaam als ik meer dan 5 Euro uitleen. Dat is geen krenterigheid, maar een manier om te voorkomen dat mijn rendement er te veel onder leidt als een ondernemer niet meer kan terugbetalen.

In totaal heb ik de afgelopen 4 jaar Euro 1.778,95 in 272 Afrikaanse ondernemers geïnvesteerd. Alleen het idee al dat mijn vijf euro bij kan dragen aan het succes van een Afrikaanse ondernemer is voor mij voldoende reden om door te gaan met investeren via MyC4.

Resultaten dochter

Ook voor onze dochter hebben we een MyC4 account geopend, waarop we ieder jaar 50 Euro bijstorten voor haar verjaardag. Haar account is eind 2009 geopend, waardoor haar de ellende met providers bespaard is gebleven. Dat is ook te zien aan haar rendement en aan het aantal leningen dat niet is terugebetaald. Op een portefeuille van 150 Euro is minder dan 1 Euro afgeboekt, waarvan 45% alsnog geïnd is.

In 2011 heeft zij een rendement gehaald van 6,5% over de totale inleg inclusief belasting, afboekingen en wisselkoersverliezen. Niet verkeerd in een tijd dat de bankrekening toch echt minder oplevert. Het rendement ligt eigenlijk nog wat hoger, omdat de laatste 50 Euro pas in september is overgemaakt. Voor het gemak ben ik er bij de berekening van het rendement vanuit gegaan dat er het hele jaar 150 Euro op haar account heeft gestaan.

Vorig jaar plaatste ik al een update op mijn eerste bericht over crowdfunding platform Symbid. Via Symbid heb ik vorig jaar geinvesteerd in Enviu Participations en AV Direct. Inmiddels is duidbreelijk dat Enviu de benodigde 100.000 Euro heeft opgehaald via crowdfunding. Een mooi moment voor een kleine evaluatie van mijn 2 investeringen via Symbid tot nu toe.

Crowdfunding = Campagnevoeren

Als iets me duidelijk is geworden is het wel dat ondernemers die hun bedrijf via crowdfunding willen financieren actief campagne moeten voeren om het geld binnen te halen. Sinds ik in augustus geld heb geinvesteerd in Enviu Participations ben ik bijna 2 keer per maand benadert met de vraag of ik m’n investering wilde uitbreiden of mensen uit mijn eigen netwerk wilde wijzen op de investeringsmogelijkheid. Ook uit gesprekken met Stef van Dongen en andere mensen van Enviu werd duidelijk dat er intern allerlei kleine en grotere competities werden opgezet om het aanbrengen van investeerders aan te moedigen. Ook via sociale media (twitter, linkedin, facebook) werden regelmatig oproepen gedaan door de mensen van Enviu om te investeren in Enviu Participations.

Dat is een heel andere aanpak dan AV Direct, mijn tweede investering. Sinds mijn investering begin augustus heb ik weinig meer vernomen over de voortgang van de plannen. Het aantal investeringen en de omvang ervan is ook nauwelijks tot niet toegenomen sinds augustus 2011.

De derde investering die ik op het oog heb is WakaWaka Solar led light, ook zij zijn zeer actief op sociale media. Het benodigde startkapitaal komt dan ook in zicht. Ik lever daar graag een bijdrage aan, helaas zit mijn geld vast voorlopig nog vast en zolang dat zo is wil ik eigenlijk geen nieuw kapitaal bijstorten op Symbid.

Tip voor Symbid

Helaas lukt het niet om het geld dat ik heb geinvesteerd in AV Direct terug te trekken. Aan de ene kant begrijpelijk, want als je op ieder moment je investering terug kunt trekken is het heel lastig om je ondernemingsplan te financieren. Aan de andere kant staat mijn investering van 200 Euro in AV Direct sinds augustus stil, waardoor ik er geen andere ondernemers mee kan helpen. Terwijl ik met partjes van 20 Euro 10 ondernemers een stapje verder had kunnen helpen. Om te bevorderen dat ondernemers actief nieuwe investeerders (blijven) werven zou Symbid de mogelijkheid kunnen introduceren om het geld te onttrekken als een ondernemer meer dan een maand geen nieuwe investeerders weet aan te trekken. Op die manier dwing je ondernemers om actief op zoek te blijven naar nieuwe investeerders en biedt je investeerders mogelijkheden om naar actievere of nieuwere investeringsmogelijkheden over te stappen.

Helaas lukte het me zonder hulp niet om het geld dat ik in AV Direct heb geinvesteerd te desinvesteren. Vrij vlot na het verschijnen van dit bericht heeft Korstiaan Zandvliet van Symbid gereageerd en uitgelegd hoe je desinvesteert. Dit doe je als volgt:

1. Login op jouw Symbid dashboard
2. Klik op Portfolio (dus niet op Investments)
3. Hier zie je al jouw investeringen staan
4. Klik vervolgens op Desinvest achter de betreffende propositie
5. Kies vervolgens hoeveel stukken je wilt desinvesteren
6. Het geld staat nu weer op je balance, klaar om in een nieuwe propositie te investeren

Inmiddels heb ik dat ook succesvol gedaan en heb ik het vrijkomende bedrag geinvesteerd in Waka Waka en The 1200.

Tip voor investeerders

Voor investeerders die overwegen om een bedrijf via crowdfunding te ondersteunen lijkt het verstandig om goed te kijken naar de marketingstrategie van de ondernemer. Hoe actief is hij of zij op sociale media? Hoe actief wordt er gereageerd op nieuwe investeerders? Wanneer een ondernemer heel inactief is kun je overwegen om zelf actief te gaan werven voor de ondernemer (maar dan moet je wel heel erg geloven in het business plan van de ondernemer…). Anders is het verstandig om goed te kijken hoeveel tijd de ondernemer heeft om zijn plan te financieren. Mijn investering van 200 Euro in AV Direct staat sinds augustus stil, waardoor ik er geen andere ondernemers mee kan helpen. Terwijl ik met partjes van 20 Euro 10 ondernemers een stapje verder had kunnen helpen. Gelukkig blijkt het wel makkelijker dan ik dacht om van een investering afscheid te nemen, zolang deze nog niet volledig ‘vol’ zit.

In Amerika Engeland en Duitsland zijn Energy Service Companies (ESCo’s) al een vast verschijnsel, maar in Nederland (nog) niet. Dat de formule ook in Nederland succesvol kan worden toegepast laten de gemeente Rotterdam en mijn werkgever Strukton. Zij hadden vorig jaar de primeur om een energie service bedrijf (ESCo op z’n goed Nederlands op te richten voor het onderhoud en beheer van negen Rotterdamse zwembaden. Strukton heeft samen met haar partner Hellebrekers een tienjarig onderhoud- en energieprestatiecontract afgesloten. Dit contract past goed bij de ambities die de gemeente Rotterdam heeft geformuleerd in de Samenwerkingsovereenkomst Duurzaam Vastgoed.

Kern ESCo contract

De kern van het contract tussen de gemeente Rotterdam en Strukton is dat de ESCo Strukton het energieverbruik van de zwembaden sterk zal terugdringen en het onderhoud en beheer geheel van de gemeente Rotterdam overneemt. In totaal levert dit een gegarandeerde besparing op van 4,5 miljoen euro. Concreet gaat het om:

• 43% minder gas
• 24% minder elektriciteit
• 9% minder water
• Betere waterkwaliteit
• Beter binnenklimaat
• Betere luchtkwaliteit

Toegepaste technieken

Om de afgesproken besparingen te realiseren, investeert de ESCo onder andere in warmtepompen, aanwezigheidsdetectie en ECO-verlichting. Al deze investeringen leiden tot een reductie van de CO2-uitstoot van 2.000 ton per jaar. Dit staat gelijk aan de uitstoot van 500 woningen. Daarnaast investeert de ESCo in meer comfort voor de zwembadbezoeker. Dankzij de installatie van een UVC-reactor hoeft bijvoorbeeld minder chloor in het zwemwater te worden gebruikt.

Strukton & ESCo’s

Binnen Strukton zijn we van mening dat een ESCo breder inzetbaar is dan enkel voor zwembaden. De ESCo formule is goed toepasbaar voor het ontwerpen en realiseren van revitalisatie van vastgoed. Het vastgoed wordt hierdoor moderner, energiezuiniger, comfortabeler en daarmee aantrekkelijker voor huurders. De waarde van het vastgoed neemt toe en de exploitatieduur kan worden verlengd. Een ESCo combineert revitalisatie met meerjarig onderhoud, beheer en energiemanagement. Indien gewenst wordt ook de financiering georganiseerd.

