Hij reageerde niet op het herhaalde verwijt van Jolande Sap dat hij de uitnodiging om aan te schuiven bij het overleg over de begroting van 2013 tussen VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie had afgeslagen. Dat was een verstandig zwijgen van Diederik Samsom, anders was het debat over de begroting uitgelopen op een ordinaire more »

Nu het rechts-rancuneuze kabinet Rutte-Verhagen gevallen is, moet er iets gebeuren. Eurocommisaris Olli Rehn zit op hete kolen en de financiële markten zijn nerveuzer dan ooit. Zonder akkoord geen wijzigingen en dus voortgang van de economische crisis en voortgang van het beleid van het meest zielloze kabinet in tijden. Terwijl Jolande Sap haar politieke moed toont, staan Emile Roemer en Diederik Samsom als een boze Bassie en Adriaan aan de zijlijn ‘boe’ te roepen.

Hoewel D66 en ChristenUnie offers hebben gebracht in de onderhandelingen, moet het voor GroenLinks wel het meest pijn doen om het akkoord te steunen. Dat is ook te zien in de uitkomst van deze onderhandelingen; met een terugdraaiïng van de bezuiniging op het pgb, een herstel van de uitgaven aan passend onderwijs en een aantal mooie groene hervormingen, staat er een duidelijke GroenLinks-handtekening onder het ‘Kunduz-akkoord’. Zelfs zonder medewerking van PvdA en SP heeft Sap het aangedurfd om de onderhandelingen aan te gaan. Of – om het nieuwste Tweede-Kamer-cliché aan te halen – over haar schaduw heen te springen.

Want ook binnen GroenLinks is het morren reeds begonnen. “Schande; Jolande Sap is veel te ver voor de troepen uitgelopen!” Maar de realiteit is anders. Diederik Samsom moet zijn ogen uit zijn hoofd schamen. Dat Emile Roemer, met zijn links-conservatieve protestpartij, geen medewerking zou verlenen aan een poging de Nederlandse begroting te redden; dat verbaast mij niet. Maar dat Samsom, partijleider van de op één na grootste partij van de Tweede Kamer, het niet voor elkaar heeft gekregen zijn vinger in de pap te steken, is absoluut een gotspe. En dan vervolgen met een lynchpartij van de leider van GroenLinks? Ik geloof dat Diederik Samsom zijn motieven om volksvertegenwoordiger te zijn nog eens moet nakijken.

De kift begint al met de kwalificatie ‘Kunduz-coalitie’. Laten we die electoraal onvoordelige beslissing vooral lekker inwrijven, ongeacht wat Jolande Sap haar verdere politieke leven voor moois teweeg brengt. Als dat geen treiterij van de linkerzijde is, dan weet ik het niet meer… Misschien moeten we mijnheer Samsom een spiegel brengen voor in zijn kantoor. Want met een mandaat van dertig zetels, denk ik toch toch dat Nederland iets meer van hem verwacht had… Jolande Sap heeft haar werk gedaan. Punt.

 

 

Deze column is ook verschenen op volkskrant.nl.

Ik zou er iets over moeten zeggen. Ik heb tenslotte vaak een mening hier. Vaak denk ik dat ik het beter weet. Maar ik weet het even niet meer.

Natuurlijk ben ik blij dat deze regering is gevallen. Dat de invloed van de gedoger, al is het maar tijdelijk, is teruggedrongen. Dat we van het meest rechtse kabinet sinds mensenheugenis af zijn.  Maar wat nu?

Verkiezingen eind juni of begin september? Of toch in de zomer? Rutte en de Jager snel een begroting in elkaar laten flansen of met de hele kamer proberen iets te schrijven? Demissionair kabinet of demissionair met uitzonderingen? Zo snel mogelijk onder de drie procent of mogen we er iets boven zitten? Belangrijke besluiten voor ons uit schuiven of toch snel knopen doorhakken? Ik weet het echt niet.

Vele keuzes zijn simpel. Niet bezuinigen op onderwijs en zorg, wel op defensie. De lage inkomens ontzien, de hoge inkomens kunnen nog veel missen. Ontwikkelingssamenwerking (dat is iets anders dan ontwikkelingshulp) hoeft niet te bezuinigen, cultuur ook niet. Multinationals die hier belastingvoordeel genieten profiteren ten koste van de ‘normale man’, moeten zwaar belast worden. Mislukt project JSF meteen stopzetten. Niet meer investeren in asfalt, maar wel in beter openbaar vervoer. Marktwerking in zorg, ov, nutsbedrijven en onderwijs is uit den boze. Bonussen zijn geen prikkel om beter te presteren, maar zorgen voor meer hebzucht. Morgen nog beginnen met terugtrekken uit Kunduz.

Mijn beeld is wel duidelijk. Maar hoe het voor elkaar te krijgen, geen idee. De vragen blijven onbeantwoord. De tijd zal uitwijzen wat er moet gebeuren..

