De overheid is tenslotte geen kaas, en groeit altijd weer aan.

De dodebomen-NRC legt vandaag haarfijn uit waarom het plan om te bezuinigen op ambtenaren niet gaat werken. Zonder plan wat de overheid wel en niet moet doen lukt dat niet, en politici willen altijd meer – meer beleid, meer toezicht, meer onderzoek. Het vorige kabinet wilde 12.000 ambtenaren minder, de score bleef hangen op 2000. Sinds 1947 zijn er al 5 pagina’s aan titels met onderzoeken naar minder ambtenaren.

Het kan trouwens wel. In Gouda is de operatie Optima Forma gehouden. De hele ambtelijke organisatie is doorgelicht en van elke taak is gekeken of de gemeente het moest doen, danwel dat een taak uitgeplaatst of afgestoten kon worden. Honderden banen verdwenen of werden verzelfstandigd. Het geheel leverde een bezuiniging van 13,2 miljoen euro op.

Het resultaat: één van de meest efficiente gemeentes qua ambtenarencapaciteit. En een gemeenteraad en bevolking die vragen hoe het zit met de kwaliteit van dienstverlening, de controle op organisaties op afstand, de manier van onderlingen afspraken maken, en minder invloed. Dat je niet alles hoeft te doen als overheid betekent niet dat de overheid zich nergens meer mee wil bemoeien, en dat wringt. Dat wil niet zeggen dat het afstoten van taken verkeerd is, maar er valt wel nog veel te leren.

De volgende operatie moet 1,5 miljoen euro kosten en de Goudse gemeentelijke organisatie nog efficiënter maken. We gaan dus nog meer niet doen. Dat kan niet met de kaasschaafmethode, want de overheid is geen kaas. En een olifant eet je ook niet in één keer op, maar in plakjes.

Sinds 2 jaar is er een nieuwe Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO). Een wet die bedoeld was om Alles Beter Te Maken. Korte procedures, meer op lokaal niveau, digitalisering bestemmingsplannen voor betere toegankelijkheid voor burgers, het kan niet op allemaal.

Eén van de nieuwe elementen was het projectbesluit. Deze vervangt de oude “Artikel 19″-procedure. Hiermee kan een kleine wijziging in een bestemmingsplan worden gemaakt, zonder dat het hele bestemmingsplan over moet. Een projectbesluit is in de praktijk hetzelfde als een bestemmingsplan zelf.

Bestemmingsplannen zijn belangrijk: het gaat om de (juridische) zekerheid over de eigen omgeving, wat er wel en niet gebouwd mag worden. Het is dan ook niet voor niets dat de gemeenteraad over bestemmingsplannen moet beslissen. Een bestemmingsplan raakt burgers heel direct, en de verschillende belangen kunnen botsen en moeten democratisch gewogen worden.

Maar nu komt het: in de vorige periode vond een meerderheid van de Raad het prima om de bevoegdheid over een projectbesluit te beslissen bij het College te leggen. Gezien de zwaarte van een projectbesluit – vrijwel dezelfde procedures als in een bestemmingsplan – en de gevolgen – je mag pas leges innen als het projectbesluit ook in het bestemmingsplan is opgenomen – leek het de fractie van GroenLinks beter om ook het projectbesluit door de Raad te laten nemen. Ook 50+, D66 en de SP waren dat. Door de toezegging van de wethouder dat er spaarzaam met projectbesluiten omgegaan zou worden steunde een meerderheid het delegeren naar het college.

En dan kom je nu bij de vraag wat “spaarzaam” dan eigenlijk is. Inmiddels zijn er projectbesluiten langsgekomen over de Oostpolder, het nieuwe zwembad, de ambulancepost van de RAD, en een fietsverbinding met de Zuidwestelijke Randweg. Voor iets waarvan het College nog geen 2 jaar geleden aangaf dat het eigenlijk niet zo’n handig instrument is vrij veel. En dan gaat het ook nog om zaken die in meer of mindere mate ophef veroorzaken.

Wat mij betreft wordt er nog eens goed nagedacht door de raadsfracties of het delegeren van deze bijna-bestemmingsplannen naar het College vanuit onze taken als gemeenteraad – kaderstellend, controlerend en volksvertegenwoordigend – wel een gewenste zaak is, nu in korte tijd al 4 ingrijpende projectbesluiten zijn genomen.