Hoe werkt het?

Uniek aan een ESCo is dat de opdrachtgever geen (financieel) risico draagt. De ESCo geeft, voor een of meer gebouwen, in een prestatiecontract garanties af op de kosten en kwaliteit van de revitalisatie, de energiebesparing, de kosten voor onderhoud en beheer en de comfortverbetering. De ESCo investeert in (energiebesparende) maatregelen om de overeengekomen prestaties te realiseren. Daarna verdient de ESCo de investeringen terug uit het rendement dat de maatregelen opleveren. Zo wordt de ESCo sterk geprikkeld om meerjarig te voorzien in een duurzame huisvesting met een optimale kwaliteit en tegen minimale kosten.

In onderstaande filmpje wordt op hoofdlijnen uitgelegd hoe de ESCo in z’n werk gaat:

Het Nieuwe Werken

Een revitalisatie kan goed worden gecombineerd met de implementatie van Het Nieuwe Werken. De implementatie van Het Nieuwe Werken beinvloedt de haalbaarheid van een revitalisatie doorgaans positief. Implementatie van Het Nieuwe Werken kan een sterke stimulans zijn voor de huurder(s) van het vastgoed om het gebruik voor langere tijd te continueren.

Meer informatie

Meer informatie over de ESCo formule van Strukton (inclusief contactpersonen) vind je in de factsheet ESCo(pdf). Of vul ondestaand contactformulier in dan nemen mijn collega’s Michel Heijnekamp en Jeroen Mieris contact met je op.

Disclaimer: als consultant maatschappelijk verantwoord ondernemen hou ik mij binnen Strukton onder andere bezig met het promoten van duurzame oplossingen van Strukton.

In 2011 heb ik mijn best gedaan mijn weblog wat constanter bij te werken. Dat is zeker niet het hele jaar door gelukt. Met 134 berichten heb ik in 2011 wel gemiddeld 2 berichten per week weten te schrijven naast mijn werk en gezinsleven. Best een behoorlijk aantal, al heb ik ook een hoop berichten in concept staan die dat nooit ontgroeid zijn en in de loop van de tijd achterhaald zijn.

2011 leverde wel het hoogste aantal bezoeken op. Al is dat aantal al een paar jaar redelijk stabiel rond de 17 duizend.

Top verwijzers

De impact van sociale media is in de lijst met verwijzers erg duidelijk aan het worden. Voorheen was dat lijstje eigenlijk saai, saaier, saaist met Google aan kop gevolgd door andere zoekmachines, zoals Yahoo! en Bing. Voor 2011 ziet dat lijstje er duidelijk anders uit met twitter.com, facebook.com, startgoogle.startpagina.nl en linkedin.com. Dat zijn dus 3 sociale netwerksites en de google subpagina van startpagina, en geen google.com. De 5e is een intern IP nummer (127.0.0.1), dus ik vermoed dat er vanuit een aantal bedrijven en organisaties driftig meegelezen wordt… De koppeling die ik heb tussen mijn verschillende sociale netwerkprofielen, waardoor ik blogberichten automatisch doorplaats op Twitter, Facebook en LinkedIn heeft dus effect. Hyves komt niet voor in de lijst al plaats ik mijn berichten daar ook nog steeds. Buiten mijn nichtjes zie ik daar eigenlijk nauwelijks tot geen activiteit meer plaatsvinden.

De meest gezochte termen waren symbid, (het) zonnecollectief, krispijn beek (hoe verrassend en wijwillenzon (de collectieve inkoopactie voor zonnepanelen van Urgenda).

Meest gelezen berichten

In het lijstje met meest gelezen berichten valt vooral een ouwetje op over de Seagulll buitenboordmotor. Daarnaast is er in Nederland blijkbaar erg veel belangstelling voor zonneboilers en zonnepanelen, want dat is het voornaamste onderwerp dat verder de top 5 heeft gehaald. Buiten dan We Generate, dat inmiddels is samengegaan met Qurrent. Of ben ik zo saai in onderwerpkeuze geworden dat het enkel nog over duurzame energie gaat?

1. Seagull aan de praat  August 2004
2. Wij willen zon!  November 2010
3. Zonneboiler actie van Urgenda & het Zonneboilercollectief July 2011
4. We Generate: het energiebedrijf van de toekomst February 2011
5. De zonneboiler in gebruik May 2011

Ik heb nog geen totaal overzicht van mijn resultaten bij MyC4 in 2011, laat staan van al mijn investeringen. Zodra ik die heb zal ik ze hier uiteraard plaatsen. Hieronder in de eerste plaats een overzicht van de resultaten van mijn MyC4 investeringsportefeuille over december 2011.

Ook in december heb ik weer een behoorlijk aantal terugbetalingen ontvangen op de leningen die ik via MyC4 aan Afrikaanse ondernemers verstrek. In totaal ging het om Euro 32,13 in 70 terugbetalingen. Ik heb Euro 33,28 opnieuw geïnvesteerd. Vijf van de leningen zijn inmiddels actief en 1 wacht nog op uitbetaling aan de ondernemer.

Algemene ontwikkelingen MyC4

Belangrijker dan mijn eigen resultaten vind ik dat de algemene ontwikkelingen bij MyC4 nog steeds de goede kant op lijken te gaan. Uit de jaarlijkse audit door MyC4 van de providers zijn zo te lezen geen rare dingen gekomen. Het porfolio van een van de zwakker beoordeelde providers (Growth Africa) is inmiddels overgenomen door Micro Africa, dat een veel goede risicobeoordeling heeft gekregen.

Ook de koers van de lokale valuta lijkt eindelijk wat te stabiliseren, wat gunstig is voor het rendement. Afgelopen jaar is het valutarisico voor mijzelf namelijk een van de grotere kostenposten geweest.

Kwaliteit portfolio

De kwaliteit van mijn portfolio is helaas weer wat afgenomen. Van de 88 actieve leningen liggen er 33 op schema, zijn er 29 terugbetalingen op komst (heeft waarschijnlijk met de langere betaaltermijnen in december te maken) en zijn er nu 26 leningen waar de ondernemer achter loopt. Dat is 4 meer dan in november.

Winst/Verlies

Een andere belangrijke manier om te kijken naar mijn investering is uiteraard het financieel rendement. De winst na belasting en is in december lager dan in november en er is een heel klein beetje achterstallige betaling binnen gekomen. In de berekeningen van november zaten wat foutjes, dus hieronder de juiste getallen. Zoals je kan zien is mijn winst in december gedaald ten opzichte van november. Door een gunstige ontwikkeling van de wisselkoersen heb ik echer 0,86 Eurocent extra verdient (jawel, ook ik ben soms een vieze valutaspeculant .

Nieuwe leningen/investeringen

De terugbetalingen die ik in november heb ontvangen heb ik opnieuw geinvesteerd in Afrika. Deze maand heb ik mijn investeringen verdeeld over Ghana, Tanzania en Uganda.

Sinds een paar jaar timmert Wal-Mart stevig aan de weg met het Sustainability Consortium als het gaat om het verduurzamen van haar productieketen. Toch weigert mijn eigen bank (ASN) al een aantal jaar te investeren in Wal-Mart, als ik me goed herinner onder andere i.v.m. wapenverkopen in de winkels. Deze week werd duidelijk dat de ASN door een veel prominentere belegger wordt gevolgd: ABP. In het persbericht motiveert ABP  (pdf) de uitsluiting als volgt:

Het Amerikaanse bedrijf Walmart is door ABP uitgesloten vanwege het personeelsbeleid dat in strijd is met internationale richtlijnen (ILO richtlijnen), met name ten aanzien van arbeidsomstandigheden en de mogelijkheid voor werknemers om zich te organiseren in vakbonden.

Dat maakt duidelijk dat verantwoord ketenbeheer slechts een onderdeel is van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ik ben er van overtuigd dat samenwerking met ketenpartners veel meer impact kan hebben op duurzaamheid (zowel sociaal als milieu), tegelijkertijd vergt een ambitieuze verduurzamingsstrategie voor je productieketen ook dat je je eigen interne ambities opschroeft…

Na een paar jaar zeuren tegen ABP (over oa. investeringen in kolen, teerzanden en hun investeringsbeleid) is het mooi om te zien dat er ook voor hun een grens zit aan de engagement strategie. Wanneer een bedrijf haar gedrag en beleid niet wijzigd komt er een moment dat je afscheid moet nemen. Wat mij betreft een dikke pluim voor deze actie van ABP.

