De liberale ‘vrinden’ van de VVD laten zich de afgelopen weken in Dronten weer van hun sterkste kant zien. Op de agenda staan een aantal van die onderwerpen die kennelijk voor de Drontense VVD’ers een beetje moeilijk te verteren lijken. Van die ‘linkse hobby’s’ als windmolenbeleid en duurzaamheid.

Bij het windmolenbeleid ging woordvoerder Anke d’Hooghe-Molenkamp er vol in. Windmolens zijn lelijk, duur, draaien op subsidie en er mogen er vooral geen bijkomen. Want wie weet blijkt over tien jaar wel dat de opwarming van de aarde allemaal best wel meeviel en dan stonden al die windmolens zinloos in het landschap te roesten. Als je niet zeker wist dat je er in de toekomst geen last van zou hebben moest je het toch vooral maar niet doen! Mijn vraag hoe ze dit dan zag als het gaat om haar favoriete energie opwekking via kerncentrales en kernafval was een beetje moeilijk. Maar gelukkig werd ze gered door burgemeester De Jonge die het afhamerde omdat kernenergie niet op de agenda stond.

Hoewel we bij de vergadering een tribune vol (agrarisch) ondernemers hadden die erg voor meer windmolens waren, en maar liefst twee van de VVD raadsleden niet mee konden besluiten omdat ze belanghebbend zijn bij windmolens, was en bleef de VVD tegen die verschrikkelijke windmolens. Want eigenlijk is het allemaal maar (linkse?) onzin!

Dat we op milieugebied van de VVD fractie verder niets hoeven te verwachten bleek ook gisteravond wel weer. Het duurzaamheid beleid werd in een speciale informatieavond door wethouder Van Amerongen (VVD) aan de gemeenteraad gepresenteerd zodat helder was welke ambities er zijn als we het beleid later deze maand gaan behandelen. Tijdens de presentatie werd zo vaak benadrukt dat alles wat de gemeente wil binnen de bestaande budgetten past dat de VVD-geur wel haast doordringend te noemen was. Maar dat was niet vanwege de hoge opkomst van VVD raadsleden. Waar wel beide VVD-wethouders van de partijwaren om het beleid toe te lichten en te verdedigen was de VVD-fractie in geen velden of wegen te bekennen. Ze zullen het wel niet zo interessant vinden. Want ‘dat vervelende en lastige milieubeleid is alleen maar dure onzin, dus daar moet je verder geen tijd in steken’ zal wel de gedachte zijn. Je zal je als wethouder duurzaamheid maar gesteund weten door zo’n raadsfractie van de eigen politieke kleur, ik zou bijna medelijden krijgen.

Maar natuurlijk begrijp ik het allemaal verkeerd, zo zal de VVD betogen. Ze schaffen het duurzaamheidsbeleid niet af en zullen het niet blokkeren, net zoals bij sociale zaken. Dat maakt –in de logica van de Drontense fractie- de VVD een hartstikke sociale en groene partij. Sja, en wat zou je daar nu tegenin kunnen brengen? *ironieteken*

GroenLinks wordt gezien als een stadspartij, stelt Drenthe te Assen snedig: “Wat gaan jullie voor het platteland doen?”. Heleen en ik begrepen waar dit over gaat, de stadspartij GroenLinks en het platteland met zijn bevolkingskrimp. Ik wil als partijvoorzitter het land, onder andere met de werkgroepen. Om op locatie thema’s te bespreken en kennis en ervaring op lokaal niveau, bijvoorbeeld over krimp, uit te wisselen en van elkaar te leren. Krimp speelt bijvoorbeeld ook in delen van Limburg.

In Assen is behoefte aan een verhaal. “Wij willen ons Groene Boekje,”, zegt de afdeling, die zelf werkt aan een GroenLinks-visie op de plattelandseconomie, “We willen méér dan een beginselprogramma, we willen een verhaal met gevoel.” Arno: “Ons unieke verhaal is dat mens en milieu bronnen van waarde zijn en geen kostenposten. Met elkaar kunnen we dit verhaal concreet maken. Daarom is het zo belangrijk dat wij een open debatpartij zijn.” En nog een andere vraag voor Arno: waarom was hij in 2009 de voorman van Newropeans? Mijn antwoord: “Om Europese democratie op de agenda te zetten. En ja, mijn verhaal bleek een GroenLinksverhaal te zijn – ik kwam thuis.”

De afgelopen week ben ik heel erg druk bezig geweest met de actie Behoud Verloskunde. Vorige week donderdag wilden we een raadsbrede motie indienen om het college op te roepen zich in te zetten voor het behoud van de actute verloskundige zorg te Meppel.

Verbijsterd was ik te horen dat de Raden van Besturen van Noorderboog en Isalaklinieken samen met Achmea al een besluit hebben genomen de acute zorg naar Zwolle te verhuizen.  Een voorgenomen besluit heet dat, maar ik heb genoeg ervaring te weten dat dit gewoon betekent dat het wat hen betreft ook door gaat.

De gemeenteraad, Bianca Mars die druk bezig is met de petitie behoud verloskunde waren in shock.

 Hier kunt u de toespraak lezen die ik toen gehouden op. Daarna was ik samen met Bianca nog voor RTV Drenthe.

In het week-end is overleg gevoerd met alle fracties. We gaan weer samen naar Den Haag!

 

Op 7 maart is er een commissievergadering VWS waar het onderwerp Zwangerschap en Geboorten op de agenda staat. Dan gaan we weer een petitie aanbieden samen met Bianca Mars die symbool staat voor al die moeders die graag veilig willen bevallen en ook nog met andere organisaties zoals de Kring Verloskundigen Meppel en omgeving en de KNOV (Landelijk Overlegorgaan Verloskundigen) en Zorgbelang Drenthe.

Intussen blijven we iedereen oproepen onze actie te steunen. Onderteken dan ook de petitie als u dat nog niet hebt gedaan.

Het afgelopen week-end heb ik ook contact gehad met omliggende gemeenten om onze acties te ondersteunen. Alok van Loon gaat een motie indienen in de gemeenteraad van Westerveld. De Wolden volgt. Woensdag gaat GroenLinks Drenthe een motie indienen.

Het verzet neemt toe. Wordt vervolgd.

In mijn vorige blogpost meldde ik dat de bibliotheek niet op de raadsagenda zou komen. Dat klopt in de zin dat er voorlopig niet inhoudelijk over het bibliotheekwerk zou worden gedebatteerd. Iedereen werd deze week nog behoorlijk verrast door het nieuws dat de Aldi in Uithuizen een nieuwe plek voor de winkel zocht en het oog had laten vallen op de huidige plek van de bibliotheek aan de

Dinsdagavond hield kandidaat-voorzitter Arno Uijlenhoet een Seats2Meet bijeenkomst in Utrecht. Tijdens de bijeenkomst stond het thema 'passie' centraal.

Samen met een tiental personen werd er gekeken en besproken wat hun persoonlijke passie is, wat de passie van GroenLinks is (of zou moeten zijn) en wat de passie van de samenleving is.

Mijn eigen passie is mensen te laten genieten van de kleine dingen die de natuur/omgeving ons geeft. Een fraaie zonsopgang, een plant die in bloei staat, een zeldzame soort zwam, noem maar op.

Dit probeer ik te doen veelal via mijn blog door er over te schrijven en natuurlijk zoveel mogelijk te voorzien van foto's.

Een kleine greep uit passies van andere personen die aanwezig waren:

• Mensen gevoel te geven dat ze er echt toe doen
• Nieuwe inzichten krijgen
• Ontdekkingen delen
• Youtube - muziek

Na enige discussie kwamen we tot de conclusie dat alle passies het volgende gemeen hadden:

• Verbinding → fysieke
• Deelnemen → mensen/spirituele
• Wederkerigheid in 2 vormen: →← en →→

Het volgende onderwerp was veel minder tastbaar en daardoor kwam de discussie ook meer los. Want wat is nu de passie van GroenLinks?

Wat denkt men zoal dat de passie van GroenLinks is:

• Meenemen en verbinden
• Vrijzinnigheid
• Rechtvaardige wereld voor mens en milieu
• Hoop en vertrouwen op betere toekomst

Mijn eigen idee is dat de passie van GroenLinks tweeledig is. Namelijk Oplossingen bedenken en aandragen voor de sociale en groene problemen. Maar ook proberen de populistische 'angst' weg te nemen dat het einde in zicht is wat betreft onze veiligheid, milieu en omgeving.

Een gezamenlijk standpunt wat betreft de passie van GroenLinks konden we niet gevormd krijgen. Want iedereen beleeft de passie van GroenLinks anders vanwege achtergrond, idealen en andere zaken.

Daarnaast kwamen we vaak op de identiteit terecht van GroenLinks in plaats van de wat de passie is van GroenLinks.

Het laatste onderwerp, passie van de samenleving, was nog veel moeilijker om te beantwoorden. Want heeft de samenleving wel een passie? Voor mij is de gezamenlijke passie moeilijk te zien of te ontdekken in de samenleving.

Centraal staat wel dat zoals bij de persoonlijke passies, ook het hoger gelegen 'doel' een rol speelt bij mogelijke passies in de samenleving. Kortom; verbinden, deelnemen en wederkerigheid.

En nog hoger gelegen komt het allemaal op liefde/angst neer.

Ondanks dat er geen echt duidelijke passies zijn die we als samenleving gemeen hebben, is het hoger gelegen doel(en) wel duidelijk. Dat het allemaal om liefde/angst draait en daaruit komt dan weer het verbinden, deelnemen en wederkerigheid terug.

Het was een leuke bijeenkomst om vanuit je eigen beleving steeds breder te kijken naar GroenLinks en tenslotte naar de samenleving.

Volgende week staat het thema 'identiteit' op de agenda. De week erop is de slotbijeenkomst met als thema 'droom'.

GroenLinks heeft gevraagd of de komende periode het bibliotheekwezen op de agenda van de raad wordt gezet. In het algemeen is het regel dat beleidsplannen eens in de vier jaar worden vastgesteld. De laatste keer dat er inhoudelijk over de bibliotheek is gesproken, betrof de fusie van de bibliotheken in de gemeenten Winsum, de Marne en Eemsmond in een cluster Hunsingo in 2006-2007. Dat is echter

Occupy in Warffum. Deze week is het 35 jaar geleden dat ten noorden van Warffum een boortoren van de Nederlandse Aardolie Maatschappij, de NAM, door actievoerders werd bezet. Op 25 januari 1977 beklommen vijf actievoerders, waaronder een journalist en een fotograaf van de Nieuwe Revu, het bouwwerk, op de grond ondersteund door enkele tientallen actievoerders.

In de jaren zeventig overwoog het kabinet-Den Uyl (1974-1977) serieus om radioactief afval op te slaan in zoutkoepels in Noord-Nederland. Behalve de Drentse plaatsen Anloo, Schoonloo en Gasselte waren ook de Groningse dorpen Onstwedde en Pieterburen in beeld. De bevolking in Noord-Nederland was fel tegen. Gemeenteraden en Provinciale Staten keerden zich tegen de kabinetsplannen. De anti-atoombeweging floreerde.

Atoomtegenstanders uit Pieterburen vermoedden dat de NAM vanuit een proefboorlocatie in Warffum stiekem onderzoek deed naar de opslagmogelijkheden voor radioactief afval in de zoutkoepels onder Pieterburen, een kilometer of acht westwaarts. De vijf actievoerders klommen met proviand voor een dagenlang verblijf in de 34 meter hoge boortoren, tot stomme verbazing van de NAM-werknemers en de plaatselijke autoriteiten. Na een bezetting van tien uur in regen en windkracht 9 stapten ze in een hoogwerker van de Mobiele Eenheid. Actie ten einde.

Eind 2011 verscheen de roman Torenval van Jan Folkerts. Folkerts was de journalist, die in 1977 de boortoren bezette. De huidige gemeentesecretaris van het Friese Littenseradiel beschrijft in zijn debuutroman zijn werkzaamheden voor de linkse familieweekblad Nieuwe Revu, dat in die jaren veel aandacht schonk aan de anti-atoombeweging en niet terugdeinsde voor “participerende journalistiek”.

Torenval biedt een mooi beeld van de activistische sfeer van de tweede helft van de jaren zeventig. De roman leest als een sleutelroman, waarin voor de “gemiddelde milieuactivist uit Warffum en omgeving”(pff, wie is dat?) wel een paar hoofdpersonen “ontsleuteld” kunnen worden. Wat dan opvalt is de continuïteit. Niet alleen deelt de anti-atoomonderzoeker Marc van Dam nog steeds zijn enorme kennis over energievraagstukken met de milieubeweging, maar dan onder eigen naan. Ook Pieterburen voert in feite nog dezelfde actie. Nu tegen de Franse energiegigant EDF, die de zoutkoepels onder het dorp voor gasopslag wil misbruiken.

Frappant is dat ook de huidige Pieterbuurster actievoerders vrezen dat EDF met een dubbele agenda werkt en in werkelijkheid radioactief afval onder het dorp wil opslaan. Pieterburen Tegengas als erfgenaam van de Atoom Alarmgroep Pieterburen.

Niet overal in Torenval is duidelijk waar de factie eindigt en de fictie begint. Op donderdag 25 januari komt Jan Folkerts in de bibliotheek in Warffum om de 35e verjaardag van Occupy Warffum met een lezing te vieren.

Erik de Graaf

Afgelopen donderdag stond het onderwerp Herstructurering van de Plataan weer eens op de agenda. Het was een heel bijzondere vergadering. De vergadering duurde maar liefst tot een uur ‘s nachts en nog zijn we er niet uit.

Ik hield die avond de inleiding ” De Plataan. Hebben we nog iets te kiezen?”. Ik vraag me dat af. We hadden een dossier gekregen van maar liefst 400 pagina’s. Er waren heel veel technische vragen gesteld. Ook GroenLinks. Mijn toespraak kunt u hier lezen.

Uit de beantwoording van de vragen aan GroenLinks en ook af te leiden van alle insprekers van donderdagavond werd ons steeds meer duidelijk. We zijn nog steeds niet overtuigd dat de inpassing van de Niermanschook organisatorisch en financieel  haalbaar is. Wij krijgen steeds meer het idee dat het hele plan iedereen wordt opgedrongen. De kans bestaat dat dit ook gebeurt met de gemeenteraad.

