Zal 2012 het jaar worden waarin Poetin alsnog van het politieke toneel in Rusland verdwijnt en dit toneel meer werkelijkheid en minder fictie gaat kennen? En zal in 2012 in Egypte de lente wel definitief doorbreken, evenals in Libië en Tunesië? Wordt Obama herkozen? En nemen de Chinezen via Weibo definitief afscheid van de tucht en orde die ‘hun’ communistische partij hen oplegt? En is eind 2012 de eurocrisis vooral een akelige herinnering, net als het kabinet van CDA, VVD en PVV?

We zijn geneigd altijd te optimistisch te zijn. Ik tenminste. Dus als ik de vragen zou vervangen door stellige overtuigingen neem ik een zware hypotheek op mijn persoonlijke gemoedsrust. En zware hypotheken zijn ongezond. Dat hebben de afgelopen jaren me wel geleerd. Konden we de toekomstverwachting maar op huurbasis aannemen en medio 2012, als het tegenvalt of juist meevalt, verkassen naar een nieuwe verwachting. In gelul schijn je niet te kunnen wonen, maar in verwachtingen is het soms goed toeven. Daar kun je aardig gesust door worden. Tot het gordijn van Actualiteit ruw open gaat en je je verwachting ziet verdwijnen als mist opgejaagd door de zon.

Maar goed, dit alles is hypothetisch en metagnomie is niet mijn ding. Op 2012 zal ik waarschijnlijk met net zo veel wrevel en teleurstelling terugkijken als 2011. Dat weet ik bijna als een wetmatigheid omdat voor 2011 zich jaren heb neergelegd die eenzelfde soort van gevoelens en gedachten achter hebben gelaten. En toch klinkt me dat ook weer te somber. Want al telt elk jaar afzonderlijk toch weer zijn dikke zware randen: decenniumgewijs voel ik me toch positief gestemd. Dat lijkt een vreemde tegenspraak. De som van de grijze delen is een soort van wit. Dat klinkt naar de geheime toverformule waar Keuringsdienst van Waren onlangs naar zocht toen ze wilde verklaren hoe uit massa’s grijs gerecycled papier stralend wit WC-papier gefabriceerd wordt. Filteren, filteren en filteren, zei de fabriek. Een stiekem afgeluisterd telefoongesprek wees uit dat dat niet alles was. Misschien dat mijn toverformule in het geheugen ligt en de wens om hoop te hebben. Daardoor kan ik me elk jaar nooit onttrekken aan teleurstelling over wat er wel en juist niet is gebeurd, terwijl over een groter tijdsvlak beschouwd ik allerlei hoopgevende ontwikkelingen zie.

Maar wie weet (zegt die hoopvolle stem in mij) breekt 2012 de Wet op de Uitgestelde Teleurstelling en zie ik over 12 maanden mooie antwoorden op al die boeiende vragen waar ik mijn blog mee begon.

Ieder mens maakt zijn eigen werkelijkheid. Dat zit in onze natuur. Kim Jong Il (”I didn’t know Kim Jong was il!” was een goede grap die ik gisteren hoorde) kon tot in extremis zijn eigen werkelijkheid  maken. Er was niemand die hem tegensprak. Niemand die hem wees op gevolgen. Het is niet uniek dat mensen op hoge posities de werkelijkheid vervormen door gebrek aan weerwoord. Soms maken ze het er zelf naar en soms is de omgeving te bescheiden of te bewonderend om het weerwoord te geven. De vertrokken directeur van het COA en Cruyff, zijn namen die me nu zo te binnen schieten. Hun leren te veranderen is vermoedelijk tevergeefs. Hooguit hebben schade & schande een gevolg, maar die kan ook negatief zijn: bevestigen dat hun aannames klopten, zij gelijk hebben en de rest niet.

Het percipiëren van een eigen werkelijkheid lijkt met deze voorbeelden ongewenst en fout. Dat kan het worden, maar is het niet. Het is ook een vorm van zelfbescherming en daarmee een middel om zelfvertrouwen te hebben. Samenlevingen waar mensen het recht op het vormen van eigen meningen wordt misgund, munten niet uit in zelfbewuste burgers. Zie wederom Noord-Korea en vindt hierin een mogelijke verklaring voor de enorme klaagzangen en publieke treurnissen na de dood van de Grote Leider. In onze samenleving is het iedereen gegund een eigen werkelijkheid te hebben. Dat gaat gepaard met vrije meningsuiting. Maar dat wil niet zeggen dat het dus ook alleen maar goed is. Voor een gezonde beleving van de eigen werkelijkheid is debat noodzakelijk. Zonder debat ontspoort het, zoals bij Albayrak en Cruyff. Met debat worden mensen gedwongen tot dynamiek: hun werkelijkheid is geen statisch gegeven maar erodeert al naar gelang wie ze spreken, wat ze lezen en zo voort.

