Realisatie van een Natuurcentrum Rivieren in de Stratemakerstoren lijkt haalbaar. Dat blijkt uit een haalbaarheidsonderzoek dat onlangs is afgerond. In het Natuurcentrum Rivieren willen Staatsbosbeheer, het Natuurmuseum Nijmegen, Milieu Educatie Centrum Nijmegen en IVN Rijk van Nijmegen samen met museum De Stratemakerstoren een bezoekerscentrum realiseren dat een brug slaat tussen de stad, de rivier en de natuur. Nadat eerdere plannen voor een Natuurcentrum Rivieren ten oosten van de Waalbrug niet haalbaar bleken, is onderzocht of een samenwerking mogelijk is met Museum de Stratemakerstoren. Daarnaast zijn de ruimtelijke mogelijkheden en de financiële aspecten onderzocht.

Over samenwerking zijn alle partijen positief. Door de samenwerking kan een bezoekerscentrum ontstaan dat niet alleen informatie geeft over de rivier en de natuur maar dat ook de historische relatie tussen stad en rivier laat zien. Uit het architectonisch onderzoek kwam naar voren dat de Statemakerstoren een geschikte locatie is, maar dat het gebouw niet groot genoeg is. Dit kan worden opgelost door ook het terrein achter de Stratemakerstoren te benutten. Wanneer ook de omgeving van de Veerpoorttrappen wordt aangepakt, ontstaat bovendien een betere relatie tussen beneden- en bovenstad en een betere verbinding met Valkhofpark en Donjon.

Belangrijk in de haalbaarheidsstudie was ook de financiële haalbaarheid. De kosten voor realisatie worden geraamd op ruim 6 miljoen euro. Aan bijdragen en subsidies is op dit moment 4,5 miljoen euro beschikbaar. Voor de overige 1,5 miljoen moet gezocht worden naar aanvullende subsidies of moeten de exploitatielasten worden verhoogd. Bij een bezoekersaantal van 50.000 tot 80.000 per jaar is het mogelijk om het bezoekerscentrum kostenneutraal te exploiteren.

De komende maanden worden de schetsen en de exploitatie verder uitgewerkt. Naar verwachting zal in mei 2012 een plan ter goedkeuring aan de Raad worden voorgelegd. Als de raad akkoord is worden de plannen verder uitgewerkt en moet het bestemmingsplan worden gewijzigd. De bouw kan dan starten in het voorjaar van 2013. Oplevering kan dan in 2015 plaatsvinden.

Voor het bezoekerscentrum is het belangrijk dat het zich bevindt op de grens van stad en natuur. Daarom wordt dit jaar nog een voetgangersbrug over het Meertje aangelegd, die moet zorgen voor een goede verbinding tussen het bezoekerscentrum / stadscentrum en de Stadswaard/Ooijpolder.

GROEIENDE BELANGSTELLING

Toen ik nu bijna vier jaar geleden met mijn weblog begon, had ik daarbij wel bepaalde ideeën. Ik wilde een onafhankelijk medium om mijn gedachten kwijt te kunnen. Ik geloofde, dat ik wel iets te zeggen had en dat geloof ik nog steeds. Die gedachten, meestal over actuele zaken, kwamen vooral terecht in mijn Columns van de Week, inmiddels bijna 200. Daarnaast wilde ik mijn weblog gebruiken als een soort archief voor elders gepubliceerde stukken of zienswijzen. Daarvoor waren de andere rubrieken. Zo kan ik merken, dat het aantal bezoekers toeneemt, zo gauw ik iets publiceer over de Rooms-katholieke Kerk. Ook het onderwerp Dossier A12 Salto over de verbinding van Houten met de A12 trekt regelmatig bezoekers en dan met name ook het alternatief, de Meerpaalvariant. In mijn zienswijzen daarover komt ook steeds naar voren, dat er veel informatie ontbreekt, zodat er eigenlijk geen goede besluitvorming mogelijk is. Zou het daarom zijn, dat de publicatie van het definitieve ontwerp bestemmingsplan twee maanden is uitgesteld?

Ik ben dan ook heel nieuwsgierig naar de resultaten van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de invloed van bloggers op de politiek. Daarvoor wordt ook mijn weblog gebruikt en ik kreeg de indruk, dat zij de gehele inhoud gedownload hebben. Wil ik invloed uitoefenen? Ja en neen. Ja, want af en toe erger ik mij dood over bijvoorbeeld toestanden in de zorg en hoop dan mensen wakker te schudden. Neen, want mijn bedoeling is vooral mensen aan het denken te zetten en zo tot een eigen mening te komen. Mensen zouden veel meer moeten nadenken over wat er in onze samenleving aan de hand is. Dat is een eerste stap naar verandering.

Het aardige is ook, dat steeds meer oud-leerlingen van het Niels Stensen College in Utrecht mijn weblog beginnen te ontdekken. Dat merk ik aan de gebruikte zoektermen en soms aan de reacties. Dan blijkt, dat ze mijn gedrevenheid van toen voordat ik per 1 augustus 1994 stopte nog steeds herkennen. Ik kom op de meest onverwachte momenten oud-leerlingen tegen en elke keer doet het mij weer goed te ontdekken, dat ze hun weg in het leven gevonden hebben.

Er is ook een duidelijke groei in de belangstelling. Soms publiceer je iets, dat echt de aandacht trekt. Mijn weblog is natuurlijk niet te vergelijke met bekende bloggers, die al veel langer bezig zijn. Die trekken op een dag bezoekersaantallen, waar ik een maand over doe. Mijn hoogste aantal bezoekers op één dag is 197. Maar interessanter is de groei, die te constateren valt.

Unieke bezoekers		003954	005899	011384
Max. per maand		Nov 487	Sep 101	Dec 1113
Totaal bezoekers		009430	013983	024276
Maandmaximum		Jul 993	Sep 1493	Mei 2393
Pagina’s		033409	046130	068725
Maandmaximum		Jul 4123	Sep5196	Dec 6680
Aan favorieten toegev.		247	153	234
Hits		057815	073443	088552
Bytes		342,54MB	372,80MB	540,74MB
		2009	2010	2011

 

Er is sprake van een groeiende belangstelling. Daarbij moet worden opgemerkt, dat het werkelijke aantal bezoekers hoger ligt, doordat het weblog gelinkt is met andere sites zoals www.planeetgroenlinks.nl. Dus moet je anderhalf tot twee keer zoveel bij bovenstaande aantallen optellen. De omvang van mijn weblog is zo stevig gegroeid, dat ook mijn provider meer ruimte moest inruimen.

