Het DDR Museum (www.ddr-museum.de/de/ausstellung/) in Berlijn is populair. Het kleine museum heeft sinds de opening in 2006 meer dan twee miljoen bezoekers verwelkomd. De interactieve tentoonstelling gaat over het leven van alledag in de voormalige DDR (1949-1990). Je kunt er achter het stuur zitten van een stilstaande Trabant. Je mag voelen en ruiken aan de surrograat koffie - de enige soort die er te koop was. Je ploft neer op een bank in de woonkamer van een nagebouwd appartement. Of je loopt naar de modelkeuken. Je denkt: verhip, zo zag het er bij ons thuis in de jaren zeventig en tachtig ook uit. Dat gevoel verdwijnt snel als je een Stasi-spion mag spelen. Je waant je een luistervink als je de koptelefoon opzet en je denkbeeldige buren afluistert. Ook mag je in een kleine cel zitten, waar tegenstanders van het regime zonder eerlijk proces gevangen zaten. De DDR ging economisch failliet. En moreel ging het land kapot aan de onderdrukking van het volk. Met de val van de Berlijnse Muur in 1989 en de vereniging van Duitsland een jaar later kwam de vrijheid waar de Ossies naar hunkerden.

Bismarck heeft gesproken en we hebben hem nu eindelijk in het echt kunnen horen. Vorig jaar werden enkele 122 jaar oude geluidsopnamen uit het laboratorium van de Amerikaanse uitvinder Thomas Edison ontcijferd. Groot nieuws want eindelijk kon worden bewezen dat de rijkskanselier Otto von Bismarck geen piepstemmetje had, zoals vaak werd verondersteld.

In 1878 vroeg de Edison een patent aan op zijn fonograaf, waarmee hij geluid kon opnemen en weer kon afspelen. Edison gebruikte daarvoor zogenaamde wasrollen, een mengsel van paraffine en bijenwas. In 1957 werden enkele oude wasrollen uit Edisons erfenis gevonden, maar het duurde tot vorig jaar dat eindelijk het verhaal achter de geluidsopnamen duidelijk werd.

In 1889 en 1890 reisde Theo Wangemann, een Duitse medewerker van Edison, naar Europa om de fonograaf te demonstreren en om de hoge kringen van het belang ervan te overtuigen. Wangemann reisde naar de Parijse wereldtentoonstelling en vervolgens naar Berlijn. In september 1889 demonstreerden Wangemann en de inmiddels ook naar Duitsland gevaren Edison de fonograaf aan het hof van keizer Wilhelm II in Potsdam. De keizer was enthousiast, maar weigerde in het apparaat te spreken. De zevenjarige kroonprins mocht wel wat zeggen.

Lees verder op mijn nieuwe blog en beluister de stem van Bismarck: Denk ik aan Duitsland...

Erik de Graaf

Hoog op haar sokkel staat een naakte danseres van 65 centimeter in een zaal van het Nieuwe Museum in Berlijn. De ogen terneergeslagen, alsof ze nog moet wennen aan het felle licht. De danseres is van messing, maar als ze van vlees en bloed was zou ze ons veel te vertellen hebben.

In 1926 werd ze gemaakt door de beeldhouwster Marg Moll, die in 1884 als Margarethe Häffner in de toen Duitse Elzas werd geboren. Aan het begin van de twintigste eeuw leerde ze schilder Oskar Moll kennen, met wie ze tot na de Tweede Wereldoorlog in Berlijn, Parijs, Wroclaw (het indertijd nog Duitse Breslau) en Düsseldorf woonde. Als beeldhouwster ontwikkelde Marg Moll zich van het realisme tot de abstracte kunst. De kubistische danseres werd in de jaren twintig verkocht aan een museum in Breslau, dat het eerst tentoonstelde en vervolgens in depot bewaarde.

In 1937 en 1938 werd de danseres met 650 andere door de nazi’s in beslag genomen kunstwerken vertoond op de tentoonstelling van Entartete Kunst. Alle tentoongestelde kunstwerken beledigden volgens opperpropagandanazi Goebbels “het Duitse gevoel”. In München trok de tentoonstelling twee miljoen bezoekers, veel meer dan een gelijktijdige expositie van door de nazi’s gepropageerde kunst. Na München was de ontaarde kunst in Berlijn, Wenen en tal van andere Duitse steden te zien. Na afloop van de tournee werden veel kunstwerken aan buitenlandse musea verkocht, in kelders opgeslagen of, als zich geen kopers voordeden, vernietigd.


De danseres van Marg Moll werd opgeslagen in een kelder in het centrum van Berlijn. Een keer werd het beeld daar uitgehaald voor een bijrol in de propagandafilm Venus vor Gericht (1941), die tegen de Entartete Kunst was gericht. In de bommenregens op het centrum van Berlijn aan het einde van de Tweede Wereldoorlog verdween de kelder onder metersdik puin.

De danseres was verdwenen en werd vergeten. Totdat in 2010 bij archeologisch onderzoek bij de bouw van een nieuwe metrolijn bij de Alexanderplatz elf beelden uit een ingestorte kelder werden opgegraven, waaronder Molls danseres. Sinds november 2010 staat ze met tien andere geredde slachtoffers in het 64 jaar na de bombardering heropende Neue Museum.

Erik de Graaf

Twee tongende jongemannen vlakbij de Brandenburger Tor in Berlijn. Dat zie je als je kijkt naar het monument ter nagedachtenis van de omgebrachte homoseksuelen (m/v) in Nazi-Duitsland (1933-1945). Naast een moderne glazen zuil met een officiële tekst, die de vervolging herdenkt, staat een grijze pilaar. Als je door het glas in het midden van de pilaar kijkt, zie je de tedere filmscène. Het monument is voor Nederlandse begrippen progressief. In Amsterdam heb je de roze driehoek. Velen weten niet eens dat dit een gedenkplaats voor homo-emancipatie is. De maatschappelijke positie van homoseksuelen is slecht - daar verandert de gayparade niets aan. Henk Krol, de oprichter van de Gay Krant, vindt dat de belangenorganisatie voor homoseksuelen, het COC, overbodig is geworden. De club heeft haar doelen, waaronder het homohuwelijk, immers bereikt. Uit onderzoek blijkt dat het vies tegenvalt met de homo-acceptatie. Als lesbiennes elkaar in het openbaar zoenen, worden ze regelmatig beschimpt of aangevallen. Onlangs heeft de Tweede Kamer pas na lang soebatten ingestemd met het verplichtende karakter van de lesstof over homoseksuelen op alle middelbare scholen. Zodra het over homo´s gaat, vergeten politici dat ze artikel 1 van de grondwet, dat stelt dat niemand mag worden achtergesteld om zijn seksuele geaardheid, moeten verdedigen.

Vandaag 70 jaar geleden verzamelde ss-obergruppenführer Heydrich een aantal technokraten in villa Marlier te Wannsee om de ‘Endlösung der Judenfrage’ te beramen. Hoewel de Joden in Europa ook vóór 20 januari 1942 veelvuldig werden vermoord, resulteerde de Wannseekonferentie in een systematische deportatie van Joden in veewagons dwars door Europa. En de oprichting van kampen en gaskamers om ze te vernietigen. De holocaust. Geen primitief volk, gedreven door de waanzin van een of andere godsdienst. De Wannseekonferentie vond plaats in een Berlijnse villa, hemelsbreed zo’n 500 meter verwijderd van het huis waar de oma van mijn dochter toen woonde. De deportatie en vernietiging van 6 miljoen Joden werd uitgevoerd door onze Duitse buren, veelvuldig geholpen door collaborateurs in de bezette landen, waaronder Nederland. De daders zijn op een enkeling na dood. De huidige generatie is niet verantwoordelijk voor de daden van haar (voor)ouders. Is het ultieme kwaad daarmee ook verdwenen? Wanneer men door het parkje rondom de villa Marlier loopt en op een bank uitkijkt over de Wannsee, is het nagenoeg onvoorstelbaar dat zulk kwaad op deze vreedzame plek is bedacht. Daarom mogen we de holocaust nooit vergeten. Om ons te beschermen tegen het kwaad in ons. Het kwaad in ons dat anderen tot 'Untermensch' maken wil.