Er zijn beroepen die dit type van confrontaties ook bewust moeten opzoeken. Beroepen die het wel en wee van de samenleving of een bedrijf of organisatie bepalen. Privé is het hun gegund een werkelijkheid te percipiëren en daar zonder of met tegenspraak bij te blijven, zakelijk is het de eis dat ze daar juist actief mee bezig zijn. Ze moeten zichzelf steeds de vraag stellen of zoals zij het zien anderen dit ook zo zien. Met die vorm van omgevingsbewustzijn kunnen ze beter inschatten waar ze ferm of juist ontvankelijk moeten zijn, waar ze kunnen versnellen of juist vertragen. Ik ben er van overtuigd dat hoe meer overheden met een goede dosis omgevingsbewustzijn opereren, hoe meer men aansluiting vindt op de gehorizontaliseerde werkelijkheid waar de Raad voor Openbaar Bestuur  vorig jaar over adviseerde. Een mondige en assertieve samenleving, kenmerkend voor de horizontalisering, wil gezien en gehoord worden. Een overheid die met de juiste voelhoorns werkt zal vertrouwen winnen.

Noord-Koreaanse toestanden gelden inmiddels als spreekwoordelijk voor de manie en branie waarmee het land is geleid en de effecten die dat heeft gehad op de bevolking. Zeker geen wenkend perspectief. Wel een nuttig schrikbeeld. En voor Nederlanders vermoedelijk een overbodige, hoewel voor sommige politiek populisten ook bij momenten verleidelijk. Macht is onder meer jouw redeneerwijze en ideeën zo breed mogelijk te laten landen. Als jij de rechtsstaat aanvalt en en velen volgen jouw beweegreden en oordeel, dan is dat macht. En als dan het weerwoord stokt, kan die macht zo maar beklijven en electoraal vertaald worden.

Dat roept ook de vraag op hoe ‘eigen’ ieders werkelijkheid is. Of vraag…. Ik denk wel dat je kunt stellen dat er sprake is van een hoog gehalte copy & paste. Maar beter goed gejat dan slecht bedacht. En uiteindelijk gaat het om de kwaliteit van argumenten en houdbaarheid van denkbeelden.  Die worden getoetst door debat en door open te staan voor andere meningen. Daar heeft de Nederlandse samenleving een voortdurende uitdaging in en hebben onze overheden en bedrijven een permanente opdracht in.

Ach ‘t Loon! Als ik vroeger bij mijn oma logeerde aten we met ontbijt beschuit. Beschuit met ontbijt..dat was vreemd want ik was boterhammen gewend. De grote klok tikte, de kanarie piepte, de kachel zoemde en wij deden ‘krak’. De eettafel stond bij het raam. Na het raam was er een smal balkonnetje en dan begon het grote niets. Tot de gevel van ‘t Loon. Het parkeerdek. En onder dat parkeerdek was de entree. Daar was een rode slagboom druk in de weer auto’s naar binnen en naar buiten te laten. Mijn oma en ik bekeken dat gefascineerd. Die drukte, die beweging, de schaduw waar de voertuigen in verdwenen of juist uit opdoken. In het winkelcentrum zelf kwam ik nooit. Te ver weg van de flat waar mijn oma woonde. Ik vermoed dat ik niet eens wist dat het ‘t Loon heette. Ik denk dat ik daar pas jaren later weet van heb gekregen.  Toen het zo maar een winkelcentrum was. Net zo lelijk en onvriendelijk van de buitenkant als Hoog Catharijne. Waarschijnlijk een Trots van Heerlen en tegelijk een Verdriet. Net als in Utrecht.