In de afgelopen decembermaand trok mijn weblog gemiddeld ruim 72 bezoekers per dag. Toch krijg ik maar weinig reacties. Het maakt alles nog spannender als er discussies ontstaan. Schroom niet!

Tot slot: Alle Goeds voor dit nieuwe jaar!

Jaargang 4, Nr. 196.

Overheid heeft mogelijkheden voor onafhankelijke toetsing van plannen fors ingeperkt.

Op 20 juni jl. ben ik naar de zitting geweest van de Rechtbank van Maastricht voor mijn beroep en dat van de Vereniging Milieudefensie tegen het verlenen van een bouwvergunning voor het Arcus College voor twee vestigingen in Terworm. Ik wist dat de ontvankelijkheid van zowel mij als Milieudefensie ter discussie zou worden gesteld. Op 2 september heeft de rechtbank uitspraak gedaan: beide niet ontvankelijk. De behandeling en de uitspraak hebben me toch wel extra aan het denken gezet.

De overheid heeft in de ruimtelijke ordening de laatste jaren veel veranderingen doorgevoerd, vooral in de mogelijkheden om via de rechter een onafhankelijke inhoudelijke toetsing te verlangen. De overheid bepaalt het speelveld en dat is tegenwoordig voor de burger sterk beperkt. Het is onaantrekkelijker gemaakt om te procederen en de kans op succes is verkleind.
Zo is de toetsing van de rechterlijke macht gemarginaliseerd. De rechter toetst ‘marginaal’ en dat betekent dat de rechters vooral bekijken of de procedures juist zijn gevolgd en dat een besluit niet tegen de eigen regels van de overheid indruist: “Is de overheid bevoegd om dit besluit te nemen?” Een van de argumenten die de overheid heeft gehanteerd bij deze inperking van de inhoudelijke toetsing is dat een inhoudelijk besluit dat is genomen door een democratisch orgaan ook als zodanig gerespecteerd moet worden. De rechter moet niet op de stoel van de politiek gaan zitten.
De politici hebben de taak om deze keuzes te maken. Hier is tegenin te brengen dat tegenwoordig veel besluiten niet worden genomen door het democratische orgaan zelf, maar door de bestuurders (college van burgemeester en wethouders, gedeputeerde staten of het kabinet). Bestuurders hebben onder andere met de invoering van het dualisme en door vergaande mandatering van bevoegdheden de macht gedeeltelijk naar zich toe getrokken. Gemeenteraad, provinciale staten of Tweede Kamer kunnen en moeten hun bestuurders natuurlijk controleren, maar controleren is vanwege de veelheid aan onderwerpen en ook het lagere kennis- en informatieniveau moeilijk. Zeker bij raden en staten ‘winnen’ de professionele bestuurders, gesteund door de ambtenaren, het vaak (gemakkelijk) van de amateur – volksvertegenwoordigers. En vlak ook het politieke gehalte niet uit dat de meerderheid, zijnde de coalitiepartijen, vaak gedwongen is om zijn eigen wethouders (en politieke kopstukken) niet af te vallen.

De keuze voor welk planologisch instrument wordt gebruikt, is hierbij vaak van doorslaggevend belang. Het bestemmingsplan is het meest omvattend planologisch plan met juridische waarborgen van een zorgvuldige vaststelling door de gemeenteraad en een beroepsmogelijkheid plus (onafhankelijke) toetsing door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Alleen is de rol van de provincie sinds de meest recente grote verandering van de Wet ruimtelijke ordening verkleind omdat ze geen bestemmingsplannen meer goedkeuren. Daar staat tegenover dat de provincie nu los van de gemeente een provinciaal ‘inpassingsplan’ mag maken (zie Buitenring Parkstad Limburg). En de Afdeling Bestuursrechtspraak toetst tegenwoordig marginaal. Over het algemeen worden er tegenwoordig minder project- en bestemmingsplanprocedures voor nieuwe ontwikkelingen of bouwplannen gevoerd. Maar ook vroeger werden bestemmingsplanprocedures op grote schaal omzeild door zogenaamde artikel 19 procedures.

De nieuwbouw van Arcus is een groot plan met veel ruimtelijke consequenties. De gemeente en ook Arcus erkennen dat dit bouwplan een majeur plan is. Dat is onder andere herkenbaar aan de vele belangen en ‘omgevingsvraagstukken’ die aan de orde zijn. Denk maar aan de locatiekeuze (Terworm of CBS-weg), het verkeer- en vervoerplan, parkeren (in de buurten erom heen), luchtvervuilingsproblematiek, raakvlakken met het natuurbelangen enz. Voor de twee gebouwen is een stapel papier van 20 centimeter aan teksten en tekeningen geproduceerd. Maar amper voor de gebouwen zelf. De bouwvergunning voor de gebouwen wordt in een tweede fase verleend. Tijdens de zitting ging het ook over van alles behalve de gebouwen zelf.
Je zou verwachten dat voor zo’n ingrijpend plan een stevige ruimtelijke ordeningsprocedure wordt gekozen. Het is raar maar mogelijk dat dit grote plan met al zijn consequenties procedureel via het verlenen van een bouwvergunning wordt geregeld. En dus dat al die verstrekkende belangen (de locatiekeuze, verkeer, natuur enz.) kunnen worden aangemerkt als algemeen belang van een goede ruimtelijke ordening. Met iedereen als belanghebbende, ook in de beroepfase.

Al deze belangen worden afgedaan via een procedure van een bouwvergunning waarbij vrijstelling wordt verleend van het bestemmingsplan. De Provincie Limburg heeft de mogelijkheden om deze procedure te kiezen enkele jaren geleden sterk verbreed. Vrijstelling houdt in dat het bestemmingsplan hier niet meer hoeft te worden nageleefd en dat er ook geen nieuwe bestemmingsplanprocedure hoeft te worden gevolgd als men een (bouw)plan heeft dat niet in het bestaande bestemmingsplan past. De gemeenteraad stelt weliswaar bestemmingsplannen vast, maar B&W hoeven zich daar niet aan te houden. B&W moeten dat natuurlijk wel beargumenteren. Maar in essentie hebben B&W de gemeenteraad uitgeschakeld.

