Vanaf menig preekstoel zullen vanochtend interessantere politieke uitspraken zijn gedaan dan door predikante en partijvoorzitter Ruth Peetoom tijdens haar optreden in Buitenhof. Zoals wel meer CDA-politici die fris en enthousiast aan hun klus bezig begonnen, is Peetoom inmiddels bevangen geraakt door de vertrouwde christendemocratische nietszeggendheid. Waarin eigen standpunten en compromissen niet meer uit elkaar te houden zijn, omdat het CDA zó graag wil meebesturen dat het nauwelijks meer weet wat dat is, een eigen standpunt. Wie de verkiezingsprogramma’s van het CDA leest, ziet daar een brij aan kleurloze teksten waar noch VVD, noch PvdA zich een buil aan kunnen vallen. Sterker nog, een ruime congresmeerderheid koos anderhalf jaar geleden voor samenwerking met een partij die van het beledigen van gelovigen een sport heeft gemaakt (oh nee, van het geloof, oh nee, van de ideologie) en Maxime Verhagen jubelde dat er zoveel CDA-punten waren binnengehaald.

Inmiddels heeft het CDA zichzelf herontdekt als sociaal voelende en internationaal georiënteerde partij. Nu kan ik mij de opluchting voorstellen wanneer je van het juk van de PVV wordt bevrijd, maar die klinkt weinig geloofwaardig uit de mond van degenen die deze samenwerking zo vurig hebben verdedigd en effectief het verzet van verstandige partijgenoten hebben gesmoord. Qua opportunisme kent Henk Bleker zijn gelijke niet, maar Liesbeth Spies deed afgelopen week een verdienstelijke poging. Iets met het hoofd en het hart, geloof ik. Overigens viel me de tekstuitleg van Peetoom op dit onderwerp erg tegen, zeker van een theologe.

Afgelopen donderdag mocht ik mijn studenten iets uitleggen over partijstrategieën: de politicoloog Kaare Strøm onderscheidt hierbij het streven naar stemmen (vote-seeking), beleid (policy-seeking) en regeringsmacht (office-seeking). Politieke partijen proberen een voor henzelf geschikte combinatie van deze drie strategieën te vinden. Het is logisch dat je om mee te regeren een aantal zetels nodig hebt – en bij een grote verkiezingszege kan men niet zomaar om je heen. Maar als je inhoudelijk heel ver van anderen afstaat, wordt dat regeren ondanks een groot aantal zetels misschien toch lastig. Op mijn vraag welke partij in Nederland vooral door office seeking wordt gekenmerkt, was het antwoord rap en zonder enige twijfel: dat is het CDA. En we hebben zeker niet alleen maar linkse studenten in Utrecht…

Ergens vind ik het toch wel jammer dat het CDA weer terug bij af is. Ik luister altijd graag naar de verhalen van Jack de Vries (zelfs bij DWDD), maar nu hij campagneleider van Eerlijk Helder Henk is, heeft hij voor mij toch wel definitief afgedaan. Ik begon tot mijn eigen verbazing Maxime Verhagen tijdens zijn optreden bij Pauw & Witteman zowaar een beetje sympathiek te vinden en juist nu verlaat hij de politiek. Mijn enige hoop is nog gevestigd op Sybrand van Haersma Buma, die al sinds ik hem als beginnend Kamerlid aan het werk zag, een prettige en betrouwbare indruk maakt. Maar ja, hij zal wel lijsttrekker worden en we weten wat dat met een CDA’er doet.

Op zaterdag 28 april was ik te gast bij Alles Mag op Zaterdag, het wekelijkse achtergrondprogramma van Omroep Brabant. Het radioprogramma werd live uitgezonden van de algemene ledenvergadering van het CDA Brabant in Goirle. Tafelgenoten waren kandidaat-lijsttrekker van het CDA Marcel Wintels, CDA-Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg en oud-Kamerlid voor de PvdA Jan Boelhouwer. 

DE UITZENDING IS HIER TERUG TE LUISTEREN

In de partij voel ik brede steun voor het Lenteakkoord dat partijleider Jolande Sap deze week samen met D66 en de ChristenUnie sloot met VVD en CDA. GroenLinks neemt verantwoordelijkheid in tijden van crisis. Wij stoppen de ernstigste bezuinigingen van dit kabinet, we nemen moeilijke maatregelen en we hebben de moed om de echte problemen aan te pakken. GroenLinks kiest niet voor de makkelijkste weg, maar voor de mensen en de natuur die onder druk staan.

Dit is de meest groene begroting in jaren. We stoppen de bezuinigingen op openbaar vervoer, maken fossiele energie duurder en zonnepanelen goedkoper. Bovendien investeren we in de natuur, die staatssecretaris Bleker juist aan het afbreken was. Ik haalde tijdens de uitzending uit naar het CDA, die tijdens de gedoogconstructie met de PVV roulette heeft gespeeld met de toekomst van Nederland.

De toenemende invloed van de PVV Nederland heeft Nederland nukkig gemaakt. Terwijl we een prachtig land zijn. In de jaren ’90 waren we nog wereldwijd voorloper met duurzaamheid en economie. Dit Lenteakkoord is een hoopvolle nieuwe start na jaren van pessimisme. Natuurlijk zijn er meer groene en sociale maatregelen nodig. Iedereen in Nederland heeft recht op gelijke kansen, nu en in de toekomst.

GroenLinks is duurzamer dan de SP, linkser dan D66 en heeft deze week – in tegenstelling tot de PvdA – getoond verantwoordelijkheid te nemen. GroenLinks Brabant heeft dan ook alle vertrouwen in de verkiezingen van 12 september.

DOE MEE MET DE CAMPAGNE!

Kunduz-coalitie, wandelgangakkoord, SASJA (Sybrand, Alexander, Stef, Jolande en Arie) of lenteakkoord; hoe je het noemt geeft eigenlijk al aan wat je ervan vindt. Het stabiliteitsprogrammma voor 2013 dat gistermiddag door GroenLinks, D66, ChristenUnie, de VVD en het CDA werd gepresenteerd.

De gedoogcoalitie onderhandelde er zonder succes zeven werken over in het Catshuis. Maar vijf partijen in de Tweede Kamer hadden aan 48 uur genoeg om een akkoord in elkaar te timmeren. De media schrijven vandaag vol lof over het het huzarenstukje, waarin vier maanden voor de verkiezingen, vijf moedige politieke leiders ‘over hun eigen schaduw heen sprongen.’ Of zoals Volkskrant-collumniste Sheila Sitalsing schrijft: “Eerst gaan we ons laven aan de wilde gedachte dat tussen alle politieke versplintering, al het cynisme, al die roeptoeterende clowns en operettefiguren aan de flanken, Nederland nog steeds Nederland is. Een bestuurbaar land waar je met ouderwets polderen en een vleugje durf bergen kan verzetten. Waar de mensen, wanneer het water komt, eendrachtig een treintje maken en zandzakken gaan stapelen.”

Iedereen heeft er een mening over. Had Samsom wel mee moeten doen, of juist niet?  Wat vinden de kiezers ervan? Wie heeft er een strategische fout gemaakt? In alle politieke commotie dreigt de inhoud weer eens overschaduwt te worden. Want wat staat er eigenlijk in het stabiliteitsprogramma? Hoe komt het dat GroenLinks haar handtekening hier onder heeft kunnen zetten en wat is daar volgens de PvdA en de SP zo op tegen?

Terugdraaien bezuinigingen op kwetsbare groepen (o.a. op het PGB en Passend Onderwijs)

GroenLinks, D66 en ChristenUnie hebben flink oppositiegevoerd tegen een aantal pijnlijke maatregelen van dit kabinet. Het stabiliteitsprogramma bevat een aantal maatregelen om de overheidsbegroting op orde te krijgen, maar de partijen wilden ook duidelijk maken dat zij heel andere keuzes maken dan de VVD en het CDA met de PVV konden maken. De meest besproken bezuinigingen van het kabinet Rutte I worden daarom teruggedraaid. Hoofdlijn van het stabiliteitsprogramma is dat kwetsbare groepen meer worden ontzien en dat in plaats van de kaasschaafmethode, Nederland een aantal grote hervormingen zal ondergaan.

Jolande Sap noemde in het Kamerdebat van dinsdag al dat de bezuinigingen op natuur, het Passend Onderwijs en de de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) van tafel moesten, wilde GroenLinks voor een begroting voor 2013 tekenen. Uiteindelijk heeft ze nog  veel meer binnengehaald, maar het terugdraaien van deze bezuinigingen zijn een belangrijk kenmerk. De PGB’s, waarmee zorgbehoevende een budget krijgen waarmee ze zelf zorg kunnen inkopen, werden in de originele kabinetsplannen vrijwel geheel geschrapt. Dat gaat nu niet door.

Ook de bezuinigingen op het passend onderwijs gaat niet door. Het gaat dan om de bezuinigingen die het kabinet wilde invoeren op bijzonder onderwijs en begeleiding voor leerlingen met gedrags-  of leerproblemen. Dit zou leidden tot verlies van veel banen in het bijzonder onderwijs, maar ook tot grotere klassen, wachtlijsten voor het bijzonder onderwijs en zorgleerlingen die in het regulier onderwijs hun hoofd boven water moeten zien te houden zonder geld voor extra begeleiding.

De bezuiniging op griffierechten, waarmee het een stuk duurder wordt om een zaak voor de rechter te brengen, wordt eveneens teruggedraaid. Ook de cultuursector wordt iets gecompenseerd voor de harde bezuinigingen waar zij mee te maken hebben gekregen: uitvoerende kunst komt weer in het lage BTW-tarief.

De huishoudinkomenstoets, waarmee mensen hun uitkering verliezen als een inwonend familielid, bijvoorbeeld een kind, een inkomen verwerft, wordt ook teruggedraaid. Met name wethouders van de grote steden maakten zich om deze maatregel grote zorgen. Ook de 100 miljoen bezuinigingen op preventieve/palliatieve zorg worden teruggedraaid, net zoals er 40 miljoen bezuinigingen via de eigen bijdrage voor de GGZ.

Een andere bezuinigingspost van het kabinet, het openbaar vervoer, wordt ook gespaard door het stabiliteitsprogramma. Tot slot gaan ook de bezuinigingen van Bleker op natuur niet door. In het natuurakkoord dat de staatssecretaris met provincies heeft gesloten staat dat zij verantwoordelijk worden voor het natuurbeleid, maar dat zij daar wel fors minder geld voor krijgen dan het rijk nu aan natuurbeleid uitgeeft. Natuurorganisaties reageerden vandaag positief doordat het stabiliteitsprogramma meld dat er in 2013 200 miljoen extra voor natuur beschikbaar komt.