Tegen een blinde muur aan de Marheineckeplatz in het (toen nog) West-Berlijnse Kreuzberg zag ik ooit een reusachtige tekening van het Berlijnse volksleven in de jaren twintig. Onder de kleurige afbeelding stond de naam van de oorspronkelijke kunstenaar: "Heinrich Zille: 10.1.1858 - 9.8.1929". De Berlijnse volkstekenaar en fotograaf was toen net vijftig jaar dood.

Vandaag is het precies 154 jaar geleden dat graficus, lithograaf, schilder, tekenaar en fotograaf werd geboren. Hij groeide in armoede op, werkte jarenlang in een foto-atelier, maar kwam pas goed aan zijn eigen werk toe toen hij rond zijn vijftigste werkloos werd. "Ga liever de straat op. Kijk om je heen en teken", had zijn leermeester hem gezegd. Zijn sociaal-kritische weergave van het Berlijnse leven van het late keizerrijk en de Republiek van Weimar sloeg in als een bom.


"Moeder, als ik wil kan ik bloed in de sneeuw spugen", zegt een meisje op een van Zilles tekeningen trots tegen haar moeder. Of: “moeder, zet de twee bloempotten eens buiten. Ons Liesje zit zo graag in het groene”. De heersende klasse vond Zilles werk maar niks. "Die kerel ontneemt ons alle levensvreugde", becommentarieerde een officier uit het keizerrijk een Zille-tentoonstelling.

In het Nicolaïviertel in het centrum van Berlijn staat sinds zijn honderdvijftigste verjaardag, vandaag vier jaar geleden, een standbeeld van Heinrich Zille. Om de hoek is een Zille Museum. Alles in het oudste deel van de tegenwoordige wereldstad ademt Zille en zijn Berliner Milljöh. Sinds ik in 1979 de muurschildering op de Marheineckeplatz zag sta ik altijd even stil bij Heinrichs verjaardag. Al die tijd al is hij op de dag af een eeuw ouder dan ik. Proost!

Erik de Graaf

Vrijdag 12 augustus (ochtend)
De vijfde en laatste gehele dag van mijn vakantie heb ik gebruikt om een bezoek te brengen aan de Poolse stad Poznàn. Deze stad ligt op zo’n 250 kilometer ten oosten van Berlijn en is met de trein goed te bereiken. Een aantal keer per dag rijdt er een speciale intercity van de Duitse en Poolse spoorwegen tussen Berlijn en Warschau (Berlin-Warszawa-Express). Deze intercitytrein stopt ook in Poznàn. Retourkaartjes zijn vanaf 38 euro te bestellen via de website van de Deutsche Bahn.

read more

Donderdag 11 augustus (ochtend)
De vierde vakantiedag heb ik gebruikt om een tweetal musea te bezoeken in Berlijn. Oorspronkelijk was het de bedoeling om een aantal museau op het zogenaamde Museumeiland te gaan bezoeken. Dit is een gebied in Berlijn in de buurt van “Unter den Linden” waar een vijftal musea te vinden zijn.

read more

Woensdag 10 augustus
Mijn derde vakantiedag in Berlijn stond in het teken van een bezoek aan het voormalige concentratiekamp Sachsenhausen (http://www.stiftung-bg.de/gums/index.htm) in Oranienburg. De plaats Oranienburg ligt op ongeveer 35 kilomter afstand van Berlijn in de deelstaat Brandenburg. De vijfdagenkaart voor het openbaar vervoer in Berlijn en omstreken is ook geldig in een deel van Brandenburg. Hierdoor kun je deze kaart gewoon gebruiken op treinen van de Deutsche Bahn naar Oranienburg. Vanuit het station Oranienburg rijdt een bus naar Sachsenhausen.

read more

Schoonheid kan niet de factor zijn die Berlijn voor velen zo betoverend maakt. Daarvoor heeft de stad te veel geleden, door oorlog en tweedeling. Incidenteel kom je er mooie plekken tegen, zoals de Gendarmenmarkt of het gerestaureerde Museumsinsel, maar littekens, kranen en bouwputten domineren nog steeds een groot deel van het stadsbeeld. Nee, voor schoonheid moet je in steden als Londen, Parijs of Rome zijn. De weidsheid van de stad wellicht? Men is bij de wederopbouw niet spaarzaam met ruimte omgegaan. Zo beslaat het Holocaust-Mahnmal ruim een hectare, midden in het centrum. Op vele andere plekken in Berlijn mogen trouwens herinneringen aan deze duistere periode het daglicht aanschouwen. Berlijn maakt de strijd met zijn verleden voelbaar, op een voorzichtige en ontroerende manier. Misschien zorgt de bescheiden no-nonsense mentaliteit van de inwoners voor de betovering van deze miljoenenstad? Zelfs Angela Merkel, een der machtigste vrouwen ter wereld, woont er privé in een eenvoudige etagewoning tegenover het Museumsinsel. Honderd meter verderop staan van tijd tot tijd de kraampjes van een luizenmarkt. Berlijn is de op een na grootste stad van de EU, maar de mensen hebben er geen kapsones. Zou dat het zijn? Wie het weet mag het zeggen.

Dinsdag 9 augustus 2011 (ochtend)
Deze ochtend stond een bezoek aan de voormalige Stasi gevangenis in Hohenschönhausen op het programma. Gedurende het bestaan van de DDR werden hier politieke gevangenen naar toegebracht om “ondervraagd” te worden over “misdaden”, die ze volgens de regering van de DDR gepleegd hadden. Omdat de eerste rondleiding pas om 11.00 uur ’s ochtends was, was er nog wat tijd om snel enkele andere zaken te bekijken. Ik ben dan ook begonnen met een korte wandeling door het grote park van Berlijn (Tiergarten).

read more

In mei 2011 ben ik een drietal dagen naar Berlijn geweest voor een bijeenkomst van de Europese Groene Partij. Er was daar gezorgd voor een druk, maar interessant programma. Hierdoor is het er niet van gekomen om veel van Berlijn te zien. Een goede reden om in de zomervakantie terug te gaan voor een uitgebreid bezoek. Net als de vorige keer ben ik per trein naar Berlijn vertrokken.

read more

Allereerst wens ik jullie allemaal een gelukkig nieuwjaar.

Zoals ik vorig jaar al schreef, recycle ik mijn goede voornemens ieder jaar. Ook dit jaar moet ik daar natuurlijk een paar keer over bloggen, zodat ik ze daarna rustig kan vergeten en tenminste ook nog wat te schrijven heb in 2013.

Het afgelopen jaar was best aardig. Aanvankelijk moest ik nog een beetje zoeken naar waar ik mijn leven mee op moest vullen toen de zoektocht naar werk weggevallen was, maar inmiddels heb ik mijn draai wel gevonden. Mijn contract is verlengd en het gaat goed tussen mij en K. Dat geeft me rust genoeg om niet meer constant bezig te zijn met wat ik nu verder met mijn leven moet.