Bij de procedure voor een bouwvergunning mag iedereen inspreken op het ontwerpplan. En B&W moeten ook een rapport maken hoe ze met die zienswijzen omgaan. In het geval van Arcus heeft de gemeente nog best veel aanvullend onderzoek gedaan naar aanleiding van de zienswijzen. (Onder andere een nieuw luchtkwaliteitsonderzoek).
Maar als B&W de bouwvergunning verleend hebben, zijn de mogelijkheden om in beroep te gaan bij de rechtbank ineens veel geringer. Je moet dan ook ‘belanghebbend’ zijn. Het begrip ‘belang hebbend’ wordt wel heel erg eng uitgelegd. Hiervoor geldt een soort afstandscriterium. Burgers zijn alleen ontvankelijk als ze binnen een bepaalde afstand van het nieuwe gebouw wonen. Bij grote gebouwen is dat zo om en nabij 250 – 300 meter en bij kleine gebouwen minder dan 100 meter.
Daar heeft de nieuwe Crisis- en herstelwet nog een schepje bovenop gedaan: vanuit de woonplek moet men dit gebouw ook nog kunnen zien.
De combinatie afstand en zicht leidde bij de vestiging voor de Arcus opleidingen Techniek achter de Hogeschool Zuyd ertoe dat er geen enkele burger ontvankelijk wordt verklaard. Dit bouwplan heeft daardoor helemaal geen inhoudelijke rechterlijke toetsing gekregen. Of dat de bedoeling is van de wetgever? Het komt de gemeente natuurlijk wel erg goed uit dat op deze manier het bouwplan van Arcus immuun is gemaakt voor maatschappelijke weerstand.

Deze weerstand kan ook worden geboden door rechtspersonen met doelstellingen die verband houden met ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld de natuur- en milieuverenigingen. Vanuit de statuten worden deze verenigingen en stichtingen als belanghebbend aangemerkt als er aspecten aan de orde zijn die tot hun doelstellingen behoren. Maar in Heerlen is de kracht van de natuur- en milieubeweging de laatste jaren sterk ingeboet. Onder andere door gebrek aan menskracht is het IVN niet erin geslaagd om in beroep te gaan. De Vereniging Milieudefensie heeft wel beroep aangetekend. Pech daarbij is dat Milieudefensie (mede door mijn toedoen) een amateuristische maar cruciale vormfout heeft gemaakt bij het indienen van het beroepschrift. Het beroepschrift werd ingediend via een webapplicatie van de rechtbank in plaats van per post of fax. Via internet indienen van beroepen staat formeel alleen open voor burgers en niet voor rechtspersonen.
De rechtbank heeft deze vormfout zo zwaar geacht, dat ook Milieudefensie niet-ontvankelijk wordt verklaard. Dat is toch wel triest. Het beroepschrift was op tijd en in goede orde bij de rechtbank ontvangen getuige de ontvangstbevestiging. In deze tijd is blijkbaar de wijze van bezorgen doorslaggevend om aan inhoudelijk recht spreken toe te komen. De rechters zijn hiermee op een gemakkelijke manier van een moeilijke beslissing afgekomen? Dit was in ieder geval niet de meest moedige weg. Voor mij bewijst het ook dat deze rechters, maar wellicht ook de rechterlijke macht over het algemeen, zich hebben neergelegd bij de inperking van hun reikwijdte om beslissingen te nemen.

In vergelijking tot de vormfout van de Vereniging Milieudefensie komt de gemeente wel erg goed weg. De overheid mag zich blijkbaar wel heel veel permitteren. Ik noem behalve de toetsing van de locatiekeuze drie planologische missers.
1. Het gebouw achter de hogeschool mag worden gebouwd op een plek waar de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State in 1999 het vorige bestemmingsplan Geleendal – Eyckholt (het huidige bedrijventerrein Coriopolis) heeft vernietigd. Dit gebied diende bij de natuurlijke bufferzone van Terworm te worden getrokken. Volgens artikel 30 van de Wet ruimtelijke ordening moet de gemeente het door een uitspraak van de Raad van State vernietigde bestemmingsplan repareren en dus voor die delen een nieuw bestemmingsplan opstellen. Dat heeft de gemeente nagelaten en dat kwam nu dus goed uit.
2. Op een groot deel van de huidige bouwlocatie achter de Hogeschool Zuyd is een tijdelijke parkeerplaats aangelegd. Hiervoor is artikel 17 van de Wet ruimtelijke ordening gebruikt die een voorziening voor maximaal vijf jaar toestaat. Na die vijf jaar is de parkeerplaats ook een poos gesloten geweest (maar nu weer in gebruik). De parkeerplaats had eigenlijk opgeruimd moeten worden en het gebied weer teruggegeven aan de natuur. De gemeente kon hier straffeloos de wet overtreden met als bijkomend voordeel dat het nu gebruikte onderzoek naar natuurwaarden op deze plek natuurlijk totaal niets opleverde.
3. De gemeente heeft aangegeven dat de oppervlakte natuur op de bouwplekken van Arcus zou worden gecompenseerd in het gebied Ransdalerveld. Op zich niet zo veel tegen in te brengen, ware het niet dat inmiddels duidelijk is dat dit in de praktijk naar alle waarschijnlijkheid niet zal lukken. Een loze belofte van de gemeente. Het betreffende project (een landinrichting nieuwe stijl) is enkele jaren geleden een stille dood gestorven. En de Ecologische Hoofdstructuur heeft sindsdien ook sterke inperkingen gekregen.
De Provincie Limburg heeft overigens zeer goed geholpen bij het mogelijk maken van bouwplannen in natuurgebieden. Potentiële natuur kan worden vernietigd door de planologische bescherming van de natuur en in het bijzonder de Ecologische Hoofdstructuur sterk in te perken. Dit geldt over het algemeen en in het bijzonder in Terworm. De formeel beschermde gebieden van Terworm zijn doelbewust krap getekend vanwege de andere bedoelingen van de gemeente. Er is bij de begrenzing geen rekening gehouden met de feitelijke (potentiële) natuurwaarden, zoals die in gedegen onderzoek is vastgelegd (en door de uitspraak van de Raad van State bevestigd). En de natuurontwikkeling langs de Valkenburgerweg is verplaatst, al is mij niet bekend waar naar toe.