Het college (wethouder Mirjam Jansen) heeft naar ons idee de problemen meer doen opstapelen dan dat er duurzame oplossingen komen voor de Niermanschool, De Plataan en haar gebruikers.

 

Zo lijkt het er op dat nieuwbouw voor de Niermanschool goedkoper is dan verbouw van de Plataan, worden de bezuinigingen voor Scala niet gehaald en krijgt de Plataan een hoger tekort op de exploitatielasten.

Alleen Sterk Meppel volgde kritiekloos haar wethouder. Onvoorstelbaar. Zij stond niet open voor kritiek van andere partijen. Kritiek werd afgedaan met opmerkingen dat andere raadsleden deden aan doemdenken (Jan Wessels) of de vraag waarom andere partijen niet komen met alternatieven. Dat laatste is natuurlijk de boel omdraaien. Van het college kan verwacht worden dat zij met degelijke plannen die goed zijn onderbouwd. GroenLinks heeft best wel alternatieven – heeft ze die avond ook wel genoemd- maar Sterk Meppel zit in het college. GroenLinks niet.

Alle andere partijen bleken donderdagavond niet overtuigd te zijn van de haalbaarheid van de plannen. Veel zal afhangen van de VVD en de PVDA. Durven ze eerlijk te zeggen dat dit plan niet te realiseren is?

Donderdagavond gaan we weer verder. Dan mogen alle partijen reageren op de beantwoording van de wethouder op de vragen van de politieke partijen over het plan. Wordt vervolgd dus.

 

 

Voor de verkiezingen voor Provinciale Staten in Limburg schreef de kandidaat voor de PVV-Limburg Cor Bosman in een e-mailbericht aan partijgenoten over kandidaat voor de PvdA Selçuk Öztürk: “Hij is wat mij betreft niets meer en niet minder dan een stuk uitgekotst halalvlees, gemaakt van Turks varken”.
Enkele maanden later verlaat PVV – statenlid Harm Uringa de fractie van de PVV zonder de ware redenen te noemen.
Een jaar later, op vrijdag 13 januari 2012, publiceren de regionale kranten Dagblad De Limburger en Limburgs Dagblad de uitspraken van Bosman. Het bericht van Bosman en de notulen van de vergadering van de PVV-fractie hierover zijn uitgelekt, waarschijnlijk via ex-PVV-er Uringa. Bosman vindt naar aanleiding van de publicatie Uringa een “narcistische zak”.

Cor Bosman heeft met zijn schriftelijke uitspraken volledig buiten de politieke mores geplaatst en niemand zal hem ooit nog serieus nemen. Hij heeft bewezen dat hij er een dubbele moraal op nahoudt. En hier geldt de overtreffende trap van “wie wind zaait zal storm oogsten”.

De PVV-fractie onder leiding van Laurence Stassen heeft het in de doofpot gestopt in de hoop ermee weg te komen. In een reactie schreef ze vorig jaar over het bericht van Bosman dat hij een punt heeft, maar “dit soort taalgebruik kan echt niet”. Het blijft echter bij excuses van Bosman binnen de fractie.
Nu, een jaar later, is door de publicatie “de affaire te groot geworden” en is Bosman uit de fractie gezet. Maar nu nog vindt Stassen Cor Bosman een loyaal PVV-er. Ze wil wel excuus maken. Ze vindt dat ze niet de beroerdste is. Het lijken daarmee niet echt welgemeende excuses.

Volgens Thijs Coppes van de SP-fractie wisten de gedeputeerden Antoine Janssen en Theo Krebber van de PVV het en hebben hun mond gehouden. Omdat ze voordeel hebben van hun huidige positie, hielpen ze mee aan de doofpotcultuur binnen de PVV.

Ook Geert Wilders wist ervan en had zelfs beloofd in te grijpen. Dat is niet zichtbaar gebeurd. Ook Wilders heeft de doofpot gehanteerd om de schade te beperken. Maar zoals wel vaker meet Wilders met twee maten en is hij in normen en waarden veel toleranter ten opzichte van zijn PVV-ers dan anderen in de politiek en samenleving. Dat heeft hij ook bewezen binnen zijn Tweede Kamerfractie.

Het uitlekken wordt door de PVV erger gevonden dan de uitspraken. Laurence Stassen vindt het laakbaar. Harm Uringa krijgt het verwijt een verrader te zij. Het is een beproefde tactiek om de boodschapper zwart te maken en daarmee een fout te verdoezelen. Maar Harm Uringa hield de eer aan zichzelf. Hij was wellicht nog te loyaal aan de PVV omdat hij nog een half jaar heeft gewacht met uitlekken. Maar hij moet worden gewaardeerd als klokkenluider: ” Voor het slagen van het kwade hoeft niets meer te gebeuren dan dat de goeden niets doen”.

Coalitiepartners CDA en VVD vinden dat deze coalitie zo’n goed werk doet dat dit geen consequenties hoeft te hebben voor de samenwerking. Voor hun telt in toenemende mate het geloof in het niet zo Christelijke “het doel heiligt de middelen”. Maar zij moeten beseffen dat “wie met pek omgaat, wordt ermee besmet”.

We moeten met respect met elkaar omgaan. Politici moeten hierin het goede voorbeeld geven. Uit politieke motieven haat zaaien is een groot risico voor onze samenleving. En politici met een dubbele moraal of dubbele agenda zijn niet te vertrouwen. Dat geldt voor de hele PVV-top.

The day draws to an end, and I wait for my son to round up his aikido lesson. It is a cold room, with a half way open door through which I can see the kids careening in their white kimonos. Some updating of my inbox, in the mostly weak neighbor's wifi and some sms exchange with a good friend to plan an incoming dinner date. At the end she asks: "and has Chantal confirmed the date? D'you remember?" Referring, I guess, to the many times that Chantal or her husband have made appointments, to later discover that the actual agenda of one or another partner did not actually allowed the appointment to go on. And not only with them. How many times have I cooked dinner for a non coming guest? how many times has Chantal arrived home asking about guests coming... in a week? We live in complicated times, and our agendas can tell you so right away. The art of interfamily agenda management definitively belongs in the curriculum of any running-the-house-male-feminist, as myself.

Being capable of doing some programming of my own, more than once I have wondered if my breakthrough to fame and money would not be the making of an app where agendas of a family could be perfected synchronized across internet, in desktops, laptops and mobiles, in real time and without a click. But well, I am not so keen into diving in the iOS SDK now. Instead, we keep on relying in a combination of a shared google calendar, plus 3g networks carrying proposals and confirmations of potential dates. Not being perfect, our system does yield a level of stochasticity in our appointments that could be considered as an added value to the adventures that every petit bourgeois family should have. Always ready for the "don't you remember? The Sanders are arriving in five minutes". Friends that are then doomed to experience my own version of linguini ali oli, or the aubergine thai curry, being those the two dishes that I can deliver in five minutes flat. It is actually fun to live knowing that now and then you have to cook in hyperspeed. Maybe I should write an app that not only perfectly synchronize every other agenda, but also includes some level of community networking, so more agendas can be included into our own, as randomization factors.

That would be, if you want, the perfect consequence of our hyper connected present, where I am aware not only of the whereabouts of my family in Buenos Aires (via phone) but also of my family in Caracas (via email) and my friends in Hawai (via facebook). And of more friends in numerous other locations, but let's not mention those quite right now. Neither to mention the whole bunch of acquaintances, friends and colleagues closer by. People that actually determines what I do with my free time. Or how I feel about it. Have you not feel blue because some unseen-in-twenty-years friend with whom you keep contact in facebook have been dumped today by the girlfriend that you never got to know? I have. No way that I will cook something nice that day. No way that my family will escape the -mostly boring and for then uninteresting- tale of the good old days when I meet him, of his goings and comings, and all what happened in the meantime. On the other side of the spectrum, we also have had these wonderful days where we heard that Joe finally got a girlfriend, or a new job, or finally found a house to buy! Good old Joe, how wonderful! And it doesn't really matter that we have not seen Joe in a decade or more, since we have keep him present in our virtual memory. And we are all happy and mushy due to good old Joe and his new girlfriend/job/house.

In my twitter feed the comments on google plus and its extended social search are beginning to trickle. Not very positive. Which is quite interesting. Because here am I, figuring out my own way in an universe of socially connected information, and I -and many more like me- actively reject the idea of google helping us to order the chaos. After all that's what they did with the internet. Would we not like that they do the same with our social ties?

Looks actually that we don't. Maybe our social ties, even when empowered by internet and the rest, is the last refuge for us to control our surroundings. Maybe it is so that even when I cringe at the chaos of my friends and their plans, I do not want nothing nor nobody to order it.

After all, we parents at home have to retain something to bring order into, no?

Het Huis van de Vrijheid, het nieuwe boek van Leidse filosoof Rutger Claassen is een van de meest moedige filosofische poging die ik ken: het uitwerken van een consistent politieke filosofie gebaseerd op autonomie, aan de hand van actuele casussen. Het is daarmee een filosofisch werk dat zich relevant maakt voor de politiek van vandaag. Ik wil in de komende blogs naar dit boek kijken.

Het Is filosofisch een fascinerend boek: boek bestaat uit vier delen. In het eerste deel werkt Claassen het idee van liberalisme uit. Hij laat zien dat liberalen uiteindelijk allemaal een ideaal van autonomie delen, maar dat zij zijn verdeeld over linkse en rechtse liberalen. In de overige drie delen werkt hij onderwerpen uit vanuit liberaal perspectief die zich niet per se verhouden tot die links/rechts tegenstelling: de rol van de overheid in het beperken vrijheid vanwege schade (aan jezelf of anderen), de rol van de overheid in de economie en vraagstukken rond identiteit immigratie en integratie.

Links en Rechts als Filosofische Begrippen

Claassen stelt dat liberalen allemaal een ideaal van autonomie delen (mensen moeten zelf vorm kunnen geven aan hun eigen leven). Ze zijn echter verdeeld over een ander vraagstuk. Rechtse liberale filosofen geloven sterk in individuele verantwoordelijkheid. Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen succes en voor hun eigen falen. Linkse liberalen denken dat talenten ongelijk verdeeld zijn: het inkomen dat ik verdien wordt gedeeltelijk bepaald door mijn intelligentie. Dat is aangeboren. Daar ben ik verantwoordelijk voor en heb ik dus geen recht op. Maar het tegenovergestelde geldt ook: als ik misdaden pleeg, ben ik daar in rechts liberaal perspectief zelf verantwoordelijk voor en moet ik dus de straf dragen. Volgens linkse liberalen ben ik geneigd misdaden te plegen door dingen waar ik zelf niet verantwoordelijk voor ben (slechte jeugd). En dus ben ik daar niet verantwoordelijk voor. Rechts staat voor individuele verantwoordelijkheid voor goede en slechte keuzes, links staat voor collectieve verantwoordelijkheid, omdat niet alles onze eigen keuze is. De andere onderwerpen vallen volgens Claassen daarbuiten: vraagstukken van nationale identiteit, economische groei en paternalisme vallen volgens hem buiten de links/rechts tegenstelling.

Links en Rechts als Politicologische Begrippen

Dit is in politicologisch opzicht een curieuze opinie. We weten dat links en rechts niet altijd hetzelfde betekent hebben: in Nederland betekende links en rechts aan het eind van de negentiende eeuw seculier en religieus. Links was seculier en rechts was religieus. Claassen heeft wel oog voor deze tegenstelling maar noemt dit filosofieën die een autonomie-ideaal centraal stellen (mensen moeten zelf keuzes maken en de overheid moet zo neutraal mogelijk zijn) en filosofieën die een welzijnideaal centraal stellen (de overheid weet wat het goede leven is en moet dit uitdragen). Sinds de Tweede Wereldoorlog betekent links in de eerste plaats voorstander van overheidsingrijpen in de economie en rechts de overheid grijpt niet in. Dit volgt de tegenstelling die Claassen links en rechts noemt. Vanaf de jaren ’70 komt daar de discussie over economische groei bij. Rechts kiest steeds voor economische groei en links voor andere maatschappelijke waarden zoals een ecologische balans en een balans tussen werk en zorg. Na 2002 komen tegenstelling rond immigratie, integratie en identiteit prominent op de politieke agenda. Links betekent hier erkent een multiculturele realiteit en rechts streeft naar een monoculturele samenleving. Links en rechts zijn dus in voortdurende ontwikkeling. Claassen stelt een links/rechts-tegenstelling centraal die in het huidige publieke debat steeds minder prominent wordt: als we kijken naar de posities van kiezers dan is hun positie op culturele vraagstukken steeds belangrijker voor hun positie op de links/rechts-as dan hun positie op economische vraagstukken.

Het interessante is dat als we kijken naar de meningen van kiezers al deze links-rechts assen niet samen vallen: de meeste kiezers zijn voor herverdeling (‘links’) maar ook voor een sterke overheid die optreedt tegen criminaliteit (‘rechts’). Volgens de filosoof Claassen zijn kiezers hier dan niet consequent op zijn. Links en rechts zijn in zijn analyse zulke heldere begrippen, als dit niet de lijnen van competitie zijn hebben kiezers dat schijnbaar verkeerd begrepen.

Ik denk niet dat dit terecht is. Als we het perspectief een klein beetje kantelen dan wordt het volgens mij duidelijk dat je best voor overheid kan zijn die hard optreedt tegen criminaliteit en armoede. Je kan de overheid zien als het schild van de zwakkeren, tegenover de sterkeren. Als een oud omaatje bestolen wordt op straat door een potige crimineel, dan lijkt het mij duidelijk wie de zwakkere en wie de sterkere partij is. Criminelen kiezen vaak de zwaksten in de maatschappij uit: het is gemakkelijker om te stelen van een vrouw of een bejaarde dan van een man en een jongeren. Als je als centrale principe neemt: de overheid moet de zwakkeren beschermen, dan moet de overheid optreden tegen criminelen om zo de slachtoffers te beschermen. Maar laten we nu eens kijken naar de arbeidsmarkt: wie is hier de zwakke en sterke partij? In de arbeidsmarkt zijn er verhoudingsgewijs veel minder bedrijven die om arbeid vragen, dan dat er aanbieders van arbeid zijn. De enkele grote bedrijven hebben ten opzichte van velen werkzoekende een monopoliepositie. Daarnaast hebben zij een hele afdelingspersoneelszaken die arbeidscontracten opstelt en loonschalen bepaalt. Een werkzoekende heeft niet de specialistische kennis om de nuances van het arbeidscontract te begrijpen. De overheid moet als schild van de zwakkeren optreden om de werkzoekende te beschermen tegen de mogelijke uitbuiting door de werkgever. De overheid moet er dus voor zorgen dat lonen eerlijk zijn en contracten niet alleen begrijpelijk zijn maar ook gebonden aan arbeidswetgeving die er voor zorgt dat een werkzoekende zich geen zorgen hoeft te maken over uitbuiting: het is altijd min-of-meer eerlijk geregeld. En als schild van de zwakkeren kan de overheid ook meer belasting vragen van de sterkste om zo regelingen in stand te houden waar zwakkeren voordeel van hebben: een klassiek sociaal-democratisch principe is de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.