Een nieuwe maand, een nieuw jaar, dus tijd voor een overzicht van ons gas- en elektriciteitsverbruik in december 2011. En na de algemenere terugblik op 2011 tijd om ons energieverbruik over heel 2011 te bekijken. Ook al heb ik twee maanden geleden de jaarrekening ontvangen, kalenderjaren zijn naar mijn mening toch het makkelijkst te vergelijken. Eerst maar eens een blik op december. Hier vind je een volledig overzicht van onze energiebesparende maatregelen.

Gas- en elektriciteitsverbruik december

December was weinig zonnig, dus veel plezier van de zonneboiler hebben we deze maand niet gehad. Dat geeft niet en was te verwachten. Ons gasverbruik was met 137 kubieke meter aardgas ruim 80 kubieke meter lager dan in 2010. Een besparing die volledig toe te schrijven is aan het warmere weer. Per gewogen graaddag is ons gasverbruik in december 2011 gelijk aan december 2010.

Ons elektriciteitsverbruik lag met 316 kWh hoger dan in 2010. Waarbij ongetwijfeld zal meespelen dat we dit jaar vaker thuis zijn geweest en vorig jaar december nog niet alle apparatuur geïnstalleerd en in gebruik was. Het elektriciteitsverbruik wordt wel het volgende aandachtspunt, want we hebben behoorlijk wat oude apparatuur staan die stroom ‘vreet’.

Gas & elektriciteitsverbruik 2011

Nu 2011 is afgelopen is het ook tijd om de balans op te maken van een jaar energieverbruik. In onderstaande tabel zie je ons gas-, elektriciteits- en waterverbruik per maand. Zoals je kunt zien was ons gasverbruik in december behoorlijk hoger dan november, maar met 0,37 kubieke meter per graaddag was het gasverbruik vergelijkbaar met het gasverbruik in januari en februari. Voor heel 2011 zijn we op een gasverbruik van 676 kubieke meter uitgekomen. Deels door het warmere weer, deels door de investeringen in energiebesparende maatregelen in ons huis. Het gasverbruik was in 2010 namelijk 0,60 kubieke meter per graaddag en is nu 0,27. Dat is dus een halvering van ons gasverbruik en bijna 50% minder dan de 1.313 m3 die Mindergas.nl als gemiddeld gasverbruik voor een tussenwoning noemt. Het is ook beter dan de 1.123 m3 aardgas dat de site Duurzame Buren als gemiddeld gasverbruik van haar leden noemt.

Ons elektricitietsverbruik ligt voor 2011 net onder de 3000 kWh. Ongeveer 15% lager dan het gemiddelde elektriciteitsverbruik van een Nederlands gezin (dat volgens mij rond de 3.500 kWh ligt), het is ook nog net beter dan het gemiddele elektriciteitsverbruik van 3.123 kWh van de leden van Duurzame Buren.

Naar mijn mening is ons elektriciteitsverbruik nog te hoog, dus dat wordt een aandachtspunt voor de komende jaren. Over het waterverbruik kan ik weinig zinnigs zeggen. Gemiddel zitten we op ongeveer rond de 10 kubieke meter per maand. In de eerste 4 maanden van het jaar zaten we op 12 kubieke meter per maand, inmiddels op 9 kubieke meter. Ik ben dus vooral benieuwd of we in 2012 rond de 9 kubieke meter per maand weten te blijven.

Daling verbruik op jaarbasis

In de tabel hieronder kun je de daling van ons gas, water en elektriciteitsverbruik per jaar zien. De getoonde verbruiken zijn het verbruik in het jaar tot en met de genoemde maand. December 2011 laat dus het verbruik van januari 2011 tot en met december 2011 zien. Janauri 2011 laat het verbruik van februari 2010 tot en met januri 2011 zien. Zoals je ziet daalt ons gas en elektriciteitsverbruik gestaag door plaatsing van de nieuwe CV ketel en zonneboiler. Ik verwacht dat het gasverbruik per graaddag rond de 0,27 kubieke meter per graaddag blijft. Het elektriciteitsverbruik zal nog iets oplopen verwacht ik tot 3.000 kWh per jaar. Het waterverbruik zal weinig veranderen, tenzij onze kleine dame vaker in bad gaat willen.

2011 is een jaar van grote veranderingen en het jaar waarin het eindelijk is gelukt om een aantal goede voornemens voor 2009 en 2010 tot uitvoering te brengen.

Werk
De grootste verandering is de overstap vanuit de overheid terug naar het bedrijfsleven. Na zes jaar vanuit het Haagse bedacht te hebben hoe je duurzamer kunt ondernemen in Nederland werd het tijd om er actief mee aan de slag te gaan. Daarvoor deed zich een mooie kans voor in de sector waar ik me de laatste jaren als columnist voor het magazine Duurzaam Gebouwd en vanuit het project duurzaam ondernemen als kans mee bemoeid had: de bouw. Afgelopen jaar ben ik gaan werken voor twee bedrijven. In de eerste plaats voor Strukton, daarnaast werk ik af en toe mee bij TreFoil Energy. Inmiddels ben ik redelijk ingewerkt en in 2012 kun je dus meer berichten verwachten over mijn werkzaamheden voor deze bedrijven en over de activiteiten van deze bedrijven. Ook zal ik zeker aandacht besteden aan het onderzoek dat TNO en Stichting Vernieuwing Bouw momenteel uitvoeren naar geslaagde duurzame innovaties in de bouw. Ik ben namelijk erg benieuwd naar de uitkomsten daarvan, aangezien de mensen van Building Brains het oorspronkelijke onderzoeksvoorstel mede op mijn verzoek hebben geschreven. Helaas kan ik 25 januari niet naar de dialoogbijeenkomst Groen is Poen over het onderzoek.

Verandering van werk betekende ook verandering van vervoermiddel. Na een paar maanden in een slurpende bak rondgereden te hebben kon ik deze gelukkig inruilen voor een leaseauto naar keuze. Elektrisch zat er helaas niet in, maar met de Lancia Ypsylon koos ik op moment can uitkiezen de nummer 3 uit de top 10 zuinige kleine benzineauto’s van de ANWB. Inmiddels is het overigens nummer 4. Het goede nieuws is dat ik de eerste 2 maanden keurig volgens normverbruik heb gereden. Vanaf 2012 is het mijn bedoeling om de CO2 uitstoot via Natuur en Milieu te compenseren met emissierechten van het Europees CO2 emissiehandelssysteem.

Prive
De verandering van werk heeft ook thuis effect gehad. In onderling overleg met Nelleke ben ik een dag meer gaan werken en zij een dag minder. Om alles tijdtechnisch rond te krijgen gaat onze dochter nu 3 dagen naar het kinderdagverblijf. Of dat zo blijft in 2012 is de vraag. Tijdelijke contracten in gemeenteland zijn schaars aan het worden en het huidige contact van mijn vriendin is niet verlengd. Dat wordt binnen een maand iets nieuws vinden of het kinderdagverblijf van onze dochter opzeggen. Met wat gepuzzel gaat 1 dag waarschijnlijk nog wel lukken, maar 3 dagen is met de nieuwe Kabinetsplannen duurder dan de hypotheek… Dat wordt dus een keten van werkloosheid in gang zetten, want we zullen vast niet de enige familie in ded buurt zijn die met werkloosheid te maken krijgt.

Ons huis bevalt nog steeds goed. We hebben afgelopen jaar behoorlijk weten te sparen, dus wie weet kan een nieuwe badkamer er eerder komen dan we oorspronkelijk hadden gepland. Het is ook nog steeds mogelijk dat we het geld in gaan zetten voor extra energiebesparende of energieopwekkende maatregelen in huis. Dat laatste hangt af van de prijzen die in de verschillende collectieve inkoopacties voor zonnepanelen bedongen worden.

Investeren
2011 was ook het jaar van investeren in een duurzame toekomst. In de eerste plaats natuurlijk door het plaatsen van een zonneboiler, die voorlopig Euro 1.100 duurder lijkt uit te vallen doordat mijn oude werkgever de SDE warmte niet meer open heeft gesteld in 2011. Onze installateur voert hierover nog een rechtzaak tegen Agentschap NL.

Buiten ons huis hebben we voor €1.000 in windenergie geinvesteeerd. We hebben onze investering in Meewind met € 500 uitgebreid (was €1.000) en zijn we voor €50 lid geworden van De Windvogel. We hebben De Windvogel ook €450 geleend. Geen grote bedragen en toch een poging om in deze economisch minder goede tijden duurzame energie in Nederland een steuntje in de rug te geven.