Eindelijk beginnen met vioollessen was leuk, ook al is het een van de moeilijkere instrumenten om te leren bespelen. Ik hou van de uitdaging en het geeft veel voldoening om te merken dat ik nu relatief makkelijk dingen kan spelen waar ik een half jaar geleden alleen maar moedeloos naar kon staren.

Daarnaast ben ik naar Frankfurt (Oder) geweest voor de Summer Uni, Groen Zomerweekend in Nieuwpoort en naar Parijs voor het EGP congres, waar ik heel even kon ontspannen en in een wereld zijn zonder rare figuren die voor kernenergie zijn of de gulden terug willen. Met K heb ik twee dagen door Parijs gestruind na het EGP-congres en voor de Summer Uni heb ik nog een dagje Berlijn gedaan.

Bijzonder was ook het huwelijk van Anne en Michiel, die ik allebei al kende voor ze een stelletje werden. Tien jaar geleden had ik nooit gedacht dat die twee nu getrouwd zouden zijn. Ik hoop dat ze het nog heel lang volhouden samen.

Minder leuk dit jaar vond ik het vooral op politiek vlak. Voor GroenLinks was het niet het beste jaar en dat terwijl ik juist behoefte heb aan een sterke partij die goed tegen de idiote plannen van dit rampenkabinet in kan gaan. Waar ik aanvankelijk dacht dat stabiliteit onder een rechts kabinet misschien nog niet zo erg was, heb ik me blijkbaar erg vergist. Waar ik het aanvankelijk leuk vond om me bezig te houden met politiek, is alle plezier hierdoor wel verdwenen. Er is niets om optimistisch over te zijn zolang dat Haagse tuig van de PVVD aan hun zetels plakt. Iedere dag dat ik me er druk om maak heb ik hoofdpijn en word ik overspoeld door gevoelens van wanhoop en afkeer. Ik word er geen leuker mens van. 

Mijn goede voornemens voor 2012 zijn daarom dan ook om me minder druk te maken over de samenleving en me bezig te houden met wat wél leuk is. Ik kan een bijdrage leveren aan een sterkere partij, maar ik kan de wereld niet eigenhandig veranderen. Ik moet tot op zekere hoogte loslaten wat er gebeurt, voor ik helemaal niets meer met de wereld te maken wil hebben.

In 2012 wil ik meer tijd voor mezelf, voor K, en voor vrienden die ik veel te weinig zie. Ik wil meer lezen, vaker naar het toneel of een goede film, nieuwe muziek leren kennen en mijn museumjaarkaart weer eens afstoffen. Ik wil over een jaar echte klassieke stukken kunnen spelen op mijn viool, in plaats van kerstliedjes en dergelijke. Als de wereld niet te veranderen valt, kan ik niet meer doen dan mijn eigen wereld leuker maken.

Daags voor het uitreiken van de Michelinsterren 2012 eind november, vertelde een topkok aan Volkskrant Magazine dat er in zijn sterren restaurant hutspot op het menu staat. Veel lezers hebben vast en zeker de wenkbrauwen gefronst bij deze ontboezeming. Hutspot als gastronomisch hoogstandje?, zullen velen met mij hebben gedacht. Wortelenstamppot gemaakt door een chefkok met een Michelinster - of twee - op zak? Zo, hij durft. Zo’n alledaags wintergerecht, samengesteld uit aardappelen, wortelen en uien serveren in zijn chique tent. Hij mag wel uitkijken dat hij zijn sterren met zo’n normale maaltijd niet verliest. De interviewer was zelf ook verrast. Ze probeerde nog even of het gerecht niet te gewoontjes was voor een sterren etablissement. Maar de masterchef riposteerde dat het een culinair hoogstandje betrof. Nou, laat ik dat maar voor waar aannemen, hij heeft tenslotte zijn sporen achter het fornuis verdiend. Met het verder lezen steeg mijn verbazing alleen maar. Hutspot hoor je eigenlijk helemaal niet te stampen. Uh, o nee? Ik wist niet anders of je prakte de aardappelen stuk. De stamper komt er niet aan te pas, doceerde de kok. Je laat de aardappels zo lang koken, totdat ze bijna uitelkaar vallen. Vervolgens giet je ze af en schud je ze tegen de wand van de pan aan gort. Zo maak je hutsepot, zoals hij het gerecht noemde. Ik moest denken aan mijn zoektocht naar een stamper in Berlijn. In 2009 verbleef ik in een mooie Berlijnse woning. Ik wilde hutsepot eten, maar de stamper ontbrak. Ik heb uren gezocht en uitgekeken naar een geschikt exemplaar. Uiteindelijk vond ik er een van zwart plastic in een supermarkt. Ik ben die dag wel vijf uur beziggeweest met de maaltijd, van inkoop tot afwas. Terwijl ik zo verwoed in de weer was met mijn hutsepot, realiseerde ik dat ik mijn tijd ook had kunnen gebruiken om de Berlijnse Muur, of het Joods Historisch Museum of de Rijksdag te bezoeken. Voordat ik aan tafel ging, had ik al besloten in Berlijn niet meer te koken. Het was te tijdrovend. Ik had al zo weinig tijd om deze boeiende stad te bezoeken. Ik zou er tenslotte maar acht dagen blijven. Nu weet ik dus uit Volkskrant Magazine dat ik mij de zoektocht naar de stamper had kunnen besparen. Tot overmaat van ramp viel de hutsepot tegen. De maaltijd was te scherp, er zaten teveel aardappelen en uien in, en te weinig wortelen. Ik wist het toen eigenlijk al: je hebt een top/chefkok nodig om lekkere, zoete hutsepot te serveren.

Ringo Starr presenteerde deze week zijn veelkleurige “knotted gun”. Een pistool met een knoop in de loop als symbool tegen geweld. Aanleiding voor Ringo was de 31e verjaardag van de moord op zijn mede-beatle John Lennon op 8 december. Ringo eist zwaardere straffen tegen wapenbezit. Terecht.

Ringo was nooit de meest creatieve beatle. Ook dit keer was hij niet echt origineel. Sinds 1988 staat een grote “knotted gun” voor het gebouw van de Verenigde Naties in New York. No Violence heet dat beeld van de Zweedse kunstenaar Carl Fredrik Reuterswärd, die overigens net als Ringo geïnspireerd was door de moord van Michael Chapman op Lennon.

Reuterwärds boodschap tegen het geweld heeft zich sindsdien over zestien Europese en Amerikaanse steden verspreid. Naast het origineel in New York zijn twee andere originelen in Luxemburg en in het Zweedse Malmö te zien. Daarnaast bestaan er dertien replica’s. In het Olympisch Museum in het Zwitserse Lausanne, bijvoorbeeld. Of in een park in het Zweedse Boras, waar in 2003 Anna Lindh, de minister van Buitenlandse Zaken, werd vermoord. Een mooi symbool tegen een brute moordaanslag.

Begin dit jaar ben ik vergeefs op zoek geweest naar de Berlijnse replica, die volgens mijn informatie ergens in de tuin van het Kanzleramt moest staan. Ook een toeristengids met een groep Japanners kon me niet verder helpen. Uit een foto begreep ik later dat ik aan de verkeerde kant van de Spree had gezocht. De Duitse versie is in 2005 door de kunstenaar aan Duitsland geschonken. De toenmalige kanselier Schröder zei bij de onthulling dat het beeld geen misverstanden toeliet. Hij noemde het een monument voor de vrede. Intussen kijkt Angela Merkel vanuit haar werkkamer tegen het beeld aan. Ik ben benieuwd wat zij ervan vindt. In ieder geval is ze nog nooit in het park bij haar kantoor gesignaleerd, las ik pas. Behalve dan op weg naar de helikopterlandingsplaats in de tuin.