Zo kan mij blog eindigen. Mijn oma is al vele, vele jaren geleden de flat ontstegen. We zullen maar zeggen dat ze vanaf een wit wolkje nu, beschuitjes knagend, naar ‘t Loon kijkt. Hoofdschuddend, ongetwijfeld, tsjongejonge zeggend. Maar ik had niet gerekend op mijn tante. Inmiddels is zij ook een eind in de tachtig en woonachtig in dezelfde flat. Een etage hoger, meen ik. Uit dit laatste mag u begrijpen dat mijn familiebanden niet overal even sterk zijn. In het acht uur journaal verscheen mijn tante opeens in beeld. Als ‘een bewoner’. Ik heb eigenlijk niet onthouden wat haar commentaar was, zo verbouwereerd en blij verrast was ik haar te zien, staand op dat bekende smalle balkonnetje, kijkend, wijzend…ja, daar is het: ‘t Loon. Zie die parkeerentree. Goh. En daarmee meegevoerd worden naar die ochtenden met mijn oma en dat uitzicht, dat ooit was en nooit meer zal zijn. Nu fundamenteel definitief.

Sociale media is niet de wereldverbeteraar die sommigen er wel eens van maken. In de opvolgende lijn van boeken, boekdrukkunst, telefonie, radio en TV is het gewoon een nieuw medium dat de communicatie helpt. En dan heb ik het over communicatie in technische zin. Want wie er met de ethische of moralistische bril naar kijkt kan al snel tot gesomber vervallen. Zie Geenstijl of Telegraaf.nl, is dan het geluid, dat is toch geen vooruitgang in communicatie? En al die tweets over wie waar is en de onzin waar ze mee bezig zijn. Er zijn bedrijven die met al die informatie goud in handen denken te hebben. Maar er zijn er dus ook, geen bedrijven, die vrezen voor een soort informatie-implosie; door de overdaad berichten, de oneindige menging van bagger met kwaliteit, gaat de informatiesamenleving tenonder. Of iets vergelijkbaars dramatisch. In dit sombere scenario is de informatieconsument een willoos slachtoffer. Een visie die al onhoudbaar is als men bedenkt dat veel van die consumenten ook in een of andere vorm producent zijn. Al is dat, haast ik mij als kanttekening te zeggen, nog steeds wel beduidend een minderheid.  Het gros van de sociale medialen is vooral consument. Zij hebben de macht van de ‘knop’. Die waar Doe Maar al over zong. Zij kunnen vrijuit defrienden en ontvolgen. Ook zij kunnen de stekker eruit trekken, maar met minder gevolgen voor het landsbelang. De vraag is: willen ze dat en wanneer? Of het nu gaat om boeken, radio, TV en telefoon: ze kwamen op, ze groeiden in gebruik, ze werden door sombermensen voorzien van negatieve etiketten, groeiden desondanks, en stabiliseerden op een gegeven moment in gebruik of krompen geleidelijk weer. Zie bijvoorbeeld cijfers van het CBS over jongeren die televisie. Maar goed, dat is kwantiteit. Wat zegt dit over de beleving? Een arige parallel i mischien de cultuur van schotschriften en pamfletten in de 18e eeuw in Nederland. Daar werd toen door tijdgenoten met veel zorgen over gesproken. Nu kan je stellen dat het emanciperend heeft gewerkt in politiek en cultureel opzicht. Er werd identiteit en bewustzijn mee gewonnen. En hebben radio en TV ook niet stimulerend gewerkt op het bewustzijn van de maatschappelijke en politiek-culturele positie? Denk aan de strijd rond de verzuiling en het doorbreken van die schotten. Ook sociale media zal zo een vormend  effect hebben. Het is al enigszins te zien in de Arabische Lente. Waar de digitale saamhorigheid ook burgers aanzette om zelf het heft in handen te nemen. Het is en mooie taak voor de historici en sociologen van de toekomst om de ontwikkelingen  rond sociale media nu in de toekomst te duiden. Ik kijk er naar uit.

China en EU moeten elkaar vinden om de schuldencrisis te overkomen. Dat is de drijfveer vanuit de Europese perceptie. De Chinese drijfveer is niet duidelijk. Hierover wordt her en der wat geprojecteerd, van handelsbelangen tot mondiale status, maar de Chinese leiders houden de kaarten voor de borst. Is dat ook de wijze waarop het spel gaat?