Dit alles is dus niet getoetst door de rechtbank. En dit vindt zijn oorsprong in de keuze van de planologische procedure door de gemeente. En als ik dan politiek doorredeneer kom ik uit bij een wethouder die (al dan niet con amore) gesteund door de ambtenaren, zijn doorzettingsmacht gebruikt, onvoldoende gehinderd door de meerderheid van de gemeenteraad (coalitie). Deze beperkingen in de democratie en in de planologische besluitvorming kunnen niet meer worden rechtgezet in een beroep op onafhankelijke toetsing. Dat geldt voor het geval Arcus – Terworm, maar ook over het algemeen hapert hier regelmatig ons systeem van ruimtelijke ordening.

En deze planologische onvolkomenheid staat niet op zichzelf. De overheden beschermen zich vaker tegen kritische burgers. De Crisis- en herstelwet heeft de mogelijkheden voor beroep ingeperkt, overheden mogen niet meer onderling procederen (vooral van belang bij de Buitenring) en er mogen geen beroepsgronden of onderzoeken meer worden toegevoegd aan het beroepschrift.
Wordt natuur nog vaak gezien als een linkse hobby; een gezonde leefomgeving, verkeer en vervoer enz. gelden als algemene belangen. Maar met de inperking van criterium ‘belang hebben’ worden dus nagenoeg alle burgers uitgesloten van de rechtsgang. Daarnaast wordt het door de verhoging van de griffierechten zo onaantrekkelijk mogelijk gemaakt om je recht te halen. Dat ‘waag het niet om tegen een overheidsbeslissing in beroep te gaan’ is verder versterkt door verenigingen en stichtingen te dreigen om de subsidie in te trekken als men planologische procedures wil voeren als overleg niets oplevert (waarbij het regelmatig voorkomt dat de overheid zijn zin wil doordrijven).

Dit bestuurlijke handelen is dubieus omdat de overheid ten opzichte van zichzelf niet onafhankelijk is. Het is niet alleen ingegeven door de zorg voor een voldoende zorgvuldige belangenafweging en besluitvorming. Het immuun maken van zichzelf is een eigenbelang dat blijkbaar zwaar meetelt. Het is belangenverstrengeling dat de burger buitenspel zet. Overheden en daarbinnen de machtigere bestuurders drijven hun zin door. De rechtstaat brokkelt hiermee ontoelaatbaar af.

geschreven: 22 oktober 2011

“Pijnlijk” vond wethouder Engelvaart de vragen van de GroenLinks fractie afgelopen donderdag over het potje modder gooien van het huidige college in de richting van oud-wethouder Koning over de illegale huisvesting van Polen op het terrein van de CAH in Dronten. “Maar we kunnen niet om de feiten heen” betoogde de huidige wethouder Ruimtelijke Ordening.

Het hele gedoe begon nadat enkele weken geleden bekend werd dat er plannen zijn voor een huisvesting van enkele honderden Polen (officieel buitenlandse seizoensarbeiders) op het terrein van de Christelijk Agrarisch Hogeschool (CAH) in Dronten. In de bestaande huisvesting voor buitenlandse studenten blijken al enkele jaren ‘Polen’ te zijn ondergebracht en dat is in strijd met het bestemmingsplan. Het college van burgemeester en wethouders liet weten hiervan niet op de hoogte te zijn.

Voormalig wethouder Koning stak zijn verbazing daarover niet onder stoelen of banken op twitter en kennelijk kon het huidige college dat niet over haar kant laten gaan. Dus werd er intern ‘onderzoek’ verricht en daaruit bleek dat ‘wethouder Koning op eigen houtje had geopereerd zonder het college daarvan in kennis te stellen’.

Laat ik zeggen dat het op z’n minst merkwaardig klinkt. Want de toenmalig wethouder zal zonder twijfel door zijn ambtenaren zijn geadviseerd en daarvan zijn ongetwijfeld aantekeningen en verslagen gemaakt. Dat er nu niets te vinden is komt mij als behoorlijk ongeloofwaardig over. Het college heeft de raad beloofd alles ter inzage te leggen voor de gemeenteraad en dan zullen we er zelf eens in gaan zitten spitten.

Maar zelfs als er in de verslagen niets te vinden is was de afdeling wel op de hoogte en als ambtenaren geïnformeerd zijn is het college dat ook, zo simpel werkt dat bij de overheid. Dat de huidige wethouder na anderhalf jaar er niets van wist moet hij natuurlijk niet zijn voorganger verwijten; want hij laat daarmee op z’n minst de verdenking op zich te willen duiken voor zijn verantwoordelijkheid en zo ken ik hem toch niet.

Wordt zonder twijfel vervolgd.

Afgelopen donderdag besprak de commissie op voorstel van GroenLinks de slepende kwestie tussen de gemeente en ‘Frank Patat’, een ondernemer uit Dronten die een snackwagen exploiteerd en naar zijn opvatting niet de juiste standplaats van de gemeente krijgt toegewezen.

Deze portefeuille is in handen van burgemeester De Jonge (om voor mij onverklaarbare redenen overigens) en er lijkt sprake te zijn van een weinig beste chemie tussen de burgemeester en ‘Frank Patat’. De verstandhouding is behoorlijk zuur zo lijkt het. Ondanks dat vrijwel alle fracties aangaven van mening te zijn dat er een oplossing gevonden moet worden blijft de burgemeester onvermurfbaar en weigert hij maar een millimeter van zijn standpunt af te komen, of zoals hij het zelf noemde: “het is een principe kwestie geworden”.

Ik hoop dat collega’s met meer invloed (zetels) zich nog eens tot hem willen richten. Want in het openbaar bestuur moet je niet enkel handelen met het hoofd, naar de letter van de wet, zoals de burgemeester betoogde. Naar mijn opvatting moet je ook kijken naar de geest van de wet, met een warm hart voor medemensen, met barmhartigheid en mededogen. Termen die -zo lijken mij- bij een CDA-burgemeester toch enige herkenning zouden moeten oproepen.

Hieronder mijn inbreng van afgelopen donderdag in eerste termijn:

Voorzitter,

Met enige aarzeling heb ik bij de raadsvergadering gevraagd deze brief naar de commissie van vandaag op te waarderen. Niet omdat ik de inhoud niet belangwekkend genoeg vind, maar omdat we in dit huis de goede gewoonte hebben om geen individuele gevallen te bespreken. Dat vind ik ten principale ook een te huldigen uitgangspunt. Maar laat ik maar een oud spreekwoord van stal halen dat stelt: dat uitzonderingen de regel bevestigen.