Op twitter werd afgelopen week terecht opgemerkt dat je ook aan duurzaamheid wereldwijd moet denken. Vanuit dat oogpunt heb ik mijn investeringen via MyC4 uitgebreid met €150. Omdat ik nog steeds geloof in de kracht van crowdfunding voor Nederlandse ondernemers heb ik ook geld geinvesteerd in Enviu Participations en AV Direct. Uiteindelijk is het niet gelukt om alle investeringen gestand te doen. Zowel de investering in Treemagotchi als WakaWaka zijn vooralsnog niet doorgegaan in 2011. Volgend jaar kun je op mijj weblog in ieder geval aandacht voor mijn investeringen verwachten.

Voor nu rest mij om alle lezers een goed, gezond en gelukkig 2012 te wensen.

Als je er eenmaal naar gaat zoeken kan het niet meer op. Ook De Windvogel heeft een collectieve inkoopactie voor zonnepanelen. Leden van De Windvogel krijgen 15% korting op de systemen en de installatie bij Metdezon. Het lidmaatschap van De Windvogel kost eenmalig 50 Euro. Die heb je dus meteen terugverdiend als je zonnepanelen aanschaft via Metdezon, want het kleinste pakket kost Euro 836 en levert dus ongeveer 120 Euro korting op.

De inkoopactie duurt nog tot 31 maart 2012. Je kan je dus ook opgeven voor de collectieve inkoopactie van Natuur & Milieu of Vereniging Eigen Huis en kijken welke van de 3 de beste voorwaarden weet te bedingen.

Zelf zijn we in ieder geval lid geworden van De Windvogel. Al was het maar om in windmolens op de 2e Maasvlakte te  kunnen investeren als De Windvogel die daadwerkelijk mag gaan plaatsen. De keuze voor zelflevering via De Windvogel stel ik nog even uit tot na de jaarwisseling, net als de keuze voor eventuele installatie van zonnepanelen.

De kosten voor overschakeling naar een duurzaam energiesysteem kost het Verenigd Koninkrijk 5.000 pond per inwoner per jaar. Dat blijkt uit berekeningen van Professor David MacKay, auteur van Sustainable energy, without the hot air. Dat is een kleine 400 pond meer dan doorgaan op de huidige weg met fossiele energie, maar goedkoper dan het scenario met meer CO2 afvang en opslag (CCS) en hogere inzet van biomassa. Het laatste scenario met meer kernenergie komt als duurste uit de bus in het Verenigd Koninkrijk.

Dat laatste mag geen verrassing zijn voor wie het rapport van City Bank of de rapporten over de negatieve leercurve van kernenergie gelezen heeft (dat betekent dat nieuwe centrales duurder zijn dan oudere, alsof je nieuwe pc dezelfde prestatie levert tegen een hogere prijs dan de huidige). Ook de ontwikkelingen bij Delta zeggen voldoende over de commerciële haalbaarheid van kernenergie. Zoals Jonathan Porritt al zei in zijn afscheidsinterview kernenergie komt niet van de grond zonder staatssteun.

Het scenario dat inzet op biomassa en CCS kent twee uitdagingen. Ten eerste de beschikbaarheid van voldoende duurzaam geproduceerde biomassa voor energieopwekking (die daarmee dus niet voor andere doeleinden beschikbaar is). Ten tweede is het nodig om CCS succesvol op commerciële schaal toe te gaan passen. Wat bij de huidige CO2 prijzen op z’n zachtst gezegd een uitdaging is.

In bovenstaande berekeningen zijn de externe kosten van fossiele energie buiten beschouwing gelaten. Volgens verschillende rapporten zijn die aanzienlijk, al hangt het natuurlijk af van de invulling van duurzame energie of dat voordelen oplevert. Zo zal de luchtkwaliteit niet noemenswaardig verbeteren als je kolen en gas vervangt door biomassa. Volgens de Stern Review zijn de kosten van klimaatverandering per Brit 6.500 pond per jaar. Met een meerprijs van 400 pond per Brit voor duurzame energie lijkt dat me een uitermate rendabele investering… Met als bijkomend voordeel dat het opwekken van decentrale energie en het realiseren van energiebesparing vrij lastig te importeren is, waardoor het lokale werkgelegenheid oplevert.

Nederland

Ervan uitgaande dat het Verenigd Koninkrijk en Nederland redelijk vergelijkbaar zijn (met dien verstande dat het VK nog meer laaghangend fruit heeft dan Nederland) biedt bovenstaande berekening een mooi startpunt voor Nederland. In Nederland is daarvoor het Energietransitiemodel ontwikkeld. Daarmee kun je ook verschillende scenario’s doorrekenen, zoals bijvoorbeeld het scenario dat ontwikkeld is door Nederland krijgt nieuwe energie van het Duurzaamheidsoverleg Politieke Partijen. Toch zou ik er de voorkeur aan geven om het model van MacKay om te planten naar Nederland. Al was het maar omdat MacKay ook werkt aan de toevoeging van zaken als kostenvergelijkingen tussen scenario’s en het effect op luchtkwaliteit. Daarnaast vind ik de toelichting bij de scenario’s van de 2050 Pathway Calculator begrijpelijker en gedetailleerder.

Al jaren lopen er discussies over scheefwonen. Vaak gaat het om mensen die ooit met een laag inkomen een sociale woning betrokken hebben, maar die er inmiddels in inkomen op vooruit zijn gegaan. De huur van de woning waar ze wonen is daardoor te laag voor hun inkomen. Idealiter verhuizen mensen door naar een duurdere huurwoning of een koopwoning. Helaas zit de koopmarkt behoorlijk op slot. Waren woningen eerst te duur om te kopen (onder andere door het prijsopdrijvende effect van de hypotheekrenteaftrek), inmiddels dalen de prijzen maar scherpen de banken de eisen aan kopers nog sneller aan.

Op de site van Ria Damhof kwam ik deze week een briljante oplossing van het Kabinet tegen om een einde te maken aan scheefwonen: een aanbiedingsplicht voor woningcorporaties. Deze worden als het aan het Kabinet ligt verplicht om 75% van hun woningen te verkopen voor 90% van de WOZ waarde. Een nattere droom voor mensen met een sociale huurwoning op een populaire locatie kan ik me niet voorstellen. Een koopwoning in hartje Amsterdam voor 90% van de WOZ waarde. Paar jaartjes splitsen, samenvoegen en andere papieren vastgoedtrucjes uithalen, of meteen doorverkopen aan de hoogste bieder en tel uit je winst… Of een woning die net grootschalig door de woningbouwcorporatie is verbouwd  aanschaffen tegen 90% van de WOZ waarde. Da’s ook kassa…

De woningcorporaties blijven vervolgens achter met incourante woningen en een gat in hun financiele reserves. Zeg dan maar dag tegen je handje tegen de langzame, maar hoopvolle ontwikkelingen op gebied van energiebesparing bij woningbouwcorporaties. De eerste daarvan hebben inmiddels gemiddeld B-label woningen in hun woningvoorraad en zetten daarmee ook in op het tegengaan van energiearmoede door forse energiebesparing in hun woningvoorraad. Maar waarom zou je fors investeren als je onder de marktprijs moet verkopen en als je woningbezit ook nog eens steeds versnipperder wordt, waardoor het bijna onmogelijk wordt om schaalvoordelen te halen bij renovatie.

Het Kabinet geeft bij monde van Rutte aan dat het Engelse voorbeeld een goed voorbeeld is, het eigen woningbezit in het Verenigd Koninkrijk is sinds de aanbiedingsplicht voor woningbouwcorporaties fors gestegen. Wat Rutte er niet bij meldt is dat energiearmoede in het Verenigd Koninkrijk een behoorlijk probleem begint te worden. Veel huizen zijn vele malen slechter geisoleerd dan in Nederland en de Green Deal lijkt daar maar zeer beperkt verandering in te gaan brengen.

Ik betwijfel overigens of het plan daadwerkelijk het eigen woningbezit gaat bevorderen. Voorlopig zitten banken met een berg aan leningen verstrekt voor overgewaardeerd vastgoed (zowel commercieel als woningen) waar zeer waarschijnlijk nog fors op afgeschreven moet worden. Banken zijn dus niet happig zijn op het verstrekken van nieuwe leningen voor vastgoed. Ook bewoners zullen zich misschien nog een tweede keer achter de oren krabben als ze bedenken dat ze een sociale woningbouwvereniging als huisbaas gaan omruilen voor een commerciële bank. Terwijl het Kabinet ook aangeeft dat het van plan is een verhuisplicht in te voeren voor werklozen. Wanneer je dat overkomt ben je blij met een huurwoning…

Als het plan wel aanslaat is dat natuurlijk goed nieuws voor de staatskas. Twee procent overdrachtsbelasting over  75% van de woningvoorraad van woningbouwcorporaties is een welkome aanvulling in tijden van een teruglopende belastinginkomsten.