Erik de Graaf

Binnenhaven van Duisburg 

De afgelopen 3 dagen hebben we met de mobiliteitswethouders van BrabantStad, samen met onze vaste netwerkpartners NS, Prorail, Rijkswaterstaat, Ministerie van I&M en de provincie, een bezoek aan het Ruhrgebied gebracht. En dat was wel even schrikken. Want Nordrhein-Westfalen telt net zoveel inwoners als heel Nederland; haar hoofdstad Düsseldorf heeft evenveel inwoners als Eindhoven, Tilburg en Breda samen, Duisburg heeft de grootste binnenhaven ter wereld en de handel tussen Nederland en deze deelstaat bedraagt aanzienlijk meer dan die tussen Nederland en de VS of China. Tegelijkertijd merkten wij dat de interesse van onze oosterburen in het versterken van hun verbindingen met Brabant maar ook met Venlo en Rotterdam oprecht waren.

Een belangrijk doel van ons werkbezoek was om te bezien hoe we de gezamenlijke infrastructurele knelpunten kunnen aanpakken zoals de Betuwelijn, de drukte op de Brabantroute, de armoedige enkelspoorverbinding tussen Eindhoven en Düsseldorf via Venlo en Mönchen-Gladbach en natuurlijk de enorme stroom vrachtwagens die vanaf Rotterdam dagelijks naar het Ruhrgebied rijdt en weer terug over de Brabantse snelwegen.
Over de binnenvaart hadden we minder te bespreken maar het maakte grote indruk om te zien hoeveel er rond Duisburg wordt geïnvesteerd om de duizenden containers die per trein en boot de Rijn afzakken daar over te zetten in trajecten naar de rest van Duitsland, Oost-Europa en zuidelijke Europese landen. Er wordt nu zelfs gebouwd aan een treinoverslagternminal waar de containers die per trein uit Rotterdam komen een op een overgezet worden op treinen die deze weer verder vervoeren, zodat de afhandeling en splitsing van goederenstromen niet meer in of bij Rotterdam hoeft plaats te vinden, maar zo'n 150 km verderop. Winst voor alle partijen en met het oog op de tweede Maasvlakte ook bitter noodzakelijk. Voor NRW/Duisport wordt de Rotterdamse haven echt als hun haven gezien.

Het geeft meteen zicht op een ander vraagstuk: hoe krijgen we deze onderwerpen hoog genoeg op de agenda van Berlijn want die moet de IJzeren Rijn en de Betuwelijn en andere vraagstukken weer afwegen tegen de belangen van Hamburg, Frankfurt, München enzovoorts. We kennen dat gevecht als geen ander waar we in BrabantStad op moeten boksen tegen de prioriteiten van de randstad. Daarom loont het zeker de moeite om samen op te trekken willen we in Brabant niet omkomen in de eindeloze rijen vrachtwagens en op- en overslaghallen.

Vanuit de ervaringen die het Ruhrgebied heeft als Europese Culturele Hoofdstad in 2010 hebben we ook een basis gelegd voor de versterking van de culturele samenwerking met het oog op 2018. De transitie van dit stoffige mijngebied naar een moderne en levendige culturele metropool heeft door het culturele-hoofdstad-avontuur een stevige implus gekregen. Onze transitie van agrarische structuur naar een kennismetropool zal er ook zeker van profiteren.

De Piratenpartij kon goed stemmen winnen omdat de ´socialisten´ van DIE LINKE sinds 2002 meedoen met de sociale afbraak die de SPD voert. In 2002 gingen de ex-stalinisten van de PDS ( opvolger van de SED ) een coalitie aan met de SPD. Sinds 2002 bestuurde de rood-rode coalitie Berlijn. Nu zou je denken dat die regering progressief en links was? Niets dus, de regering was neoliberaal en deed aan sociale afbraak. De PDS ( later DIE LINKE ) verloor -9,8 procent van de stemmen in 2006 bij de Berlijnse verkiezingen.

In 2011 verloor DIE LINKE nog eens -4,8% van de stemmen. Sinds 2002 hebben de socialisten meer dan -14% verloren. Dat allemaal omdat ze meededen met de neoliberale politiek van de SPD. Compromissen maken heet dat, noemen de burgerlijke partijen het. In plaats van het steunen van echte socialistische politiek, steunde de PDS ( DIE LINKE ) de politiek van de SPD.

De Piratenpartij kon daardoor goed stemmen winnen. Hoewel ik veel sympathie heb voor DIE LINKE, zou ik in Berlijn niet op ze gestemd hebben. Ik had mijn stem ook geven aan de Piraten. Niet omdat ze een alternatief hebben op het kapitalisme, maar ik DIE LINKE wil straffen voor hun steun aan een neoliberale regering.

Je vraagt je zeker af waarom de ´communisten´ van de SED zo dictatoriaal waren! Nou daar kan ik je antwoord op geven.

Om de dictatuur van de SED in de DDR te begrijpen moeten we helemaal terug gaan naar het jaar 1922. In dat jaar werd de Sovjet-Unie gesticht, maar het was ook dat jaar waarin Joseph Stalin leider van de communistische partij werd.

Door de burgeroorlog was de sovjet staat gedegenereerd. Niet de arbeidersraden maar de communistische partij hield het land bij elkaar. Nadat Lenin zich moest terug trekken vanwege zijn slechte gezondheid, werd Stalin de leider van de USSR.

Tussen 1924 en 1927 was hij in conflict met anti-bureaucratische bolsjewieken, zijn belangrijkste tegenspeler was Leon Trotsky. Maar dankzij de steun van de partijbureaucratie won Stalin de strijd, Trotsky werd geroyeerd en in 1929 verbannen uit de Sovjet-Unie.

Stalin had nu vrij spel en gaf het bevel om alle kritische communisten te royeren uit alle wereldwijde communistische partijen. Ook in Duitsland werden kritische communisten geroyeerd. Zo kon Stalin mensen aan de top van de Communistische Partij van Duitsland krijgen. KPD leider Ernst Thälmann zou nooit KPD leider geworden zijn zonder hulp van Stalin. Ook Walter Ulbricht en Wilhelm Pieck waren pro-Stalin figuren binnen de KPD.

Na de machtsovername van Hitler. Vluchtte Walter Ulbricht en Wilhelm Pieck naar de Sovjet-Unie. Daar bleven ze in leven dankzij hun slaafse loyaliteit aan Stalin en de sovjet bureaucratie. Stalin liet ondertussen wel leuk, 600.000 communisten vermoorden tijdens het grote terreur.

Dankzij de slaafse houding van Ulbricht en Pieck werd hun leven gespaard en ze mochten tijdens de tweede wereld oorlog een speciaal antifascistisch comité oprichten. Na de oorlog, waren Ulbricht en Pieck de beste kandidaten voor een stalinistisch Duitsland. Joseph Stalin gaf het bevel dat de KPD en SPD in oost Duitsland moesten fuseren tot een socialistische eenheidspartij. De nieuwe Socialistische Eenheidspartij van Duitsland was vanaf het begin een stalinistische club.

De Duitse Democratische Republiek was het product van Stalin. Zonder hem was er nooit een DDR geweest. Hoe idealistisch Ulbricht en Pieck ook geweest waren, ze hadden hun marxistische opvattingen ingeruild voor dogmatische loyaliteit aan een regime dat juist anticommunistisch handelde.