Luiwammesen, uitvreters, oplichters en profiteurs. De camera’s registreerden graag, het waren mooie beelden. Vraag aan de man in de straat wat hij denkt over de Grieken. De zondebok was gevonden. Als die Grieken niet allemaal ambtenaar waren geweest en op hun 47e al met pensioen waren gegaan, dan was die hele Eurocrisis nooit ontstaan.

Het zat natuurlijk genuanceerder, maar daar hadden de klagers, inclusief de meeste politici, geen boodschap aan. Sterker nog, dat ‘wij’ profiteerden van de hoge rente die Griekse banken wel moesten geven op leningen, werd nooit hardop uitgesproken. Dat Nederlandse banken en bedrijven, als echte handelsnatie, in Zuid Europa vele belangen hadden, was even niet van belang.

Nu blijkt dat ‘wij’ het ook niet zo goed hebben gedaan. Ons begrotingstekort gaat volgend jaar richting de vijf procent. En dat terwijl we zelf hebben afgesproken dat drie toch echt het maximum is. Dus nu heeft de regering een probleem. Ineens blijkt die drie procent niet meer zo heilig te zijn. Blijken er duidelijke verschillen tussen Grieken en andere mediterrane uitvreters aan de ene kant en de nobele noord-europese hardwerkende redders van de economie.

Met voorloper minister de Jager zullen de regels wel even aangepast worden. De harde woorden die voor de Grieken golden, kunnen voor onszelf achterwege blijven. Oftewel iedereen is gelijk, maar wij zijn gelijker.

Benieuwd wanneer men in het buitenland reageert. Maar misschien zijn we daar wel niet belangrijk genoeg voor.

BNR

RTL.nl

De cijfers liegen niet, het CPB levert in zijn kortetermijnraming op de meeste economische kerncijfers een duidelijk verhaal: Nederland zit alweer in een recessie. In de Rijksbegroting voor het komend jaar is rekening gehouden met een economische groei van een magere 1%. Het CPB geeft in het vooruitblik een krimp over 2012 van 0,5%. Kortom, er vallen gaten (4,1%) in de begroting van De Jager en

Ai! Het CPB heeft weer eens wat cijfers losgelaten. En wat blijkt? Nederland zit volop in de recessie. Het zat er natuurlijk al dik aan te komen dat het begrotingstekort de grens van 3% zou overstijgen, maar nu is het officieel. De afgelopen weken werd al druk gespeculeerd waar ons conservatieve kabinet allemaal nog meer op zal gaan bezuinigen. Welke linkse hobby zullen we nu eens onderuit schoffelen?

Als bijna vanzelfsprekend begint met deze weinig geruststellende voorspellingen ook het magische h-woord weer rond te zingen op het Binnenhof. De aftrek-die-niet-genoemd-mag-worden wordt heel langzaamaan een wat minder heilig huisje binnen de gelederen van VVD en CDA. Geert Wilders is het daar natuurlijk niet mee eens. “De PVV zal knokken als een leeuw voor de belangen van Henk en Ingrid!” Als dat echt waar was, had Geert Wilders de hypotheekrente allang afgeschaft, maar vooruit. Het behoud van laaggeschoold electoraat schrijft nu eenmaal voor dat je geen dingen roept die goed voor ze zijn. SBS6 kijkend Nederland wil naar de mond gepraat worden, het liefst met vuigheid en volume.

Toch wordt de kans dat het kabinet zich aan beperking van de hypotheekaftrek gaat wagen (of branden) sluimerend groter. Jan Kees de Jager gaf te kennen dat hij liever ging hervormen dan bezuinigen, en Maxime Verhagen sprak uit dat wat hem betreft ook in heilige huisjes de dakkapel kan gaan lekken. Binnen de VVD wordt minder luid gespeculeerd over aanpassing van de aftrek, maar ook daar zijn prominente en minder prominente leden aanwezig die beginnen te twijfelen aan de houdbaarheid van de regeling.

Terecht overigens,  die hele hypotheekrenteaftrek kost Nederland klauwen met geld – jaarlijks zo’n twaalf miljard euro. We zijn niet voor niets de enige met zo’n belachelijke, belastinggeld slurpende regeling. Over verkwisting van de centjes van Henk en Ingrid gesproken! Het hele doel van de aftrek – starters op weg helpen met de koop van hun eerste huis – wordt allang niet meer bereikt. Starterwoningen zijn door de regeling de afgelopen decennia alleen maar duurder geworden. De huizenmarkt zit hartstikke op slot, en dat is mede dánkzij de hypotheekrenteaftrek.

Of het nu de hypotheekrenteaftrek wordt, ontwikkelingssamenwerking, of een andere ‘ombuiging’, het kabinet moet in februari met maatregelen komen. Implodeert het kabinet met gierende ruzies over ontwikkelingshulp tussen Geert en de CDA-dissidenten? Laat Geert Wilders na een hoop gebrul zijn marionettenkabinet toch weer gewoon zitten? Zal de PvdA daarvoor haar slappe knieën weer lenen door het kabinet aan een meerderheid te helpen? Of trekt een van de regeringspartijen de spreekwoordelijke stekker eruit? Het jaar 2012 wordt vast een prachtig politiek jaar. En dat magische h-woord? De afschaffing daarvan is enkel een kwestie van tijd…

Wie een schone auto rijdt, zou minder parkeergeld moeten betalen. Maar dat wil de staatssecretaris niet. Terwijl steden juist graag groene politiek voeren. Lees het opiniestuk dat Tweede Kamerlid Liesbeth van Tongeren schreef samen met wethouder Jan van der Meer in Nijmegen, wethouder Frits Lintmeijer in Utrecht en stadsdeelwethouder Dirk de Jager in Amsterdam-West.