Er is veel onbekendheid en onwennigheid tussen de beide grootmachten. Op handelsgebied mag er al veel kennis zijn vergaard over zakendoen, op politiek gebied is die kennis er nauwelijks. Wellicht kan de start van de kennisontwikkeling gedateerd worden op begin zeventiger jaren, toen Nixon en Kissinger naar China vlogen om er Mao te ontmoeten. Sindsdien is de politieke cultuur in China vermoedelijk veranderd, maar veel pijlers zullen nog gewoon staan. Weet Sarkozy daar voldoende van af, als hij dineert met president Wu om te praten over Chinees geld voor armlastig Europa? Gezien de resultaten tot dusver lijkt het erop van niet. Ook de ECB is inmiddels frequent bezoeker van het Chinese ministerie van Financiën. Zonder resultaat, tot dusver. Voor zover wij als publiek geïnformeerd worden. Die informatie is op zichzelf al weer geld waard gezien de grilligheid van de financiële markten. Elk verkeerd woord of positief gegeven heeft grote invloed.

Een spoedcursus Chinese politiek voor de EU- en ECB-leiders, inclusief de cultureel bepaalde omgangsvormen, lijkt me daarom van groot belang. Dat moet tussen alle ‘red de euro’-activiteiten door kunnen. De eurocrisis dwingt de EU-landen zo niet alleen tot meer politieke unievorming, maar ook tot een drastische heroriëntatie op de wereldpolitiek. Waarin inlevend en fijngevoelig omgaan met de Chinese politiek een essentiële vereiste is. En Europa haar vaak eenzijdige benadering (wat kun je voor ons betekenen) opzij moet zetten.

Ik ben benieuwd of de EU-leiders deze draai gaan maken en of ze een nieuwe benadering van China tot bloei weten te brengen. Dan zou na het beroemde historische keerpunt van Nixon, er veertig jaar later een EU-equivalent naast worden gezet. Wie gaat het doen? Sarkozy, Merkel of toch Van Rompuy? Wie is het meest chinees?

Ik aarzel tussen Tumblr en Wordpress, wat is handiger? Beide kun je je naam geven, als kost me dat bij Tumblr geen geld. Het is een luxeprobleem. Toen email geïntroduceerd werd kregen veel werknemers een managing-probleem: te veel email in korte tijd die allemaal even urgent leek. Je hoort er weinig meer over, behalve na vakanties, maar ik denk dat ze er nog steeds zijn: werknemers die niet kunnen selecteren en gefrusteerd vastlopen in het dagelijkse getij van emails.
Mijn probleem (ja, laten we het nu eens over mijn probleem hebben), is dat ik een managing-probleem ga krijgen (ontkenningsfase..het is natuurlijk al zo als je er over schrijft…) met allemaal accounts en sites. Tumblr en deze blog. Twitter, het dagelijkse microblog waar je of zinnig of grappig wilt opvallen. De website van mijn bedrijf die regelmatig verfrist moet worden. En van mijn tweede huis in Frankrijk die ook aandacht behoeft met nieuwe foto’s of een bijgewerkte verhuuragenda. En vraagt dagelijks LinkedIn via email mijn aandacht. De connecties maar zeer zeker ook de vele groepen waar ik lid van ben. En tenslotte is er Facebook die ik probeer te negeren maar zich ook met meldingen en verzoeken via email aan mij opdringt.
Ik zou er een dagtaak van kunnen maken. Als ik echt, echt niks te doen had. Nu heb ik momenteel te weinig om handen, maar toch nog te veel om al die digitale middelen accuraat te bedienen. En dan zwijg ik nu verder over alle loginnamen en wachtwoorden, waar ik een boekje voor heb aangeschaft dat nooit verloren mag gaan.
Het is living on the edge, walking with fire. Zelfverkozen ketenen die tuchtigen en verrijken. Het laatste domineert vooralsnog, voor mijn gevoel.

Het is vandaag de dag twitter (Robert_G030) die mijn blogminuten inneemt. Hoewel ik al met al daar meer op kijk dan zelf wat aan toe voeg. Het is wel de reden dat ik mijn weblog ernstig heb verwaarloosd. Iets waar, naar ik voorzie, ook niet snel verandering in komt. Probeer wel wat meer uitgebreide blogjes te maken op giesberts.tumblr.nl. Facebook heb ik wel toegelaten in mijn digitale leven, maar met scepsis en dat is ook niet verdwenen. Blijf er moeite mee hebben dat mensen zich vrienden van je kunnen noemen die ik niet in de volle betekenis als zodanig beschouw. Heb meer met LinkedIn, wat vermoedelijk ook iets zegt over mijn innerlijke strijd tussen sociaal doen en zakelijk zijn.