De zware bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking die tijdens de Catshuisonderhandelingen dreigden zijn nog niet doorgevoerd, maar het was duidelijk dat er met de PVV geen akkoord te maken viel, zonder een hele  forse korting op de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking. Dat is nu ook van de baan, Nederland blijft 0,7% van haar BNP aan ontwikkelingssamenwerking uitgeven.

Groene Agenda

In het stabiliteitsprogramma zit bovendien een hele indrukwekkende groene agenda, door een combinatie van maatregelen. Het belastingstelsel wordt ingrijpend vergroent door vervuilende energie zwaarder te belasten. Het stabiliteitsprogramma noemt in dit kader de aardgasheffing, kolenbelasting, rode diesel, leidingwater en eurovignet. De onbelaste reiskostenvergoeding, inclusief het onbelaste privégebruik van lease-auto’s wordt afgeschaft, waardoor het aantrekkelijker wordt om dichter bij je werkt te gaan wonen.

Daarnaast wordt er  280 miljoen uitgegeven voor verduurzaming van de economie, onder meer voor woningisolatie. Er is sprake van dat zonnepanelen onder het lage BTW-tarief van 6% gaan vallen. En zoals gezegd wordt 200 miljoen die het kabinet wilde bezuinigen op natuur teruggedraaid.

Pensioenleeftijd

Na een lange discussie kwamen op 10 juni 2011 vakbonden, werkgevers en het kabinet een pensioenakkoord overeen. Het pensioenakkoord verscheurde de FNV en leidde uiteindelijk tot haar ondergang – op dit moment wordt gewerkt aan de vorming van een nieuwe vakbond. In het oorspronkelijke pensioenakkoord gaat in 2020 de AOW-leeftijd omhoog naar 66 jaar en groeit vanaf dan de pensioenleeftijd mee met de groei van de levensverwachting, waardoor in 2025 de AOW-leeftijd 67 jaar zou worden.

Het stabiliteitsprogramma breekt met dit pensioenakkoord en gaat eerder de pensioenleeftijd verhogen. Al in 2013 zal de AOW-leeftijd met 1 maand omhoog gaan en zal vervolgens in stappen verder verhoogt worden zodat in 2019 de AOW leeftijd om 66 jaar ligt en in 2024 op 67 jaar. Vanaf 2024 wordt de AOW aan de levensverwachting gekoppeld.

Volgens partijen als D66 en GroenLinks is een snellere stijging van de pensioenleeftijd te rechtvaardigen als je kijkt naar de stijging van de levensverwachting die sinds de invoering van de AOW-leeftijd heeft plaatsgevonden. Bovendien benadrukken zij de solidariteit tussen generaties: de huidige en aankomende groep gepensioneerden heeft veelal riante pensioenregelingen. Nu de vergrijzing er aan komt moeten de generaties na hen met veel minder mensen de AOW gaan opbrengen voor een veel grotere groep ouderen. De PvdA is tegen aanpassing van het moeizame compromis dat via het originele pensioenakkoord tot stand is gekomen en de SP is sowieso tegen elke verhoging van de pensioenleeftijd.

Arbeidsmarkt

Nog zo’n onderwerp waar de politiek al jaren tegenaan hikt is de aanpassing van de ontslagbescherming. De huidige ontslagbescherming zorgt er volgens een partij als GroenLinks voor dat mensen met een vast contract zo goed beschermt zijn dat een werkgever wel oppast om mensen een vast contract te geven. Het gevolg is een tweedeling tussen insiders en outsiders op de arbeidsmarkt: insiders met een vast contract zijn goed beschermd en voor hen gelde riante regelingen met betrekking tot hypotheekverstrekking en pensioenopbouw. De outsiders zitten in flexibele contracten of worden als zzp-er bij een bedrijf aangenomen. Jongeren en allochtonen zijn oververtegenwoordigd in deze groep. Als economisch de wind tegen zit zijn dit de groep mensen die er het eerst uitvliegen. GroenLinks pleit er al veel langer voor dat deze tweedeling op de arbeidsmarkt doorbroken moet worden. Van werkgevers moeten we niet vragen om hoge ontslagvergoedingen te betalen aan een groep die er toch al goed voorstaat, werkgevers zouden veel meer moeten investeren in het bieden van kansen aan haar werknemers, bijvoorbeeld via scholing. De arbeidsmarkt moet er niet op gericht zijn dat niemand meer zijn baan kwijt raakt, dat is in de geglobaliseerde economie onmogelijk geworden. De arbeidsmarkt moet erop gericht zijn dat, wanneer ontslagen, iedereen vervolgens weer ergens anders aan de slag kan.

Ook op dit punt van de ontslagbescherming is er een doorbraak bereikt. De ontslagvergoedingen worden beperkt, al is nog niet uitgewerkt op welke manier dit moet gebeuren. Daar staat tegenover dat de eerste zes maanden van de Werkloosheidsuitkering door de werkgever betaald moeten worden. Bovendien gaat het geld dat werkgevers niet meer hoeven te investeren in ontslagvergoedingen naar scholing voor hun werknemers en werk-naar-werk trajecten. Dit zorgt er dus voor dat het voor een werkgever aantrekkelijk is om ook gedurende het dienstverband in zijn werknemers te blijven investeren en dat, als hij gedwongen is om mensen te ontslaan, het voordelig is om een actieve rol te spelen zodat zij ergens anders snel weer aan de slag kunnen.

Deze arbeidsmarktwijziging past dus heel goed in het verhaal van GroenLinks en ook D66 dat mensen nieuwe zekerheden geboden moet worden: niet langer de zekerheid op een vaste baan staat centraal, maar de zekerheid op het vinden van nieuw werk. SP en in mindere mate de PvdA geloven hier niet in en vinden dat bestaande zekerheden worden afgebroken. Net als op het issue van de pensioenleeftijd is echter de PvdA hier ook de afgelopen jaren voorzichtig wat op gaan draaien en vormt ook dit onderwerp daarom een lastig campagnethema voor Samsom.

Woningmarkt

Het derde belangrijke dossier waarop in Den Haag al jaren gesteggeld wordt is de hypotheekrenteaftrek. Ook op dit thema is een voorzichtige doorbraak geboekt. Mensen kunnen enkel nog hypotheekrenteaftrek voor nieuwe hypotheken krijgen indien ze een hypotheek hebben die ze binnen 30 jaar aflossen. Fiscale subsidiëring van aflossingsvrije hypotheken behoort dus tot het verleden.

Daar staat tegenover dat ook de huurmarkt hervormd wordt. De laagste inkomens worden inzien, maar de huren voor mensen met een inkomen in de categorie 33 000 tot 43 000 mogen 1 procentpunt sneller stijgen dan de inflatie.

In de discussie over de Nederlandse woningmarkt wil links de hypotheekrenteaftrek aanpakken, terwijl rechts wil dat de huren meer marktconform worden. In het akkoord moeten beide kanten water bij de wijn doen en vind er een door links gewenste hervorming op de hypotheekrenteaftrek plaats als een door rechts gewenste hervorming op de huurmarkt.

Zorg

Begrotingstechnisch is de financiering van de gezondheidszorg één van de grootste hoofdpijndossiers. De kosten van de zorg lopen al jaren enorm op en het ziet er naar uit dat met de aanstaande vergrijzing deze kostenpost nog veel groter zal gaan worden. Bezuinigen op de zorg zijn impopulair, maar lijken onoverkomelijk.

In het stabiliteitsprogramma is afgesproken dat mensen meer zelf moeten gaan bijdragen in de kosten voor de Algemene Wet Bijzonder Ziektekosten. Lage inkomens zullen worden gecompenseerd doordat ze een hogere zorgtoeslag krijgen. Het plan van de Catshuisonderhandelaars dat patiënten per medicijn 9 euro zelf moeten bijdragen is wel van tafel.

De SP en de PVV proberen zich te profileren als de partijen die pal staan voor de zorg. Bezuinigingen voor de zorg liggen daarom ook zeer gevoelig bij deze partijen, en voor de SP lijkt dit een natuurlijk campagnethema.

Nullijn voor ambtenaren

Een makkelijke manier om geld te besparen is als de overheid minder geld gaat uitgeven aan ambtenarensalarissen. Bezuinigen op de bureaucratie is juist één van de weinige populaire maatregelen die er zijn om geld te besparen. Maar de maatregel komt ineens in een ander daglicht te staan nu met name de PvdA benadrukt dat het ook gaat om leraren en politieagenten. Zij zullen volgens het stabiliteitsprogramma te maken krijgen met een nullijn: hun salaris zal, ondanks de inflatie, in absolute zin gelijk blijven. Omdat er al een tekort voor personeel in de zorg dreigt, zal deze nullijn niet voor zorgpersoneel gaan gelden. Overigens worden ook de uitkeringen niet bevroren.

BTW-verhoging

Eén van de maatregelen die mensen meteen gaan voelen is de verhoging van de BTW. Volgens het stabiliteitsprogramma gaat in oktober het hoge BTW-tarief met 2% omhoog van 19 naar 21%. Dat betekend dat over iedere aankoop die je doet je 2% meer belasting moet betalen. Met andere woorden: alles zal 2% duurder worden. In de woorden van Diederik Samsom: mensen zullen dit direct in hun boodschappenmandje voelen.  Doordat de accijnzen op tabak, frisdrank en alcohol worden verhoogd zullen deze producten een extra scherpe prijsstijging meemaken.

Uit onderzoek blijkt dat lage inkomens relatief een groter deel van hun inkomen aan consumptie uitgeven dan hogere inkomens, omdat zij minder geld hebben om te sparen. Een BTW-verhoging raakt daarom lage inkomens extra hard. Om de pijn te verzachten schrijft het stabiliteitsprogramma dat de BTW-verhoging vanaf 2013 in toenemende mate wordt gecompenseerd door een lagere inkomstenbelasting, in het bijzonder voor werkenden met een lager inkomen.

Dat past in een trend die GroenLinks al veel langer bepleit. GroenLinks wil dat bedrijven zwaarder worden belast voor de vervuiling die zij veroorzaken, en minder hoeven te betalen aan belasting over arbeidskosten. Dat leidt ertoe dat er milieuvriendelijker zal worden geproduceerd en meer banen worden gecreëerd. Omdat consumptie over het algemeen vervuilend is heeft deze combinatie van maatregelen gedeeltelijk een zelfde effect. Consumeren wordt duurder, maar werken gaat meer opleveren.

Hoge Inkomens

In het Kamerdebat gister verweet Samsom de vijf partijen dat ze niets doen om ook van hoge inkomens een bijdrage te vragen. Dat is niet geheel waar. Behalve dat op verschillende punten lage inkomens worden ontzien, staan er ook maatregelen in die expliciet een bijdrage van de hoogste inkomensgroepen vragen. Hoge inkomens en bonussen krijgen in 2013 te maken met een belasting (‘crisisheffing’) die een half miljard moeten opbrengen. Daarnaast worden excessieve vertrekbonussen niet langer belast met 30%, maar met 75%.