Voorzitter, als je kijkt naar het verhaal zoals de heer Van Flierenburg in zijn brieven naar voren brengt zie ik een ondernemer die graag zijn brood wil verdienen in onze gemeente maar vastloopt in de weerbarstigheid van de bureaucratie. Daarin heeft hij wellicht ook niet altijd even handig geopereerd of altijd de juiste keuzes gemaakt. Maar wie zonder zonden is werpe de eerste steen, zou ik willen zeggen.

De overheid is er ten dienste van de bevolking en niet omgekeerd. Datzelfde geldt vanzelfsprekend voor ondernemers en de meer algemene vraag die ik aan het college zou willen stellen is of u zich verantwoordelijk voelt voor onze ondernemers in de gemeente.

Ik bedoel daar dit mee: als iemand een bepaalde standplaats inneemt om zijn onderneming te drijven en die ondernemer moet daar vertrekken, voelt u zich dan verantwoordelijk om iemand een nieuwe plaats aan te bieden of daar op z’n minst pro-actief met de ondernemer naar te zoeken?

Als je kijkt hoe dat in het voorliggende geval is gegaan heb ik daar wel wat opmerkingen bij. Want een keuze is niet altijd een vrijwillige. Als de opties een tijdelijke standplaats zijn of geen standplaats is dat natuurlijk geen daadwerkelijke keuze die je in vrijheid maken kan als je in Dronten wilt blijven ondernemen.

Voorzitter, ik ben niet van plan om hier het hele geval hier te gaan zitten uitbenen. Dat lijkt me ook niet de bedoeling. GroenLinks zou het college willen vragen te zoeken naar een daadwerkelijke, definitieve, oplossing. Dat een inwoner misschien lastig is mag zo zijn, maar wil niet zeggen dat je die niet ten dienste moet zijn. Dat iemand in zijn verleden dingen heeft gedaan die niet kunnen mag zo zijn, maar in onze rechtstaat is je dat vergeven als je de straf daarvoor hebt aanvaard. Als iemand in Dronten zijn brood wil verdienen om zo zijn eigen broek te kunnen ophouden, zijn verplichtingen te voldoen en daardoor geen gebruik hoeft te maken van de vangnetten die de maatschappij heeft gesteld, moeten we dat volgens mij toejuichen en verder helpen. Of anders gezegd: vooral niet tegenwerken.

Natuurlijk voorzitter, ieder verhaal kent twee kanten en GroenLinks is daar bepaald niet blind voor. Maar wij zouden wel graag willen dat het college ondernemers in redelijkheid steunt in het voeren van hun onderneming. Het argument dat wij in deze zaak hebben gehoord dat het beleid geen nieuwe standplaatsen toelaat zou ik het college echt met klem willen ontraden in het vervolg. Want onze raad stelt bijkans maandelijks een wijziging bestemmingsplan vast. Dat zijn stuk voor stuk gevallen die binnen het bestaande beleid van het bestemmingplan niet kunnen. Maar dan werken we mee aan aanpassing van het beleid. Doet u dat nu ook en komt u tot een snelle tijdelijke oplossing voor de tijd dat er gezocht wordt naar en acceptabele definitieve oplossing.

Daarbij zeg ik ook, via u voorzitter, in de richting van de heer Van Flierenburg: werkt u nu mee aan hetgeen de gemeente van u vraagt aan regels en procedures. Vergeet wat er in het verleden is gebeurd en ga met het college nu opzoek naar een snelle oplossing. Want voorzitter, ik neem aan dat het college die toezegging vanavond toch zeker wel zal doen?

Dankuwel.

Woensdagavond werd de raad en de klankbordgroep geïnformeerd over het nieuwe plan voor De Koepel. Het nieuwe plan waarvoor het college het oorspronkelijke plan voor € 2,8 miljoen heeft afgekocht. Een plan met een beperkt aantal grote villa’s, bedoelt om winst te maken… In hoeverre dat lukt is nog de vraag.

Natuurlijk lag er tot een half jaar geleden nog een ander plan voor De Koepel na de verplaatsing van de atletiekbaan naar hun nieuwe accommodatie in Stadhouderspark. Een plan voor 90 woningen van sociaal tot duur en van huur tot koop. Een plan waarmee de verplaatsing van de atletiekbaan en een deel van de aanleg van de ontsluitingsweg werd betaald. Niet gebaseerd op winst maken, maar op een visie op gemengd wonen. De nieuwe coalitie wil vooral winst maken en kocht daarom het plan af voor € 2,8 miljoen om er 20 tot 30 grote kavels voor villa’s. Als deze duur verkocht zouden worden dan werd dat allemaal terugverdient.

Nu heeft het college een bureau in de arm genomen in een verkavelingsplan te maken. Positief is dat het uitgangspunt nog steeds is om de groene structuren te behouden. Wat verder opviel was dat het college in haar opdracht verder kijkt dan alleen het gebied van het oude plan (oude atletiekbaan en grasveld aan zuidzijde) en meteen de hele Koepel inclusief de tennisbaan, scouting en paardenveldjes aan de Kennedylaan meeneemt als fase 2. Dit kan later nog een keer worden ontwikkelt aldus wethouder Peter Pennings (GB).

Voor fase 1 zijn in de schets voorlopig 32 kavels ingetekend. Of dat allemaal gaat passen moet nog nader uitgewerkt worden. Wat opvalt is wel dat het college een groter oppervlakte wil gaan bebouwen dan in het plan zoals dat in de raad was voorgelegd in maart. Daar werd gesproken over 15.000 m2, nu spreekt de wethouder over 28.000 tot 30.000 m2 (tegenover 19.344 m2 in het oorspronkelijke plan voor 90 woningen). Gevolg van dit nieuwe plan is ook dat veel reeds uitgevoerde onderzoeken overgedaan moeten worden. Soms omdat het simpelweg een ander plan is (andere oppervlakte verharding), maar sommige ook simpelweg omdat de oude onderzoeken inmiddels niet meer geldig zijn voor het vaststellen van een nieuw bestemmingsplan. Allemaal kosten die terugverdiend moeten worden met de verkoop.