Vorige week ben ik ingegaan op de wijze waarop verantwoord ketenbeheer in eerste instantie ontwikkeld is als antwoord op kritiek op de manier waarop bedrijven omgingen met (vermeende) misstanden bij hun leveranciers. Volgens de auteurs van het boekje Verantwoord ketenbeheer: Van risicomanagement naar waardecreatie was dat een logische eerste stap, maar wel een defensieve. Veel bedrijven die op die manier begonnen zijn beginnen manieren te ontdekken waarop verantwoord ketenbeheer meer strategisch ingezet kan worden als een manier om van een red ocean strategy naar een blue ocean strategy te komen. Oftewel van een strategie waarbij gevochten wordt om procenten marktaandeel naar een strategie waar nieuwe markten worden verkend. Die laatste strategie is interessanter, omdat het aantal concurrenten in blauwe oceanen beperkt is. Daarbij baseren de auteurs zich op het boek Blue Ocean Strategy van W. Chan Kim en Renée Mauborgne.

Mogelijkheden om verantwoord ketenbeheer meer strategisch in te zetten

De auteurs van Verantwoord Ketenbeheer stellen dat het duurzaamheidsvraagstuk veelomvattend is, maar in essentie ook heel eenvoudig: het is een schaarsteprobleem. Het gaat om de beschikbaarheid en daarmee de waarde van grondstoffen, brandstoffen, energie, voedsel en biodiversiteit voor de wereldbevolking. Nu en straks. Bedrijven staan voor de uitdaging om te anticiperen op dit schaarstevraagstuk. Bijvoorbeeld door het opzetten van een effectief beleid voor verantwoord ketenbeheer, want om een duurzaamheidstransformatie te starten is een ketenbenadering nodig.

Door verantwoord ketenbeheer te verbinden aan bv. business development, productontwikkeling, marketing en sales kan verantwoord ketenbeheer op zowel korte als lange termijn waarde gaan opleveren voor een bedrijf. Vanuit de defensieve basis kan dan gewerkt worden aan waardecreatie, bv. door samen met leveranciers te zoeken naar mogelijke efficiencyverbeteringen, kostenreducties, nieuwe producten, nieuwe logistieke oplossingen, nieuwe materialen etc.

De auteurs zien vier terreinen voor waardecreatie

1. Kostenreductie: toverwoord daarbij is en blijft Total Cost of Ownership. Waarbij de focus ligt op kostenbesparing over de hele gebruiksduur en kwaliteit. Walmart vraagt bijvoorbeeld al haar leveranciers om energie te besparen en de energie-efficientie van producten te verbeteren. Het idee daarachter is dat energiereductie leidt tot kostenbesparingen, die voor een deel doorgegeven worden aan Walmart. Waarmee Walmart haar positie als prijsvechter kan behouden.
2. Innovatie: voor veel bedrijven geldt dat de impact in de keten qua duurzaamheid veel groter is dan de impact van de eigen bedrijfsvoering. Dat geldt ook voor de overheid. Door een voorkeurspositie te geven aan leveranciers die voorlopen in het verbeteren van hun duurzaamheidsprestaties wordt de toeleveringsketen structureel gestimuleerd tot innovatie.
3. Onderscheidend vermogen: duurzaamheid kan een onderscheidend vermogen zijn. Zeker in markten waar de consument weinig verschil ervaart en de prijsdruk hoog is. Zo heeft Unilever de negatieve prijsspiraal bij thee weten te doorbreken door alleen nog te werken met gecertificeerde theeplantages. Daardoor zijn consumenten meer waarde gaan toekennen aan het product en heeft Unilever een forse omzetgroei bereikt.
4. Ketenintegratie: om de voordelen te realiseren is vergaande samenwerking met toeleveranciers nodig. In de bouw worden verrassende resultaten behaald door toeleveranciers vanaf het begin te betrekken en mee te laten denken over de beste oplossing binnen het beschikbare budget.

Randvoorwaarden voor succesvolle implementatie

Helaas bestaat er volgens de auteurs van Verantwoord Ketenbeheer van risicomanagement naar waardecreatie geen standaardsuccesrecept voor de omslag van risicomanagement naar waardecreatie. Wel benoemen ze een aantal leidende principes die randvoorwaardelijk zijn bij het succesvol waarde creëren door duurzame inkoop:

• Leiderschap
• Ondernemerschap
• Openheid
• Samenwerking

Veranderende rol inkoop

Een strategische inzet van verantwoord ketenbeheer verandert de rol van de inkoopfunctie. Wanneer inkopers samen met leveranciers werken aan gedeelde doelen wordt de toegevoegde waarde van inkopers duidelijk. Samen met leveranciers wordt dan gewerkt aan een groter onderscheidend vermogen of zelfs aan het creëren van nieuwe markten. Een van de grote uitdagingen is om prikkels te verzinnen die leveranciers uitdagen om mee te denken om de organisatie succesvoller te maken. Op gebied van duurzaamheid kan dat betekenen dat eisen gesteld worden aan de duurzaamheid van een leverancier of product, of door duurzame producten een voorkeursbehandeling te geven. Volgens de auteurs is het echter nog beter om in gezamenlijkheid te zoeken naar (het verhogen van het) differentiërend vermogen.

Het grote succes van bedrijven als SunRun, Sungevity en SolarCity is niet ongemerkt aan Nederland voorbij gaan. Deze bedrijven installeren zonnepanelen op huizen, waarbij de huiseigenaar enkel betaald voor de gebruikte energie. Eerder dit jaar lanceerde Greenchoice samen met de Zonnefabriek en Stichting DOEN al de pilot Zonvast, waarbij je zonder investering 10 zonnepanelen op je dak geïnstalleerd krijgt. De energieprijs die je betaald ligt 20 jaar vast op 23 Eurocent per kWh (inclusief belasting). Na 20 jaar worden de panelen eigendom van de huiseigenaar.

Wat doet Zonline?

Het systeem dat Greenchoice voor Zonvast gebruikte levert gemiddeld 1950 kWh per jaar op. De zonne-energie die je direct zelf hebt verbruikt reken je af op het ZonVast tarief van 23 cent. De rest levert je terug aan het net en wordt van die vaste 1950 kWh afgetrokken. Dit zelfde principe wordt gehanteerd door Zonline.

Zonline maakt daarbij gebruik van luchtfotografie in combinatie met geavanceerde rekensoftware en lijkt daarmee wel wat op Comparemysolar.nl. Hierdoor is het niet meer nodig om formulieren in te vullen, dakmetingen te verrichten en afspraken te maken met installateurs. Zonline doet alles op afstand. Het resultaat volgens Zonline:  binnen drie muiskliks een kraakheldere online offerte. Hierin staat exact aangegeven wat je bespaart en wat je milieubijdrage is.

Via Zonline hoeven zonnepanelen geen duizenden euro’s meer te kosten. Zonline werkt met partners die de panelen ‘gratis’ plaatsen en installeren. Je betaalt voor de gebruikte zonnestroom. De prijs is afhankelijk van je persoonlijke situatie en ligt tussen de 23 en 28 Eurocent per kWh. Dus geen gedoe meer met hoge startinvesteringen, die zelfs bij nieuwbouw nog steeds leiden tot het schrappen van allerlei duurzame maatregelen. De Nederlander betaald blijkbaar liever jaarlijks aan het energiebedrijf, dan eenmalig geld neer te leggen voor energie-onafhankelijkheid…

Dat daar een prijskaartje aan zit moge duidelijk zijn, of dat nu is in de vorm van een hogere energierekening of in de vorm van hogere kosten voor je zonnepanelen. Greenchoice rekent namelijk met een startinvestering van Euro 7.920 voor het systeem. Dat is beduidend meer dan je betaald als je de investering zelf doet. Wat niet wegneemt dat het een goede optie kan zijn voor mensen die op dit moment de financieringsruimte niet hebben om zonnepanelen te installeren.

Wat mist bij het aanbod van Zonline en Greenchoice is de controle op de opbrengst, daar ben je als gebruiker zelf verantwoordelijk voor. Terwijl partijen als Zon IQ, Waifer en Qurrent wel online kwaliteitscontrole voor de opbrengst van je zonnepanelen willen (gaan) bieden.