In dit perspectief is overheidsingrijpen in de markt ten opzichte van bedrijven en in de samenleving ten opzichte van criminelen gerechtvaardigd omdat er een zwakkere partij en is een sterkere partij. De overheid moet als schild van de zwakkeren het opnemen voor de zwakkere partij. Het kan dus best consistent zijn om ‘rechts’ te staan om veiligheid en ‘links’ op sociaal-economische onderwerpen.

Links en rechts zijn flexibele begrippen die over tijd en tussen groepen sterk kunnen verschillen in betekenis. Voor filosofen zijn dit soort termen in gewikkeld. Ze proberen ze te vangen in definities, maar als wetenschapper weet ik maar al te goed dat de politieke werkelijkheid veel complexer is dan de definities van de filosoof toe laten.

Op 20 december was de laatste gemeenteraadsvergadering van 2011. Een drukke agenda, waardoor het aanvangstijdstip wel twee keer is vervroegd. De vergadering verliep wat chaotisch met een veelheid aan onderwerpen. Hieronder kort de uitkomsten:

Koopzondagen

Het presidium heeft besloten het dossier over koopzondagen uit te stellen. Dit deed zij op verzoek van onze fractie, omdat onze vragen die wij in de commissie aan wethouder Brink hadden gesteld, niet volledig beantwoord waren. Omdat die informatie doorslaggevend is voor ons standpunt, vonden wij dat we op dat moment geen goede afweging konden maken. Het koopzondagendossier komt na de kerstvakantie terug op de agenda, als de vragen naar behoren zijn beantwoord.

Participatiebudget

Het participatiebudget, dat bedoeld is voor re-integratie trajecten om mensen aan het werk te helpen, wordt per 2012 gehalveerd. Daarom moet de raad keuzes maken over de doelgroepen die met dit budget bediend kunnen worden. Het college koos ervoor om al het beschikbare geld in te zetten voor bemiddeling naar werk. Dat betekent dat er geen geld meer over zal zijn voor sociale activering, trajecten bedoeld voor mensen waarvan ingeschat wordt dat zij niet meer zullen uitstromen naar werk (of niet op korte termijn). GroenLinks vindt dat de gemeente er ook voor deze doelgroep moet zijn. Daarom diende GroenLinks een amendement in om € 100.000 te reserveren voor trajecten voor mensen die niet meer aan betaald werk kunnen komen voor de eerste helft van 2012.  Het college moet gaan onderzoeken welke mensen behoefte hebben aan ondersteuning, bv door extra begeleiding te bieden bij het zoeken naar dagbesteding of vrijwilligerswerk. Halverwege 2012 kijken we of het geld genoeg is.

Kadernota werken aan werk

Deze nota geeft de kaders mee voor de uitvoering van de wet ‘werken naar vermogen’. Deze wet bundelt de WWB, WSW, Wajong en de WIJ. Hiermee komt er één regeling voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.  Met de nota kiest het college voor ervoor om in overleg met werkgevers ervoor te zorgen dat de vraag van werkgevers zo goed mogelijk wordt beantwoord. GroenLinks pleitte ervoor om aandacht te hebben voor de competenties van werknemers, en gaf de opdracht mee om de werkgevers aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat mensen met een arbeidshandicap ook aan het werk kunnen.

Iedereen onder dak!

GroenLinks diende de actuele motie van de SP mee in om ervoor te zorgen dat er in de wintermaanden niemand op straat hoeft te slapen. Dit resulteerde erin dat de nachtopvang tot in ieder geval 17 januari (als de commissie praat over maatschappelijke opvang) ook opengesteld wordt voor mensen die niet uit de regio komen. Normaal gesproken mogen deze mensen geen gebruik maken van de opvangvoorzieningen tenzij het meer dan 5 graden vriest. Omdat het nu een zachte winter is, mogen deze mensen dus eigenlijk niet naar binnen. Op 17 januari praten we verder over een structurele oplossing.

Natlab 2.0

De gemeenteraad is (eindelijk!) akkoord gegaan met het definitief ontwerp van Natlab 2.0. Dit betekent dat er een einde komt aan de discussie over de toekomst van Plaza Futura, waar inmiddels al ruim 10 jaar een nieuwe locatie voor gezocht wordt. Naast Plaza Futura zal het pand ook onderdak gaan bieden aan de organisaties BROET en Baltan. GroenLinks heeft ingestemd met het nieuwe plan.

Het was de bedoeling gisteren dat er in de raadsvergadering vragen gesteld en opmerkingen gemaakt konden worden over de stand van zaken in Terweijde. Helaas was het geen volwaardig punt op de agenda en kwam dit aardig in de verdrukking door het gestuntel van het college rond het museum. Daar moest eerst uitleg over gegeven worden, excuses aangeboden en veel vragen beantwoord.

De vragen over Terweijde werden gesteld, maar het waren er veel en tijd om ze fatsoenlijk te beantwoorden en te bespreken ontbrak. De mensen die speciaal daarvoor waren gekomen waren terecht teleurgesteld. Afgesproken is dat de vragen schriftelijk worden beantwoord en dat ze op de gemeentelijke website gezet gaan worden. In de raadsvergadering van 26 januari staat Terweijde weer op de agenda.

De GroenLinks fractie wil een reactie van het college op het bereiken van en aandacht voor de groep 18+.

Tijdens de Terweijde-avond op 24 november werd gezegd dat er voor de oudere jeugd niet veel te doen is. Huidige en toekomstige mogelijkheden tot vrijetijdsbesteding (brede-schoolactiviteiten) voor de groep jongeren die buiten Culemborg op school zitten zijn niet relevant. En nu ook nog Fair Play weg moet…. Het jongerencentrum richt zich meer op de jongere jeugd tot 15 jaar. Een deel van de groep 18-plussers heeft geen werk, geen uitzicht, vaak geen diploma, stageplek moeilijk te vinden; jongeren verliezen de moed, werd gezegd. Jongeren denken zelf dat discriminatie een rol speelt en proberen het dan ook niet meer als ze worden afgewezen. Ze melden zich niet bij het ParticipatieHuis en krijgen geen uitkering. Op de Terwejde-avond werd ook gezegd dat de  instantie die zich bezig moet houden met het voorkomen en beperken van vroegtijdige schooluitval bij jongeren tussen de 18 en 23 jaar (de RMC) zeer passief is. Wanneer een leerling van het Mbo niet meer op school komt, nemen ze wel een keer contact op, maar daar blijft het bij.

Deze opmerkingen moeten we serieus nemen. Juist het goed aanpakken van deze groep is relevant want “opvallend is dat veel (Marokkaanse) mannen van rond de 30 een slechte maatschappelijke positie hebben: geen werk, geen relatie of gezin en/of drugsgebruik” staat in het verslag dat van die avond voor de raad is gemaakt.

Deze groep mengen met de jeugd die in de Salaamander komt lijkt me geen goed idee. Dat de gemeente een jongerencoachingsproject start is een goede zaak. Gemeenten breken zich vaak het hoofd over hoe ze bepaalde (moeilijke) doelgroepen kunnen bereiken. Waar de groep 18-plussers te vinden is, is bij Fair Play, want daar voelen ze zich thuis. Zonder overlast in de buurt. Om die reden is SMVC bij Fair Play gaan zitten. Deze organisatie heeft de contacten en probeert met particuliere financiering jongeren naar werk of opleiding te begeleiden. De rol die SMVC en Fair Play spelen bij het bereiken van deze jongens en de korte lijntjes naar hun netwerk worden, naar mijn smaak, onderbelicht. Wat betekent het als Fair Play verdwijnt? Is het waar dat gemeente of het jongerenwerk nooit ’s avonds bij Fair Play zijn geweest als deze groep daar is?

Thijs Kleinpaste en Marcel Duyvestijn zijn geen ‘verlichtingsfundamentalisten’

‘Geloven is ook maar een mening’ (de Volkskrant, 7 maart 2011), ‘De gelovige geniet teveel privileges’ (de Volkskrant, 20 juli 2011), de oneliners in artikelen van het duo Thijs Kleinpaste en Marcel Duyvestijn liegen er niet om. Maar ‘verlichtingsfundamentalisten’, zoals ze soms genoemd worden, dat zijn ze niet: “Wij willen de debat, wij eisen niks!” Wat drijft de heren om het debat over religie zo aan te zwengelen?

“Wat er zo fascinerend is aan religie? Dat het twee gezichten heeft: aan de ene kant is er het lieve en vredige gezicht van religie, aan de andere kant is er iets boosaardigs. Het is een soort Januskop”, zegt Thijs Kleinpaste (22), D66-raadslid in Amsterdam Centrum. Marcel Duyvestijn (41), publicist, columnist en ‘liefdevol lid’ van de PvdA, knikt. “Aan de ene kant is er pracht en praal, maar aan de andere kant kan het ook heel verstikkend zijn.” Zelf zijn de heren niet gelovig, maar ze noemen zichzelf ook geen atheïsten. Humanisten, misschien, al houden ze beiden niet zo van labeltjes.
Maar waar is de fascinatie voor religie, en de neiging om haar invloed te willen inperken vandaan gekomen? Beide heren stellen in ieder geval niet gefrustreerd te zijn. “Ik ben wel eens verliefd geweest op een moslima, maar dat werd niets omdat het niet mocht van Allah”, zegt Duyvestijn, “maar daar heb ik geen trauma aan over gehouden, hoor.” Ook Kleinpaste zegt niet gekneveld te zijn geweest. “Ik kom uit Apeldoorn, het randje van de Bible Belt, waar de SGP 2 zetels heeft en de ChristenUnie 3, maar dat is verder niet bepaald traumatisch”.

Maar wat triggert ze dan wel? Uit het gesprek blijkt dat de heren vooral voor rechtvaardigheid strijden. “Het is gewoonweg niet eerlijk”, zegt Kleinpaste, “dat je, als je je kind naar een religieuze school wilt sturen die 20 kilometer weg is, geld krijgt van de overheid, maar als je ditzelfde wilt doen omdat het een goede school is, dan mag het niet.” Duyvestijn is het hiermee eens: “Geloven is ook maar een mening, laten we er niet meer van maken dan het is”.

Mening of DNA
Toen begin dit jaar een artikel in de Volkskrant verscheen waarvan de strekking ‘Geloven is ook maar een mening’ was, deed dit veel stof opwaaien. Vanuit verschillende kanten klonk commentaar. Niet alleen het Reformatorisch Dagblad en de SGP-Jongeren waren negatief, ook progressieven klommen in de pen. “Ach, het is natuurlijk ook een beetje provocatief gesteld”, zeg Duyvestijn, “maar denk eens rustig na: als geloven geen mening is, dan zeg je dus dat het is aangeboren, dat het in je DNA zit ingebakken, dat is niet zo, toch?” Natuurlijk snappen de heren wel dat religie voor mensen persoonlijk meer is dan een mening, “tuurlijk weten we dat geloven meer waard is dan of je voor Ajax of Feyenoord bent”. Daar heeft de overheid echter niets mee te maken. “De overheid moet religie niet anders behandelen dan bijvoorbeeld de sociaaldemocratie. Als het door mensen is bedacht en opgeschreven is het een overtuing. Die moet je gelijk behandelen.”

Om erachter te komen wat de intenties van gelovigen zelf zijn, hebben Kleinpaste en Duyvestijn afgelopen zomer gesprekken gevoerd met religieuze mensen, “van christenen tot Ahmed Marcouch”. Dit was interessant en leerzaam. Duyvestijn: “Wat mij opvalt is dat heel veel mensen heel bewust met hun religie bezig zijn. Hugo Scherff (lijsttrekker ChristenUnie Amsterdam, red.) noemde de discussie rondom religie voor een gedeelte hersengymnastiek. Dat is interessant.” Naast christenen bezochten de heren ook moslims. Ze bemerkten grote verschillen. “Algemeen gesteld zie je dat christenen meer intellectueel met hun religie omgaan, doordenkers, maar bij moslims is het nog vaker ‘het staat in de Koran, dus is het zo’.” Dit komt volgens de heren doordat de islam (nog) niet door een Reformatie of een Verlichting heen is gegaan. Wel geloven ze dat er iets kan gebeuren. Initiatieven als de Final Fatwa van Tofik Dibi, die opriep tot zelf nadenken, zagen de heren als iets positiefs. “Mensen als Ayaan Hirshi Ali, Ahmed Marcouch of Tofik Dibi zijn heel belangrijk”, vindt Kleinpaste.

“Denk zelf” is een boodschap die Thijs Kleinpaste en Marcel Duyvestijn graag aan de (religieuze) mens wil meegeven: “God moet niet de baas zijn, maar een adviseur. De mens maakt zelf de keuze.” Zeker als het gaat om de rechten van andere mensen, vinden de heren dat God weinig te zeggen mag hebben. Kleinpaste vertelt over een kerkdienst die hij eens bezocht: “De dominee preekte een uur over dat je met je tong iemand kunt laten branden. Het was puur een pleidooi tegen de vrijheid van meningsuiting, en voor je mond houden. Dat vond ik vrij ernstig.” Ook op de houding van religieuzen op het hete hangijzer homoseksualiteit hebben de heren veel commentaar: “Zelfs veel liberale moslims zeggen dat homoseksualiteit een zonde is, en veel christenen ook. Maar sommige mensen zíjn nu eenmaal homo. Moeten ze daarom worden buitengesloten?” Dit buitensluiten is een ‘manifestatie van het kwaadaardige gezicht van religie’, vindt Kleinpaste, “de andere kant van de mooie saamhorigheid die religie kan brengen.”