Wilhelm Pieck was tot 1960, president van de DDR. Na zijn dood was Walter Ulbricht tot 1971 staatsleider. Die werd echter door zijn eigen bureaucratie opzij gezet en Erich Honecker nam het roer over.

Zo werkte de stalinistische dictatuur. Geen arbeidersraden, geen vrijheid van meningsuiting en geen socialisme. Veel linkse mensen hebben zich laten misleiden door de DDR en door de propaganda. Maar uiteindelijk zaten de echte anticommunisten in oost Berlijn en in Moskou.

Toen ik 12 dagen geleden iets oppikte over de 'Bezetting van Wallstreet' was mijn eerste associatie die met de val van de Muur in 1989. Na jarenlange dramatische gebeurtenissen, onderhandelingen viel ogenschijnlijk zonder zichtbare grote aanleiding 'opeens' de scheiding tussen Oost en West Berlijn weg.

Hoe De Val precies is ontstaan weet ik niet echt; ik vertrouw op dit soort processen omdat er natuurwetten zijn die laten zien dat iets niet voor altijd uit balans kan zijn. Er komt een moment dat het natuurlijk evenwicht zich moet herstellen. Dat kan even duren en staat onder invloed van allerlei factoren die ik niet zozeer snap, als wel waarneem, versta. We leven in een tijd dat velen zich herkennen in dat gevoel 'dat het niet klopt'. Dat 'het' staat voor van alles, heeft voor ieder ook weer een ander accent.

Zo ken ik iemand die zich inspant voor ´Schwung in de Wajong´, omdat hij ziet dat de nieuwe vorm van ondersteuning van mensen met een arbeidsbeperking zo helemaal niet klopt, dat het voor iederéén in deze samenleving beroerd uitpakt.

Anderen lopen een Pink Ribbon Mars omdat de toename en de onzichtbaarheid van kanker ´niet klopt´, en gaat Kirsten van Hul nogmaals de Vrouwen van de Verenigde Naties toespreken omdat de Rechten en het On-Recht waar vrouwen en meisjes wereldwijd nog altijd mee te maken hebben niet klopt.

Ik sla ademloos ieders inspanning gade om bij te dragen aan het weer her-stellen van de balans.

 

Daarin werd mijn aandacht getrokken door ´een plein´ dat is gecreëerd vlak bij Wallstreet. Naar goed Arabisch model is nu ook in NY een plein, waar mensen samenkomen, praten en demonstreren tegen een over-heersing.

Waar het in de Arabische landen nog letterlijk gaat over het protest tegen de dictatoriale heerser en in Madrid over het onvermogen van de regering om dienstbaar te zijn aan de inwoners, gaat het in Wallstreet over de macht van geld; waar geld en financieel beleid bedoeld is als middel, heeft money-makes-the-world-go-round zich de positie verovert om mensen aan zich te onderwerpen.

Wat me verontrust, is dat de berichtgeving over deze groeiende ´actiegroep´ zoals het vandaag bij de NOS genoemd werd, mondjesmaat en minimaal is. Maar ook hier helpen de nieuwe media om informatie rond te sturen.

Uiteraard zijn de ´oude´ media onderdeel van het systeem zoals wij dat kennen. Zoals ik al constateerde vertoont het systeem op allerlei terreinen disbalans. Om die reden hoop ik bij te dragen aan het rondsturen van informatie die mensen van dienst is, bijdraagt aan het herstellen van de balans, door het publiceren van deze column.

 

Op dit moment schrijven, opnieuw veel jonge mensen, in de ´Occupy Wall Street Movement’ een blues die Cuby (van de Blizzards, die deze week het Aardse voor het Hemelse verwisselde) ze niet verbeterd zou hebben.

Ik stel voor om naar ze te luisteren en dan proberen mee te zingen. Een goede blues heeft 3 akkoorden als basis, ligt goed in het gehoor en tenslotte kan iedereen zingen. Je hoeft alleen je stem maar te gebruiken. Dat kan en doet ieder op haar eigen wijze.

Terwijl ik op deze vreemd zomerse zondagmiddag in oktober de balans in mijn tuin tracht te herstellen neurie ik dat nieuwe lied, the Walstreet Blues.

 

Ineke M. Verdoner

 

Bericht in de NRC

Occupy Wallstreet Timeline

Gisterenavond stond mijn eerste workshop op het programma van vijf tot zeven, de workshop trans-border transport. Er waren vijf sprekers aanwezig en in de zaal zaten niet meer dan 25 mensen. Drie van de sprekers hielden een verhaal. De eerste was Helmut Thoma, over het grensgebied van Frankrijk, Zwitserland en Duitsland en de plannen die daar bestaan om tramlijnen aan te leggen. Duidelijk werd dat het lastig was om daar openbaar vervoersverbindingen van de grond te krijgen omdat er verschillende aanbieders opereren en er samengewerkt moet worden tussen verschillende overheden: de lokale Duitse, twee Zwitserse kantons en een gecentraliseerde Franse overheid, waardoor de verbindingen met Frankrijk nog moeizamer van de grond kwamen dan die tussen Duitsland en Zwitserland. Er waren wel plannen, maar van de 14 werden er maar twee daadwerkelijk uitgevoerd tot nu toe, en dat na veel gesteggel over financien.

De volgende spreker was H.M. Fransz, die een verhaal hield over het gebrek aan openbaar vervoer van Duitsland naar Polen. Ondanks het feit dat de dichtstbijzijnde grote steden in de buurt van Berlijn in Polen liggen, wordt er weinig geinvesteerd in deze verbindingen. Sterker nog, sinds 1972 is het aantal verbindingen per spoor naar Polen afgenomen tot het niveau van de jaren ’60. De daling geldt zowel voor personen- als goederenvervoer. Nu worden er veel autokilometers afgelegd van en naar deze steden, wat natuurlijk niet bevorderlijk is voor het milieu. Wat mij verbaasde was het feit dat er nog stukken spoorlijn zijn zonder elektriciteit. Hierdoor duurt een reis van Berlijn naar Wroclaw met de auto drie uur, maar met de trein zes uur, omdat er gewisseld moet worden van elektriciteit naar Diesel. Het OV kan op deze manier nooit concurreren met de auto. Dezelfde problemen spelen ook op andere routes. De trein kan hierdoor ook geen goede aansluiting bieden op vluchten, omdat dieseltreinen niet naar het vliegveld mogen rijden.

Voor wat betreft de reizigersinformatie gaat het wel de goede kant op. VBB heeft een heldere website met informatie in het Duits, Engels en Pools. Maar zonder vlotte reistijden en goede verbindingen zonder overstappen kan het OV uiteindelijk niet concurreren. Volgens Fransz zal het aantal treinreizigers op sommige trajecten meer dan verdubbelen als de oude stukken spoor elektrisch worden.

De laatste voordracht gaat over de verbinding hier tussen Frankfurt en Slubice. Er is behoefte aan een verbinding, maar deze is er nog steeds niet. Kort samengevat is er al jaren onderzoek in gestoken, maar is het een langzaam proces omdat verschillende partijen op een lijn moeten zien te komen, er subsidie aangevraagd moet worden en er allerlei wettelijke problemen zijn, bijvoorbeeld met betrekking tot arbeidsrecht.

Wat duidelijk werd bij alledrie de situaties, was dat een van de problemen is dat er zowel in Polen als in Duitsland nog mensen zijn die liever geld investeren in wegen dan in openbaar vervoer. Verder waren het vooral problemen die er altijd zijn als veel partijen samen moeten werken: het kost veel moeite alle neuzen dezelfde kant op te krijgen.