Curieus dat gedoe rond het op internet toegankelijk maken van 60 jaar oude kranten. Koninklijke Bibliotheek heeft vandaag de enige juiste stap gezet: voor breed publiek toegang verschaffen. Is dan met de PVV (bijna) aan de macht, opeens vanalles als haatzaaien vogelvrij verklaard? Eerder koester ik de (ijdele, ik weet het) hoop dat studie van de kranten inzicht geeft in de risico’s van de bedorven atmosfeer die PVV creëert.
Ik vind de aarzelende tot afwijzing neigende opstelling van Justitie onverteerbaar. Daar spreekt angst uit en een gering vertrouwen in de rechtsstaat; die kan wel tegen een stootje, tegen groepjes die eventueel dit materiaal misbruiken. Vrije toegang tot zeer relevante en belangrijke informatie is in deze veel en veel belangrijker. Onlangs bepleitte Alexander Klöpping het transparant maken van alle overheidsinformatie om alle expertise in de samenleving de kans te geven tot betere inzichten en ideeën te komen. Een goed pleidooi, vind ik dat. Hetzelfde geldt voor ons verleden. KB is goed bezig: hulde!

In de periode dat mijn politieke bewustzijn tot volle wasdom kwam was ik erg uitgesproken over de Haagse protagonisten: Van Agt en Lubbers zien en horen vond ik al een kwelling. En met hen, vele anderen. In de loop der jaren ben ik daar milder in geworden, verstandiger, denk ik ook. Het gaat om de inhoud, de persoon is bijzaak. Over één voormalige hoofdrolspeler lukt het me maar niet mijn mening te verzachten, dat is Robin van Linschoten. Ik vond toendertijd de man absoluut onaardig en onverstandig, en dat vind ik nog steeds. Het wordt alleen maar erger. Capriolen in de sociale zekerheid, werden opgevolgd door bokkensprongen bij de DSB. En geen greintje van zelfreflectie getuige zijn opstelling van hem en zijn voormalige medebestuurders. Het was toch echt de schuld van anderen, hun viel niets te verwijten.
En vorige week zag ik Linschoten bij Knevel & Brink. Een programma die voordat er en woord is gezegd al voor en lichte verhoging van de irritatiegraad zorgt, maar goed. Zo heb je er meer op de Nederlandse televisie. Het wemelt ervan eigenlijk, maar dat voor een andere keer.
Linschoten zat er vol eigendunk en zonder een extra oogknipper te beweren dat Wilders slechts en groot spel had gespeeld: nu de macht binnen bereik was zou hij weer zijn tamme oude ‘ik’ worden, het hondje dat kwispelt als het ‘braaf, braaf’ hoort van zijn companen bij CDA en VVD. Sterker, ziener Linschoten achtte de kans niet klein dat Wilders weer de VVD zou omarmen. Iets wat hij blijkbaar graag zag gebeuren…
En met dit soort roze mistflarden praat Linschoten recht wat krom is. Ik heb het nooit zo op verdachtmakingen op ‘baantjesjagerij’ maar het is dit, wat hem tot dit soort opvattingen brengt of hij is echt, echt héél dom.

Nederlands nieuwste exportartikel is de CPB-doorrekening van politieke programma’s. Goed? Nee, ik snap niet waarom die CPB-doorrekening zo opgehemeld wordt. Of eigenlijk snap ik het wel maar verwerp ik de motieven. De Nederlandse (landelijke) politiek is doordrenkt van cijfers. De monitors en vergelijkingen (benchmarks) komen in stapels naar buiten. Cijfers lijken eng, maar met de juiste interpretatie zijn ze veilig. Als jij mij met cijfer A aanvalt, attaqueer ik jou met cijfer B. En wij, kiezers, schouwen met gretigheid toe; het is een spel maar het wordt zo serieus gebracht dat het bijna realiteit lijkt. Zijn de cijfers van de CPB over de verkiezingsprogramma’s realiteit? Welnee. Het is een rookgordijn tot de realiteit, namelijk: wat wil elke politieke partij nu precies met de onderwijssector, de zorg, het milieu. Investeringen zeggen niets, bezuinigingen net zo. Het gaat om het verhaal, over de te leveren kwaliteit en de beroepsgroep, de professionaliteit en de praktijk.
Die traditionele dans rond de CPB-totempaal ontslaat politieke partijen zich te bekwamen hun verhaal te vertellen. Het maakt onze democratie schraler en ontneemt de kiezer juist het zicht op verschillen.
Dat zou dan in de verkiezingsdebatten anders moeten. Het premierdebat gisteravond was in ieder geval niet het goede voorbeeld. Cijfers in de gedaante van bezuiniging of investering waren dominant met als frappant moment de stilte (men klapte niet en joelde niet…) toen Cohen en cijfer niet kon reproduceren.
De cijferdemocratie veranderen in een verhaaldemocratie, ik denk dat er nog een lange weg is te gaan.