Beetje boos
De laatste tijd staat religie weer hoog op de agenda, met name door de discussie over het onverdoofd slachten. Een heel moeilijk, maar interessant onderwerp: “Ik gun het die mensen om aan hun eigen religie vorm te geven”, vindt Duyvestijn. “Maar het dier mag geen onnodig pijn leiden” vindt Kleinpaste. “Of dat echter in dit geval zo is, is de vraag: neurologen vegen de vloer aan met het argument dat dieren pijn hebben”. Het leuke aan deze discussie is echter dat het mensen aan het nadenken kan zetten. Duyvestijn: “Als in de Koran staat dat God vindt dat je zo moet slachten, kun je ook nadenken waaróm hij dat zo zou willen. Deze uitdaging om na te denken is erg goed.” Een uitzondering op de wet voor religieuzen vinden de heren echter niet eerlijk: “Ook hier geldt: gelijke monniken, gelijke klappen.”

Tussen de aansporingen om zelf na te denken, vinden de heren zichzelf geen ‘verlichtingsfundamentalisten’. Marcel Duyvestijn wordt er zelfs een beetje boos van: “Ik ben dat niet! Ik ben open minded, ik sta altijd open voor dialoog. Dat is anders dan een fundamentalist. Wij willen debat, we eisen niks!”

Wat de heren nog willen doen, daar zijn ze nog niet helemaal over uit. Duyvestijn: “Misschien willen we een boek schrijven over onze zoektocht naar God, maar over religie zijn natuurlijk al duizenden boeken geschreven.”

Dit stuk verscheen in De Linker Wang (december 2011) en op weblog Nieuw W!J.

Vroeg je je ook af waarom de SP, PvdA en het FNV een actie rondom armoede organiseerden en GroenLinks er niet aan mee deed? Ik in ieder geval wel. Ik legde mijn vraag voor aan de publieksvoorlichting en kreeg het volgende antwoord:

U vraagt zich af waarom GroenLinks niet aanwezig was bij de manifestatie Armoede werkt niet. Vorig jaar hebben wij wel deelgenomen, maar het bleek dat het GroenLinks-geluid totaal werd ondergesneeuwd door het grote SP-gehalte van de manifestatie. Omdat de opvattingen van SP en GroenLinks over hoe je armoede moet bestrijden verschillend zijn, met name als het gaat om de WSW, maakten wij geen deel uit van deze manifestatie.

Uiteraard staan wij wel achter het doel van deze manifestatie om armoede onder de aandacht te brengen en ondersteunen wij de boodschap dat armoede niet werkt. Of zoals Femke Halsema het ooit verwoord heeft: Armoede is onvrijheid in de meest letterlijke zin van het woord: onvoldoende geld om je gezondheid te beschermen, je kinderen kansen te bieden en je zelf te kunnen ontwikkelen of bevrijden uit uitzichtsloosheid mag niet, zeker niet door vrijheidsminnende liberalen, worden gerelativeerd.

Het staat wat mij betreft niet ter discussie dat de SP nogal de neiging heeft om acties naar zich toe te trekken. Ik denk dat de SP makkelijker vrienden zou maken als ze het eens konden laten om alles waar ze langs komen tomatenrood te verven. Maar ik vind het wel jammer dat GroenLinks dit als reden ziet om niet mee te nemen aan een actie als dit. Een actie met dit onderwerp, op dit moment, in een periode van zware bezuinigingen en PVVD-overheersing.

Ten eerste denk ik dat als je de ervaring hebt dat je ondergesneeuwd bent bij een eerdere actie, dit niet betekent dat je niet mee kunt doen; je moet daar je lessen uit trekken en er gewoon een flinke kist groene tomaten tegenover zetten.

Ten tweede vind ik het opmerkelijk dat GroenLinks niet mee wil doen met een actie met partijen die relatief dichtbij staan qua visie, ondanks dat we het over bepaalde dingen niet eens zijn. Blijkbaar was dit vorig jaar geen probleem, want toen is er wel met SP samengewerkt. Zijn ze in een jaar zo uit elkaar gegroeid?

En juist een actie als dit was een kans om te laten zien dat we als linkse partijen ook samen kunnen werken – zoals rechtse partijen dat ook doen, ondanks dat ze het niet helemaal met elkaar eens zijn. Als we op links al niet kunnen samenwerken ondanks de relatief kleine verschillen, hoe moeten we dat dan ooit doen in een bredere coalitie?

Achteraf te horen dat we achter het doel van de manifestatie staan, voegt weinig toe. GroenLinks heeft de manifestatie met geen woord gesteund. Nog geen agenda-item op de website (behalve dan op die van de GroenLinks provincie Groningen) voor de GroenLinksers die er misschien wél in geïnteresseerd waren om te gaan.

Ik zou in de toekomst toch graag meer samenwerking zien op de linkervleugel. GroenLinks moet weer kiezen voor links en de illusie laten varen dat een brede coaltie een optie is. Wat mij betreft keert GroenLinks zich af van de coaltie en

Vandaag heb ik de nieuwe agenda voor 2012 ingevuld en daarmee alle bekende data voor raadsvergaderingen en fractievergaderingen genoteerd. Jammergenoeg is in de gemeenteraad van Eemsmond besloten dat er weer tweewekelijks een raadsvergadering wordt gehouden. Dat betekent dat er weer week in week uit met de voorbereiding, lezen van stukken, informatieverzamelen, feiten checken, experts benaderen

Het is vandaag Internationale Dag van de Mensenrechten. De wereld viert dat op 10 december 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens zijn aangenomen. DWARS bloggers kijken naar een aantal van de mensenrechten vanuit groen, sociaal en vrijzinnig perspectief. Ik kijk naar artikel 24: het mensenrecht op vrije tijd.

Artikel 24: Een ieder heeft recht op rust en op eigen vrije tijd, met inbegrip van een redelijke beperking van de arbeidstijd, en op periodieke vakanties met behoud van loon.

Een van de universele mensenrechten is het recht op vrije tijd. Zijn de universele mensenrechten zo decadent dat er een recht op luieren is? Een recht op lanterfanten? Op kosten van de Verenigde Naties op vakantie naar Chersonisos? Is dat het echt het niveau van de Universele Mensenrechten?

Het recht op vrije tijd heeft zijn wortels in de socialistische beweging. Een van de belangrijkste strijdpunten van de socialisten was de achturige werkdag. Arbeiders moesten beschermd worden tegen werkgevers. Er was een fundamentele inbalans in macht tussen werkgevers en werknemers. Een beperkt aantal werkgevers beheersten de vraag naar arbeid. Er waren veel arme mensen op zoek naar werk. Daardoor konden werkgevers hoge eisen stellen aan werknemers: lage lonen, lange werktijden, slechte arbeidsomstandigheden. De socialisten wouden daar een grens aan stellen door de achturige werkdag. Het principe was “acht uur werken, acht uur slapen en acht uur ontspannen”. Later kwam daar de vijfdagige werkweek en vakanties met behoud van loon bij. Van het begin van de twintigste eeuw richtten de vakbeweging in onderhandelingen met werkgevers en de socialisten in het parlement zich op de achturige werkdag: door stakingen, petities en onderzoeken probeerden ze het onderwerp op de agenda te zetten. Na de Eerste Wereldoorlog werd in Nederland de achturige werkdag ingevoerd.

Dit mensenrecht was een manier om arbeiders te beschermen tegen uitbuiting door werkgevers. Het verschilt daarmee fundamenteel van andere grondrechten die burgers moeten beschermen tegen de macht van de overheid. Het lijkt dus een verouderd mensenrecht. Een middel dat nodig was in de twintigste eeuw om werknemers te beschermen tegen werkgevers. Het lijkt een mensenrecht dat past in een ontwikkelingsland als Bangaladesh maar dat in het Nederland van de 21ste eeuw van ‘het nieuwe werken’ en zzp’ers niet meer zinnig is.

Niets is minder waar: het recht op vrije tijd past als geen ander in de huidige tijd. We leven in een samenleving die werk centraal stelt. Alle politieke partijen willen dat iedereen aan het werk komt. Dat geldt voor rechts en voor links. Zelfs GroenLinks heeft in haar programma een uitermate ambitieuze agenda: iedere werkloze moet na een jaar een baan aannemen van de overheid. De werkgeversorganisaties en de vakbonden steunen het streven naar een zo groot mogelijke arbeidsparticipatie.

Je kan vanuit groen en links perspectief twijfels hebben over de noodzaak om allemaal zoveel mogelijk te werken. In een groene economie zouden we niet alleen maar moeten willen werken, maar juist ook meer ontspannen: we raken de grenzen van de Aarde met onze productie (dat is onze arbeid) en met onze consumptie (wat betalen met het loon voor dat werk). De cyclus van een week lang keihard werken om in het weekend keihard te consumeren past niet een duurzame economie. In een echte groene economie zou meer ruimte moeten zijn voor de dingen die er echt toe doen: tijd voor je vrienden, tijd nemen voor je gezin, tijd om van de natuur te genieten. Het vastleggen van het recht op vrije tijd geeft weer dat wij als wereldgemeenschap meer in het leven zien dan werk.

Maar er is een belangrijk reden om juist het recht op vrije tijd te waarderen: een recht op vrije tijd geeft mensen op een fundamentele manier de keuze om zelf hun leven in te richten. Het is geen plicht om te rusten, maar een recht waar mensen gebruik van mogen maken. Dat past goed bij het onderliggende ideaal onder de mensenrechten: het idee dat er in iedere samenleving ruimte moet zijn voor iedereen om zelf vorm te geven aan het eigen leven. Sommige mensen vinden hun ontplooiing in arbeid. Zeker voor wetenschappers en kunstenaars is werk een levensvervulling. Maar ik ken ook docenten die opbloeien als ze voor de klas staan. Voor andere mensen is juist hun vrije tijdsbesteding een belangrijk deel van wie ze zijn. Ze werken beperkt om te voorzien in hun eigen levensonderhoud, maar als ze eenmaal een minimuminkomen hebben verdiend genieten ze van hun recht om zelf te bepalen wat ze doen en vullen ze hun tijd met hobby’s, reizen, zorg voor familie of door zich als vrijwilliger in te zetten voor de maatschappij. De samenleving moet iedereen in staat stellen om zelf te bepalen hoe ze hun leven inrichten en of ze daarin de nadruk leggen op werk of op vrije tijd. Dat is in een liberaal ideaal dat door het recht op vrije tijd dichterbij wordt geholpen.

Kortom: het recht op vrije tijd heeft haar wortels in de socialistische traditie, draagt bij aan een duurzame economie en is noodzakelijk voor liberale politiek. Het recht op rust en vrije tijd is groen, sociaal en vrijzinnig.

Dat de afgelopen maanden het op medisch vlak niet mijn maanden waren, doet wel blijken uit de verschillende ziekenhuisopnames vanaf juni. Maar daar komt vanaf morgen als het goed definitief een einde aan. Morgen mag ik voor de derde keer, en als het goed is voor de laatste keer met ontslag dit jaar uit een ziekenhuis. Afgelopen zaterdagavond werd ik overvallen, naar iets wat achteraf een koliekaanval heet. Omdat ik ver van huis zat en Drachten het dichtsbijzijnde ziekenhuis was, werd ik via de dokterspost aldaar naar de SEH van Nij Smellinghe gebracht. Hier kreeg ik vervolgens zondagochtend een buikscan. Daarop werden Galstenen, een geïnfiltreerde galblaas en een ontstoken alvleesklier aangetroffen. Nog geen uur later lag ik op de operatietafel. De Galblaas met zijn talloze steentjes zijn eruit gehaald en ik heb een kuur gekregen voor de alvleesklier. Momenteel heb ik heb op wat wondpijn na nergens meer last van. Morgen weer naar huis. Weer aan de slag. Nou ja, ik neem eerst nog even de rest van de week rust om iets meer aan te sterken :-) Ik ben Nij Smellinghe, de artsen en verplegend personeel erg dankbaar, ze hebben doortastend opgetreden, goede, snelle en efficiënte zorg verleend. Bedankt. Wel jammer dat ik morgen de eerste statenvergadering in het nieuwe oude provinciehuis mis. Ik had er graag bij willen zijn. Met het PIP van de N381 staat er één van mijn belangrijke punten op de agenda. Gelukkig zendt de provinicie digitaal uit en kan ik het altijd nog terugzien. Naar wat ik begrepen heb moeten er nog finaniciën bij de gebiedsontwikkeling van de N381. Dat komt als het goed is nog langs de staten, dus we zijn nog lang niet klaar op het dossier N381. Nu eerst zorgen dat we thuiskomen en dan weer terug in de roulautie.

Er waren deze weken wel tig aanleidingen om een blog te schrijven. Maar het ontbrak me aan tijd om alle aanzetten die zich in mijn hoofd formuleerden uit te werken tot een samenhangend geheel. Er was zoveel, steeds weer en nog.

Het stormt.

Maar nu zit ik hier met uitzicht op de mist die het leven in het noorden al dagenlang in zijn grijze greep houdt. Het heeft wat; het is zo stil, alle geluiden worden gedempt en de wereld wordt even heel klein. Via de media blijf ik helemaal op de hoogte van die veelheid van dingen

die er nog immer zijn. Maar omdat ik me deze dag aanpas aan het beperkte zicht, vind ik

eindelijk de rust om hier-en-nu en binnen te blijven, in the eye of the storm.

 

Het laatste nieuws is de overwinning van de Spaanse conservatieven. Zij zullen een nieuwe regering vormen; de Grieken en de Italianen zijn daar ook mee bezig. Schijnt momenteel een typisch zuidelijke activiteit te zijn. De overeenkomst is namelijk dat in al deze landen het bestaande systeem nu zo vast gelopen is dat anderen hun licht moeten laten schijnen over hoe-verder. Zo te zien wordt er een nieuw blik grijze pakken open getrokken.

Het één na laatste nieuws is dat Cruijff nog blijft bakkeleien met de andere commissarissen

van Ajax. Allemaal mannetjesputters, stoere managers, die gewoon nog een robbertje vechten

over wat ooit een leuke voetbalclub was. Iedereen wil winnen.

 

Het leukste nieuws vond ik het digitaal bijwonen van de tweede aflevering van TEDxYouth 2011.

In Amsterdam kwamen 200 jonge mensen bij elkaar op de wereldwijde dag van de rechten

van het kind. Volgens de inmiddels overal bekende aanpak van 'Ideas worth spreading' vertelden deze jonge mensen over hun ideeën en wat ze er mee doen.