Interessant in deze context is dat er ook een versobering van de wachtgeldregeling voor politici in het stabiliteitsprogramma zit. De maximumduur dat een politicus recht heeft op wachtgeld wordt gelijkgesteld aan de maximale WW-duur.

Ook bedrijfsleven en banken komen niet weg. Bijna een half miljard aan geplande lastenverlichting voor het bedrijfsleven gaat niet door en de bankenbelasting wordt verdubbeld.

Overig

Al met al zijn de bezuinigingen niet geheel pijnloos. Dat is ook niet mogelijk als je ineens vele miljarden minder moet gaan uitgeven. Wel is duidelijk dat het stabiliteitsprogramma poogt een stuk socialer beleid te voeren dan Kabinet Rutte 1 en dat er een flinke groene agenda aan is toegevoegd. In plaats van de kaasschaaf over veel posten heen te halen, wordt er gekozen voor een aantal forse hervormingen in de Nederlandse publieke sector, gecombineerd met een aantal stevige lastenverzwaringen.

De SP en de PvdA hebben hun handtekening niet onder dit akkoord gezet en zullen daarom oppositie voeren tegen dit pakket. Opvallend is dat in het Kamerdebat gisteren Samsom niet al zijn pijlen richtten op plannen waar de partijen in het akkoord bewust voor kiezen, maar dat hij op zoek was naar andere manieren om het SASJA/FC Kunduz moeilijk te maken. Zo ontstond er onduidelijk over een zin uit het stabiliteitsprogramma die spreekt van ‘diverse taakstellingen op de Rijksbegroting’ die 0,875 miljard moeten opleveren.

Ook bevroeg Samsom GroenLinks-leider Jolande Sap vinnig op de Wet Werken naar Vermogen (WWNV). De WWNV is een wet die de uitkering voor jonggehandicapten (Wajong), de Sociale Werkvoorziening (SZW) en de bijstand bij elkaar voegt in één regeling en daarbij flinke bezuinigingen doorvoert op de SZW en de Wajong. De WWNV is een wet die nog niet is ingevoerd en waar GroenLinks zich altijd tegen heeft verzet. Hij staat niet genoemd in het Stabiliteitsprogramma, en met de opmerking van Sap dat deze maar controversieel verklaart zou moeten worden en daarmee  tot aan de verkiezingen nog niet in behandeling zou moeten worden genomen nam Samsom zichtbaar geen genoegen. Maar zoals Sap hem toewierp: als je mee had onderhandeld, dan hadden we er samen nog meer uit kunnen slepen.

Staatssecretaris Bleker

De Raad van State (RvS) heeft gisteren besloten de bezwaren van boeren uit Zuidelijk Flevoland gegrond te verklaren en daarmee een streep te zetten door de ontwikkeling van het Oostvaarderswold op dit moment. Het Oostvaarderswold moest een natuur strook worden tussen de Oostvaardersplassen in het westen van Flevoland naar het Horsterwold bij Zeewolde in het oosten. Daarmee zou een min of meer aaneengesloten gebied van de Oostvaardersplassen tot en met de Veluwe ontstaan dat het wild in deze gebieden veel meer bewegingsvrijheid geeft. Daarbij zou het Oostvaarderswold naast ecologische functies ook dienen voor recreatie, waterberging en natuurcompensatie voor nieuwe ontwikkelingen bij Almere. Dat gaat nu (voorlopig) niet door.

De reden dat de RvS het plan van tafel heeft geveegd is dat de provincie Flevoland de financiële onderbouwing niet voldoende kan hard maken en het plan daarmee wellicht niet haalbaar zal blijken te zijn. Daar valt natuurlijk wel iets over te zeggen, maar dat komt later. De zuivere afweging waarvoor de RvS stond was onder andere het toetsen op de financiële haalbaarheid en daarover heeft de Raad in al haar wijsheid dit oordeel geveld. Het is makkelijk de RvS te diskwalificeren omdat men een besluit neemt dat mij niet welgevallig is. Maar de Raad heeft natuurlijk wel een punt (hoe spijtig ook) dat er aan de financiering van het plan wel een en ander rammelt.

Dit is het moment dat de Rijksoverheid in de persoon van staatssecretaris Bleker om de hoek komt kijken. Want het is de provincie Flevoland niet te verwijten dat men daar een plan met te veel ambitie en te weinig geld heeft zitten verzinnen. Flevoland heeft in opdracht van de opeenvolgende kabinetten dit plan ontwikkeld, in gang gezet en daarvoor al ruim 100 miljoen euro uitgegeven, boeren uitgekocht en wellicht zijn er ook al bedrijven die hun activiteiten zijn gaan afbouwen. Dat was allemaal uitvoering van Rijksbeleid totdat het huidige kabinet eenzijdig haar geld terug trok en zo de provincie Flevoland in de problemen bracht. Voor de provincie is (ruim 100 miljoen euro verder) stoppen geen optie meer en dus werden de plannen doorgezet totdat nu de Raad van State alsnog een streep trekt. Bleker is als iemand die een huis laat bouwen en halverwege tegen de aannemer zegt dat hij zijn geld toch maar anders gaat gebruiken. Hij vertrekt en laat de aannemer met een half in aanbouw zijnd huis achter. Dat is een schandelijke manier van handelen en dat verwijt treft de staatssecretaris ook in dit verband.

Hoe nu verder is de vraag. De boeren in het gebied zijn nu blij en vieren dat de ellende voorbij is omdat er geen hoger beroep meer mogelijk is. Maar dat zou wel eens te simpel gedacht kunnen zijn.

De provincie kan gewoon een nieuw plan maken en dit in procedure brengen waarmee het hele circus opnieuw van start gaat met alle onzekerheid voor de betrokkenen van dien. De boeren zullen dan wel gaan roepen dat de provincie een onbetrouwbare overheid is die zich niet neer wil leggen bij het oordeel van de rechter. Wellicht moeten de boeren die gisteren nog zo blij met Bleker waren zich afvragen of ze niet blij gemaakt zijn met een dode mus. Want in plaats van het einde, kan dit ook een nieuw begin zijn van een periode van onzekerheid en ellende die daarbij hoort. Dat moeten ze dan vooral Bleker verwijten en niet de provincie, want als je als provincie zoveel gemeenschapsgeld in een project hebt gepompt is een weg terug wel erg lastig als er geen inhoudelijke gronden zijn om van het project af te zien. Die inhoudelijke gronden zijn er niet, dat was ook het oordeel van de RvS niet. Want het ecologisch en economisch effect van het Oostvaarderswold is duidelijk, het maakt van Almere een aantrekkelijkere vestigingsplaats en de natuurcompensatie voor de noodzakelijke infrastructurele ontsluitingen van Almere kan doorgang vinden. Dus met een vergelijkbaar en financieel anders onderbouwd plan kan de provincie een volgende toets van kritiek door de Raad van State wellicht wel doorstaan en hebben we een aantal jaren verloren, maar komt het Oostvaarderswold er toch. De provincie moet dat besluit nog nemen, maar de kans dat het er wel komt acht ik groter dan de kans dat het project nu echt van de baan is.

De Statenfractie van GroenLinks verzette zich gisteravond hevig tegen een onaf en verwoestend natuurakkoord tussen de provincies en staatssecretaris Henk Bleker van Landbouw. Met de PvdA, Partij voor de Dieren, 50PLUS en de Onafhankelijke Statenfractie diende GroenLinks een voorstel in dat ervoor zorgde dat het natuurakkoord in Brabant niet desastreus uitpakt. Deze vier uitgangspunten voor het Brabantse natuurbeleid werden echter verworpen.

Het natuurakkoord werd aangenomen, doordat een meerderheid van de coalitiepartijen VVD, CDA en SP en oppositiepartij PVV gisteravond alsnog instemden met het natuurakkoord. In december stemde de PVV nog tegen en de SP verdeeld, waardoor in Brabant een meerderheid tegen het akkoord ontstond.

Twee van de vier tegenstemmers in de SP-fractie hebben intussen het veld geruimd. Gisteravond stemde de fractie unaniem in met het akkoord en de uitvoeringsafspraken. De SP-fractie was tijdens het debat zelfs de grootste verdediger van het natuurakkoord. Onder lees meer vind je mijn inbreng tijdens de 1e termijn van het debat. 

Voorzitter. Na 9 december, de Statenvergadering in Brabant waarin de meerderheid van Provinciale het natuurakkoord verwierp, stemden ook Drenthe, Friesland en Groningen tegen het natuurakkoord. Flevoland stelde de stemming uit. Rijk en IPO gingen opnieuw om tafel .

Op 8 februari bereikten het Rijk en een delegatie provinciebestuurders overeenstemming over uitvoeringsafspraken van het natuurakkoord. Dat is op zijn minst bijzonder, want was het niet staatssecretaris Bleker die in december zei dat het akkoord van tafel was wanneer er één provincie tegen zou stemmen?

"In het nieuwe akkoord komt minder grond beschikbaar voor natuur en is er de eerste jaren ook beduidend minder geld." Dat zijn niet mijn woorden, maar van de Drentse gedeputeerde Munniksma, die deel uitmaakte van de onderhandelingsdelegatie die het natuurakkoord met Bleker sloot.

“Oude wijn in nieuwe zakken.” Zo kenschetste SP-Kamerlid Van Gerven het nieuwste chantageakkoord dat staatssecretaris Bleker heeft gesloten met de IPO-bobo's van het CDA en de VVD. Voorzitter, ook dit laatste zijn niet mijn woorden, maar van SP-Kamerlid Henk van Gerven, gisteravond tijdens het Kamerdebat.

Een chantageakkoord. Of zal ik maar weer over dictaat spreken, zoals de Brabantse Gedeputeerde Van den Hout tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer zei?

Voorzitter, we spreken vanavond opnieuw over een slecht dictaat. Een afbraakdictaat.

Een dictaat waarin natuurgebieden in de uitverkoop worden gedaan.

De achteruitgang van de soortenrijkdom in Nederland voortgaat.

Bij gebrek aan voldoende middelen, internationale verplichtingen niet kunnen worden gehaald.

Een dictaat waarin de structuur uit onze ecologische hoofdstructuur wordt gesloopt. Geplande natuur bijna ter grootte van de provincie Utrecht wordt geschrapt.

Zelfs voor de zeer geringe verwerving- en inrichtingsopgave is te weinig geld, of ruilgrond beschikbaar. De grond-voor-grondregeling levert op grond van een eenvoudig sommetje circa 500 miljoen op, tegen geschatte kosten voor verwerving en inrichting van rond de 900 miljoen. Een gat van 400 miljoen euro.

De resterende natuur kan nog niet eens verantwoord worden beheerd. Er is nog steeds te weinig geld voor het beheer van de bestaande natuur: staatssecretaris Bleker stelt 105 miljoen beschikbaar, terwijl er volgens alle deskundigen 250 tot 300 miljoen nodig is.