Het waren drie interessante verhalen, maar ik miste een aantal dingen bij de workshop. Er werd weinig gesproken over de structurele problemen die er zijn bij het werken in verschillende landen. Het verschil in arbeidsrecht is er eentje, evenals het verschil in valuta en wat in een land als redelijke prijs ervaren wordt. Maar er werd niet diep op ingegaan en het ging vooral over de afzonderlijke gevallen. Ook ging het, wat ik voor een Europees congres opmerkelijk vind, nauwelijks over Europa. Er werd zelfs voor gepleit om het OV te laten regelen door regionale overheden, terwijl ik niet in zie hoe je daarmee problemen oplost. Verschillen in valuta los je niet op per stad of regio, evenmin als verschillen in wetgeving (bijvoorbeeld m.b.t. werktijden). Juist daar had ik verwacht dat het over Europa zou gaan. Maar Europa werd alleen genoemd toen het ging over subsidie vragen voor deze projecten. Tenslotte miste ik de interactie in de workshop. Op de achterkant van het programma staat dat in de workshops bijdragen gevraagd worden van de aanwezigen, maar in dit geval was daar nauwelijks sprake van.

Gisteren was de eerste dag van de European Green Summer University in Frankfurt/Oder en Slubice. Ik was toch nog iets later hier dan gepland vanuit Berlijn, maar om ca. half twee kon ik inschrijven en mijn kamersleutel afhalen. Helaas was mijn studentenwoning iets verder dan gehoopt. Niet op de afstand waarop je nog comfortabel met een drankje je bed inrolt helaas. Met de fiets heb ik er ca. 20 minuten over gedaan – al zoekend naar de juiste weg en uiteindelijk vast niet via de optimale route. Maar het is schoon, er is een bed en een koelkast, en wat meer heeft een mens uiteindelijk nodig dan dat?

Dat zal ik je vertellen: iets om uit te drinken en een lepel om je sojayoghurt die je voor het ontbijt gekocht had mee naar binnen te werken. Maar dat had ik natuurlijk niet, dus heb ik gisterenavond bij de benzinepomp op de hoek gratis bekertjes bij elkaar gebedeld en broodjes voor de helft van de prijs, want lepels hadden ze niet.

Het eten gisterenavond was heel uitgebreid. Helaas waren er van de vier lokale gerechten exact nul geschikt voor lactose-intolerante vegetariers, dus ik denk dat ik de komende dagen leef op aardappeltjes en rauwkost, en qua nagerecht moet ik het doen met mijn sojavla in mijn appartement, want dat is hier ook alleen zuivel. Dat vind ik dan wel vreemd voor een groen congres, alhoewel het zeker niet de eerste keer is dat ik op een groene bijeenkomst alleen de keuze heb tussen vlees en kaas.

Mijn indruk van de stad is nogal donker en verlaten. De fietstocht naar het appartement leidt over slechte fietspaden door donkere straten. Je ziet hier in de avond nauwelijks iemand op straat. Voor een Rotterdammer een nogal vreemde gewaarwording. Zelfs om twee, drie uur ‘s nachts ben ik thuis eigenlijk nooit de enige op straat als ik uit de stad naar huis fiets.

Gisteren heb ik mijn inschrijving nog aangepast voor de laatste workshopronde deze week. In verband met een overdosis 9/11 is het toch maar de workshop over vrouwen en klimaatverandering geworden. Het klinkt als een vreemde combinatie, dus ik hoop dat ik tijdens die workshop verrassende ideeen te horen krijg. De dagen zitten vol en er is erg veel keuze uit allerlei verschillende en interessante onderwerpen. Over de workshop die ik gisteren gedaan heb en mijn excursie van vanochtend volgen de blogposts later.

 

Bedelaars zijn er in soorten en maten. Er zijn brutale, vastberaden, meelijwekkende en 'het net niet gered hebbende' bedelaars. Welke uitwerking zouden zij op hun omgeving kunnen hebben? En zou er zoiets als de 'ideale bedelaar' bestaan?

Eigen weg RWE? Hoezo eigen weg? Dat hele bouwwerk is toch illegaal sinds de Raad van State vorige week de bouwvergunning voor de kolencentrale vernietigde. En eh… wie zijn hier eigenlijk de onbevoegden?

Tientallen tegenstanders van de kolencentrale in de Eemshaven kwamen vanochtend voor de illegale bouwput bijeen om RWE er op te wijzen dat de werkzaamheden zo spoedig mogelijk stilgelegd moeten worden. Greenpeace en Natuur & Milieu kondigden aan een kort geding aan te spannen tegen de provincie Groningen om die eis kracht bij te zetten.

Opvallend veel Duitsers waren aanwezig. De kolensmeerboel is vanaf Borkum en vanuit Oost-Friesland goed zichtbaar. Een pluim voor hun protest, ook tegen vergelijkbare bouwplannen in eigen land. Vanuit Berlijn was het Groene Bondsdaglid Thilo Hoppe zelfs “angereist” om het protest in Noord-Groningen en Oost-Friesland een hart onder de riem te steken.

Opvallend was de aanwezigheid van veel GroenLinksers, die uiterst kritisch zijn op het besluit van de Groenlinkse gedeputeerde Wiebe van der Ploeg om de bouw van de RWE-centrale ook zonder vergunning te gedogen. Volgende week vergadert Provinciale Staten over dit onderwerp. Hopelijk komt de GroenLinkse statenfractie met een motie om de bouw toch te stoppen.

Erik de Graaf

Het tweede deel van het middagprogramma op de zaterdag bestond uit een aantal lezingen over de integratie van migranten en minderheden. Een van de sprekers was Sergi Alegri, loco-burgemeester van El-Prat. Dit is een stad in Catalonie in de buurt van Barcelona. Vanaf de jaren zestig zijn grote grote immigranten hier komen wonen, waaronder ook zigeuners. Deze kwamen terecht in barakken zonder voorzieningen. Vanaf 1979 is alles herbouwd. Mensen hadden ook de mogelijkheid om hun eigen buren te kiezen. Deze herbouw heeft in 7 fases plaatsgevonden en in 2000 was de laatste fase klaar.

read more

Op zaterdagmiddag 28 mei stond een bezoek op het programma aan de "District Mothers" in de Berlijnse wijk Kreuzberg. Het project is oorspronkelijk begonnen in de wijk Neukölln. Hier was er sprake van veel problemen onder kinderen en gezinnen met een allochtone afkomst. De "District Mothers" gaan op huisbezoek bij deze gezinnen. Op deze manier is het mogelijk om moeders te bereiken, die anders niet uit hun familiestructuur komen. De "District Mothers" krijgen 6 maanden scholing op 10 verschillende gebieden en worden betaald via de zogenaamde Jobcenter in Duitsland.

read more

Van vrijdag 27 tot en met zondag 29 mei vond in Berlijn voor de vijfde keer een bijeenkomst plaats van lokale Groene bestuurders uit Europa. (http://www.greencouncillors.eu/). Het doel van deze bijeenkomst was om allerlei ideeën uit te wisselen over succesvolle groene politiek in Europa. Vanuit Nederland is Berlijn goedkoop met de trein te bereiken. Verschillende keren vertrekt er vanuit Amersfoort een rechtstreekse trein naar het Centraal Station in Berlijn, waarmee je in 6 uur tijd op het Centraal Station in Berlijn staat.

read more

Dertig jaar geleden, op 12 april 1981, kwam Matthias Domaschk in een Stasigevangenis in het Oost-Duitse Gera om het leven. Nog geen 24 jaar oud. Twee dagen eerder was Matz, zoals hij door vrienden genoemd werd, met een vriend vanuit Jena met de trein naar Berlijn vertrokken. Doel was een verjaardagsfeestje, maar tot zijn dodelijke pech vond dat weekend ook het Tiende Partijcongres van de Sozialistische Einheitspartei Deutschland (SED) in de hoofdstad plaats.