Wat een kracht en wat een geluk hebben wij dat zij er zijn! Dat biedt echt perspectief.

Het één na leukste van deze week was de bijeenkomst die de Provinsje Fryslân organiseerde in het kader van hun programma Digitale Agenda. Het leuke er aan waren de mensen.

Gezeten aan de grote ronde 'integrale' tafel in de kantine van Tryater, ontstonden in no time fantastische en heel haalbare plannen die het verschil kunnen maken tussen bijvoorbeeld een leeg en een vitaal platteland. De organisatie die eerdere rondes in deze DAF2011 bijeenkomsten hadden begeleid haalden er bij lange na niet zoveel rendement uit als er in dat uurtje op die ronde tafel kwam te liggen. Maar het was vooral een feest te midden van zoveel geïnspireerde mensen te zijn; dwarsdenkers met bezieling om alle mogelijkheden aan elkaar te linken. De werkelijke betekenis van win/win.

 

Deze 4 onderwerpen licht ik uit de veelheid. Want er waren ook nog de heerlijke dagen op het Noordelijk Film Festival, de verontrustende berichten over het optreden van het leger in Egypte, de toenemende verharding in de reactie op de wereldwijde Occupy beweging en het gekrakeel over de her-verkiezingsstrijd van Obama die al is begonnen.

Over al die onderwerpen heb ik in mijn hoofd al een column geschreven. Maar de tijd gaat zo snel en in dit alles is tevens een terugkerend thema: hoe gaan we de toekomst voor ons winnen. Met vechten tégen elkaar of samen werken vóór. Die keuze staat steeds centraal met alle onzekerheden van beide opties. Want vluchten kan niet meer en zoiets als verkiezingen winnen doe je alleen nog maar omdat je voorganger het heeft afgelegd tegen de toenemende chaos.

 

Het gaat over winnen.

Het óverwinnen van angst, zoals die kinderen op TEDxY.

Over de winst van 1 +1 = 11, zoals aan de tafel in Tryater.

Over de nieuwe pakken die de verkiezingen gewonnen hebben en nu hun deel moeten bijdragen aan de aanpak van de vele problemen. Het gaat erom dat wij de uitdagingen waar we voor staan overwinnen; niet meer ten koste van de ander, maar met elkaar.

Dus hier komt de tip (gratis en voor niets) voor de RvC van Ajax:

De BV Aarde is onze onderneming en wij allen zijn de aandeelhouders.

 

Ineke M. Verdoner

 

De Digitale Agenda van Fryslân

De site van TEDxYouth

Al enkele jaren ben ik actief voor het CNV(j) Wajong Werkt Promotie team waar vanuit wij presentaties geven aan werkgevers door heel het land binnen hen bedrijf om het een en ander uit te leggen over wat de financiële voordelen zijn met het in dienst nemen van een Wajonger, wat hen Kwaliteiten zijn en hoe alles in zijn werk gaat wanneer betreffende Wajonger speciale voorzieningen nodig heeft, extra ondersteuning etc; Betreffende presentaties gaan mij ook met gemak af natuurlijk en zou ik ook in mijn eentje kunnen geven als met moet.

Sinds kort had ik samen met een andere Wajonger 3 presentaties gegeven voor groter pubiek, de eerste ging vloeiend naar mijn idee, de tweede had ik verknald naar mijn idee (terwijl wij wel positieve feedback kregen) en de derde was ik redelijk tevreden met her en der wat schoonheidsfoutjes die we met wat humor op konden lossen.

Het blijft telkens spannend voor mij wanneer ik grotere groepen moet toespreken, zal wel een soort van vaal angst zijn.

24 November ga ik een voorlichting in Berlicum geven en zoals het er nu naar uit ziet mag ik dat helemaal alleen gaan doen, moet ik dus 2x zoveel tekst gaan leren wat eigenlijk allang in mijn hoofd zit en kan ik zenuwachtig worden voor 2.

Ergens komt mij zelf dat persoonlijk vrij onhandig uit, Maandag 21 November bezoekt Job Cohen Hoogeveen en betreffende avond volgt er zoals gewoonlijk een politiek café, Job Cohen zal daarbij in gaan op de actuele ontwikkelingen in den Haag, de grote bezuinigingen van dit kabinet op sociaal vlak zullen o.a. een groot aandachtspunt zijn.

Reden voor mezelf om het politiek café zeker te gaan bezoeken en misschien een aantal vragen en of stellingen voor te leggen en daarbij wil ik mij gaan richten op de verruwing van de samenleving (Kleur Rijk), het PGB, Zorg en de Wajongere etc;

23 November om 19:30 heb ik een vergadering van stichting de Zonnebloem in mijn agenda staan die ik zeker niet kan missen omdat we veel belangrijke punten op de agenda hebben staan waarvan er 1 handig voor mezelf is voor persoonlijke ontwikkeling.

28 November ga ik naar Utrecht om mijn bijdrage te leveren aan stichting Schwung in de Wajong, naast mijn eigen ervaringen uit de praktijk te delen met daarnaast gewoon de kennis die ik heb vanuit het Wajong Werkt Promotie Team, Crossover etc; wil ik mij vooraf wel heel goed voorbereiden en voor komende week heb ik mijn eigen natuurlijk wat huiswerk opdrachten toe gekend.

Wanneer ik zo mijn agenda geratel terug lees wat zeker niet de eerste keer is in mijn blogs moet ik mijn eigen heel goed beseffen dat ik het gewoon kan, ik kan groter publiek toespreken! Voorgaande presentaties gingen goed want anders kreeg ik niet de toestemming om aankomend voorlichting in mijn eentje te doen ;-)

Vandaag wordt er op initiatief van de SP en VVD in de commissie Algemene Zaken van de Amsterdamse gemeenteraad gesproken of raadsleden wachtgeld zouden moeten krijgen na hun vertrek uit de Raad.

Tot dit onderwerp op de agenda stond, wist ik niet eens dat ik recht zou hebben op wachtgeld. Het lijkt me ook volstrekt onredelijk dat ik dat zou krijgen. Anders dan bestuurders (wethouders, ministers) die van de één op de andere dag afgezet kunnen worden, of Tweede Kamerleden die met het vallen van een kabinet en daaropvolgende verkiezingen zo hun baan kunnen verliezen, hebben gemeenteraadsleden de zekerheid dat ze vier jaar mogen zitten. (Overigens kan je je afvragen of de wachtgeldregeling voor landelijke politici en lokale bestuurders niet soberder kan, maar dat terzijde.)

Het gemeenteraadslidmaatschap is een parttime functie: de meeste raadsleden besteden tussen de 15 en 25 uur per week aan het vergaderingen, voorbereiden van de stukken, praten met organisaties en bijwonen van bijeenkomsten in de stad (en het schrijven van stukjes op hun weblog). Voor de functie van stedelijke volksvertegenwoordiger hoef je dus niet je baan op te zeggen; hoogstens gaan sommigen een dag of twee minder werken. Daarvoor krijgen we overigens een uitstekende vergoeding: 2181,10 euro bruto werkzaamhedenvergoeding plus 240,26 euro onkostenvergoeding.

Na de verkiezingen hoeft er dus doorgaans geen overbrugging plaats te vinden tussen het beëindigen van het raadslidmaatschap en het vinden van een nieuwe baan. Ook hebben gemeenteraadsleden niet echt een groot afbreukrisico. Er wordt soms wel over je geschreven, maar van de wijze waarop Kamerleden of bestuurders soms door het slijk worden gehaald is geen sprake (hoi Parool). Mocht een raadslid na de verkiezingen geen baan kunnen vinden, dan staat hem of haar dus niets in de weg om gewoon een WW-uitkering aan te vragen.

Het afschaffen van de wachtgeldregeling voor gemeenteraadsleden is dus een prima voorstel van onze broeders ter linker- en rechterzijde!

Wat is het doel van Hoger Onderwijs? Dat lijkt een open deur-vraag. Het doel van een sportvereniging is sportief, het doel van een bedrijf is economisch, het doel van Hoger Onderwijs is de ontwikkeling van mensen zodat ze zelfstandig en authentiek kunnen participeren in de samenleving en zo mogelijk voor zichzelf en anderen verantwoordelijkheid kunnen nemen. Je mag daar andere woorden voor kiezen, maar zoiets zou het toch moeten zijn. Onderwijs heeft primair een pedagogisch doel.

Dat dacht ik tenminste totdat ik de strategische agenda las van dit kabinet. Daar staat dat onderwijs primair dient om de verdiencapaciteit van Nederland te vergroten en het bedrijfsleven te ondersteunen. Pedagogische doelen zijn ingewisseld voor economische. Het studielandschap in onderwijs en onderzoek moet op de schop en daarbij zijn de economische topsectoren sturend. De titel van Martha Nussbaums boek over onderwijs kon niet toepasselijker zijn: ‘Niet voor de winst’.

Onderwijs moet beter. Daar zijn we het allemaal over eens. Maar dan is wel de vraag hoe je kwaliteit definieert. Het kabinet kiest voor excellentie. Dat wil zeggen dat een selecte groep studenten die de kwaliteiten en het geld heeft, gaat profiteren van uitzonderlijk goed onderwijs. Ik gun het ze. Maar ik gun ook al die andere studenten heel goed onderwijs. En ik zou willen dat het kabinet het advies van de Europese Commissie volgt om juist studenten uit kansarme achtergronden te stimuleren en financieel te steunen. Nederland zou een kansenmaatschappij moeten zijn.

Excellentie betekent in elk geval niet zomaar alle studenten over een kam scheren. Dit kabinet heeft in de strategische agenda een efficiënte productielijnfilosofie ontwikkeld. De ruwe grondstof van aankomende studenten gaat door de zeef van de selectie. Materiaal met een hoog potentieel gaat naar de specialistische afdeling waar extra geïnvesteerd en vooral extra verdiend wordt. De rest gaat in de bulkproductie en moet zo snel mogelijk verwerkt worden tot een arbeidsmarktklaar eindfabricaat. Beetje vertraging halverwege? Gewoon parkeren tot de volgende batch de productielijn ingaat. Zo leveren we handgemaakte designerstudenten en goedkope massaconfectie. Alles voor het rendement.

Maar onderwijs draait niet in de eerste plaats om zulk economisch denken van productie, rendement en marktaandeel. Het zo snel mogelijk afleveren van studenten is niet de beste maatstaf van kwaliteit. Ik hou vol: de kern van het onderwijs – ook van het hoger onderwijs -  ligt niet in economische doelen maar in pedagogische.

(Inleiding bij debat over hoger onderwijs, Utrechtse Studentenvereniging Internationale Betrekkingen, 08.11.2011)

Hè, hè, eindelijk.....

het is eigenlijk te lang geleden dat ik een blog maakte, maar goed nu dan eindelijk wel! De zomer lijkt voorbij, maar ik weiger vooralsnog om te geloven dat we echt niet meer lekker in de zon kunnen. Ik geloof er nog steeds in dat we voordat er echt sneeuw of ijs komt we eerst nog een paar keer lekker buiten kunnen wandelen, fietsen en / of mountainbiken in de zon en bij een temperatuurtje van zo'n 10 of 11 graden.
Één van de oorzaken van de 'grote' drukte van de afgelopen tijd komt niet alleen door de gemeenteraad, maar door de optelling van daarnaast ook nog weer te werken bij Carinova. Ongeveer 16 uur per week val ik in op mijn oude functie, omdat mijn opvolgster eerst met zwangerschaps- en nu met bevallingsverlof is. Het is en blijft gewoon een leuke functie die ik had (en nu nog 2 maanden heb): het beheren, onderhouden en vernieuwen van het Carinova Servicepakket, waaronder behoorlijk bijdragen aan het ledenblad.
Ook privé hadden we natuurlijk onze verjaardagen, af en toe wat opvang voor de kleinkinderen, enz. Tussendoor probeer ik dan altijd nog wat te slapen, leuke uitjes (m.n. met Mieke) en het sporten bij te houden, oftewel de agenda blijft voorlopig goed gevuld.....

Groet: Kees

In de bundel Vrijzinnig Paternalisme pleiten verschillende progressief-linkse auteurs voor een groen en links beschavingsproject. De overheid moet het debat aan gaan met burgers over wat het goede leven is. De auteurs, geleid door Dick Pels, willen hiermee een correctie aan brengen op de liberale koers die GroenLinks onder Femke Halsema heeft ingezet. Zij zou de moraal te veel hebben overgelaten aan het individu.

Het opvallende is dat waar het gaat om praktische politiek de voorstellen van Pels uitermate liberaal zijn en onderbouwd zijn met liberale argumenten. Dit zal ik illustreren aan de hand van het hoofdstuk “Werk, Sociale Zekerheid en Het Goede Leven” waarin Pels samen met Femke Roosma pleit voor het invoeren van een basisinkomen. Ze breken hiermee met de koers van Femke Halsema. Zij schrok in Vrijheid Eerlijk Delen, het stuk waarin ze haar sociaal-liberalisme praktisch uitwerkte, niet terug voor een paternalistische voorstel onderbouwd met paternalistische argumenten: iedereen moest werken omdat dat beter voor hen is. De centrale vraag is: hoe paternalistisch is het vrijzinnig paternalisme van Pels en hoe liberaal het sociaal-liberalisme van Halsema?

Liberalisme? Paternalisme?

Liberalisme houdt in dat de overheid strikt neutraal moet zijn ten opzichte van ideeën van het goede leven. Alle liberalen vinden dat de overheid mensen moet beschermen tegen inbreuken op hun formele rechten. Links-liberalen vinden dat de overheid daarnaast de materiële voorwaarden voor ontplooiing eerlijk moet verdelen.

Paternalisten geloven dat de overheid niet neutraal mag blijven ten opzichte van ideeën van het goede leven. Burgers moeten de ‘juiste keuzes’ maken, omdat dat goed is voor burgers zelf. In essentie zeggen paternalisten: “de overheid weet beter dan mensen zelf hoe ze hun leven moeten inrichten.” Harde paternalisten willen dwang inzetten om mensen daartoe te zetten. Vrijzinnig paternalisme varieert op een van twee manieren op dit thema: ten eerste, omdat vrijzinnig paternalisten niet zeker weten wat het idee van het goede leven is. Zij werpen dit echter niet terug op het individu maar willen een maatschappelijk, democratisch debat over wat het goede leven is. Ten tweede, omdat vrijzinnig paternalisten mensen niet dwingen, maar duwtjes in de goede richting geven: mensen hebben het recht om de verkeerde keuzes te maken, maar ze worden gestimuleerd om de juiste keuze te maken.