De dekking van dit dictaat is onduidelijk en naar schatting volstrekt onvoldoende.

Gisteravond tijdens het Kamerdebat vroeg mijn partijgenoot Rik Grashoff naar het financiële plaatje. Staatssecretaris Bleker weigerde dit te geven. En waarom niet? Omdat daar volgens hem bij de provincies geen behoefte aan bestaat! Van die opmerking viel ik bijna van mijn stoel. Er is een en al onhelderheid over de dekking. Levert grond-voor-grond nu wel of niet voldoende geld op? Wanneer en hoe komt het geld beschikbaar? En de staatssecretaris zei gisteravond met droge ogen dat er geen behoefte is aan die informatie. Mijn vraag aan Gedeputeerde Staten is of de provincie Noord-Brabant deze lezing onderschrijft en echt geen behoefte heeft aan een compleet en gespecificeerd financieel plaatje?

Verantwoordelijkheden tussen Rijk en provincie worden rommelig en onlogisch toegedeeld.

Zelfs na twee toelichtingen, is het enige wat écht duidelijk is, dát het onduidelijk is.

Dit dictaat draagt daarmee een wereld aan blijvende conflictstof in zich;

tussen het Rijk en de provincies,

maar ook tussen de Europese Commissie en het Rijk,

of tussen het Rijk en de provincies enerzijds en de natuurorganisaties anderzijds.

Het is een stukje bestuurlijk broddelwerk. Feiten lijken er niet toe te doen.

Niettemin verwacht Bleker dat alle provincies zullen meewerken. Met provincies die dat niet doen, zal op ,,strikte manier via de wet worden afgerekend'', zei hij. De chantage neemt ongekende vormen aan.

Voorzitter, ik heb er genoeg van. Genoeg van een Rijksoverheid die de natuur ziet als sluitpost en de provincies opzadelt met een onaf en verwoestend natuurakkoord. Dat is dan ook de reden dat we de motie van de PvdA ‘Eens, maar nooit weer. Oproep tot constructief overleg.’ mee indienen.

Wat voor GroenLinks voorop staat, is dat de Brabantse natuur niet mag lijden onder de impasse die dreigt te ontstaan rondom de decentralisatie van het natuurbeleid.

Het dictaat hoeft niet tot kapitaalvernietiging en schade aan de Brabantse natuur te leiden, wanneer de provincie Noord-Brabant zelf de bal oppakt.

Daarom hebben we samen met PvdA, de Partij voor de Dieren, 50Plus, de Onafhankelijke Statenfractie een amendement opgesteld, waarin 4 uitgangspunten voor het Brabants natuurbeleid worden genoemd.

In lijn met het bestuursakkoord blijft de realisatie van de complete ecologische hoofdstructuur het uitgangspunt. De realisatie wordt over meerdere jaren gespreid;

Adequaat beheer van de natuur staat voorop. De provincie stelt voldoende middelen beschikbaar om te voldoen voor natuurbeheer;

Misschien wel het meest fundamentele punt: Brabantse natuur mag niet worden omgezet in maïsvelden! De provincie zet gronden voor de EHS die met eigen middelen zijn aangekocht, zo effectief mogelijk in voor realisatie de EHS. Ook voor bestaande natuur binnen de EHS, die door het Rijk wordt aangeboden, zal de provincie zich maximaal inspannen om de natuur te beschermen en te beheren.

Gronden reeds in bezit van terreinbeherende organisaties worden alleen op basis van vrijwilligheid ingezet volgens de grond-voor-grond-regeling. Het is toch van de zotte om iets te denken kunnen verkopen wat niet van jou is? In wat voor land leven we?

Voorzitter, met dit amendement laat de oppositie zien dat wíj in ieder geval constructief willen samenwerken, in het belang van Brabant! De centrale vraag vanavond is dan ook: wat is het beste voor de Brabantse natuur? Kunnen we samen uitgangspunten vaststellen zodat we zeker weten dat dit dictaat niet desastreus uitpakt voor de Brabantse natuur?

Ik hoor graag van de gedeputeerde per onderwerp hoe het college tegenover ons amendement staat.

In de NRC stond een mooie column van Bas Heijne over natuur. Als ik goed ben geïnformeerd, heeft hij deze column ook voorgedragen op een bijeenkomst van natuurbeheerders in het bijzijn van Henk Bleker en heeft de laatste op de van hem bekende wijze daarop gereageerd. Namelijk dat hij het er helemaal mee eens was, maar intussen een beleid uitvoert dat er diametraal tegenover staat. Als GroenLinkser vind ik het lastig om toe te geven, maar ik moet constateren dat groen uit is. Er wordt op een nietsontziende manier bezuinigd op natuur, in een omvang waarbij de kortingen op cultuur en PGB verbleken. Maar de meeste Nederlanders lijkt het nogal weinig te kunnen schelen. De paar protestacties die er zijn geweest, hebben in elk geval niets uitgehaald.

Mijn partij voerde ooit de slogan: knokken voor kwetsbaar is. En als iets dezer dagen kwetsbaar is, dan is het wel de natuur. In tijden waarin alles geëconomiseerd wordt en uitgedrukt in bijdrage aan het bruto nationaal product, delft natuur snel het onderspit. Helaas heeft links en groen daar zelf ook aan bijgedragen, door natuur te framen als economische factor. Het is immers zo mooi te wonen in een stad waar de natuur op 10 minuten rijden met de auto is, het is zo aantrekkelijk voor een multinational zich te vestigen in een groene omgeving, de groene economie levert banen op. Helemaal onwaar is dat uiteraard niet, maar het gaat voorbij aan de intrinsieke waarde van groen.

We zijn helaas wel vergeten de natuur te prijzen, niet omdat het aan allerlei andere doelen bijdraagt, maar omdat het groen is. We hebben ons zo aan het discours van andere politieke partijen aangepast, dat de boodschap van biodiversiteit, van groen te midden van alle verstening, langzaamaan overwoekerd is. Durven we nog wel de consequente en misschien impopulaire keuze te maken op te komen voor diersoorten zonder hoge knuffelwaarde en voor planten die de doorsnee tuinier uit de grond zou trekken?

Ik denk dat de strategie om natuur en groen via een omweg te verdedigen en te beschermen, keihard tegen haar grenzen is aangelopen. Dat het tijd wordt om groen weer groen te maken en dat verhaal, niet technisch, niet specialistisch, niet eenkennig, overtuigend uit te dragen.  Nu nog de juiste taal daarvoor vinden en niet te vergeten de juiste mensen.

“Gezicht in de plooi! Nog een keer!”

“Het Radicale Midden, geweldige uitvinding!!!!”

“Mmm, het overtuigt nog niet helemaal. Maar we moeten nog zo veel partijleden opleiden, dit moet er maar mee door. Succes in uw afdeling.”

“Volgende kandidaat, moet straks naar een radio-interview.”

“Ah, mooi, dan hoeven we in ieder geval niet op pokerface te trainen. Geen trillinkjes in de stem in ieder geval aub. Zegt u mij maar na: “Het Radicale Midden, daar geloof ik helemaal in.”

“….”

“Tja, natuurlijk gaan ze vragen hoe je dit nu rijmt met het kabinetsbeleid. Zeg maar iets over compromissen en politieke realiteit. Klinkt altijd goed.”

“….”

“Dat moet je aan Wilders vragen hoor. Dat weet ik niet. Wij zeggen nu ‘verrijking’. Da’s radicaal namelijk. Wat zegt u? Compassie? *Proest* Doe niet zo soft zeg.”

“….”

“In 2040, dan gaan we onze beginselen waarmaken. Tot die tijd is het nog even wachten tot we echt radicaal mogen doen. En mochten ze lastig doen, het is wel de Vara natuurlijk. Die zijn toch niet voor ons. Daar kun je het dan toch altijd nog op gooien? Succes daar!”

“Volgende deelnemer. Verhagen? Sorry, orders van de partijtop. Daar investeren we niet meer in. Volgende!”

“Henk.”

“Henk wie? Ah, Bleker. Taai gevalletje. Leerdoel: overtuigend zeggen dat hij geen partijleider wil worden? Gaat iemand daar intrappen dan?”

Kan dat, zeggen dat het in de toekomst anders moet maar voorlopig doorgaan op dezelfde voet? Is dat de sleutel tot het herwinnen van vertrouwen? Het CDA meent van wel. Ik denk van niet. We gaan het huis in de toekomst blauw schilderen, maar nu zijn we bezig het rood te maken en daar gaan we nog een tijdje mee door; dat is wat het CDA haar kiezers vertelt. En bij deze verwarrende boodschap moet een leider gevonden worden. Een leider die zowel het rood maken van het huis als het blauw maken ervan kan verdedigen. Ga er maar aan staan. Dat is stevig oefenen in loze zinnen als: “We hebben offers gebracht voor het landsbelang en kiezen nu weer onze eigen weg.”  Nou ja, de zin zelf is niet zo loos, maar wel de afzender. Het CDA heeft namelijk haar electoraat niet ervan overtuigd dat ze mee is gaan regeren uit landsbelang. De indruk is te hardnekkig dat het een machtskeuze is geweest om er als partij groter en sterker uit te komen. En dat is een miscalculatie geweest, zo geven de peilingen aan. Maar geen politicus natuurlijk die peilingen serieus neemt, toch?

Personificatie van die ‘verkeerde’  keuze is Maxime Verhagen. Hij heeft er een imago mee gekregen, of versterkt, want niets ontstaat zo maar, van een niet te vertrouwen, met twee monden pratende politicus. Die naam had Lubbers trouwens ook maar hij hield dat klein door de beeldvorming ook met andere kwaliteiten te laden. Dat is Verhagen niet gelukt. Dit maakt voor Verhagen de nederlaag dubbel: de partij niet gered en zijn gedeukte imago geen nieuwe glans gegeven. En dus zoekt het CDA een leider die wel bij de verwarrende boodschap past.

Niet opmerkelijk dus dat Henk Bleker dan wordt genoemd. En dat ook niet in de laatste plaats dankzij zijn eigen inspanningen. Bleker is met Verhagen de architect van het minderheidskabinet. Tegelijk heeft hij het vrijgevochtene, het tikkeltje optimistische onverantwoordelijke, van een schilder die nu nog met rood verft en tegelijk het mooi weet te vertellen dat het toch straks allemaal blauw zal zijn. CDA-leider kan hij, denk ik, prima zijn, maar van een CDA-leider wordt door CDA’ers altijd (nog steeds? ik vrees van wel) verwacht dat hij het land gaat leiden. En of het CDA-electoraat de vraag of Bleker dat is toevertrouwd in voldoende meerderheid positief zal beantwoorden is zeer onzeker. Hij heeft daarvoor niet een echt overtuigend track-record opgebouwd als staatssecretaris. Als Bleker echt wil (en daar is weinig onzekerheid over) is het zijn strijd zich de komende maanden een duidelijker imago aan te meten. Hij heeft het in zich te zijn zoals een frivole Van Agt in zijn dagen (”ik ben een amateur in de politiek”) en met een geloofwaardig gespeelde naïviteit te reageren en te acteren. Ik drukte de associatie wat weg, maar schrijf het nu toch op, komt ook doordat ik Van Agt erbij haal: het CDA heeft eigenlijk behoefte aan een clown. Fortuyn, Verdonk, Wilders: het zijn politieke clowns die rolvast hun boodschap brengen, vaak wereldvreemd, afwijkend van Haagse mores, en daardoor ook aantrekkelijk voor hordes op drift geraakte kiezers.