Er zijn bloggers die geen dag voorbij laten gaan zonder hun weblog bij te werken. En je hebt er die al tevreden zijn met een nieuwe tekst eens in de maand. Ik ben ooit begonnen met een weekritme maar zit nu in de maand-cadans. Of je vindt wat je doet en denkt heel erg speciaal en bijzonder en wil er graag over schrijven of je schat je eigen rol wat anders in. Toen ik wethouder was nam ik als vanzelf aan dat een weblog de interesse van buitenstaanders zou hebben. Zo veel wethouders zijn er nou ook weer niet, toch? Het was mijn kleine podium waar ik vaak heen trok om iets te schrijven over wat er over mij was gezegd en geschreven…maar dat niet deed. Ik vond dat ik dan te zuur zou overkomen of een welles-niets ontketende. Die zijn zelden vruchtbaar. Dus schreef ik vaak wat over iets kleins. Nu denk ik er anders over. Zoals ik terugkijkend vele lessen heb geleerd over wethouder zijn. Met een weblog kan je jezelf laten zien. Een kans die journalisten of raadsvergaderingen je niet altijd bieden. Je hoeft niet je diepste gevoelens en gedachten in het licht te zetten maar meer beschouwing die authentiek is, is helemaal niet verkeerd. Het geeft je meer kleur en werkt verhelderend. Ik denk dat het een niche is: cursus effectief webloggen als bestuurder. Geïnteresseerden kunnen zich melden…
Twitter is de vederlichte, meer vluchtige vorm van bloggen. De drempel is er lager om naast zakelijke opvattingen ook persoonlijke visies te uiten. Nadeel is dat een wenselijke onderbouwing pijnlijk ontbreekt of de boodschap in zulke grote stappen wordt gebracht dat de essentie mij ontgaat. Twitter is voor mij geheel nieuw en ik zoek nog naar de ruimte die ik, Robert_G030, hierop wil innemen. Moet ik melden dat ik naar de film ga? Ik, die altijd zo vooraan wil staan waar het gaat om te wijzen op aantasting van privacy? Of moet ik het alleen zakelijk houden, maar is dat wel leuk of boeiend genoeg? Twitter schijnt wel het maken van contact met wildvreemden te vergemakkelijken. Dat is anders dan bij de good old weblog. Is dus een pre. Ik heb dan ook nog een vraag over maatvoering: hoeveel tweets kan je normaal gesproken dagelijks consumeren? Ofwel: wie ga ik allemaal volgen? Ook hier lijkt mij een niche op te doemen: cursus effectief twitteren….