Belangrijke vraag is natuurlijk of het college nog steeds de financiële taakstelling denkt te halen. Ja, stelde de wethouder woensdag, maar het moet allemaal nog wel verder uitgezocht en ingepast worden. In maart gaf het college aan € 100.000,- winst te kunnen maken. Te weinig stelde GB en D66 toen al, gooi die grondprijs maar omhoog. Of de winst echt miljoenen zal zijn hangt echter af van de animo. Immers, 90 gemêleerde huur- en koopwoningen zijn voor een groter publiek bereikbaar. Dit nieuwe plan slechts voor de happy few.

In de eerste helft van het vorige decennium, in de aanloop naar het bestemmingsplan Marken, is de noodzaak van nieuwe woningen voor starters en senioren besproken. Over die noodzaak was men het raadsbreed eens. Vervolgens heeft dit in het bestemmingsplan tot een lijstje uitbreidingslocaties geleid. Hier was de Bennewerf er een van. Maar deze locaties zijn in 2006 door de Raad van State geschrapt.

lees verder

De PvdA heeft opgevangen dat de staatssecretaris van gevangeniszaken Fred Teeven een nieuwe gevangenis wil laten bouwen in Limburg. Dat die nodig is, wist ik niet. De laatste berichten die ik over gevangenissen hoorde, was dat er onterecht asielzoekers in worden opgesloten en dat er eentje die toch leeg stond aan België wordt verhuurd.

Maar goed, de PvdA van Kerkrade wil die best naar Parkstad Limburg en “het liefst zo dicht mogelijk bij Kerkrade” halen en wel op het hoogwaardige bedrijventerrein Avantis plaatsen. En 200 banen, dat is niet mis. Ze willen ‘m niet in Kerkrade. Dat is toch wel erg goedgeefs, je zou het zelfs onbaatzuchtig noemen, en vooral een mooie blijk van de wil tot samenwerking in Parkstad Limburg. Blijkbaar heeft Kerkrade zelf geen mooi terrein meer binnen de gemeentegrenzen. Er mogen natuurlijk wel mensen uit Kerkrade gaan werken. En blijkbaar wil de PvdA de bezoekende familieleden en vrienden van de aldaar verblijvende Kerkradenaren geen wereldreis laten maken? (Wel via de Buitenring, zoals de provincie die gepland heeft?) En Avantis is toch wel de meest ver weg gelegen plek van Heerlen dus zullen de meeste Heerlenaren zich niet storen aan een gevangenis op Avantis.

Bedrijventerreinleider René Seijben is gelijk blij, want dan heeft hij weer een plekje gevuld. Maar hij geeft terecht aan dat het bestemmingsplan hier niet in voorziet. Daar is wel een mouw aan te passen. Avantis gaat prat op de sterke relaties tussen de onderzoekers van die hoogwaardige bedrijven en de universiteiten en hoge scholen in de buurt. We krijgen dan wellicht een productiehal voor wasknijpers of zo erbij, maar dat gevang moet wel een enorm uitdagend onderzoeksobject worden voor onze sociale wetenschappers. Die krijgen daar zeker ook nieuwe energie van.

Maar dan toch die ruimtelijke ordening. Als we al een gevangenis van Kerkrade krijgen, dan mag Heerlen toch zelf wel bepalen waar die zou moeten komen? Wij Heerlenaren en onze gemeenteraad voorop, plaatsen een gevangenis niet aan de rand van de samenleving. De vorige keer dat ons een gevangenis werd aangeboden, zou deze worden gebouwd waar nu het nieuwe gebouw van het CBS staat. Maar daar tegenover is echt nog plaats genoeg. Zelfs voor een gevangens als die een beetje schaamgroen erom heen krijgt en voor zover dan nog zichtbaar een aardige architectuur. Alleen jammer van die krimpende bevolking, dat operatie Hartslag zo geslaagd is en de opvang in Domushuizen en Exodus zo prima functioneert, dat Heerlen de bewoners bij elkaar moet schrapen.

Het bericht hierover stond in de regionale kranten Limburgs Dagblad en Dagblad de Limburger van zaterdag 8 oktober 2010.

Tijdens de verkiezingscampagne in 2010 hadden de partijen die nu deel uitmaken van het College in Waterland de mond vol over hoe belangrijk ze het groen in deze gemeente wel niet vonden. Dat resulteerde tijdens de verkiezingsdebatten soms in een wedstrijdje ver plassen, om aan de potentiële kiezer te laten zien wie groen, groenerderder, groenst zou zijn. Hoe anders is het nu deze partijen in het college zitten.

lees verder

Tijdens de raadsvergadering van 22 september jongstleden kwam het project "van Vlierden" aan de Lagedijk in Katwoude aan de orde. Net als de inwoners van Katwoude heeft GroenLinks zich vanaf het begin van de planvorming op deze locatie zorgen gemaakt over het grote aantal woningen en de gevolgen voor de verkeersveiligheid, volksgezondheid en bevolkingsgroei, het landelijke karakter, de cultuur en de identiteit van Katwoude.

lees verder

Onlangs ontvingen de raadsfracties een brief waarin een mevrouw uit Bennekom vroeg om een raadsonderzoek over de gang van zaken bij de bouw op het oud ziekenhuis terrein langs de A12 door Opella.

Een raadsonderzoek wordt niet vaak uitgevoerd en het is dan ook een zwaar middel. De laatste keer dat in Ede een dergelijk onderzoek is uitgevoerd, was vier jaar terug bij de Dikkenberg. In het raadsonderzoek zou het handelen van Opella bij de gebiedsontwikkeling langs de A12 en de verwevenheid van de gemeente Ede hierbij, onder de loep moeten worden genomen. Deze verwevenheid zou voor de gemeente volgens de mevrouw, een belemmering kunnen zijn voor een objectieve beoordeling.

Als je je verdiept in het dossier, kun je de vraag enigszins begrijpen. Het lijkt er op alsof de gemeente het belang van Opella boven andere belangen stelt. Alle zienswijzen en bezwaren zijn aan de kant geschoven. Er moest vooral gebouwd kunnen worden. In de loop der tijd is men mevrouw als querulant gaan beschouwen waar “toch niet mee te praten viel”. De bezwaarschriftencommissie en de Rechtbank in Arnhem hebben mevrouw diverse keren in het gelijk gesteld, maar het college heeft zich daar gewoon niet veel van aangetrokken. Een greep uit het dossier: 

• Kapvergunning bomen langs A12 is tweemaal vernietigd door de rechtbank en in de derde procedure was het te laat omdat de bomen al gekapt waren,
• De bewuste bomen zijn in strijd met de Flora en Faunawet in het broedseizoen gekapt,
• Op het terrein zijn rond oude gebouwen diverse bomen zonder vergunning geveld,
• In plaats van te boren, zijn de heipalen voor het geluidsscherm de grond in geslagen, ook op 10 meter afstand van een monumentale boerderij,
• In de civiele procedure om de schade van het heien en andere werkzaamheden te verhalen verschuilen aannemers en gemeente zich achter elkaar,
• Voor de reeds gerealiseerde nieuwbouw ontbreekt een nadrukkelijke goedkeuring door de welstandscommissie.