De verwarrende boodschap waar het CDA zich nu mee op heeft opgezadeld moet de komende jaren verteld worden door een figuur van wie congruentie verwacht kan worden maar daarin zo herkenbaar is dat hij geloofwaardig is. Bleker kan die clowneske rol spelen en wie weet waar dit hem en zijn partij brengt.

Waarom zou ik me als inwoner van de gemeente Leek druk maken om een verhaal over grondaankopen in Apeldoorn? Eerst even in het kort het verhaal: Sinds het jaar 2000 heeft Apeldoorn te ambitieus grondaankopen gedaan en dreigt daardoor een scheur in de broek te krijgen die kan oplopen tot 200 miljoen €. Niet geheel onbelangrijk detail daarbij is dat de uitkomst van een raadsonderzoek is dat het college de raad onjuist, onvolledig en te laat heeft geïnformeerd, een politieke doodzonde, en dat de grondaankopen tegen ieder advies vanuit de ambtenaren zou zijn gedaan. De raad van Apeldoorn moet in februari het rapport bespreken en pas dan zullen er conclusies worden getrokken.

Tot zover het verhaal. Dat rapport kwam deze week uit hetgeen aanleiding vormde voor Radio 1 om deskundigen aan het woord te laten. En een van die deskundigen was de burgemeester van Deventer de heer Andries Heidema in zijn hoedanigheid van voorzitter van de VNG Commissie Ruimte en Wonen. Presentatrice Lara Rense voelde hem stevig aan de tand over hoe dit verlies heeft kunnen ontstaan en wat daar nou de oorzaak van was en, aangezien vele Nederlandse gemeenten met een soortgelijk probleem kampen, of er parallellen zijn met Apeldoorn. Met stijgende verbazing heb ik zijn verhaal aan zitten horen. De schuld lag volledig en alleen bij de crisis. En dat is op z'n zachts gezegd knap. Van die crisis zegt menig econoom en financieel expert in een verklaring hoe het de wereld toch zo heeft kunnen verrassen dat ze die "niet hebben zien aankomen".

Natuurlijk is het handigst om de schuld bij de crisis te leggen, dat is immers een ongrijpbaar begrip geworden. Iedereen orakelt daar inmiddels zo hardnekkig over dat het haast een soort indoctrinatie genoemd kan worden. Weet je niet waar iets door veroorzaakt is of wil je het niet benoemen als dat het is, geef de schuld maar aan de crisis, dan gelooft iedereen het. "Tja, de crisis he, wat kun je daar nou aan doen" zo moet de burger maar geloven. Ik snap die lui van de occupy-beweging wel, al wordt daar door menig bestuurder wat lachend tegenaan gekeken. Ja, voor de Bühne trekken we wel een blik begrip los, maar verder doen we er niets mee.

Of er parallellen zijn met problemen bij andere gemeenten? Dat weet ik niet. Wel weet ik dat vele Groninger gemeenten met financiële problemen kampen die veroorzaakt zijn door grondaankopen, min of meer opgelegd vanuit de Regiovisie Groningen-Assen. Een ambitieus programma waarvan de kar indertijd getrokken werd door de gedeputeerde Marc Calon en Henk Bleker. Een TE ambitieus programma. En dat was een aantal jaren geleden al bekend maar volstrekt genegeerd door bestuurders en gemeenteraden (let wel, dit gaat over gemeenten in Groningen, niet over de gemeente Apeldoorn). Niets crisis, hoe graag men dat ook wil laten geloven. De crisis heeft het reeds ontstane probleem wel verder versterkt. Maar was men indertijd realistisch met het voorliggend cijfermateriaal omgegaan dan had er nooit een vertaling kunnen plaatsvinden naar grootschalige grondaankopen. De ambitie van bestuurders in plaats van gezond verstand.

De schuldpositie van Leek is voor een groot deel te danken aan grondaankopen. En misschien in verhouding wel een net zo'n groot probleem als dat in Apeldoorn hetgeen met groot gemak het financieel bankroet  voor Leek in zich kan hebben. Met dank aan de Regiovisie? Nee, met dank aan de bestuurders die zo lijdzaam aan het handje van Marc Calon mee liepen.

Een paar dagen geleden liep ik in het bos achter ons huis. Een mooi landgoed, waar ons gehucht Exel als een Gallisch dorpje tegen aan is geplakt. Een wat schor ‘ra ra’ en een grote kraai in de top van een boom met een ruitvormige staart was herkenning genoeg. Daar zat een Raaf. Met 1.20 meter spanwijdte de grootste kraai, bekend om z’n slimme gedrag. Een instrumentengebruiker, die met stokjes voedsel uit holletjes peutert en stenen gebruikt om noten te kraken. Bijna uitgestorven in Nederland, maar na herintroductie zijn er weer een kleine honderd broedparen. De raaf is een mooi symbool van kwetsbare biodiversiteit. Nu weer onder druk door de plannen van dit kabinet.

Prachtige oase in isolement

Ik woon in een prachtige wereld. Naast het landgoed Ampsen, op een steenworp van het landgoed Verwolde en de moerassige bossen van het Kranengoor. Achter Ampsen liggen de broekgronden. Vroeger waren dat elsenbroeken, moerassen en venen waar beken doorheen stroomden. Nu nog vindt je het geurige gagel in de weg, groeit hier en daar de heide in de bermen. De rest is ontgonnen, mais- en grasakker geworden. De landgoederen liggen als oases van biodiversiteit in deze groen/bruine woestenij, met hier en daar nog resten van oude houtwallen. Want dat is het toch, laten we eerlijk zijn. Rechte lijnen van eiken begeleiden de ontsluitingswegen, jaarlijks vol van eikenprocessierups. Daar tussen liggen eeuwig groene weilanden, regelmatig gescheurd voor nieuwe inplant van engels raai. Afgewisseld door maisakkers, soms een aardappelveld. In de winter groenbemest met wintertarwe. Reeen haasten zich over deze kale akkers, op zoek naar beschutting. Als een boer ploegt, dan zie je nauwelijks meer vogels in zijn sporen. Het bodemleven is verarmd door intensief grondgebruik. Zelfs de roeken, vlak bij het station, trekken steeds meer de stad in omdat er ‘s winters op het platteland niets te halen is. Mijn bijen verhongeren er in de zomer, omdat na de linde er nauwelijks iets bloeit.

Ecologische Hoofdstructuur

Die Raaf in het winterse bos is als een symbool van de fantastische biodiversiteit die dit gebied kan dragen. Een prachtige vogel die als opportunistische aaseter aan z’n kost moet komen. Dus veel oppervlakte en rust nodig heeft. Aan de andere kant van Lochem broedt een paar, in het Grote Veld. Ampsen is, denk ik, net te klein. Dat hoeft niet zo te zijn, maar de lijnen met Verwolde en Kranengoor zijn verbrokkeld, de verbinding met de Lochemse Berg is ver weg. Hier ligt potentieel een prachtig natuurgebied, als die lijnen getrokken worden en kwaliteit via natte natuur en houtwallen ervoor zorgt dat natuurgebieden in verbinding komen. Bij ons achter wordt die poging gedaan, door een weiland te ontgraven en een stap tussen Kranengoor en Ampsen mogelijk te maken via een mini-natuurgebiedje. Verderop loopt de, gekanaliseerde, Dortherbeek. Een ecologische verbindingszone. Boeren en buitenlui zetten zich in voor kavelruil om ook daar natuurlijke verbindingen te realiseren. Dan wordt dit gebied weer één, de oases krijgen weer hun voeding. Er is dan ruimte, ook voor de Raaf.

Bezuinigingen

Volgende week, de 12de, ga ik naar de provincie. Daar krijgen we te horen wat er met de Ecologische Hoofdstructuur gaat gebeuren nu er drastisch bezuinigd wordt. De voortekenen zijn absoluut onheilspellend. De lijnen worden verbroken, bestemmingen verdwijnen, de oases komen geïsoleerd te liggen. Onder andere omdat agrarisch land onttrokken wordt van die Ecologische Hoofdstructuur.  Dit kabinet, met Bleker als woordvoerder, verandert de verhoudingen en zet de landbouw weer voorop. Kortzichtig, in een gebied waar met agrariërs lang gewerkt is aan grondruilen en zorgvuldig vormgegeven verbindingen. Zodat die Raaf weer terug kan komen, als symbool van biodiversiteit die misschien de ruimte ging krijgen. Nu, met het loslaten van de melkquota in de komende jaren, en de daarmee verbonden explosie van schaalvergroting en productie, worden dergelijke processen jaren terug geslagen. De verbindingen vallen dan weg, de oases staan weer in hun groene woestenij.

Alternatief lokaal

Wat goed is, van het beleid van dit kabinet, is dat we zo weinig van Den Haag te verwachten hebben. Zelfs Arnhem, onze provinciale hoofdstad, is heel ver weg. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, is het ook een beetje. Maar het betekent dat we het zelf moeten oplossen, met zeer beperkte middelen. Ons energiebeleid laat zien dat je in zo’n zoektocht onvermoede krachten tegen komt. Dat we sterker dan Den Haag of Arnhem kunnen zijn. Dat we zelf in staat moeten zijn die biodiversiteit te verbeteren en ons niet door Haagse besognes moeten laten leiden.  Dat kan, maar het vraagt, net als bij ons energiebeleid, volstrekt ‘omdenken’. Vanuit de lokale belangen zoekend naar perspectief voor onze Raaf? In een wereld van jagers en boeren, gewend te oogsten wat de natuur hun lijkt te bieden?

Ja dus. Want is het huidig natuur- en landschapsbeleid niet gebouwd op een zompig fundament van afhankelijkheden zonder overtuigend deel te zijn van onze eigen economie? Komende jaren staan, in Lochem, in het teken van duurzame gebiedsontwikkeling. Daarbij staat de economie van het platteland voorop. Bedrijven die een goed inkomen halen uit dit agrarisch landschap, met haar landgoederen, houtwallen en beken. Schaalvergroting zal onvermijdelijk zijn, maar dan ingepast in een kleinschalig landschap. Verdienen aan de natuur, via biomassa, slimme maairegimes, goed grondgebruik waardoor mestgift omlaag kan, gebruik makend van natuurlijke systemen die evenwicht in de bodem versterken wordt het adagium. Maar ook verdienen aan de biodiversiteit en prachtige natuur omdat dit ons landschap recreatief en toeristisch waardevol maakt. Want de recreant komt voor die beek, prachtige houtwallen en landgoederen.