Hopenlijk brengen initiatieven als Zonline, Zonvast en de verschillende collectieve inkoopacties die momenteel lopen (zoals 123 Zonne Energie, Zonnekracht, Zon zoekt dak) daar verandering in. Zo niet, dan blijft zonne energie natuurlijk nog steeds besmettelijk

Na een lange radiostilte is Zon Zoekt Dak, de collectieve inkoopactie voor zonnepanelen van stichting Natuur & Milieu, weer tot leven aan het komen. Het doel van Natuur & Milieu met het project Zon zoekt dak is een doorbraak voor particuliere zonne-energie in Nederland bewerkstelligen.Wat dat betreft lijkt het project erg op WijWillenZon van Urgenda en 123 Zonne-energie van Vereniging Eigen Huis. Nudge en Zon-IQ kiezen met Zonnekracht en buurtburgemeesters een andere aanpak, waarbij ze inzet op collectieve inkoop per wijk.

BTW verlaging voor zonnepanelen

Als eerste stap heeft Natuur & Milieu op 25 oktober bijna 18.000 handtekeningen voor verlaging van BTW voor zonnepanelen aangeboden aan de leden van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer. De btw-verlaging van 19 naar 6% is volgens de ondertekenaars nodig omdat er momenteel geen andere stimuleringsmaatregelen zijn voor zonne-energie op daken van particulieren. Hoewel de Tweede Kamer Commissie erkende dat het noodzakelijk was om woningeigenaren te ondersteunen met het installeren van zonne-energie, vonden de leden het nu niet opportuun om hiervoor bij de minister te pleiten. Natuur & Milieu en haar partners blijven zich inzetten om een verlaging van de kosten van zonne-energie te realiseren.

De inkoopactie

Het vervolg begint nu ook vorm te krijgen. Begin volgend jaar lanceren Natuur & Milieu en de ASN Bank een collectieve inkoopactie om de aanschaf en installatie van zonnepanelen voor particulieren gemakkelijker te maken. Momenteel is Natuur & Milieu op zoek naar de beste leverancier van zonnepanelen die woningeigenaren het beste aanbod van Nederland gaat aanbieden. Het voordeel van deze collectieve inkoop is dat Natuur & Milieu alles regelt: een scherpe prijs, goede kwaliteit en de installatie van de panelen. Net als bij 123 zonne-energie van Vereniging Eigen Huis en in tegestelling tot WijWillenZon waar je zelf voor de installatie moest zorgen.

De ASN Bank wil het klimaatprobleem helpen oplossen en duurzame energie bevorderen. Daarom steunt ze Natuur & Milieu. Financieel, via haar communicatie, en door onderzoek. De ASN Bank heeft mogelijke leveranciers van de zonnepanelen en randapparatuur voor Zon zoekt Dak beoordeeld. Bijvoorbeeld op hoe zij en hun toeleveranciers omgaan met mensenrechten en milieu. Volledige zekerheid is lastig te geven. Maar de ASN Bank heeft het uiterste gedaan om zich ervan te vergewissen dat de zonnepanelen worden gemaakt met respect voor mens, natuur en klimaat.

Het aanbod van Zon zoekt dak is beperkt geldig. In januari maakt Natuur & Milieu bekend wie de winnende aanbieder is. Als je op de hoogte wilt blijven van de ontwikkelingen rond Zon zoekt dak kun je aanmelden op de website van Zon zoekt dak.

Tijdens de uitreiking van de VBDO Verantwoord Ketenbeheer Award kregen de aanwezigen het boekje Verantwoord ketenbeheer: Van risicomanagement naar waardecreatie mee. Een uitgave van KPMG en VBDO naar aanleiding van een Rond Tafel over verantwoord ketenbeheer die KPMG Sustainability , VBDO en Supply Change Associates eerder dit jaar organiseerden.

Definitie verantwoord ketenbeheer

Van verantwoord ketenbeheer is volgens de publicatie sprake als organisaties bij het gehele inkoopproces rekening houden met sociale en milieuaspecten. Waarbij sociale en milieuaspecten een rol krijgen naast conventionele aspecten als prijs, beschikbaarheid en kwaliteit. Bij milieuaspecten gaat het om de de impact die een product of dienst tijdens de gehele levenscyclus op de leefomgeving heeft. Bij sociale impact gaat het om de leef- en werkomstandigheden van de mensen die zijn betrokken bij de productieketen.

Verantwoord ketenbeheer kan niet los worden gezien van duurzaam ondernemen. Een bedrijf dat verantwoord wil ondernemen kan er niet omheen om ook te kijken naar de milieudruk en sociale omstandigheden in toeleverende bedrijven.

De eerste stap bij het implementeren van verantwoord ketenbeheer is het opstellen van richtlijnen en gedragscodes voor leveranciers. De invulling daarvan is afhankelijk van de duurzaamheidsthema’s die spelen in de keten. Voor internationale bedrijven zijn er ook veel gebruikte standaarden, zoals:

• United Nations Global Compact
• ILO International Labour Standards
• ILO Code of Practice in Safety and Health
• OECD Guidelines for Multinational Enterprises
• The Rio Declaration on Environment and Development
• United Nations Convention Against Corruption
• ISO 14001
• SA 8000
• OHSAS 18001

Naast algemene richtlijnen bestaan er ook richtlijnen of standaarden die voor een specifieke sector ontwikkeld zijn. Zoals bijvoorbeeld de CO2 Prestatieladder voor de Nederlandse bouwsector.

Verantwoord ketenbeheer als risicomanagement

Verantwoord ketenbeheer is ontstaan in reactie op de kritiek die bedrijven kregen op de werkomstandigheden bij toeleveranciers. Aanvankelijk ontkenden veel bedrijven dat ze verantwoordelijkheid droegen voor de omstandigheden bij hun toeleveranciers. In reactie daarop heeft een grote groep bedrijven inmiddels een inkoopbeleid opgezet waarmee bij leveranciers het kaf van het koren kan worden gescheiden. De aanhoudende druk van stakeholders op bedrijven als Coca Cola, C&A, Nike, Apple en Facebook laat zien dat dat geen overbodige luxe is.

Organisaties die starten met verantwoord ketenbeheer zetten volgens de schrijvers relatief eenzijdig in op een beleid dat risico’s minimaliseert of mitigeert. Het gaat daarbij om risico’s op het gebied van:

• reputatieschade: bv. door negatief nieuws over gebeurtenissen of omstandigheden in de toeleveringsketen.
• omzetverlies: bv. door het verliezen van opdrachten/klanten waar duurzaamheid een rol speelt bij de inkoop.
• wetgeving: bv. doordat er maatschappelijke onvrede ontstaat over de (waargenomen) voortgang. Koplopers hebben dan geen concurrentienadeel, maar voor bedrijven die niet aan de wetgeving voldoet ontstaan risico’s.
• Stakeholderconflicten: verantwoordelijk gedrag zorgt voor een grotere legitimatie bij stakeholders. Dat kan voordelen opleveren bij bv. het aantrekken van personeel of draagvlak bij de lokale bevolking.

Hoewel een defensieve strategie zeker een eerste stap is stelt de publicatie dat het niet hoeft te leiden tot het inkopen van duurzamere producten of diensten. Je scheidt tenslotte enkel op leveranciersniveau en niet op het niveau van producten of diensten. Om daadwerkelijk duurzamere producten of diensten in te kopen is meer nodig. Belangrijker nog is dat het onderscheidend vermogen van een defensieve strategie steeds kleiner wordt. De auteurs stellen vast dat defensief verantwoord ketenbeheer steeds meer de status krijgt die ‘kwaliteit’ en ISO-certificeringen hebben. Oftewel een vanzelfsprekendheid waar bedrijven niet zonder kunnen als ze zaken willen blijven doen.

Een van de omvangrijkste initiatieven op dit gebied is het Sustainability Consortium van Wal-Mart, waar ik al eerder over schreef en waar inmiddels zo’n 100 bedrijven, instituten (waaronder WUR) en NGO’s aan meewerken. Volgens de auteurs komt het doel om producten een label te geven met alle aspecten van duurzaamheid binnen bereik. Voor Wal-Mart biedt het initiatief ook strategische mogelijkheden, waarover volgende keer meer.

Dat is de vraag die bij me opkomt nu Delta deze week heeft aangekondigd de vergunningaanvraag voor een nieuwe kerncentrale een half jaar uit te stellen. Eerder had de provincie Zeeland al bij het rijk aangeklopt voor steun voor de nieuwe kerncentrale. Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie gaf deze week aan dat subsidie voor een kerncentrale er niet in zit.