Jarenlang werd gesproken van een kwalitatief hoogstaande inrichting van de openbare ruimte. De realiteit is dat de bebouwing erg compact is, er weinig aandacht is voor de inrichting van de omgeving, de aanplant op het talud van de A12 als mislukt mag worden beschouwd, de fietsenstallingen in de voortuintjes wat armoedig aan doen en er niet half verdiept kan worden geparkeerd. Dat Opella zich hiermee onttrekt aan bepalingen van het voor hen opgestelde bestemmingsplan negeert het college.

De werkzaamheden aan het in aanbouw zijnde 3e gebouw liggen overigens al een tijd stil. En in het laatste oude gebouw, dat niet voldoet aan de normen van fatsoenlijke huisvesting, zijn toch weer ouderen ondergebracht voor de duur van 3 jaar.

Je zou voor minder het vertrouwen in de overheid opzeggen. Het zou daarom goed zijn als de gemeente Ede alle procedures stop zet en eerst eens echt oplossingsgericht met mevrouw in gesprek gaat. Eventueel met een mediator. Een raadsonderzoek kan daarna altijd nog.

Op dinsdag 5 juli a.s. zal de gemeenteraad opnieuw moeten stemmen over het bestemmingsplan Beneluxweg-Zuid. De kern van dit bestemmingsplan is het toestaan van de bouw van een nieuw kantoor van Oranjewoud op een zichtlocatie langs de A27. De officiële reden van het opnieuw stemmen over dit bestemmingsplan is dat er sprake is van nieuwe informatie. De inofficiële reden is, dat het College verwacht dat een tweetal raadsleden, de heren De Laat en Cicek, nu wel aanwezig zijn.

read more

Op donderdag 10 februari jongstleden wees een meerderheid van de Raad het voorontwerp bestemmingsplan Winkelpanden Monnickendam van de hand. Een merkwaardig besluit waarmee de ontwikkeling van de binnenstad van Monnickendam op losse schroeven wordt gezet.

lees verder

Beste raadsleden,
De gemeente Zwolle heeft de vervelende eigenschap om de problemen in stukjes te knippen en die in volgorde van politieke urgentie aan te pakken. Bij elke deeloplossing sluit ze opties af. Tegen de tijd dat de burgers aan de beurt zijn, zijn alle opties vergeven en staan de burgers voor voldongen feiten: “Jammer maar helaas voor u, het kan niet anders!”
(…)
De communicatie van de gemeente in voor burgers relevante kwesties lijkt er vooral op gericht om de burgers te laten zien hoe goed de gemeente het doet. En als de burger daar niet in meegaat is het: “Bent u het er niet mee eens? Dan zal ik het u nog een keertje uitleggen!”
(…)
Als burgers met hun inhoudelijke zienswijzen komen, worden die niet inhoudelijk (bestuurlijk of ambtelijk) behandeld, maar juridisch. Bij de juristen gaat het maar om één ding: ‘kunnen wij een verhaal in elkaar knutselen waarmee de gemeente zichzelf wijs kan maken dat ze  formeel ‘rechtmatig’ gehandeld heeft?’ Als dank voor de bewezen diensten krijgen de participerende burgers
vervolgens een gedrocht in handen geduwd: de beruchte ‘Nota van  Inspraak en Overleg’. Daarin kunnen ze lezen dat zij het ‘jammer maar helaas het spijt ons ook nu weer maar het is niet anders’ bij het verkeerde eind hebben. Burgers die daar achter komen besluiten nogal eens om het gevecht zelf ook juridisch te gaan voeren. En verliezen dat dus óók. Althans bij de gemeente. Bij de RvS en de rechter wil dat nog wel eens anders liggen.
(…)
Op een enkele uitzondering na, heb ik de gemeente leren kennen als een club die ondanks alle schijn van het tegendeel aan het einde van de rit altijd haar zin wil hebben en daarbij bovendien ook nog eens altijd haar gelijk wil hebben. En daarbij geen middel schuwt. Als burger krijgt je daar een keer genoeg van.
(…)
We praten hier niet over plooitjes gladstrijken, maar over fundamenteel en al jarenlang negeren van belangen van burgers. Dat kunt u niet glad strijken in een praatclubje. Dat dient fundamenteel en formeel te worden aangepakt.

Een betrokken en participerende burger*

 

Beste burger,
Het hoge woord moet er maar meteen uit: het is allemaal waar wat je zegt, toch heb je het volkomen bij het verkeerde eind. Je ziet de gemeente namelijk als tegenstander. Dit is een fundamentele vergissing en een vreselijke bron van misverstanden en aanhoudende ellende.

Eerst maar eens wat er allemaal waar is van je aanklacht.

De gemeente stelt burgers nogal eens voor voldongen feiten. – Ja.
Problemen worden in volgorde van politieke urgentie aangepakt. – Klopt.
Daartoe worden nogal eens kwesties in deelproblemen uiteengetrokken. – Heel menselijk inderdaad.
Ambtenaren en wethouders verdedigen een ingenomen standpunt en leggen graag nog eens uit waarom. – Absoluut aan de orde van de dag, al zijn er ook flink wat gevallen bekend waarin men zich laat overtuigen door individuele burgers of belangengroepen. Er zijn al heel wat bomen gered, fietspaden gestrooid, woningen minder of ergens anders gebouwd, rotondes aangelegd, wegen verbreed of juist versmald, fietsenklemmen geplaatst, busroutes gewijzigd, parken beter ingericht, speeltoestellen vernieuwd en er is , om iets heel anders te noemen, een complete daklozenopvang naar een betere plek gedirigeerd door de beargumenteerde inbreng van individuele of groepen burgers die de moeite namen mee te denken en mee te praten.