En dat er dan een enkeling is die kippevel krijgt van dat schorre ‘ra ra’ van een eenzame Raaf, is dan mooi meegenomen.

Graag wil ik het jaar hoopvol eindigen en een grote wens voor 2012 uitspreken: laten we ajb zo snel mogelijk van dit griebuskabinet af zijn. Verkiezingen graag, en snel. De tegenstand tegen de plannen groeit en scheurtjes in de coalitie worden duidelijk.

Het CDA gaat niet mee met de enorme investeringen die nodig zijn om de maximumsnelweg te verhogen. Luchtkwaliteit en veiligheid spelen geen rol voor deze partij, maar het is een stapje in de goede richting. Gemeenten laten zich effectiever horen: dit is geen goed plan voor de mensen die naast de snelwegen wonen. En dat zijn er nogal wat.

Provincies gaan niet mee met de verbleking van de natuur. Ze gaan niet akkoord met de plannen van Bleker om de verantwoordelijkheden van het Rijk over te nemen zonder de middelen die daartegenover zouden moeten staan. Op provinciaal niveau ziet men daarnaast wel dat natuur zich niet aan provinciegrenzen houdt en dat het Rijk zich dus niet zo maar kan terugtrekken.

GW heeft de capslock weer aan bij het twitteren om te laten weten dat de hypotheekrenteaftrek heilig is. Wonderlijke mix van standpunten heeft deze man toch. Tegen de elite, voor de subsidie van elitaire huizen?! Geen touw aan vast te knopen. Maar er lijkt geen ontkomen meer aan: het heiligste huisje van rechts Nederland begint te wankelen…

Ik ga kerstvakantie vieren en daarna mijn campagnekleren weer uit de kast halen. Laat maar komen, die verkiezingen. Ik wens jullie allemaal een gezond, gelukkig en succesvol 2012. En ik wens Nederland een regering die solidariteit en duurzaamheid hoog in het vaandel heeft.

Goh, wat een dag! Na een 16 uur durende Statenvergadering de apotheose: de provincie Noord-Brabant verwerpt het onderhandelingsakkoord natuur dat staatssecretaris Bleker met het IPO heeft gesloten. Aangezien staatssecretaris Bleker meerdere malen heeft gezegd dat het akkoord van tafel is wanneer één provincie tegenstemt, is dit een geweldigde dag voor de natuur in Nederland!

Tijdens het debat over het natuurakkoord heb ik gevochten als een leeuw. Bleker maakt de natuur kapot en Brabant mag zich niet laten chanteren! Hoewel SP-gedeputeerde Van den Hout zwichtte voor Bleker, nam de volksvertegenwoordiging een buitengewoon moedig besluit. De meerderheid van Provinciale Staten (26 voor – 28 tegen) verwierp het akkoord.

Het was nog nooit zo stil in de Statenzaal als tijdens de hoofdelijke stemming over het natuurakkoord. Veel velen was het een verrassing dat de voltallige PVV-fractie tegenstemde. Zij kunnen weliswaar leven met de bezuinigingen op natuur, maar vinden het onacceptabel dat Gedeputeerde Staten voorstelt een akkoord goed te keuren, waarvan ze zelf zegt dat het onuitvoerbaar is.

De Statenleden van de SP zaten in een lastige positie. Enerzijds verdedigde hun eigen gedeputeerde Van de Hout - zij het tandenkransend - namens Gedeputeerde Staten het natuurakkoord. Anderzijds spreekt de landelijke SP vernietigend over het akkoord. Ze stelden zelfs de notitie op “1 voor natuur: Natuurbehoud in de provincie Brabant, waarom de provinciale overheid het deelakkoord ‘natuur’ niet moet tekenen.” Ontzettend goed dat 4 SP Statenleden vanavond hun hart volgden, maar ik ben blij dat ik op dit moment niet in hun schoenen sta.

Vandaag werd meerdere malen duidelijk wat voor mogelijkheden het biedt nu het CDA en de VVD sinds maart samen geen Statenmeerderheid hebben. Tijdens de discussie over de toekomst van het landelijk gebied, konden maar liefst 4 moties van GroenLinks – ondanks een negatief advies van Gedeputeerde De Boer (VVD) – rekenen op een meerderheid. Zo:

-     komt er een nulmeting met alle informatie met betrekking tot de intensieve veehouderij in Brabant. Provinciale Staten ontvangt jaarlijks een geactualiseerd overzicht hiervan;

-      moet de onafhankelijke regiegroep die het advies van de Commissie van Doorn gaat uitvoeren, inzichtelijk maken op welke wijze de kringlopen van de Brabantse veehouderij – traceerbaar – gesloten te maken zijn op basis van Noordwest-Europese schaal;

-    moet het publieke garantiefonds voor de kosten van zoönosen (dierziekten) door het bedrijfsleven zelf worden gevuld;

-     wordt in de Verordening Ruimte voor nieuwbouw of uitbreiding het afstandscriterium van minimaal 250 meter tussen intensieve veehouderijbedrijven en gevoelige bestemmingen (woningen) bij vergunningverlening opgenomen. Binnen de afstand van 250 – 1000 meter tussen een LOG of IV-bedrijf tot een woonkern of lintbebouwing wordt voortaan bij vergunningverlening een aanvullende gezondheidskundige risicobeoordeling uitgevoerd.

Ook de motie die de PvdA mede namens GroenLinks indiende met de veelzeggende titel ‘Genoeg, geen vee erbij’ haalde het! Deze motie spreekt uit dat - gezien de richtlijnen van de Commissie Van Doorn - alles in het werk moet worden gesteld om de veestapel terug te dringen.

Onder lees meer mijn spreektekst tijdens de 1^e termijn van het debat over het natuurakkoord. Het videoverslag volgt snel!

Voorzitter, GroenLinks staat pal voor 2 zaken:

-     Dat alle bestaande natuur goed beheerd wordt, nu en in de toekomst. Dat is toch wel het minste wat we kunnen doen?

-     De Brabantse natuur op termijn verder wordt versterkt. Gelukkig staat dat ook in het Statenvoorstel over het Brabantse StadteLand, ook al mag ik dat geloof ik niet meer zo noemen. In het stuk over Stad en Platteland staat letterlijk “dat de afname van biodiversiteit stopt en mogelijkheden worden geboden voor een toename.” Dat is een ontzettend flinke ambitie, want ondanks vele inspanningen loopt de biodiversiteit al jaren terug. Mijn eerste vraag aan Gedeputeerde Staten is dan ook heel simpel: gelooft GS zelf nou werkelijk, dat het met het onderhandelingsakkoord natuur dat staatssecretaris Bleker met het IPO heeft gesloten, mogelijk is om de enorme ambitie die deze Staten zojuist heeft vastgesteld, te behalen? 

Tsja, het onderhandelingsakkoord. Of moet ik wurgakkoord zeggen, om met de woorden van SP Tweede Kamerlid Henk van Gerven te spreken? Eigenlijk wel, want het is een wurgakkoord! Ook onze eigen gedeputeerde Van den Hout zei niet voor niets in én tegen de Tweede Kamer dat we eigenlijk niet mogen spreken van een akkoord, maar van een dictaat. Er is immers niet onderhandeld.

Het dictaat houdt in dat het netwerk van natuurgebieden, de ecologische hoofdstructuur veel kleiner wordt: 600 duizend hectare in plaats van de eerder beoogde 728 duizend. De kwaliteit van de natuur neemt fors af door het huidige kabinetsbeleid. Meer planten- en diersoorten zullen uitsterven. Ook de biodiversiteit zal verminderen. Dat zijn niet mijn woorden, maar van het Planbureau voor de Leefomgeving. Toch een redelijke neutrale, vaak ook wat conservatieve club.

Wat betekent dat nou voor Brabant?

Nou, Brabantse natuurgebieden moeten worden verkocht. Gebruik en toegankelijkheid van natuurgebieden kan in verband met de veiligheid niet meer worden gegarandeerd. In Brabant gaat het om gebieden in stedelijke regio’s zoals bijvoorbeeld het Mastbos, de Strabrechtse Heide en het Bossche Broek.

Ook dit alles is niet mijn bescheiden mening. Nee, dit schrijft Gedeputeerde Staten ons deze week over in een notitie over Staatsbosbeheer. Deze organisatie beheert ongeveer 25% van de Brabantse bossen en natuurgebieden. In deze natuurgebieden ontvangt Staatsbosbeheer jaarlijks ongeveer 15 miljoen bezoekers. Door de bezuinigingen bij Staatsbosbeheer - die oplopen tot zo’n 60% - wordt de voorlichtende rol en haar rol t.b.v. recreatie uitgehold. Rollen die Staatsbosbeheer van oudsher heeft en die wij allemaal zo belangrijk vinden.

Kijk: dat je in deze financieel lastige tijden wat minder geld aan natuur besteedt en bijvoorbeeld natuuraankoop over meer jaren uitsmeert, logisch. Maar dat je zoveel bezuinigt zodat zelfs het beheer van bestaande natuur zwaar onder druk komt, dat gaat er bij ons niet in.

We laten ons verdorie toch niet chanteren door Henk Bleker, die dreigt met een noodwet? Stikken of slikken. Wat voor banenrepubliek is dit voortaan? Ik vraag GS nadrukkelijk om de eerste de beste trein naar Den Haag te pakken om echt te gaan onderhandelen. Hopelijk kunnen we dan spreken over een akkoord in plaats van over een dictaat.

Komt bij dat de financiële risico’s voor de provincie Noord-Brabant amper zijn in te schatten doordat nog niet duidelijk is:

- Hoe de 100 miljoen die het Rijk vanaf 2014 beschikbaar stelt voor beheer tussen de provincies verdeeld zal worden?

- Hoe het resterende budget van het Investeringsfonds Landelijk gebied wordt ingezet?

- Hoe en waar de ruilgronden worden ingezet?

- Hoe de afgesproken restopgave voor natuurontwikkeling (inrichting en beheer) over de provincies zal worden verdeeld?

Over deze zaken moeten de provincies het komende half jaar nog met elkaar onderhandelen. De armoede verdelen. Daar komen ze natuurlijk nooit uit: iedere provincie komt met een verdeelsleutel die voor zichzelf het best uitpakt.

Voorzitter, dit is niet alleen een slecht dictaat, maar ook een onduidelijk dictaat. Ik zou zo 5 onderwerpen kunnen noemen, waar ook gisteren tijdens het 3e Kamerdebat hierover geen duidelijkheid over is gekomen. Dat doe ik met het oog op de tijd niet.