Uit angst voor verstoring van het partijcongres werden Matz en Blase door de Stasi uit de trein gehaald en voor verhoor naar Gera overgebracht. Daar stierf hij na urenlange verhoren onder nog steeds niet opgehelderde omstandigheden. Maar de Stasi had duidelijk iets te verbergen. Snel en stiekem moest Matz in april 1981 worden begraven. Dankzij een zich per ongeluk versprekende buurvrouw kwamen zijn vrienden erachter dat Matz dood was, zodat er toch enkele tientallen vrienden op zijn begrafenis aanwezig waren. Een paar dagen later zouden het er zeker honderden zijn geweest.


Op zijn eerste sterfdag in april 1982 plaatsten zijn vrienden een beeld van de kunstenaar Michael Blumhagen op Mats’ graf. Vier dagen later werd het beeld in een “Nacht und Nebel”-actie door de Stasi weggehaald. Roland Jahn, tegenwoordig opperbeheerder van de Stasi-archieven, fotografeerde die Stasi-actie heimelijk vanuit de bosjes in een tuin naast de begraafplaats. Het beeld is nooit meer teruggevonden.

Door de dood van Matz radicaliseerde de vredesbeweging in het Oost-Duitse Jena. Hij was er nooit meer bij, maar toch altijd voelbaar aanwezig. Vandaag is Matz dertig jaar dood. De hele week wordt hij officieel herdacht in Jena. Vanmiddag wordt een nieuwe grafsteen onthuld. De stad Jena heeft zijn graf tot eregraf uitgeroepen.

Erik de Graaf

PS: drie jaar geleden schreef ik ook over Matz

Alphen aan den Rijn. Daar werd ik geboren, daar groeide ik op.

Het staat weer op de kaart. En hoe. In winkelcentrum de Ridderhof werden de vaste boodschappen gedaan. En uitgerekend daar schiet iemand met een mitrailleur om zich heen, in het wilde weg, nietsontziend. Zelfs kinderen zijn daarbij niet ontzien.

Zes onschuldige dodelijke slachtoffers zijn er, vijftien gewonden, en een ongestrafte dader die na deze gruweldaden zelfmoord heeft gepleegd.

Voor mij was het vroeger als kind een heel uitje om met mijn vader mee te gaan naar het winkelcentrum en daar de grote wekelijkse boodschappen te doen. Het lijstje voor te lezen dat altijd door mijn moeder was geschreven en waar mijn vader absoluut niet zonder zou kunnen. Om zelf mee boodschapjes bij elkaar te scharrelen als ik van de vorige keren onthouden had waar het product stond, en het dan ook van het juiste merk te pakken. Ik hielp goed en kreeg dan steeds een Gulden waarvan ik ofwel iets mocht kopen (toen kon je nog bepaalde zakken chips voor dit bedrag of minder vinden), ofwel kreeg ik de Gulden uit het winkelwagentje dat ik moest terugzetten in de rij nadat mijn vader de boodschappen in zijn auto geladen had. En de moordenaar herlaadt zijn mitrailleur, schiet zelfs op kinderen die daar met hun vader boodschappen doen.

Op woensdagmiddag was ik vrij toen ik nog op de basisschool zat, en ging ik met mijn moeder mee naar de markt bij het parkeerterrein. Daar kreeg ik dan steevast een speculaasje, een plakje worst en een plakje kaas. Twee keer een pond jong. En hier begint het schieten.

Ik ging naar de bibliotheek bij het winkelcentrum totdat ik zo ongeveer alle B- en C-boeken gelezen had nog voordat ik naar de middelbare school ging. En in paniek verzamelt men zich bij de bibliotheek.

Bij dit winkelcentrum werd mijn kleding gerepareerd, hier ging ik naar de drogisterij, hier haalde ik patat op de makkelijke dagen. En de moordenaar schiet een medewerker van de kledingwinkel dood.

Aan de andere kant van het kruispunt bij dit winkelcentrum bezocht ik mijn eerste middelbare school, dagelijks ritme. En niemand kan wennen aan het ijzingwekkend snelle ritme van de mitrailleur.

Bij dit winkelcentrum wachtte ik op de bus toen ik in Leiden op de middelbare school zat, of pikte ik mijn toenmalige vriendje uit Den Haag op, of nam ik weer afscheid van hem in omhelzing. En de nabestaanden omhelzen elkaar in wanhoop.

Later werden de grote wekelijkse boodschappen steeds meer op zaterdag gedaan, en kleine boodschappen af en toe nog tussendoor. Vrijdagen kwamen niet meer zo goed uit toen ik naar de middelbare school ging, het ritme veranderde doordat mijn vader mij naar Amsterdam bracht op vrijdag omdat ik daar aan baanwielrennen deed.

In plaats daarvan was zaterdag de dag voor de grote boodschappen. Mijn moeder rijdt geen auto, mijn vader is door de week druk met zijn baan, en op zondag zijn de winkels in Alphen gesloten. En op deze zaterdag..

De moordenaar heeft zijn mitrailleur herhaaldelijk opgeladen, kon er maar geen genoeg van krijgen, totdat hij zichzelf trof bij de ingang van de Albert Heijn. Eerloos lagen de onschuldige slachtoffers daar, tot aan de nacht vanwege forensisch onderzoek. De nacht is ontwricht. Alphen is ontwricht. Huilende mensen omhelzen elkaar. Zijn foto komt online. Earlier, I must have seen his face somewhere in this place.

Ik raakte ontdaan, werd verdrietig van de beelden op het nieuws toen ik dat aanzette. Ik kreeg bezorgde lieve berichten van vrienden. Ik was op dat moment in Rotterdam bij mijn oudtante van 92, een oude, wijze, levenservaren dame die me getroost heeft, even tot rust heeft doen komen en van wie ik haar telefoon mocht gebruiken, voordat ik weer huiswaarts ging.

Ik belde mijn ouders die nog altijd in Alphen wonen, maar zij waren er gelukkig minder van op de hoogte dan ik op dat moment omdat mijn moeder op dat moment familie op bezoek had, waaronder ook kleine kinderen die gelukkig heel veel aandacht nodig hadden, en omdat mijn vader op dat moment gelukkig in Berlijn zat voor zijn werk. Daardoor is het voor hen niet van de grote boodschappen op zaterdag gekomen.

De gehele Alphense gemeenschap is diep getroffen, ooggetuigen zijn totaal ontdaan. Een van hen, de eigenaar van de dierenwinkel, praatte voor de camera en bracht zijn kleine kinderen vroeger naar de kinderopvang waar mijn moeder werkte. In Alphen is niemand echt anoniem doordat het een beperkte omvang heeft. Gezichten zie je herhaaldelijk, herken je, ons kent ons. Wie zouden het zijn?

It could have happened anywhere. It could have happened to anyone.

Maar ik ken deze plaats zo goed, hier heb ik ook roots, herinneringen. Des te moeilijker is het te bevatten dat zoiets ook vlakbij kan gebeuren, op een plaats die ik heel goed ken, en slachtoffers gemaakt heeft die ik misschien wel van gezicht ken. Het is schokkend. Ik hoop dat zij in vrede zullen rusten, en wens directe nabestaanden veel sterkte toe.