De centrale assumptie van Roosma en Pels is dat ieder sociaal stelsel mensen stimuleert om hun leven op een bepaalde manier in te richten. De sociale zekerheid geeft altijd richting aan een idee van het goede leven.  En op dit moment ligt de focus op werk. Roosma en Pels willen door het basisinkomen te introduceren mensen een andere richting geven.

 

Een Vrijzinnig Paternalistisch Pleidooi voor het Basisinkomen

Een basisinkomen is een door de overheid gegarandeerd minimuminkomen dat iedereen krijgt onafhankelijk van of hij of zij werkt of niet. De beste manier om het uit te leggen is dat de AOW-gerechtigde leeftijd verlaagd wordt naar 18. Mensen kunnen daarnaast bijverdienen zoveel als ze willen, maar als ze door een ongelukkige samenloop van omstandigheden, maar ook bijvoorbeeld omdat ze willen zorgen voor hun familie, of gewoon omdat ze lui zijn, (tijdelijk) niet werken kunnen ze altijd rekenen op een inkomen.

De vrijzinnig paternalisten Pels en Roosma hebben een agenda voor het goede leven: dat goede leven bestaat uit een juiste balans tussen werk, vrije tijd, ontwikkeling en de zorg voor anderen. Het basisinkomen kan daarbij helpen omdat het ruimte biedt voor ontplooiing, zorg en scholing. Mensen kunnen de tijd nemen voor scholing, voor de opvoeding van hun kinderen, het verzorgen van hun ouders of zich richten op sport, kunst en wetenschap en toch een (minimum)inkomen hebben. Het kan voor mensen met een baan een manier zijn om arbeid en zorg beter te combineren. Voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt geeft het basisinkomen de vrijheid om slecht werk te weigeren. In de huidige arbeidsmarkt kunnen mensen eigenlijk slecht werk niet weigeren omdat ze dan hun inkomen verliezen.

Roosma en Pels vinden hun voorstel paternalistisch omdat het ervan uitgaat dat het legitiem is voor de overheid om zich het welzijn van mensen te bemoeien. Maar die bemoeienis is beperkt. In essentie verandert het basisinkomen de manier waarop we keuzes maken over werk en inkomen. Als mensen besluiten om niet te werken, is het alternatief nu geen inkomen, met het basisinkomen kunnen mensen rekenen op een vast inkomen. Maar voor Roosma en Pels is het basisinkomen niet alleen een financiële maatregel, het is een normatief signaal: de overheid wil dat mensen zich onthaasten. Het voorstel is volgens Roosma en Pels vrijzinnig omdat er geen belemmeringen zijn om slechte keuzes te maken.

 

Het Basisinkomen langs een Vrijzinnige Maatlat

De kern van het betoog van Roosma en Pels is keuzevrijheid. Roosma en Pels willen mensen vrijmaken van arbeidsdwang. Het basisinkomen dwingt niemand om te werken, voor hun kinderen te zorgen of tijd te nemen voor scholing en ontspanning. Het maakt al deze keuzes serieuze opties. Dit gaat uit van een rijker begrip van dwang. Je kan stellen dat de overheid mensen alleen maar dwingt iets te doen, als mensen die zich niet aan de opdracht van de overheid houden, strafrechtelijk vervolgd worden. De overheid dwingt mensen om belasting te betalen: doen we dat niet dan kunnen we worden opgepakt. Je kunt stellen, dat een verzorgingsstaat en de vrije markt op een andere manier dwingt: het wel of niet verkrijgen van een inkomen is daar het beste voorbeeld van. De huidige verzorgingsstaat en arbeidsmarkt dwingen mensen om te werken. Als mensen niet werken, dan hebben ze geen inkomen, en zijn ze veroordeeld tot honger en armoede. In puur formele zin, bestaat de vrije keuze om niet te werken wel, maar is dat geen reële keuze. Mensen moeten werken want anders kunnen ze niet in hun basisbehoeften voorzien. Dat is in mijn ogen ook een vorm van dwang. Door een inkomen te verzekeren heft het basisinkomen deze vorm van dwang op. Het maakt daarmee allerlei opties reëel die slechts formeel bestonden. Mensen kunnen nu besluiten om zich helemaal te richten op de zorg voor hun kind, zonder zich zorgen te maken over de huur. In de kern vergroot het basisinkomen de reële keuzevrijheid van mensen.

Het basisinkomen is vooral goed voor mensen met weinig inkomen: mensen met weinig spaargeld, mensen die net rond komen, zij zitten nu een tredmolen van werk, werk, werk. Ze kunnen niet terugvallen op spaargeld of verlofregelingen als ze uit die tredmolen willen stappen. Als ze het niet redden komen ze in de WW of de bijstand. Deze regelingen gaan uit van het principe van reciprociteit, voor een uitkering staat een tegenprestatie: in de WW moet je solliciteren en dat werk accepteren en in de bijstand geldt steeds meer het principe van work first. Mensen mogen niet uit hun werkritme vallen, want anders komen ze nooit meer aan het werk. Het basisinkomen biedt de zwaksten op de arbeidsmarkt volgens Pels en Roosma meer bestaanszekerheid, maar vooral ook meer keuzevrijheid en grotere autonomie, zonder dat daar de verplichting van een tegenprestatie tegenover staat.

Het basisinkomen kan positieve maatschappelijke gevolgen hebben: onthaasting,meer  tijd voor het gezin, meer ruimte voor scholing, meer actieve beoefening van kunst, sport en wetenschap en beter werk voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Maar dit gebeurt niet door het principe van dwang, maar door het principe van vrije keuze. Het basisinkomen kan dit gevolg alleen hebben als we uitgaan van een sociaal-liberaal vertrouwen in mensen: als mensen in vrijheid keuzes maken dan zullen dat de juiste keuzes zijn. Vrije mensen kiezen voor zorg, kunst, scholing en onthaasting. Als je mensen vrij maakt dan zullen ze niet kiezen voor niets doen, niet voor televisie, drank en drugs om de verveling door te komen. Mensen zijn van nature geneigd tot ‘het goede’ alleen de samenleving dwingt mensen nu om verkeerde keuze te maken.

Paternalisme (met of zonder bijvoeglijke bepalingen) kunnen we niet bij Roosma en Pels aantreffen: de overheid weet niet beter hoe mensen hun leven moeten inrichten. Als je mensen de vrijheid geeft, dan maken ze de goede keuze. De overheid dwingt mensen nu de verkeerde keuze te maken, door eenzijdig de nadruk te leggen op werk.

 

Een Paternalistisch Pleidooi voor Werk

Ik kan me op het gebied van werk en inkomen wel paternalistischere voorstellen bedenken dan het basisinkomen. Je zou je kunnen voorstellen dat iedereen na een jaar werkloosheid een baan krijgt aangeboden en als ze die niet aannemen de uitkering dan wordt gestopt. Je zou dat kunnen doen omdat je vindt dat mensen economisch zelfstandig moeten zijn, omdat werk goed voor ze is, of omdat je vindt dat niemand uitgesloten mag worden van de voordelen van werk. Dat is de kern van Vrijheid Eerlijk Delen van Halsema. Ik heb al eerder laten zien dat dat voorstel veel dingen is, maar niet liberaal. Roosma en Pels geven de argumenten voor Vrijheid Eerlijk Delen goed weer: de verdedigers hiervan stelden dat mensen niet het recht hebben om geen deel uit te maken van de samenleving. Die deelname maakt ons tot betere mensen. Meedoen is goed voor je. Je onttrekken aan de samenleving is slecht. En een betaalde baan is het hoogste goed. Hiermee sluit Halsema naadloos aan bij het huidige denken over de arbeidsmarkt: iedereen moet (mee) werken. Vrijheid Eerlijk Delen was in de kern een paternalistisch voorstel, waarbij Halsema beter wist wat goed voor mensen was dan de mensen zelf. Neem vrouwen die besluiten om niet te werken als hun kinderen jong zijn. Die keuze hebben vrouwen nu omdat er uitzonderingen zijn in de bijstand voor vrouwen met jonge kinderen. Halsema vond dat vrouwen hiermee hun eigen toekomst op het spel zetten. Door die vrouwen toe te staan te zorgen slaat de overheid een gat in hun CV, waardoor ze als hun kinderen groot zijn, geen werk meer kunnen vinden. Ze missen dan de werkervaring, het werkritme en de opleiding om weer aan de slag te komen. De overheid moet vrouwen behoeden voor de verkeerde keuzes.

 

Liberalisme, Paternalisme en het Basisinkomen

De discussie binnen GroenLinks over Vrijheid Eerlijk Delen ging inderdaad langs de lijnen van liberalen versus gemeenschapsgezinden. Hierbij stond de vraag of mensen moesten werken niet ter discussie: liberaal Halsema en de vakbondsvleugel waren het daarover eens. Halsema was liberaal omdat ze voor het stimuleren van de werkgelegenheid liberale middelen wilde inzetten als ontslagrechtversoepeling. De gemeenschapsgezinden paternalistisch omdat ze mensen wilden beschermen tegen precair werk.

De paternalistische assumpties van het betoog van Halsema zijn slechts door enkelen benoemd. Door te werken ontplooien mensen zich, als mensen beslissen om niet te werken maken ze een ernstige vergissing, waartegen de overheid hen met dwang en drang moet behoeden. Het is opvallend dat het juist Pels, die de liberale koers van Halsema in vrijzinnig paternalistische richting wil bijsturen, het voorstel doet voor het basisinkomen. Dit zou een ontspannen samenleving stimuleren. Maar let wel: een basisinkomen doet dit via de band van vrijwilligheid: als we mensen bevrijden van een door de markt en overheid aangemoedigde arbeidsdwang dan zullen ze de ‘juiste’ keuze maken voor zorg, ontspanning, ontwikkeling en kunst.

Hun voorstel helt wel door naar de vrijzinnigheid en neemt grote afstand van het paternalisme: het basisinkomen vergroot de reële keuzevrijheid van mensen, en in vrijheid zullen ze de juiste keuzes maken. Ik ben, als links-libertair, een groot voorstander van het basisinkomen. Nu de paternalisten van de traditie Halsema nog.

Van af 27 Oktober j.l., was ik gestart met mijn eerste Wajong Werkt Presentatie voor grotere groepen, had wel eens vaker grote groepen toe gesproken maar niet met een ingestudeerde tekst wat mij overigens wel goed af ging ten opzichte van 1a 2 toeschouwers.

Even in vogelvlucht: Op 27 Oktober had ik naar mijn idee de beste Wajong Werkt presentatie gegeven, ik kwam hier door vervoersproblemen later aan en door mijn verloren tas had ik ook mijn spiekbriefje niet bij mij.. Toen ik binnen kwam kon ik gelijk mijn jas uit trekken en starten met presenteren. Dat ging best vloeiend zeker voor een eerste keer, ik had gewoon de tijd niet vlak vooraf om na te denken wat als dit of dat nou mis gaat etc;

3 November bezocht ik vanuit CrossOver het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om alle werknemers daar uit te nodigen voor een lunch en een discussie (vind plaats op 10 November) die hen erop zou wijzen dat de Wajongers niet vergeten mogen worden en sterker nog dat zij de Wajongers nodig zijn!

Tijdens die dag gingen we in groepjes van 3 alle afdelingen bij langs en nadat de eerste 2 uitnodigingen verstrekt waren greep ik ook mijn momenten (een vertegenwoordiger van CrossOver tipte mij om ook mijn eigen ding aan te grijpen), liet weten dat ik als Wajonger actief bezig was binnen GroenLinks (legde de nadruk op Chronisch Zieken en Gehandicapten), dat ik vanuit het CNV(j) Wajong Werkt Promo Team de misschien toekomstige werkgevers bezoek om aan hen voorlichting te geven wat Wajongers wel kunnen en zouden willen, wat de financiële voordelen zijn voor de werkgever zijn wanneer deze wel een Wajonger in dienst nemen ook wanneer deze niet naar verwachting zou kunnen presteren en voor mezelf sloot ik telkens af met mijn WSW indicatie (zelf sta ik op een wachtlijst voor betaald werk, ben tegen die tijd 64 of zo), mijn vrijwilligers werk binnen stichting de Zonnebloem en mijn bezigheden binnen de Netwerk Marketing…

Beetje vuil van mezelf misschien, in de 1e plaats was het een (zogenaamde) schreeuw om hulp gevolgd door een aantal trigger punten waar wel over na gedacht mag worden:
- Onderdelen hiervan moeten de 2e kamer gewoon beter bereiken en ikzelf ben bezig om mij hierin ook beter te ontwikkelen.
- Aangeven hoe handig het CNV(j) Wajong Werkt Promotie Team is, ik schrijf nu op persoonlijke titel maar wij informeren toekomstig werkgevers over de huidige regelgeving aan iedere werkgever die ons uitnodigt! Doel is de werkgever beter op de hoogte te stellen, tegelijkertijd hebben wij als Wajonger wel de mogelijkheid om ons eigen visitekaartje achter te laten
- Promotie voor mezelf in de ruimste zin van het woord, mijn eigen kwaliteiten, producten of desnoods adviezen maar even gaan verkopen.

7 November stond er een Wajong Werkt presentatie op de agenda in Leeuwarden voor het UWV, dat kwam mezelf ergens vrij slecht uit i.v.m. tijdsdruk, had nadien een andere afspraak wat ik net op het randje zou kunnen halen wanneer het openbaar vervoer goed zou verlopen. Een kleine week vooraf kreeg ik de bevestiging dat ik ruim op tijd weer de trein Naar Hoogeveen kon pakken om om 14:15 weer terug te zijn in Hoogeveen (zat met trein keuzes, 12:00 retour was goed, 13:00 retour zou ik moeten rennen). Anderzijds, zelf wil ik natuurlijk het CNV(j) Wajong Werkt Promo Team ook dichter in mijn eigen omgeving op de kaart zien te krijgen.