De naschok van de gemeenteraadsverkiezingen is niet de PVV-winst, de verlieswinst van PvdA, maar de lage opkomst. Over alles kan in Nederland gepolderd worden, zo wijzen de voorbije decennia uit, maar het huis van Thorbecke is redelijk onaantastbaar. Huis is allang niet meer de juiste benaming, fort of kasteel is meer to the point. Dit kasteel heeft al vele stormlopen weten te weerstaan en het ziet er naar uit dat komende pogingen ook falen. Voormalig minister Ter Horst vond al die suggesties om onze staatsinrichting moderner te maken maar rare fratsen. Het CDA vindt ideeën in die richting te mal voor woorden. Ook de VVD zal zich hier niet als hemelbestormer in manifesteren, zij rekenen Thorbecke graag tot hun voorgangers.
Het verschijnsel van enerzijds steeds meer burgers die hun stemrecht niet gebruiken, en anderzijds burgers die net zo makkelijk SP als PVV stemmen, moet iedere democraat zorgen baren. In het verleden werd de schuld bij politieke partijen gelegd; zij waren niet geprofileerd genoeg, er viel niets te kiezen. Ik vind die stelling onhoudbaar omdat inmiddels alle smaken bij voorbije verkiezingen zijn geserveerd zonder dat dit tot meer eters heeft geleid. De oorzaak gaat dieper. Het is ondoenlijk om dat hier gehel te duiden, als ik dat zou klaarspelen, maar hoe dan ook is er volgens mij een tekort aan interesse, aan informatie, aan toegang tot de politiek. Daar moet wat in veranderen en snel ook. Inmiddels zijn meer poorten in het kasteel van Thorbecke niet genoeg meer. Het is complex en komt te laat. Interesse kweken kan door mensen een rol te geven. Bijvoorbeeld bij afwegingen waar politici voor staan. Vanuit het idee dat de gekozene er zit om groepen te vertegenwoordigen en regelmatig wil weten wat de groepen bezig houdt. Het is echter te smal zo een proces allen in de straat van de politiek sec te persen. Zij zitten daarvoor te vaak aan het einde van een heel planproces. Overheden zullen hun werkwijze moeten aanpassen om de politiek opener te maken en zo het fundament waarop zij rust, namelijk het vertrouwen van burgers, te versterken.
Het lijkt een tegenstelling dat juist in een tijd dat via internet informatie en toegang zo alom is, op deze facetten en inspanning nodig is. Dat komt omdat informatie vaak in één richting wordt gegeven, en toegang maar half wordt gegeven of met onduidelijke bewegwijzering. Politiek leeft, zo tonen ook de talrijke internetfora en twitters. Maar het gaat nog vooral over personen en gebeurtenissen. Het zou meer over inhoud moeten gaan; de kracht en zwakte van professioneel jongerenwerk, de plus en minpunten van verdichting in een stadscentrum, het belang van investeren in onderwijs en in defensiematerieel om VN-vredesmissies uit te voeren.
Participatie, belanghebbenden betrekken bij besluitvorming, beleidsprogramma’s en projecten, werkt sneller dan verbouwingen in Thorbeckes kasteel. Die stormlopen op het kasteel moeten doorgaan, maar tegelijk is het urgent veel meer de aandacht op de kracht van participatie te richten. En daarin juist ook de voordelen die social media op internet biedt voor te gebruiken. De komende jaren ga ik me hier mee bezig houden als adviseur bij Politiek Online. Leuk, spannend en hard nodig.

De veronderstelling dat GroenLinks in Utrecht de eeuwige tweede is kan eindelijk bij het afval; met ruim 20% van de stemmen is de partij als grootste uit de stembusstrijd gekomen. Het is wel bij een opkomst van 52%, lager dan ooit in een regulier raadsverkiezing. Bijna 1 op de 2 Utrechters vond het niet nodig te stemmen. Dat is een zorgwekkend feit. Voor Utrecht betekent de uitkomst dat er op de as GroenLinks - D66 met een derde partij een stabiele coalitie is te maken. Mits men komt tot enkele heldere doelen en niet het hele kleurenspectrum van onderwerpen vooraf wil vastleggen. De forcing die GroenLinks heeft gepoogd te maken op het terrein van luchtkwaliteit, en waar ze in stuk liep door gewijzigde opstelling van PvdA en CDA, moet nu alsnog doorgevoerd worden. Zeker na de collegebreuk op dit onderwerp is dat een niet weg te frommelen helder doel voor de partij.
Al wint GroenLinks virtueel zetels in de Tweede Kamer, en procentueel lokaal, in de meeste gemeenten verliest de partij een zetel of behoudt het huidige aantal. Het geeft de Utrechtse uitslag extra reliëf. En die in Nijmegen, Rotterdam en Amsterdam trouwens ook. Het beeld dat GroenLinks een grote stedenpartij is, is wederom bevestigd. Het CDA, als contramal, verliest steeds meer voet aan de grond, nu bijvoorbeeld door twee zetels verlies in Den Haag, zetelverlies in Almere en geen winst in de andere grote steden.
Met negen partijen in de Utrechtse raad verandert er niet veel aan de bestuurbaarheid. Er zijn veel gemeenten die reiken tot negen partijen. De gemeenten die hier over heen schieten krijgen het, zeker als het totaal aantal zetels beperkt is, zwaar. Apeldoorn telt nu 11 partijen, twee meer dan de afgelopen jaren. Dat zijn per agendapunt 11 mondelinge bijdragen, 11 maal X interrupties, en 11 maal X wijzigingsvoorstellen. Sint Michielsgestel krijgt het nog zwaarder met 12 partijen over in totaal 21 zetels. Het is wat de bevolking wil, kun je zeggen. Maar er is een eind aan de rek die het bij elkaar zetten van particuliere belangen (elke partij heeft een eigen klank) ter behartiging van het algemene belang heeft. En het vergroot ook niet de duidelijkheid voor burgers om te volgen wat er met hun stem uiteindelijk is gedaan. Voor mij is een hogere kiesdrempel geen taboe. En dat vind ik niet in de nu zalige wetenschap dat GroenLinks in Utrecht daar voorlopig geen last van heeft.