In wat voor een wereld leven we? Een die behoorlijk wreed kan zijn. Maar angst moet niet de boventoon voeren, want dan zou je niets meer durven, niet meer fatsoenlijk kunnen leven, niet eens je boodschappen durven doen of ‘s avonds over straat durven fietsen. Dat belemmert. Het had overal kunnen gebeuren, en bij iedereen. De dader bij de betreffende kwestie is er gelukkig niet meer, dat is nog een geruststelling.

En de lente zet onverbiddelijk door, de zonnige windstilte werd bruut kapotgeschoten. Het leven zal verder gaan, en laat bij sommige personen, op sommige plaatsen, op sommige tijden littekens achter. Maar het gaat verder, en samen staan we daarin sterk.

And you can’t tell me just who you are
You buy new clothes just to hide those scars
You built that roof just to hide those stars
Now you can’t take it back to the start
~ Lupe Fiasco, ‘The instrumental’, 2006

Update: Mijn moeder was vrijdag bij de Square Mode in de Ridderhof om een nieuwe legging uit te zoeken. Zij werd geholpen bij haar keuze door de eigenaresse. Ze kwam er vaker, en de eigenaresse maakte altijd een leuk praatje met haar. Op deze zaterdag werd de eigenaresse van Square Mode vermoord bij de schietpartij.

Gearchiveerd onder:Diaries

Tunnelvisie?
Als je altijd gelijk hebt, heb je helemaal geen last van tunnelvisie".

De feiten lijken voor zich te spreken. Op 1 september 1939 begon met de Slag om Westerplatte, nabij de Vrije Stad Danzig, de Duitse aanval op Polen en daarmee de Tweede Wereldoorlog. Precies 6 jaar en een dag later, op 2 september 1945 kwam met de officixc3xable capitulatie van de Japanse strijdkrachten een einde aan het bloedigste conflict aller tijden. 2192 dagen na de invasie van Polen, stond de teller op tussen de 62 miljoen en volgens de zwartste schattingen zelfs 78 miljoen doden.

Vaak wordt de Poolse soldaat en stationschef van het Westerplatte-Gdxc3xa1nsk station Wojciech Najsarek genoemd als eerste oorlogsslachtoffer. Enkele minuten na de eerste salvo's vanaf het Duitse slagschip SMS Schleswig-Holstein en de landing van de eerste Duitse Stoxc3x9ftruppen werd de onfortuinlijke Najsarek, die ongetwijfeld Poolshoogte kwam nemen, getroffen door Duits mitrailleurvuur. Het was 4:50 in de vroege ochtend van 1 september 1939.Toch viel het eerste slachtoffer van WO 2 eigenlijk al een dag eerder, in wat bekend staat als het Gleiwitz-incident. Na de ondertekening van het geheime Molotov-Ribbentrop pact op 24 augustus, waarmee Stalin en Hitler een niet-aanvalsverdrag hadden gesloten, had Hitler zijn handen vrij voor de door hem zo vurige gewenste Poolse campagne. De aanval op Polen, ook bekend als Fall Weixc3x9f, werd amper een week later ingeleid door een in scene gezet grensincident. Het was Hitler's bedoeling om de Duitse invasie van Polen te doen voorkomen als gerechtvaardigde reactie op Poolse agressie in de grensstreek.

Onder commando van Sturmbannfxc3xbchrer Alfred Naujocks overvielen als Poolse soldaten verklede SS-troepen in de avond van 31 augustus het radiostationnetje te Gleiwitz (Gliwice), gelegen vlak bij de Pools-Duitse grens. Pikant detail is daarbij dat de gebruikte uniformen hoogstwaarschijnlijk werden vervaardigd in het atelier van Oskar Schindler. De bedoeling was om via een in het Pools opgestelde nationalistische radioboodschap de Duitse publieke verontwaardiging aan te wakkeren. Franz Honiok, een onfortuinlijke Duitse boer en handelaar in landbouwmaterieel, werd daarbij ingezet als zondebok. Honiok, een man met sterke pro-Poolse sympathiexc3xabn werd op 30 augustus opgepakt door de Gestapo, juist voor dit doel. Hij moest doorgaan voor een Poolse rebel.

Wat er daarna gebeurt heeft alles weg van een klucht. Rond 8 uur 's avonds overvallen de 'Poolse rebellen' het radiostationnetje, waarbij het 3-koppige Duitse personeel wordt gekneveld. Er is echter geen microfoon voorhanden. Tamelijk logisch zo blijkt al snel: Gleiwitz is slechts een relaisstation voor Radio Breslau, tientallen kilometers verderop. Lichtelijk wanhopig, vindt men uiteindelijk een noodkanaal, normaal alleen in gebruik voor calamiteiten als noodweer en overstromingen. Daarop worden door Karl Hornack, een soldaat die enig Pools spreekt, de historische woorden gesproken: "Attentie! Dit is Gliwice. Het radiostation is in Poolse handen." Van de vele tienduizenden Duitsers die op dat moment via radio Breslau naar lichte muziek luisterden, heeft waarschijnlijk vrijwel niemand iets meegekregen van deze radioboodschap van de 'Poolse opstandelingen'.

Het gaat daarna van kwaad tot erger. Franz Honiok, inmiddels weer enigszins bij kennis, werd bij de ingang van het radiostation in zijn achterhoofd geschoten. De kort daarop gealarmeerde lokale politie nam foto's van Honiok's lichaam. Deze foto's werden direct door de Gestapo geconfisqueerd. Berlijn bleek echter niet tevreden met de foto's en de Gestapo keerde later die avond terug voor een nieuwe fotosessie. Het lichaam van Honiok werd anders neergelegd en een tweede lijk werd toegevoegd, maar ook deze mis-en-scxc3xa8ne bleek uiteindelijk weinig bruikbaar voor het beoogde propagandadoel. De twee lijken verdwenen daarna spoorloos.

Hoewel Gleiwitz vanuit propagandaoogpunt een totale mislukking werd, werd de Duitse oorlogsmachinerie toch in werking gesteld. Op de avond van 1 september sprak Adolf Hilter, in de herkansing, alsnog in de Reichstag de doorzichtige leugen uit dat de Polen de daadwerkelijke agressors waren: "Polen hat nun heute nacht zum erstenmal auf unserem eigenen Territorium auch mit bereits regulxc3xa4ren Soldaten geschossen. Seit 5 Uhr 45 wird jetzt zurxc3xbcckgeschossen! Und von jetzt ab wird Bombe mit Bombe vergolten!"

Op 3 september 1939 verklaarden Engeland en Frankrijk Nazi-Duitsland de oorlog, iets wat Hitler had hopen te vermijden. Op 7 september capituleerden ook de tientallen Poolse verdedigers bij Westerplatte. Zij hadden ruim een week op heroxc3xafsche wijze weerstand geboden tegen een Duitse overmacht die daarbij enorme verliezen moest incasseren. Na de snelle verdeling van Polen in een Duitse en Sovjet-invloedssfeer, raakte de oorlog vanaf het voorjaar van 1940 in een stroomversnelling. Tot september 1945 zou het bloedvergieten niet meer te stoppen blijken, met als apotheose de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki.

De vermoedelijk laatste dode van WO 2 viel echter heel wat later dan 1945. In 2007 berichtte de Daily Mail over Leslie Croft, Brits veteraan van de Italiaanse campagne. Op 86-jarige leeftijd overleed Croft volgens een lijkschouwer in het ziekenhuis van Rotherham zonder twijfel als gevolg van een granaatscherf die al sinds 1943 in zijn dunne darm zat.