Tijdens de trein reis vanaf Meppel naar Leeuwarden werd ik opgebeld door mijn diëtiste waarbij deze aangaf onze huidige afspraak ook wel wilde doorschuiven naar de 21e.. Mooi ;-)

Zelf arriveerde ik om 10:15 op locatie zoals afgesproken was, mijn collega kwam wat later i.v.m. reistijden, op zich geen ramp want de presentatie startte toch pas om 11:00

Had een uur de tijd om onze spullen alvast klaar te zetten, 10 minuten zijn veelal voldoende, tijdens dat wij aan het woord zijn voor grotere groepen starten wij met een Powerpoint introductie, gevolgd door een filmpje en daarna gaan we tijdens het spreken weer verder met de Powerpoint presentatie.. Het was ff puzzelen, betreffende computers speelden het filmpje veel te langzaam af dus uiteindelijk hadden wij (iemand van het UWV en ik zelf) de beamer maar gekoppeld aan een laptop.

Tijdens het werken aan oplossingen en ook nadien werd er gevraagd aan mij moet je nog oefenen, nee niet nodig was mijn antwoord.. Hoe lang denken jullie bezig te zijn? Antwoordde zelf dat de hele presentatie zo’n 15 minuten zou duren exclusief vragen die wij zouden kunnen gaan krijgen…

Ik overhandigde mijn presentatiemap met daarbij de informatie mijn collega start het gesprek, zelf ga ik daar verder, mijn collega vervolgd weer.. Daar, daar en daar vertellen we samen wat en zelfs de ingestampte teksten kende ik gewoon uit mijn hoofd.

Vanaf het moment dat mijn collega ook arriveerde, wij onderling nog even bij gepraat hadden etc; waren we beiden rustig klaar voor de start..

Mijzelf voorstellen ging prima, de onderdelen waarbij ik met persoonlijke voorbeelden kon komen van mijzelf of wat ik allemaal gezien en gehoord had gingen vloeiend.. Bij de rest liet ik het een en ander over aan mijn collega of ik ging mijn delen bijna voorlezen.

Wij kregen nadien de feedback dat wij een hele goede presentatie neer hadden gezet,
Zelfs bij navraag waarbij ik eerlijk was over mijn mistakes en fouten kreeg ik de feedback dat ik juist die prima had opgelost en dat juist dat een soort van wil toonde!

Het werkgevers congres op 8 November ging ik voor,
Aldus de programmering duurde deze van 12:00 tot 15:25
Tussen 13:55 en 14:25 konden wij onze presentatie geven.

Zelf mocht ik van af 12:00 aanwezig zijn of gewoon vanaf 12:45 om de Lunch mee te pikken, beetje overleg met een coach van het CNV(j) Wajong Werkt Promotie team.
Het gehaast had ik niet zo’n trek aan, het Flevoziekenhuis licht op 10 minuten loop afstand van Almere Centrum…

Zelf kon ik kiezen uit een trein rit Hoogeveen – Hilversum – Almere Centrum, Hoogeveen - Zwolle – Amersfoort – Almere Centrum of Hoogeveen – Hilversum – Almere Centrum maar dan heel weinig looptijd overhouden in een onbekende plaats.

Zelf nam ik de trein van 9:42, arriveerde om 11:55 voor het FlevoZiekenhuis,
Leuk moment om nog even wat nicotine te downloaden en bij binnenkomst trof ik de persoon met wie ik de Wajong Werkt presentatie zou gaan geven.

Nadat we ons aangemeld hadden konden we koffie pakken, genieten van een muziekspel en nog even voor clown spelen. We zaten onderling wat te bluffen om deze op te zetten tijdens de presentatie, gelukkig moesten we de neuzen na de lunch weer inleveren dus had ik meteen een goede smoes om mij niet aan mijn woord te houden ;-)



Onderling hadden we nog even het een en ander overlegd, hij zelf zou zijn eerste presentatie geven. Ik zelf had een houding van we gaan nu misschien 14 a 20 mensen toespreken wat wel een drempel voor mezelf was bij aanmelding, maar tijdens een Werkgeverscongres i.v.m., de week van Chronisch zieken wilde ik er zelf graag bij zijn..

1. om maar bij te leren
2. contacten te leggen
3. Presenteren, een Wajonger hoeft niet aan de kant gezet te worden!
4. Politiek gezien ideeën uit te wisselen

Off topic, terug naar afgelopen presentatie van 8 November.
Tegen de tijd dat wij aan de beurt waren vanuit het CNV(j) Wajong werkt promotie team, mochten wij zo’n 72 mensen te woord staan..

Zelf schrok ik even van het aantal toeschouwers, op advies van onze Coach van het Wajong werkt promotie team vermelde ik na het mezelf voor gesteld te hebben voor een groot publiek.. ff te laten weten dat het gebeuren nieuw voor mij was.

Tijdens de presentatie voor veel meer mensen dan dat ik vooraf verwacht had,
Konden zowel mijn collega Wajongere als ikzelf ons eruit redden met een grapje tussendoor waardoor onze presentatie wel heel duidelijk over kwam!

Slot resultaat was dat ik vanuit het CNV(j) visitekaartjes kon uitwisselen met een aantal mensen, uitgenodigd ben om een presentatie te geven in Schiedam met mijn nieuwe collega waar ik ook zeker graag op in ga!

Onze huidige presentaties lopen tot Juni/juli 2012 als ik mij niet vergis, uit eigen belang hoop ik samen met een collega van mij ook meerdere presentaties te mogen geven bij alles wat boven Zwolle licht ;-)

Meer weten?
Neem gerust contact met mij op.

Lochem staat voor uitdagingen waarop ze, binnen haar huidige werkwijze, werkelijk geen antwoord heeft. Om er maar een paar te noemen: De wegen in ons buitengebied vragen, wil je ze tiptop onderhouden, een budget van 5 miljoen jaarlijks. We hebben 8 ton beschikbaar. Om ons persriool in het buitengebied, van enorme omvang, in functie te houden moeten we jaarlijks steeds meer geld in de energierekening stoppen. Onze pompen vragen om groot onderhoud, een investering van vele tonnen. Onze openbare verlichting kunnen we, binnen het huidig budget, amper onderhouden. Laat staan dat we deze versneld kunnen renoveren naar energiezuinige systemen. Terwijl de woonlasten t.a.v. het energiegebruik snel toenemen zijn we nauwelijks in staat om een deuk in dit pakje boter te slaan bij de bestaande bouw. Het gaat wel om meer dan 40% van onze CO2 emissies. Dat kan anders, maar dan moeten we onze rol als overheid veranderen. Dat gaat verder dan vrijblijvende samenwerking met maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven. Dat vraagt om een vertrouwenspact, een structurele aanpak waarbij we elkaar versterken.

De bestaande bouw is een goed voorbeeld. In Lochem staan zo’n 14.000 woningen. Het grootste deel is van de jaren negentig of ouder. Uit een periode dat energieprijzen en klimaatproblematiek nog niet de agenda bepaalden. Daar wonen mensen die elk jaar hun energierekening zien stijgen terwijl ze nauwelijks in staat zijn dat structureel aan te pakken. Ja, via een subsidie van 500 Euro van de gemeente, voor isolatiemaatregelen. Dat is goed, maar we hebben veel meer nodig! Een omslag naar zeer energiezuinige renovatie in de bestaande bouw. Naar lage temperatuursverwarming, energiemuren, warmtewisselaars, energie uit het riool, zonneboilers op alle daken en ga zo maar door. Dan gebeurt er echt iets. Dat vraagt enorme investeringen. 50.000 tot 100.000 Euro per woning. 9000 woningen duurzaam renoveren kost dan tussen de 450 en 900 miljoen Euro! Ok, nu hebben we het eindelijk over substantiele investeringen. Die slaan echt een deuk in dat pakje boter.

Maar die kleine overheid, een milieuafdeling met 4 tot 5 mensen, die kan dat toch niet los krijgen? Nee, met de huidige werkwijze is dat onmogelijk. Maar als we het nu eens heel anders aan pakken? Als we kijken naar bedrijven en financiers die bij een dergelijke investering belang hebben, die daar een rol in kunnen en moeten spelen? Dat zijn bedrijven in de bouw, installatietechniek, gespecialiseerde isolatiebedrijven, ontwerpers en architecten. Dat zijn banken, pensioenfondsen, beleggers. Het zijn het Waterschap en de waterleverancier Vitens. Als die nu eens bij elkaar gingen zitten en hier een actieplan van zouden maken? Want er is geld in te verdienen! Er is werk van te maken.

Geld verdienen aan achterstand?

Stel, we doen niks. Dan stijgen de woonlasten, zeker op de lange duur als olie schaars wordt en het klimaat verder verandert. Aan de electriciteit kunnen we nog wat doen, door zonnepanelen en windmolens te plaatsen. De schaarste wordt het voordeel voor duurzame energie, dus voor LochemEnergie. Maar de huizen moeten verwarmd worden en ook gas zal duurder worden. Die vraag is veel lastiger in bestaande bouw. Kortom… kosten van het wonen stijgen. Duurzame woningen worden meer waard, niet-duurzame woningen dalen in waarde. En het allergrootste bestand, de bestaande woningen waar weinig mee gebeurt, dalen dus in waarde. De economie is al kwetsbaar, voor huiseigenaren en hypotheekverstrekkers is dit geen prettig vooruitzicht. Ook in markt van huurwoningen ontstaan problemen. Nu al, in Rotterdam, zien cooperaties een toenemende groep die hun woonlasten niet kan opbrengen. En kies je dan voor de warmte, dus voor het betalen van de energierekening. Of kies je voor de huur? De huurders hebben het moeilijk, de cooperaties merken het nu al.

Kortom, er is een belang bij het investeren in duurzaamheid, ook een economisch. De maatregelen, zoals lage temperatuursverwarming, een extra isolerende schil, zonneboilers, die verdienen zichzelf terug. En met die verdiensten, kan je de investeringen betalen zonder dat de lasten substantieel stijgen. Dan moet je wel afschrijven op de langere termijn. Je sluit als het ware een hypotheek af op duurzaam wonen. Die hypotheek levert de burgers investeringsruimte, en die investeringsruimte versterkt de lokale en regionale economie. Door werkgelegenheid in de duurzame renovatie, door innovatie in techniek.

Wat moet je dan veranderen?

Waarom gaan we er dan niet voor? Zet al die bouwers, architecten, installateurs en financiers aan het werk! Zo simpel is het natuurlijk niet. In Lochem, en overal in Nederland, kijken we bij dit soort werken naar onze aanbestedingsregels. De overheid gaat ontwerpen, maakt plannen. En dan zoeken we de bedrijven erbij die dat kunnen uitvoeren. Via een complex aanbestedingstraject. Natuurlijk huren we ook bij het ontwerpproces deskundigen in. Maar we houden wel heel strak de regie. Goed toch? Want daarmee bewaken we het publieke belang, de kwaliteit en zorgen we ervoor dat geen enkel bedrijf met slechte bedoelingen of kwaliteit aan de slag kan. Het systeem bestaat uit ‘checks en controls’ omdat we de partners (onderzoekers en uitvoerders) niet echt vertrouwen. We houden het stuur stevig vast.

Maar wat als je tegen een complex aan loopt dat zo groot en uitdagend is dat je met alle goede wil van de wereld die regie niet aan kan? Je hebt te weinig geld om te laten onderzoeken wat werkelijk mogelijk is. Je krijgt proefprojecten niet los omdat je zelf niet kan investeren. De marktpartijen houden de handen in de zak, want ze weten niet of ze een opdracht krijgen. Waarom zouden ze zich zwaar inspannen terwijl je zomaar de opdracht aan een concurrent kan geven. Dan investeer je maar zuinig voor. Daar komt de innovatiekracht niet vandaan. Het is als de Tour de France waarbij niemand even koploper wil zijn en iedereen elkaar aan kijkt. Het peleton valt stil. Want er kan maar één winnaar zijn en de rest verliest.

We draaien het om!

Stel, we bouwen een coalitie met het doel om een deel van Lochem te verduurzamen. Een wijk van 800 woningen bijvoorbeeld. We zeggen in die coalitie dat al het denk- en ontwikkelwerk ook omgezet zal gaan worden naar feitelijke opdrachten. De installateur, de bouwer, de architect, de financier… ze denken allemaal concreet mee en zullen dan ook in het werk de opdracht krijgen. Geen ingewikkelde open aanbesteding. We besluiten aan de voorkant van het proces met wie we de coalitie vormen, verkennen elkaar heel goed, spreken af binnen welke randvoorwaarden en met welke doelen we dit gaan doen en stellen een onafhankelijke ‘controler’ aan die zorgt dat we het met elkaar goed doen. Dan gaan de bedrijven voor-investeren. Dan gaan ze hun kennis delen en gaan ze innoveren. Want hier is, als je het goed doet, 40 tot 80 miljoen Euro aan omzet. Daar wil je deel van zijn. En als de eerste slag gewonnen is, dan ligt een markt van 450 tot 900 miljoen Euro voor je open, alleen al in het kleine Lochem!

Dat vraagt om vertrouwen. En vertrouwen is een werkwoord. Dat moet je verdienen. Als je het verdient, dan ben je spekkoper. Verlies je het… dan lig je uit de markt. Dit zijn marktmechanismen die kunnen werken. Mits je de kwaliteit van de coalitie verzekert, met elkaar doelen stelt en voortgang transparant controleert.

Het vertrouwenspact

Vanochtend sprak ik hierover. Met mensen uit de praktijk. Bedrijfsmensen, onderzoekers en adviseurs. Ze willen een Stichting Vertrouwenspact op gaan richten. Om hiermee de beweging te realiseren die nodig is. Als service naar gemeenten, om de garanties te bieden dat deze processen goed gaan. Met de noodzakelijke vrijheid in regelgeving, zodat we ruimte vinden om een keer de regels te veranderen en het spel anders te spelen. Zodat we de uitdagingen van onze gemeente, en die van alle andere gemeenten, wel durven op te pakken. We praten hierover met de provincie. Want overheden moeten gezamenlijk die ruimte geven.Vol ongeduld kijk ik uit naar het moment dat we de coalities smeden.  

In hun bundel Vrijzinnig Paternalisme pleiten vijftien denkers voor een herontdekking van het paternalisme door progressief-linkse partijen als GroenLinks. Door het paternalisme vrijzinnig in te vullen kunnen individuele vrijheid en onze collectieve belangen met elkaar verenigd worden. De redacteuren Pels en Van Dijk stellen zo wijziging voor op de liberale koers van Femke Halsema. Het boek mist echter een heldere gedeelde notie van Vrijzinnig Paternalisme. Pels en Van Dijk definieren zelf drie vormen van vrijzinnig paternalisme maar een groot deel van de bijdrages hanteren niet een van deze drie definities van vrijzinnig paternalisme.