Vandaag me toch gewaagd aan de digitale stemhelpers: stemwijzer en kieskompas. De Stemwijzer bevool mij op grond van mijn antwoorden aan GroenLinks te stemmen. De Kieskompas haperde en hakkelde en nadat mijn ongeduld te veel beproefd was heb ik deze zonder stemadvies afgesloten. Jammer, te druk met mensen die graag geadviseerd worden of gewoon een wrakke provider? Het is wel VU, hé. Homebase van Jan-Peter en Wouter. Toch wat van slag door de situatie waarin de godenzonen nu in terecht zijn gekomen.
Waar ik bij Stemwijzer ook op stuitte was Stemmentracker. Enkele stemmingen in de Tweede Kamer over seizoen 2008/2009 worden je voorgelegd met de vraag: wat zou ú hebben gestemd? En verdorie: bleek ik het meest op de lijn met Partij voor de Dieren te zitten. En ik heb zo helemaal niets met one issue partijen. Dit vroeg dus nader onderzoek. Waar is het in 2009 misgegaan tussen mij en de TK-fractie van GroenLinks? Ik wilde wel een verbod op die irritante spotjes voor geld lenen, de GroenLinks-fractie had er een wetstechnisch en juridisch bezwaar tegen. Ook reclame schijnt te vallen onder vrijheid van meningsuiting (?). Ook ging het mis bij het accepteren van aanloopproblemen voor snelle invoering van het Electronisch PatiëntenDossier (EPD). Ik hou niet van het EPD (en heb dat toen me dat, heel vriendelijk, door Klink gevraagd werd ook laten weten). De fractie dacht er blijkbaar anders over en zei: hup met die geit…. En dan was er verder nog een verschil van inzicht over een vervolgrapport over islamitische scholen, de overname van Essent en een eenmalig niet aanpassen van de kinderbijslag. Nou ja, zo constateer ik opgelucht, het zijn niet de splijtende issues. Mijn vertrouwen in de Kamerfractie is ongeschonden. Ik ben helemaal klaar, voor welke verkiezing dan ook.

Veelzeggend was het: berichten over licht in de Uruzgantunnel onder de vlag ‘gemeenteraadsverkiezingen’. Het gebeurde gisteravond, ik aanschouwde het op het NOS-journaal. En niets, niets in de berichtgeving raakte, aaide, het in beeld vermelde onderwerp: raadsverkiezingen. Het goede komt van ver, luidt de zegswijze, en hopelijk laat het niet lang meer op zich wachten. Want dat Hamer foetert op een CDA-minister en Van Geel van de weeromstuit een PvdA-burgemeester bekritiseert….helpt dat de keuze voor 3 maart?
Het is tot nu toe mat, die campagne. De landelijke media is toch vooral geïnteresseerd in frivoliteiten: gekke twitters, leipe youtubefilmpjes, excentrieke kandidaten en partijtjes. Je kunt er ook positief over zijn: het is in ieder geval aandacht. Maar na alle berichtgeving in de afgelopen jaren in de serieuze journalistiek over Vogelaarwijken, sociale opvangvoorzieningen, stuurloos geraakte gemeenten, dorpverscheurende bouwplannen en zo voort, is het toch prachtig als diezelfde media op die kompas terugvaart en dat in het licht plaatst van de komende verkiezingen. Ik heb het nog niet gezien.
Op 3 maart, laat op de avond, of diep in de nacht dankzij het rode potlood, is er massieve mediaaandacht. En vervolgens regent het veronderstellingen, taxaties, interpretaties en opvattingen. Niet over lokale gevolgen, maar over Uruzgan, Davids en Bezuinigingen.