En ja, als na een interactief beleidsproces – in Zwolle is daarvoor de term ‘beginspraak’ in zwang –  de uitkomsten van het overleg met alle belanghebbenden worden verankerd, slaan alle partijen de formeel-juridische weg in van bestemmingsplan, zienswijzen en beroepsmogelijkheden. – Zeker, partijen die eerst samen aan de overlegtafel hebben geprobeerd een goed plan te maken, kunnen in het vervolg van het traject alsnog een juridisch geschil aangaan. Gelukkig maar dat die mogelijkheid er is: anders zou je ook zomaar het slachtoffer kunnen worden van een clubje dat in een mooi participatieproces de eigen gedeelde belangen doordrukt ten koste van jouw belang, zonder dat er ooit nog een mens naar omkijkt. Dat hebben we gelukkig netjes geregeld in ons systeem van checks and balances.

Maar, maar, maar

“De gemeente”, dat zijn wij allemaal. De gemeente is niet een abstracte organisatie waarvan de werknemers jou als burger eens lekker hun wil kunnen opleggen.

De voldongen feiten waar je het over hebt, zijn tot stand gekomen in een democratisch proces. De gekozen volksvertegenwoordigers leggen bijvoorbeeld van tevoren de voorwaarden vast waaraan de uitkomsten van een planproces met alle betrokken partijen moeten voldoen. Als de gemeenteraad bepaalt dat er aan de rand van de binnenstad nog zoveel woningen bij moeten komen, dan is dat een voldongen feit waar alle participerende burgers die aan de tekentafel zitten, het mee moeten doen. Dat is niet om de betrokken burger die van het parkeerterrein daar graag een mooi park wil maken, dwars te zitten. Dat is omdat voor de meerderheid in de raad het belang van die woningen voor de stad het zwaarste weegt. Zo zijn de spelregels nu eenmaal. Die raad is er nu juist om alle belangen een stem te geven en tegen elkaar af te wegen en de knopen door te hakken.

Die raad is er ook om de problemen aan te pakken in volgorde van belangrijkheid. En daarbij  te letten op de kosten. Het fietsparkeerprobleem op het plein waaraan theater Odeon, filmtheater Het Fraterhuis en Museum de Fundatie ligt los je misschien het beste op door de lege discotheek om de hoek op te kopen en om te bouwen tot fietsenstalling. Maar die paar miljoen zijn ook dringend gewenst voor urgentere problemen in de stad. Daar hoeft de individuele burger-kroegeigenaar die geen fietsen voor zijn terras wil geen rekening mee te houden. Maar de volksvertegenwoordiging wel. Daarom stelt de gemeenteraad in het algemeen belang de grenzen vast, waarbinnen verder iedereen mag opkomen  voor zijn eigen stokpaardjes, fantastische ideeën en particuliere belangen.

En de gemeente die zoals je zegt ‘haar zin wil hebben’ heeft in dit soort gevallen volgens de spelregels per definitie gelijk. Die ambtenaren die nog eens uitleggen waarom echt niet kan wat je wil, zijn de uitvoerders van het beleid dat wij raadsleden namens alle Zwollenaren vaststellen in het belang van de hele stad en haar inwoners.

Groene en Linkse groet,
Patrick Rijke
lid gemeenteraad Zwolle

 

*de citaten zijn uit een werkelijk verstuurde e-mail, waarin de betreffende inwoner van Zwolle zichzelf als zodanig betitelt.

   

 

   

Door het storten van slib in waterplassen vindt er in Nederland een sluipende milieuramp plaats. Op 80 plaatsen wordt slib gestort en het gaat om flinke hoeveelheden. Zo wordt de Rosandepolder bij Arnhem van 20 meter diep teruggebracht naar 6 meter diep. In Ede wordt slib gestort in de grote Veenderplas bij Lunteren. Door het storten van slib worden de bronnen voor kwelwater afgedekt waardoor er geen schoon water meer in de plassen kan komen. Hierdoor neemt de kwaliteit van het water in de plas langzaam af. Ecologen spreken van een fosfaatbom in de wateren. Het verstoorde ecologisch evenwicht door een verhoogd fosfaatgehalte zal een forse achteruitgang van de ecologie tot gevolg hebben waardoor vissen sterven en de groei van de schadelijke blauwalg wordt bevorderd. De ecologen spreken ook de mening van het rijk tegen dat het verontdiepen van de plassen de biodiversiteit oftewel de soortenrijkdom, ten goede komt. Juist bij ondiepe plassen hebben het weer, de wind en vissen die de bodem omwoelen, grotere invloed op het vrijmaken van fosfaat dan bij diepe plassen met alle negatieve gevolgen van dien. Als blauwalg eenmaal in de plassen zit moeten hoge kosten worden gemaakt om het ecologisch evenwicht te herstellen. Zo wordt aan de Loosdrechtse plassen veel geld uitgegeven om ijzerchloride toe te voegen aan het water en om brasem weg te vissen omdat die vissen het fosfaat loswoelen van de bodem. Ook hier geldt dus dat voorkomen altijd nog beter is dan genezen. Eén voorspelling van de ecologen is voor de Veenderplas helaas al uitgekomen. Er is daar inmiddels blauwalg aangetroffen.

Dat het ook anders kan bewijst de gemeente Deventer bij de geplande stort in de Linderveldplas. Vanuit de zorgplicht voor haar inwoners heeft zij duidelijk gemaakt dat het belang van de stort niet opweegt tegen de gezondheidsrisico’s van de bodem- en grondwaterverontreiniging. Ze zijn daar zelfs nog verder gegaan door ook het bestemmingsplan aan te passen en het gebied waarin de Linderveldplas ligt aan te wijzen als natuurgebied. Dan is het storten van slib al helemaal “uit den boze”. Maar ja, daar staat wel een GroenLinks wethouder aan het roer. Dat het ook anders moet kan de tweede kamer binnenkort bewijzen als deze hierover debatteert. Maar met de opportunistische wind die in Nederland waait is er weinig hoop.

     

In de afgelopen raadsvergadering stond de Brief d.d. 29 juni 2010 van het college B&W inzake het voornemen een projectbesluit te nemen voor het oprichten van een winkel en 2 appartementen aan het Zuideinde 30 in Monnickendam op de agenda van het voorbereidende deel. Hier kunt u de bijdrage van Frans Ronchetti raadslid namens GroenLinks Waterland lezen.

lees verder