Ik definieer in navolging van Claassen paternalisme als het gebruik van overheidsingrijpen die erop gericht zijn om mensen te dwingen iets te doen omdat het in hun eigen belang is. Mensen moeten gestimuleerd worden om de juist keuze maken voor zichzelf. In het klassieke paternalisme behandelt de overheid haar burgers als een ouder zijn kinderen behandelt: hij dwingt ze voor hun eigen bestwil hun boontjes op te eten. De ouder weet het beter. In een strict liberaal perspectief zijn er twee gronden om op te treden: in de eerste plaats als mensen niet autonoom zijn. Kinderen zijn een kernvoorbeeld van niet-autonome wezens. Paternalisme is dan volgens liberalen als Claassen gerechtvaardigd. De tweede reden om als overheid in te grijpen is om de vrijheid van anderen te beschermen: dan is er geen sprake van paternalisme, maar van overheidsingrijpen ten bate van een derde partij. Als je vader voorkomt dat je je broertje stompt is dat geen paternalisme: hij doet het niet ten bate van jou, maar ten bate van je broertje.

Vrijzinnig paternalisme varieert op dit thema. De auteurs stellen drie manieren voor waarop het paternalisme vrijzinnig kan worden ingevuld.

1. nudges. In navolging van het concept van libertarian paternalism van Sunstein en Thaler pleiten de auteurs ervoor mensen door nudges te stimuleren om de juiste keuze te maken. Een nudge is een aanpassing van de manier waarop keuzes gepresenteerd worden. In tegenstelling tot klassiek paternalisme is er geen sprake van dwang. Sunstein en Thaler gaan ervanuit dat mensen niet rationeel beslissen. Marktwerking is geen instrument dat past bij Sunstein en Thaler.
2. Je kan de overheid vervangen door de democratische gemeenschap. Hun paternalisme is vrijzinnig omdat wat “de juiste keuze” is, open is voor democratische deliberatie. In hun bijdrage pleiten Swierstra en Tonkens ervoor om mensen te binden aan normen die door democratische deliberatie zijn vastgesteld.
3. Je kan “omdat het in hun eigen belang is” ook vervangen door “wat noodzakelijk is om autonoom in een open samenleving te functioneren” Mensen worden niet als autonome wezens geboren, maar moeten worden opgevoed om zelf-sturend te zijn. Kinderen moeten opgevoed tot burgers. Ik heb dit paternalisme omwille van het liberalisme genoemd.

De simpele vraag die ik hier wil beantwoorden is of de overige tien bijdragen behoren tot een van deze drie varianten van vrijzinnig paternalisme. Is er sprake van overheidsingrijpen dat erop gericht is mensen te dwingen dan wel te nudgen om in hun eigen belangte handelen, waarbij dat eigen belang al dan niet democratisch is gedefinieerd dan wel noodzakelijk is voor autonomie.  Ik zal hier kort de bijdragen doornemen. Hiermee doe ik altijd de complexiteit van de bijdrage tekort, maar de grote lijn is vaak genoeg voor deze toets.

Hoe vrijzinnig paternalistisch zijn de bijdragen?

De eerste bijdrage is van Ganzevoort. Hij schrijft over de vrijheid van godsdienst en in het bijzonder die gevallen waarin we de vrijheid van godsdienst willen beperken ten bate van minderheden binnen religieuze minderheden. Bijvoorbeeld: mogen gereformeerde scholen homoseksuelen weigeren als docent? Het kan hier dus in geen geval gaan om vrijzinnig paternalisme. Het gaat hier om overheidsingrijpen ten bate van een derde groep: de vrijheid van gereformeerde scholen wordt beperkt, niet in hun eigen belang maar in het belang van homoseksuelen in gereformeerde kring.

De tweede bijdrage betreft prostitutie. Hierin pleiten Pels en Lacroix voor de recriminalisering van pooierij. Het moet verboden worden voor derden om seksuele diensten van anderen aan te bieden voor geld. Pels en Lacroix willen zelfstandige prostituees toestaan maar prostituees als werknemer niet. Zij zien te veel misbruik, dwang en mensenhandel in de vrije prostitutiesector. Wederom gaat het hier om overheidsingrijpen ten bate van een derde groep, in dit geval vrouwen; zij worden beschermd tegen pooiers.

De derde bijdrage van de hand van Van Dijk betreft het bestrijden van overgewicht. Zij pleit er onder anderen voor om mensen beter te informeren over wat ze eten, en om gezond voedsel goedkoper te maken ten opzichte van ongezond voedsel. Dit doet ze om obesitas te bestrijden. Deze ingrepen kan je verdedigen op paternalistische gronden. Maar het prijsmechanisme is een instrument dat Thaler en Sunstein juist niet onder libertair paternalisme vatten, het prijsmechanisme gaat uit van mensen als rationele actoren. Je kan, zoals ik eerder heb gedaan, het prijsmechanisme juist ook verdedigen zonder terug te vallen in paternalisme. Zoals Van Dijk zelf laat zien in haar hoofdstuk hebben mensen met overgewicht meer zorgkosten. Die worden nu deels gecollectiviseerd door ons verzekeringsstelsel, je kan deze kosten ook privatiseren door ze in de prijs te verrekenen.

Meijers en Smithuijsen pleiten voor het verheffingsideaal in de kunsten, Wiersma pleit voor het verheffingsideaal in de publieke omroep. We betalen allemaal voor deze culturele sectoren. De auteurs vinden dat deze sectoren verantwoord moeten programmeren: kunst kan bijdragen aan een zelf- en maatschappijkritische houding, de publieke omroep de plek moet zijn waar het publieke debat wordt gevoerd. Zeker, het pleidooi van Meijers en Smithuijsen sluit goed aan bij de notie van paternalisme om wille van het liberalisme: kunst is bevrijdend. Echter het is in de kern niet paternalistisch: niemand wordt gedwongen om naar het museum te gaan of naar de publieke omroep te kijken. Mensen hebben die mogelijkheid maar niet de verplichting. In strikte zin is het niet paternalistisch. We moeten we er wel aan bijdragen via de belastingen, of we er nu gebruik van maken of niet. Dat is misschien onrechtvaardig, maar niet paternalistisch.

Eikelenboom wil van ouders meer betrekken bij de ontwikkeling van hun kinderen: hen versterken bij het opvoeden van kinderen. En dat is natuurlijk een typisch geval van een situatie waarbij een derde betrokken is. Ouders moeten betere ouders gemaakt worden voor hun kind. Dat is dus geen paternalisme, want er is een derde partij bij betrokken.

Van der Lans, die al bijna twee decennia pleit voor een linkse heruitvinding van paternalisme, heeft een rijke bijdrage. Ik wil op een voorstel van hem bijzonder inzoomen: de eigen krachtconferenties. Dit is een nieuwe invulling van het maatschappelijk werk dat de focus verlegt van professionals naar burgers. Als er sprake is van een opvoedingsprobleem (losgeslagen kinderen, murw geslagen ouderen) dan moet normaal het maatschappelijk werk ingrijpen. Van der Lans pleit voor eigen krachtconferenties: de omgeving van het kind zelf, onder leiding van een speciaal getrainde leek (geen professional) gaat samen opzoek naar een oplossing. Het gaat hier weer om kinderen, dus in die zin is er geen sprake van paternalisme dat een probleem is voor liberalen. Er zijn duidelijk vrijzinnige aspecten: de eigen krachtconferenties gaan in de kern om mensen zelfredzaam maken (‘samenredzaam’ in de woorden van Pieter Hilhorst) en daarnaast staat sociale deliberatie over wat wel en niet acceptabel gedrag is centraal. Echter een belangrijk aspect van paternalisme mist: door de nadruk te leggen op de sociale omgeving van een kind, is er geen sprake van overheidsdwang. En dus in de strikte zin van wat hierboven is geponeerd geen paternalisme. Maar dat is misschien wel wat retorisch.

Over het stuk van Roosma en Pels heb ik een uitgebreider stuk geschreven: dat zicht kort laat samen vatten als ”het voorstel van Roosma en Pels om een basisinkomen in te voeren is geen nudge (want een financiele maatregel die uit gaat van economische rationaliteit), het gaat niet uit van een ideaal van het goede leven (sterker nog het is een manier om mensen zelf in staat te stellen om te kiezen hoe ze hun leven willen vorm geven) en mensen leren er niet beter van hoe ze moeten omgaan met vrijheid.”

Eickhout en Thomas pleiten in hun bijdrage voor klimaatpaternalisme. Mensen moeten gedwongen worden om hun huis te isoleren. Goed voor hun eigen bankrekening, maar bovenal is het goed voor toekomstige generaties. De reden dat we klimaatpolitiek bedrijven is toch vooral omdat we verantwoordelijkheid willen nemen voor toekomstige generaties. En daarmee is het voorstel in de kern niet paternalistisch: de bijdrage aan de bankrekening van burgers is leuk maar de overheid grijp in omdat ze derden wil beschermen.

Ten slotte de bijdrage van Verbeek. Hij richt zich op de mogelijkheid om techniek in te zetten om mensen te stimuleren zich aan de regels te houden. Een automatische snelheidsbegrenzer in een auto bijvoorbeeld die mensen dwingt om zich aan de maximumsnelheid te houden. Vader Staat delegeert zijn paternalistische taken naar technische middelen. Het gaat hier vaak om paternalistisch ingrijpen en vaak om vrijzinnig paternalisme omdat er ook nudge-achtige middelen tussen zitten, zoals een auto die vervelend piept als je rijdt maar niet bent ingeriemd.

 Conclusie

Zijn alle bijdragen in de bundel vrijzinnig paternalisme vrijzinnig paternalistisch? Nee, ze voldoen lang niet allemaal aan de kenmerken hiervan.

• Verbeek’s voorstel om mensen met techniek te stimuleren aan verkeersregels te voldoet is een echte nudge. En Van Dijk’s pleidooi om de prijs gezond en ongezond eten met elkaar in balans te brengen zijn vrijzinnig paternalistisch omdat het keuze laat bestaan maar de juiste keuze stimuleert (zij het niet met een nudge).
• In het geval van Van der Lans en Eikelenboom gaat het paternalisme in het onderwijs en de opvoedingsondersteuning. Van der Lans die de nadruk legt op samenredzame gemeenschappen geeft hier een vrijzinnige draai aan. Maar zeker in het geval van Eikelenboom gaat het om het welzijn van het kind waar ouders beter voor moeten zorgen.
• Wiersma, Meijers en Smithuijsen komen dichtbij het ideaal van paternalisme omwille van het liberalisme: de publieke omroep en de kunsten dragen bij aan die dingen die we nodig hebben om een goed burger te zijn. Echter hier wordt niemand gedwongen of ook maar genudged. De mogelijkheid wordt geboden. Wat de bundel opvallend genoeg mist is een bijdrage over de gevolgen van vrijzinnig paternalisme voor onderwijs. Het onderwijs is de manier om (jonge) mensen een bepaald beschavings aan te leren. De bundel van S&D, het blad van het wetenschappelijk bureau van de PvdA, over verheffing ging hier juist uitgebreid op in.
• In veel gevallen is er wel sprake van dwang maar niet van paternalisme omdat er een derde groep is: Eickhout en Thomas laten ons isoleren vanwege toekomstige generaties,  Pels en Lacroix willen pooierij verbieden om prostituees te bevrijden van seksuele slavernij. Ganzevoort wil religieuze gemeenschappen stimuleren om oog te hebben voor hun minderheden.

Vrijzinnig paternalisme laat zich niet vatten in een definitie, maar heeft drie varianten. Een groot deel van de bijdrages in het boek past niet in een van deze drie varianten. Het is een diverse bundel, vol rijke bijdragen, maar het mist een heldere overkoepelende agenda.

Op maandagavond 31 oktober j.l. is door een zg. tasjesrover mijn handtas van mij geroofd. Ik heb onmiddellijk de Politie ingeschakeld, aangifte gedaan en de nodige maatregelen genomen om verdere schade te voorkomen.

Omdat in mijn tas mijn huissleutels zaten en mijn agenda waarin mijn adres stond, heb ik de volgende dag met u gebeld met het verzoek het slot van mijn voordeur te vervangen. Degene die ik aan de telefoon kreeg vertelde mij onmiddellijk dat de kosten voor mijn eigen rekening zouden zijn. Hoewel ik dat erg hard vind, heb ik daar geen bezwaar tegen gemaakt en later op die dag is mijn voordeurslot vervangen door een medewerker van Rasenberg.

Waar ik grote moeite mee heb, is de brief die ik later ontving. In de eerste zin van die brief staat dat ik mijn voordeursleutels ben “kwijtgeraakt”. In een van de volgende zinnen staat “Omdat u zelf de schade heeft veroorzaakt…” Ik vind het ronduit stuitend om op deze manier te schrijven over wat mij is overkomen. Ik ben mijn sleutels niet kwijtgeraakt; ze zijn van mij geroofd!
Ik heb de schade dus ook niet zelf veroorzaakt maar ben het slachtoffer van een criminele actie!

Ervan uitgaande dat het hier om een standaardbrief gaat geef ik u ernstig in overweging de tekst aan te passen. Voor mensen zoals ik, die er dus niks aan kunnen doen dat hun slot vervangen moet worden, is het op zijn zachtst gezegd bijzonder onprettig dit soort teksten te ontvangen.

Nogmaals, het gaat mij niet om het geld. Dat zal ik gewoon betalen als ik de rekening ontvang. Het gaat mij om de bijzonder onheuse bejegening van een slachtoffer van een brutale tasjesroof.

Met vriendelijke groet,
Rian Verweijmeren.

 Oud en nieuw.Op het beursplein ontmoet ik in 1 minuut een oud-leerling en een oud-collega. Nostalgische herinneringen van een tiental jaar geleden worden afgewisseld met opmerkingen over het afgelopen schooljaar. Met een kaars in de hand zitten we samen op de grond. In een grote groepsbijeenkomst bespreken de deelnemers van Occupy Amsterdam hun dagelijkse agenda. Terwijl wij terugkijken naar mooi...