Wat opvalt is dat in de berichtgeving voor de goede verstaander kleine kraakjes te vinden zijn die het verhaal dat kernenergie een van de goedkoopste vormen van elektriciteitsopwekking is onderuit halen. Want als elektriciteitsopwekking met kernenergie zo goedkoop is, hoe kan het dan dat een van de problemen voor het rondkrijgen van de business case de lage elektriciteitsprijs is? Je zou verwachten dat een lage elektriciteitsprijs vooral een probleem vomt voor dure vormen van elektriciteitsopwekking, zoals wind op zee of gascentrales.

Kortom lage elektriciteitsprijs en geen steun van de overheid betekent exit vergunningaanvraag. Precies zoals je kon verwachten op basis van het rapport New Nucleair? The Economics Say No van City Bank waar ik begin 201o over schreef.

Afgelopen woensdag was ik namens Strukton aanwezig bij de uitreiking van de VBDO Verantwoord Ketenbeheer Award 2011 in het kantoor van KPMG. Een avond die in het teken stond van de rol die duurzaam inkopen en ketenbeheer kunnen spelen bij het verduurzamen van organisaties. Onderstaande impressie is zeker niet compleet, maar geeft hopelijk wel een beeld van de avond.

Giuseppe van der Helm, directeur van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO), gaf aan dat de VBDO twee belangrijke routes ziet om de productieketen te verduurzamen:

• Via de klant
• Via de eigenaar/aandeelhouder

Hoewel er bij de consument nog een wereld te winnen is als het gaat om duurzaam consumeren. Zeker als de klant een ander bedrijf is kun je grote duurzaamheidswinst behalen.

Duurzaamheid is volgens de VBDO belangrijk vanuit maatschappelijk oogpunt en vanuit de business case. Vooral op dat laatste aspect zijn bedrijven goed aan te spreken. Om met duurzaamheid tot een sluitende business case te komen is de keten cruciaal. Zowel voor het toevoegen van waarde als voor voor het verbeteren van de marge. Verantwoord ketenbeheer draait volgens de VBDO niet om het drukken van kosten, maar om het helpen van je ketenpartners om successen te behalen in andere omstandigheden. Unilever doet dit bv. door met belangrijke leveranciers gezamenlijke ontwikkel / innovatieovereenkomsten af te sluiten. Verantwoord ketenbeheer vraagt om visie, transparantie, ketenbeheer en lef om waarde toe te voegen en aan je visie vast te houden.

Bart Vos van de Tilburg School of Economy & Management voegde daar tijdens de paneldiscussie aan toe dat het niet alleen gaat om de verdeling van de waardecreatie tussen bedrijven, maar ook om de verdeling van waardecreatie binnen bedrijven. Hoe wordt een inkoper afgerekend? Wat telt er mee voor de projectleider? Welke businessunit ziet de gerealiseerde extra marge terug in zijn cijfers?

Lessen Unilever

Unilever heeft vorig jaar het Unilever Sustainable Living Plan gelanceerd. Doel verdubbeling van de omzet, milieuvoetafdruk halveren, meer dan 1 miljard mensen helpen in actie te komen om hun gezondheid en welzijn te verbeteren, en 100% van de landbouwgrondstoffen betrekken uit duurzame landbouw (da’s volgens Unilever wat anders dan biologische landbouw).

Voor Unilever staat vast dat duurzaamheid in de toekomst een basisvoorwaarde wordt voor zakendoen. Wanneer dat zo is zijn er nog maar twee mogelijkheden leiden of volgen. Leiden geeft (tijdelijk) competitief voordeel.

De kunst daarbij is te zoeken naar de sweet spot waar er voordeel is voor de klant en waar de oplossing goed is voor duurzaamheid. Voorbeeld: handenwassen met zeep. Om bacteriën te doden moet je je handen 30 tot 60 seconden wassen met standaardzeep. Unilever heeft een zeep ontwikkeld die hetzelfde effect bereikt in 7 seconden. Dat scheelt 23 tot 53 seconden aan water en 7 seconden is voor kinderen een haalbaardere termijn dan een minuut handen wassen. Unilever heeft ook een leverancierscode voor haar banken en financiers, dat is wennen voor de banken.

Een belangrijke keueze van Unilever om duurzamer te worden is om weg te gaan van veilingen en internationale markten, waar je niet weet wat de herkomst is. Unilever werkt actief aan kortere ketens. Voor contacten met kleine boeren wel samenwerken met lokale partijen, dus handelshuis ertussen. Met het handelshuis worden wel afspraken gemaakt over kennisondersteuning en inkooptrajecten.

Bij Unilever is duurzaam of niet geen discussie meer, omdat verdubbeling van de omzet en halvering van de ecologische footprint beide op hoog niveau vastliggen en even zwaar wegen bij de beoordeling. Voor bv. thee is Rainforest Alliance de norm, einde discussie. Wel is Unilever met Rainforest Alliance in discussie over de sociale criteria die Rainforest Alliance hanteert. Unilever vindt deze namelijk onvoldoende en wil vernieuwing van de criteria.

Uitreiking Award en speciale vermeldingen

Giuseppe van der Helm noemde vooral de vooruitgang in verduurzaming van de keten van de bouwsector opmerkelijk. Deze vooruitgang is in zijn ogen voor een belangrijk deel te danken aan het beheersen van de CO2-uitstoot. In de bouwsector is het gebruik van de CO2-prestatieladder van SKAO inmiddels heel gebruikelijk geworden. Bouwbedrijf BAM is zelfs doorgedrongen tot de top 10 van de VBDO Verantwoord Ketenbeheer Award en ontving daarvoor een speciale vermelding van de jury. Ook de vooruitgang bij Wavin, een belangrijke toeleverancier voor de bouwsector, werd beloond met een speciale vermelding.

De vijf genomineerde bedrijven waren Akzo Nobel, DSM, Philips, Reed Elsevier en Unilever. De winnaar van de Award was Philips met 95% van de maximale score.

Aanpak BAM

BAM lichtte kort toe hoe zij de afgelopen jaren hadden gewerkt aan het verbeteren van hun ketenbeheer. Deze aanpak bestond uit 3 stappen (waarvan ik er maar 2 heb onthouden :

1. keuzes maken binnen de grote hoeveelheid aan duurzaamheidsonderwerpen. BAM heeft daarbij gekozen voor: veiligheid, CO2 reductie en afvalreductie
2. Uit de of of discussie van geld of duurzaam stappen

Daarnaast stellen inkopers in gesprekken met leveranciers en onderaannemers de vraag of de leverancier/onderaannemer ideeën heeft hoe het duurzamer kan dan in het bestek staat (en daarbij hebben ze het niet meteen over de centjes).

Paneldiscussie

Van de paneldiscussie zijn me maar een paar zaken bijgebleven. Ten eerste de nadruk die Philips legde op het belang van samen met concurrenten optrekken als het gaat om problemen die vroeg in de keten zitten. Bijvoorbeeld als de winning van grondstoffen in verband wordt gebracht met oorlogen of andere misstanden. De tweede opmerking die me bij is gebleven is het antwoord van Piet Sprengers, ASN Bank, op de vraag hoe je achterblijvers in beweging kunt krijgen. Zijn idee was om dat als criterium mee te nemen in de beoordeling van de koplopers.

De derde opmerking komt ook op naam van Piet Sprengers. Hij gaf aan dat de ASN bank investeert vanuit waarden creatie en pas dan vanuit waarde creatie. Hij gaf aan dat deze op de langere termijn heel goed in elkaars verlengde kunnen liggen. Zo heeft de ASN nauwelijks tot geen investeringen in de financiële sector, omdat de meeste banken en verzekeraars niet transparant genoeg zijn om toegelaten te worden tot het beleggingsuniversum van de ASN-bank. Dat dat de ASN bank op dit moment geen windeieren legt behoeft geen uitleg…

Na afloop van de avond kregen alle aanwezigen het boekje Verantwoord Ketenbeheer: van risicomanagement naar waardecreatie mee.

Hoewel het CPB nog niet overtuigd lijkt te zijn van het feit dat de mens op korte tegen de grenzen van het ecosysteem van de aarde aan begint te lopen (getuige het zinnetje “Belangrijker nog is dat het huidige niet-groene model van groei op de (zeer?) lange termijn niet houdbaar is” in een recente policy brief over groene groei), ben ik van mening dat natuur schaars is en dat de EHS waardevol is voor Nederland. Die mening deel ik met de Taskforce Biodiversiteit en Natuurlijke Hulpbronnen (zie dit artikel in Trouw). Onder de titel ‘Groene Groei, investeren in biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen’ pleit de Taskforce voor een omslag naar een economie die gebaseerd is op de draagkracht van de aarde. Daarvoor moeten we in 2020 biodiversiteitverlies tot staan gebracht zijn en in 2030 onze ecologische voetafdruk zijn gehalveerd.