Een ander punt waar veel onduidelijkheid over bestaat, en waar echt helderheid over moet komen, is de Memorie van toelichting die het IPO heeft geschreven bij het deelakkoord Natuur. Er zijn twijfels of de interpretatie van het deelakkoord in deze Memorie van toelichting wordt gesteund door alle partijen die het akkoord moeten tekenen. Daarom dienen we een amendement in om de Memorie van toelichting integraal onderdeel te laten uitmaken van het deelakkoord. Iedereen is immers gebaat bij duidelijkheid.

Voorzitter, ik ben benieuwd naar de reactie van de gedeputeerde hierop en sluit af. Prima dat natuurbeleid naar provincies komt, maar niet onder deze voorwaarden. We hebben geen flauw idee hoe dit dictaat gaat uitpakken voor de provincie Noord-Brabant en voor de Brabantse natuur. Tot duidelijk is dat met het beschikbare geld aan de doelstellingen kan worden voldaan, mag Brabant hier onder geen beding mee instemmen.

Open brief

De Staatssecretaris van het Ministerie
van Economie, Landbouw en Innovatie
de heer dr. H. Bleker
Postbus 20101
2500 EC Den Haag

Assen, 7 december 2011

Geachte heer Bleker,

Met betrekking tot het deelakkoord Natuur brengen wij graag het volgende onder uw aandacht.

Provinciale Staten van de 12 provincies dienen uiterlijk op 24 december 2011 te besluiten of zij het deelakkoord al dan niet aanvaarden. Wij hebben kennis genomen van de tekst van het deelakkoord en constateren dat een belangrijk deel van de afspraken in algemene, vage en multi – interpretabele  bewoordingen is geformuleerd. Uit de tekst van het deelakkoord is, zelfs na langdurige exercities ‘close reading’, niet zonder meer op te maken waartoe provincies zich verplichten, welke risico’s zij nemen en wat de betekenis van het akkoord is voor de provinciale financiën en natuuropgaven.

Het IPO heeft weliswaar een zogeheten memorie van toelichting geproduceerd, maar aan de tekst van deze memorie van toelichting wenst u zich niet te committeren. Naar wij hebben begrepen is deze memorie van toelichting aan u aangeboden, maar heeft u geen uitspraak willen doen over de juistheid van de interpretatie van de afspraken. De memorie van toelichting geeft daardoor geen (finaal) uitsluitsel over de betekenis van de teksten van het deelakkoord. De algemene, vage en voor meerder uitleg vatbare formuleringen in het deelakkoord hinderen ons in het uitvoeren van de besluitvormende rol die Provinciale Staten hebben te vervullen in het beoordelen van de inhoud en aanvaardbaarheid van het deelakkoord. Wij hebben als volksvertegenwoordigers ons te verantwoorden en moeten minst genomen begrijpen en kunnen uitleggen waar wij wel c.q. niet mee instemmen.

Uw weigering medewerking te verlenen aan het tot stand brengen van een memorie van toelichting die zowel van rijkszijde als van IPO-zijde kan worden onderschreven hindert ons in onze afweging.

Het is voor ons niet aanvaardbaar om goedkeuring te verlenen aan een overeenkomst waarvan de exacte betekenis van de formuleringen, de artikelen, de bedoelingen van partijen, de verplichtingen en de risicoverdeling niet helder is. Het IPO heeft de moeite genomen om licht in de duisternis te brengen. Wij verzoeken u die inspanning op waarde te schatten en uitsluitsel te geven over de vraag of de door het IPO opgestelde memorie van toelichting wel of geen juiste weergave is van de rechten en plichten van de provincies en het rijk en de risicoverdeling tussen rijk en provincies. Wij verzoeken u stellig en ondubbelzinnig te verklaren dat de memorie van toelichting van het IPO een juiste weergave is van de inhoud, aard, betekenis en de interpretatie van de afspraken die zijn gemaakt in het deelakkoord natuur. Indien u van oordeel bent dat de memorie van toelichting geen juiste weergave vormt van de inhoud, aard, betekenis en de interpretatie van de afspraken vormt, dan vernemen wij graag gemotiveerd en gedetailleerd op welke onderdelen de memorie van toelichting een onjuiste weergave en duiding van de afspraken is , alsmede hoe deze onderdelen naar uw oordeel wel dienen te worden begrepen en te worden verstaan.

Zoals gesteld kunnen wij op basis van een deelakkoord zonder nadere verduidelijking in de vorm van een door rijk en IPO onderschreven en geaccepteerde memorie van toelichting,  geen weloverwogen besluit nemen over de mate van (on)aanvaardbaarheid van het deelakkoord natuur.  Voorts verzoeken wij u ruim vóór 24 december 2011 adequaat op deze brief te reageren, opdat wij in staat zijn een weloverwogen oordeel over het deelakkoord Natuur te geven. Indien u onverhoopt niet op deze brief reageert, dan wel de onduidelijkheid over de juistheid van de memorie van toelichting van het IPO laat voortbestaan, zal dat voor ons aanleiding  vormen om  geen besluit te nemen over het deelakkoord natuur. Wij hopen dat het zover niet zal komen en zien uw reactie met belangstelling vóór 24 december aanstaande tegemoet.

Hoogachtend,

Philip Oosterlaak, fractievoorzitter SP
Marianne van der Tol , fractievoorzitter D’66
Gabriëlle van Dinteren, fractievoorzitter GroenLinks
Provinciale Staten van Drenthe

Er is een planeet ontdekt waar volgens onze normen leven mogelijk is. Mooi, dan moet homo sapiens maar eens goed gaan nadenken hoe we daar met ons allen heenkunnen. Wegwezen voordat planeet Aarde is uitgewoond is. Helaas valt dat ‘sapiens’ voor de lange termijn erg tegen.

Wat Bleker op de beperkte schaal van ons kikkerlandje aanricht, gebeurt helaas door zijn gedachtegoedgenoten op grote schaal in een van de grootste landen op de aardkloot. De Braziliaanse senaat heeft een wet goedgekeurd die toestaat dat het Amazonewoud leeggekapt wordt. Het had al te lang geduurd, die linkse milieulobby die de agrarische ontwikkeling van het land in de weg stond, aldus senator Abreu. Die ook, gut, toeval, voorzitter is van een grote landbouw- en veeteeltfederatie. Meer soja (vooral voor veevoer), rundvlees en hardhout voor de hele wereld. Dat dat ook minder zuurstof voor de hele wereld betekent omdat het Amazonewoud een van onze belangrijkste collectieve longen is, soit. Tegen de tijd dat we daar last van krijgen, heeft homo sapiens toch wel een ruimtereis bedacht op weg naar Kepler 22-b. Ongetwijfeld voor wie het kan betalen. Beginnen we gewoon opnieuw. Zijn we meteen af van de vraag of armoede wel bestaat of niet.

Onderstaand opinieartikel is geschreven door de Statenfracties van de PvdA, GroenLinks en D66 in Noord-Brabant en stond vandaag (8-12) in het Eindhovens Dagblad. In het artikel roepen we Provinciale Staten op voorlopig niet in te stemmen met het voorlopige bestuursakkoord over natuur dat staatssecretaris Bleker eerder afsloot met de provincies. Het artikel is te vinden onder lees meer. 

Brabant, laat je niet chanteren door Bleker

Rond het Binnenhof en het Bossche provinciehuis voltrekt zich momenteel een drama waar weinig Brabanders weet van hebben. Het slachtoffer? De Brabantse natuur.

Door Antoinette Knoet-Michels, Paul Smeulders en Anne-Marie Spierings

Wat is er aan de hand? In september is een akkoord bereikt tussen het kabinet en de provinciale koepelorganisatie over de decentralisatie van het natuurbeleid naar de provincies. Het gaat hier om een onderhandelingsakkoord. Het is pas definitief als alle provinciebesturen met het akkoord hebben ingestemd en de Tweede Kamer het heeft goedgekeurd. Het akkoord dat er nu ligt, breekt de Brabantse natuur af. Dat komt omdat er te weinig geld is voor natuurkwaliteit en het onderhouden van de bestaande natuur. Vreemd genoeg bevat het akkoord tegelijkertijd maatregelen die geld kosten, in plaats van opleveren.

Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwt voor onherstelbare schade als het akkoord wordt uitgevoerd. De kwaliteit van de natuur neemt fors af. Plant- en diersoorten zullen uitsterven. Daarmee verdwijnt een natuurlijke buffer die ons beschermt tegen milieuvervuiling. Ook de Brabantse provinciebestuurder Johan van den Hout (SP) kraakt het natuurbeleid van CDA-staatssecretaris Henk Bleker. "De korting van zeventig procent op de rijksuitgaven voor natuur is buiten alle proporties en funest voor de biodiversiteit. Het ontbreekt aan elke vorm van visie. De internationale verplichtingen worden door dit afbraakbeleid aan alle kanten onhaalbaar", betoogde Van den Hout tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Om het akkoord vervolgens toch – zij het tandenknarsend – te verdedigen in het provinciehuis.

De Tweede Kamer heeft altijd gezegd dat het onderhouden van de bestaande natuur goed geregeld moet zijn bij decentralisatie van het natuurbeleid. Dat is in dit akkoord absoluut niet het geval. Bleker stelt 100 miljoen euro beschikbaar, terwijl volgens berekeningen van provincies zeker 250 miljoen nodig is. Wat blijft over van bijvoorbeeld de Loonse en Drunense Duinen? Is straks nog groen te vinden rond onze steden? Een lommerrijk bosje, een mooie houtwal, een poel met struiken? We weten niet eens of we de toch al lage Europese normen nog wel halen.

Het akkoord zit vol onduidelijke afspraken en merkwaardige maatregelen. Zo stelt het akkoord voor om losliggende stukjes natuur te verkopen, om met dat geld op andere plaatsen natuur te kopen. Dat zijn vaak de stukjes natuur waar veel mensen dichtbij huis van genieten. Het gevolg is natuur- én kapitaalvernietiging.

Waarom instemmen met zo'n desastreus akkoord? Omdat de provincies bang zijn dat niet instemmen met het akkoord nog slechter uitpakt voor de natuur. De provincie wordt dus voor een onmogelijk dilemma geplaatst. Dat is geen keuze, maar chantage.

Zelfs staatssecretaris Bleker gelooft niet dat het onderhouden van de bestaande natuur met dit akkoord goed geregeld is. Bleker zei na afloop van het Kamerdebat over het akkoord dat het rijk en de provincies het toch nog eens over de onderhoudsgelden moeten hebben. Er zijn dus wel degelijk aanknopingspunten om tot een beter akkoord te komen.

Wij – PvdA, GroenLinks en D66 in Brabant – vinden dat dit akkoord geen recht doet aan het belang van natuur voor mensen, planten en dieren. We willen een natuurbeleid met visie. Een natuurbeleid dat het belang van natuur onderkent. Een natuurbeleid dat betrouwbaar is, zodat boeren, burgers en buitenlui weten waar ze aan toe zijn. Een natuurbeleid waarmee we onze afspraken en Europese verplichtingen nakomen. En een natuurbeleid waarmee we onze euro's goed benutten in plaats van vernietigen.