Vandaar dat ik afgelopen weekend 5 bomen heb aangeschaft als groeiend verzet tegen de kaalslag van het Nederlands natuurbeleid. De laatste keer dat ik dat heb gedaan ging het om 2 bomen voor het Bulderbos van Milieudefensie. De actie Groeiend Verzet is met meer dan 20.000 bomen inmiddels een groot succes en de plantdag is aankomende zaterdag. Zelf kan ik er helaas niet bij zijn (wat dat betreft is er weinig verandert sinds het Bulderbos De actie loopt nog steeds, je boom koop je hier.

Ik ben niet zo’n gelovig mens, tegelijkertijd ben ik van mening dat er geen betere plaats in Nederland te verzinnen is waar mensen weer eens na zouden moeten denken over de zin van het bestaan. Voor al diegene die op de Zuidas werken en dieper durven te zoeken dan de vraag hoeveel Euro ze moeten afboeken op staatsobligaties of vastgoedportefeuilles organiseert Ruben van Zwieten vanavond (woensdag 14 december):  Het verhaal van kerst, een reflectie op deze tijd vanuit het kerstverhaal.

Aanvang 20.00u

Meer informatie: Zingeving Zuidas

Het was natuurlijk een kwestie van tijd dat andere partijen het succes van Wij Wilen Zon zouden proberen te evenaren. Vandaag ontving ik een email van Vereniging Eigen Huis waarin ze aankondigen een collectieve inkoop actie van zonne-energie te starten. Inschrijven is vrijblijvend (voor leden en niet leden), net als bij de collectieve inkoop voor energie geef je enkel aan dat je geïnteresseerd bent in de actie. De keuze om mee te doen maak je pas wanneer de winnende leverancier bekend is.

Een pakket met 6 zonnepanelen met een piekvermogen van 1390 Wattpiek en een gemiddelde jaaropbrengst van 1093 kWh kost maximaal Euro 4.300 inclusief installatie (en garantie, maar die krijg je bij iedere fatsoenlijke leverancier). Een vergelijkbare set bij Wij Willen Zon kost Euro 2.550 exclusief installatie. Wij Willen zon rekent met ongeveer Euro 500 voor de installatie en heeft daar vanuit de installatiebranche kritiek op gekregen, omdat het te laag zou zijn. Aan de andere kant vind ik het prijsverschil van bijna Euro 2.000 wel erg groot, dus ik mag hopen dat er nog Vereniging Eigen nog behoorlijk wat korting weet te bedingen. Om een idee te geven op Compare My Solar worden systemen van 1400 Wattpiek aangeboden voor rond de 3.700 Euro.

Een ander verschil tussen 123 Zonne energie en Wij Willen Zon is dat WijWillenZon voor een zo groot mogelijk aantal deelnemers ging, terwijl Vereniging Eigen Huis aangeeft dat maximaal 10.000 mensen kunnen deelnemen.

In de berekening van de besparing tijdens de 25 jaar dat het systeem meegaat gaat Vereniging Eigen Huis uit van een stijging van de energieprijs van 4,6% per jaar. Of dat gaat kloppen met 3 kolencentrales (en mogelijk een kerncentrale) in aantocht weet ik niet. Aan de andere kant geen betere manier om de business case van baseloaders te slopen dan zorgen voor meer pieken en dalen in vraag en aanbod van elektriciteit. De prijsstijging is wel in lijn met de grafiekjes op de website van Eigen Huis, al vind ik 30 Eurocent per kilowattuur in 2010 wat aan de hoge kant. Momenteel betaal ik zelf ongeveer 22 Eurocent als piektarief.

Begin 2010 heb ik in een stuk geschreven over de mogelijkheden van crowdfunding (of peer to peer banking) voor sociale ondernemers. Inmiddels heb ik zelf ook een klein aantal investeringen gedaan (en nog 2 te doen) in sociale ondernemers. Een daarvan is een investering in Enviu Participations via het platform van Symbid.

Enviu Participations is de ontwikkelingspoot van Enviu, waarin een aantal start-ups die ze verzinnen ondergebracht zijn en worden. Inmiddels hebben ze meer dan 50% van het benodigde kapitaal hebben opgehaald via crowdfunding. Om dat te vieren hebben alle investeerders die meer dan 100 Euro hebben ingelegd een proefpakketje van Yuno ontvangen. Een leuke verrassing, waar vooral dochterlief al een week begerig naar kijkt.

Binnenkort ga ik dus samen met mijn dochter de smaaktest doen. Aan de verpakking zal het in ieder geval niet liggen, die is aanlokkelijk genoeg voor een 2 jarige. Als Yuno goed smaakt hoeven we ook niet ver om het te kopen, want volgens de site van Yuno ligt ‘t bij onze lokale Plus supermarkt in de schappen.

Zelf ook investeren? Kijk op Enviu-investment.nl of lees alle details op Symbid.

Het afgelopen jaar hebben we behoorlijk geïnvesteerd in energiebesparende maatregelen. Ik heb braaf elke maand het energieverbruik bijgehouden en een stukje daarover geschreven op mijn weblog. Inmiddels is de jaarrekening van Greenchoice binnen en kunnen we het hebben over dat deel dat de gemiddelde Nederlander bovenal interesseert: hoeveel geld onze maatregelen hebben bespaard t.o.v. de inschatting door het energiebedrijf. Door de energierekening met een paar buren te vergelijken weet ik inmiddels dat de schatting van Greenchoice behoorlijk adequaat was. Hun schatting was 6.475 kWh elektriciteit (elektrisch koken) en 1.837 m3 aardgas.

Besparing

Het eindresultaat is 2.540 kWh en 919 m3 gas. Dat heeft een energierekening opgeleverd van Euro 1.093,96. We hebben het eerste jaar Euro 829,55 bespaard op de elektriciteitskosten en Euro 520,13 op de gaskosten. Voor het gasverbruik is dat niet helemaal correct, omdat er niet gecorrigeerd is voor graaddagen.

Correctie voor graaddagen

Volgens de graaddagen calculator van mindergas.nl telde de periode van 1 november 2009 tot en met 31 oktober 2010 3043 graaddagen. De periode tussen 1 november 2010 en 31 oktober 2011 telde slechts 2866 graaddagen. Dat betekent dat ik sowieso een lager gasverbruik had kunnen verwachten. Om precies te zijn heeft het betere weer 107 m3 gas bespaart, dat is een besparing op jaarbasis van Euro 60,54 dankzij het weer. De besparing door onze gasbesparende maatregelen wordt daarmee Euro 459,59.

Investeringskosten

De besparing op elektriciteit is voor een groot deel het gevolg van het hotfil aansluiten van de vaatwasser en wasmachine (naar schatting Euro 60 besparing), led-lampen, energiezuinige apparatuur en gedragsverandering (lampen uit, zo min mogelijk apparatuur op standby). De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik verwacht dat ons elektriciteitsverbruik komend jaar ongeveer 300 kWh hoger uit gaat vallen, omdat we vorig jaar november en december nauwelijks thuis zijn geweest.

Afgelopen jaar hebben we vooral geïnvesteerd in het verlagen van de gasrekening. De belangrijkste maatregelen die we hebben genomen zijn het vervangen van de cv-ketel en het installeren van een zonneboiler (inclusief hotfil voor de vaatwasser en de wasmachine). Een compleet overzicht van de door ons genomen maatregelen vind je hier.

De totale investeringskosten voor de cv en zonneboiler bedragen Euro 7.800 (Euro 2.200 voor de cv ketel en Euro 5.600 voor de zonneboiler). Door het voortijdig stopzetten van de subsidieregeling duurzame warmte (onderdeel van de oude SDE) is dat Euro 1.100 hoger dan verwacht. Een forse tegenvaller, die de voorlopige terugverdientijd van de cv en zonneboiler op 15 i.p.v 12 jaar zet (exclusief financieringskosten, inclusief de geschatte besparing van de hotfill aansluitingen).

Aan de andere kant de terugverdientijd is nog altijd beter dan die van mijn mobiele telefoon. Verder ben ik er trots op dat we nu zelf duurzame warmte opwekken en CO2 reduceren. Al was dat laatste een stuk goedkoper geweest via het CO2 emissiehandelssysteem. Naar mijn mening een goede besteding van de hypotheekrenteaftrek die de Nederlandse belastingbetaler ons vorig jaar gegeven heeft (en ook alsnog met enige vertraging voldaan aan mijn goede voornemen voor 2009). We zijn nog niet volledig om, maar wel een aardig eind op weg.

Dit bericht is ook geplaatst op Duurzame Buren.