Wij roepen de Tweede Kamer op om waarborgen en aanvullende garanties te eisen van staatssecretaris Bleker. In provinciale staten zullen wij voorstellen om een oordeel over het akkoord uit te stellen totdat de gevolgen voor de Brabantse natuur bekend zijn. Brabant mag zich niet laten chanteren!

Antoinette Knoet-Michels (PvdA), Paul Smeulders (GroenLinks) en Anne-Marie Spierings (D66) zijn lid van provinciale staten van Noord-Brabant.

Het was even wennen om mezelf op een provinciale bijeenkomst niet als Statenlid GroenLinks voor te stellen, maar als penningmeester IVN Amsterdam. Op slot Beeckestijn in Velsen kwamen vanochtend zo’n 120 natuurvrijwilligers en provinciale ambtenaren bij elkaar om elkaar beter te leren kennen en na te denken over manieren om samen te werken.

Geen dag te laat, omdat het kabinet in de persoon van Henk Bleker, grof bezuinigt op de natuur en het verzet daartegen maar moeizaam op gang komt. Nou was dat niet de insteek van de bijeenkomst, maar kortingen tot 60% hebben natuurlijk (let op de woordspeling) wel een enorme impact. Waar professionele krachten wegvallen en subsidies voor aankoop en beheer flink minder worden, neemt het belang van al die duizenden vrijwilligers toe.

Af en toe moest ik me wel inhouden en niet in de verdediging te schieten over de rol van de provincie. Gelukkig hebben we daar bovendien prima ambtenaren voor. Maar sommige vrijwilligers lijken wel iets te veel te verwachten van de provincie. Er is nu eenmaal beduidend minder geld en daarnaast is het ondoenlijk om de enorme hoeveelheid van (werk)groepen, stichtingen en organisaties allemaal aandacht te geven en – al dan niet financieel – te ondersteunen.

De belangrijkste les voor mij vandaag was dat dat in heel veel gevallen ook niet nodig is. Met bewondering zag ik hoeveel moois er al lokaal gebeurt door mensen met passie en overtuiging, zonder dat daar altijd subsidie vanuit de overheid voor nodig is. Wat vooral moet gebeuren is dat die goede voorbeelden uitgewisseld worden, men van elkaar leert en losse initiatieven met elkaar worden verbonden. Voor IVN en andere koepelorganisaties in de provincie ligt daar nog een schone taak. Wie weet kan ik daar zelf ook nog een rol in spelen. Want natuur is best belangrijk!

Afgelopen weken is er een duidelijke trend merkbaar in Nederland, of beter gezegd in het beleid van het kabinet bestaande uit VVD en CDA.

De nieuwe natuurwet van staatssecretaris Bleker die volgens veel natuurorganisaties juist een aantasting van de natuur is in plaats van een verrijking van de natuur, dan blijkt dat er maar één volksvertegenwoordiger (Bas Eickhout, GroenLinks) uit Nederland naar de klimaattop in Durban gaat en dan werd vandaag bekend gemaakt dat er vanaf 1 september 2012 op 60% van de snelwegen 130 km/uur gereden mag worden en de snelheid bij 4 grote steden van 80 km/uur naar 100 km/uur verhoogd gaat worden.

Je zou bijna denken dat tijdens het ministerraad de volgende zin wekelijks uitgesproken wordt:

"Ohja, we hebben ook nog natuur in Nederland! Hè, vervelend!"

Want wat moeten we toch met die natuur en waarom zouden we ons druk maken over het klimaat als we al onze handen vol hebben aan de eurocrisis en de financiële crisis.

Daarnaast wil dit kabinet des te meer de Nederlandse bevolking te vriend houden, althans dat denken ze.

Getuige een quote van minister Schultz op nu.nl:

"Je bent sneller op de plek van bestemming en het sluit ook beter aan bij de beleving van de weggebruiker."

Daarbij wordt geheel voorbij gegaan aan het effect van milieu, gezondheid en brandstofverbruik!

Gaat het kabinet binnenkort belasting heffen op mensen die van natuur genieten? En mensen die niks van natuur moeten hebben juist een belastingvoordeel geven? Je zou het bijna gaan denken, gezien de nieuwe wetten en maatregelen!

Deze week doen:

• Laten weten wat je vindt van de nieuwe ‘Natuur’wet van Bleker via Natuurmonumenten. Zie het interview met zijn volkomen genegeerde adviescommissie in de Volkskrant van vandaag: natuur wordt alleen gezien als iets waar je geen last van mag hebben. Het concept-wetsvoorstel ligt tot vrijdag ter inzage, geef vooral ook je mening bij de officiële internetconsultatie!
• Debat volgen over het verminderen van het aantal gemeenteraadsleden met maar liefst 24.000 (op nu nog 418 gemeenten, binnenkort na nieuwe herindelingen weer iets minder). Welk probleem lost dit op? Niets. Raadsleden zijn nu al erg zwaar belast, is een argument tegen. Blijf dan bij de hoofdlijnen en weiger slecht geschreven stukken te behandelen, is mijn reactie daar weer op. Maar desondanks is dit weer schijnflinkheid van dit kabinet.
• Wordfeud spelen en proberen met welke woorden je wegkomt. Een tegenstander won gisteren van me met vondsten als ‘diere’ en ‘wa’…  Zou ‘tja’ mogen?

‘En dan: wat is natuur nog in dit land?
Een stukje bos, ter grootte van een krant,
Een heuvel met wat villaatjes ertegen’

Dichtte JC Bloem. Kennelijk ook de held van het kabinet (hoewel, poëzie is wel cultuur natuurlijk…). De eerste zin van dit gedicht is tenslotte: ‘Natuur is voor tevredenen of legen.’ Is Bleker vermoedelijk uit het hart gegrepen, als je naar de nieuwe Natuurwet kijkt. De Vogelbescherming heeft een goed overzicht van de effecten van deze wet: het beetje natuur dat wij nog hebben, wordt zo goed als vogelvrij. Hoe dat komt, wordt waarschijnlijk het best duidelijk gemaakt door de website Joop over de herschikking van de portefeuilles in dit kabinet…

Er is een internetconsultatie op de site van het Rijk, het is dat de Vogelbescherming erop wijst… het Rijk zelf houdt dat angstvallig stil… De eerste vraag luidt: ‘(1) Dragen de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de huidige natuurwetgeving bij aan de balans tussen ecologie en economie?’. Daarop kan ik twee dingen antwoorden:

1) Niet relevant. De veronderstelling achter de vraag is dat een balans hersteld moet worden, terwijl de voorrang aan de natuur hard nodig is. Waren wij niet de rentmeesters van dit rivierendelta-landje, CDA-meneer Bleker? en
2) Nee, de tegenstelling tussen ecologie en economie is op de iets langere termijn een schijntegenstelling. Ecologie draagt aantoonbaar bij aan de leefbaarheid van het land, waardoor mensen hier graag en gezond wonen en bedrijven zich hier vestigen.

Ik zou zeggen: invullen, deze consultatie!

Onderstaand opinieartikel van mijn hand stond vandaag (28-9) in het Eindhovens Dagblad. Inmiddels is het ook geplaatst in BN/ de Stem (29-9) en het Brabants Dagblad (30-9). In het artikel maak ik gehakt van het voorlopige bestuursakkoord over natuur dat staatssecretaris Bleker vorige week afsloot met de provincies. Het volledige artikel is te vinden onder lees meer. 

Bleker maakt de natuur kapot

Het voorlopige bestuursakkoord dat staatssecretaris Henk Bleker vorige week sloot met de provincies breekt de Brabantse natuur af. Er is veel minder geld voor minder natuur. Bestaande natuurgebieden gaan in de uitverkoop en Brabant krijgt 6.000 hectare minder nieuwe natuur dan was afgesproken. Dat is meer dan de oppervlakte van de gemeente Helmond!

Zelfs voor dat kleinere gebied is te weinig geld om het goed te onderhouden. De 12 provincies krijgen samen jaarlijks 100 miljoen euro voor beheer en onderhoud van bestaande natuurgebieden. Uit eigen berekeningen van de provincies blijkt dat drie keer zoveel geld nodig is. Anders kunnen bijvoorbeeld boswachters niet meer betaald worden.

Waarom tekenen de provincies zo’n waardeloos akkoord? Begrijp me niet verkeerd; ik geloof gedeputeerde Van Heugten (CDA) wanneer hij zegt dat het hem gelukt is om met het bereikte akkoord financieel het maximaal haalbare binnen de huidige ruimte van het kabinet te halen. Daarmee legt hij zelf de vinger op de zere plek. Zijn partijgenoot Bleker probeert vanuit een soort van boerenrancune de natuur kapot te maken. Henk Bleker bezuinigt gedurende deze kabinetsperiode niet alleen 72% op natuur, maar heft ook de planologische bescherming van natuurgebieden op. Hierdoor kunnen agrariërs makkelijker uitbreiden.

Blekers visie is duidelijk: het buitengebied moet worden teruggegeven aan de boeren. Weg met de bloemetjes en de bijtjes, ruim baan voor megastallen. Hiermee negeert hij de vele duizenden Brabanders die dagelijks recreëren in en genieten van de natuur.

Het enige positieve punt in het provinciale coalitieakkoord tussen VVD, CDA en SP is dat het netwerk van natuurgebieden (de Ecologische Hoofdstructuur) wordt afgemaakt. In de wandelgangen van het provinciehuis wordt echter gefluisterd om dit los te laten: er zou onvoldoende geld zijn om de landelijke bezuinigingen op te vangen.

Onzin! We moeten ons niet laten meeslepen door emoties vanuit de debatten over financiële tekorten. Hoewel het geld op het provinciehuis niet meer tegen de kozijnen klotst, heeft Brabant nog steeds budget voor grote opgaven. Het is alleen een politieke keus waar dit geld aan wordt besteed. Provinciale Staten besloten onlangs om tot 2027 jaarlijks 50 miljoen euro te reserveren om enkele grote infrastructurele projecten te kunnen financieren. Denk onder meer aan de 'Ruit rondom Eindhoven', een weg van 1,5 miljard euro die meer problemen veroorzaakt dan oplost.

Voor GroenLinks is het duidelijk: wij ondersteunen geen akkoord wat zo snoeihard is voor onze natuur. Pak als provincie je maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het alternatief ligt binnen handbereik: neem meer tijd voor het afronden van het netwerk van natuurgebieden en durf hierin te investeren. Ook volgende generaties Brabanders hebben het recht om te genieten van het mooie Brabantse landschap, waar ik zo trots op ben.

Paul Smeulders

Fractievoorzitter GroenLinks in Provinciale Staten van Noord-Brabant