Niet minder dan drie kabinetten bogen zich erover: een simpele regeling die het gemeenten mogelijk maakt om schone auto’s minder parkeergeld te vragen. Deze week zette staatssecretaris Atsma (Infrastructuur) het wetsvoorstel bij het grof vuil. Daarmee zet hij een dikke streep door een belangrijk adagium van dit kabinet: decentraal wat kan, centraal wat moet. Alhoewel de lucht in Nederland gemiddeld gesproken langzamerhand ietsjes minder ongezond is geworden, blijven er met name in de steden veel knelpunten over.

De Vereniging Nederlandse Gemeenten trok pas weer aan de bel: als de lucht niet schoner wordt en we de afgesproken normen niet halen, blijven niet alleen de gezondheidsrisico’s te hoog, maar ontstaan er, net als tien jaar geleden, wettelijke problemen met nieuwbouw. Het beleid van het kabinet om de lucht te klaren is weinig behulpzaam. Door de snelwegen te verbreden, neemt ook de druk op wegen in de stad verder toe. Mensen moeten tenslotte via die brede wegen het stedelijk gebied in. De kaalslag in het openbaar vervoer helpt ook niet om mensen te verleiden over te stappen op duurzamer vervoer. Bovendien wordt het fiscaal beleid om schone auto’s te stimuleren uitgekleed. De verhoging van de maximum snelheid tenslotte leidt tot extra uitstoot.

Een staatssecretaris die zelf weinig doet, zou op zijn minst decentrale overheden die hun verantwoordelijkheid willen nemen de kans moeten geven dat te doen. Dat zou ook passen in de verregaande decentralisatiepolitiek van dit kabinet. Het is dan ook knap inconsequent om gemeenten het recht te ontzeggen om mensen die investeren in superschone (en doorgaans dure) auto’s een voordeeltje te bieden bij het parkeren. Een nieuw fenomeen in Nederland: schoon autootje pesten.

Atsma zegt zich bovendien zorgen te maken over mensen met een krappe beurs. Die zouden nadeel kunnen ondervinden van gedifferentieerde parkeertarieven. Dat valt te bezien. Het bieden van voordeel aan de een, betekent niet per se nadeel voor een ander. Het argument is ook hypocriet: op tal van andere beleidsterreinen interesseert de inkomenspositie van laagbetaalden dit kabinet geen zier.

Er komt nog iets bij. Door een wetsvoorstel dat al sinds 2007 in het vat zit letterlijk op een achternamiddag van tafel te vegen, toont de rijksoverheid opnieuw haar onbetrouwbaarheid richting ondernemers. Groene pioniers, ondernemers die innovatieve producten willen slijten zoals elektrische auto’s of auto’s op biogas, worden gek van de wispelturigheid van de overheid. Het fiscaal regime verandert om de haverklap en aangekondigde wetten die schone auto’s een steuntje in de rug geven, verdwijnen plots van tafel. Daar bouw je geen businesscases mee op.

We hadden meer verwacht van staatssecretaris Joop Atsma. In het verleden maakte juist hij zich sterk voor bijvoorbeeld investeringen in snelfietsroutes. Maar deze CDA-bewindsman heeft zich inmiddels gevoegd naar de anti-duurzaamheidssentimenten van dit kabinet. Louter uit rancune tegen alles wat groen is weigert hij nu ook steden de kans te geven moderne groene politiek te bedrijven. Daarmee vervreemdt het CDA zich niet alleen van stedelijke kiezers, maar ook van groene ondernemers.

Volkskrant bericht: 'Nederland, Duitsland en Finland voeren heimelijk 'triple-A-overleg' - Schuldencrisis - VK

Hierin melden ze dat er volgens de Griekse premier geen handtekening nodig is voor het EU reddingsplan? Die cultuur van mondelinge beloftes heeft mede voor de schuldberg zonder duidelijke verantwoordelijken gezorgd. Zelfs een Griekse handtekening is weinig waard, zo weten we sinds ze "aantoonbaar" klaar waren voor deelname aan de Euro, met dank aan de dubbele boekhouding van de overheid. (Hoe ga je in godsnaam coruptie bestrijden in een land waar de overheid zelf een dubbele boekhouding heeft?)

Het lijkt mij juist de Noord-Europese (Angelsaksische en Reinlandse) cultuur van getekende overeenkomsten met bijbehorende clausules, aktes en dictaten die voor de Noord-Europese welvaart heeft geleid.... toch? Dus beste Samaras, graag je handtekening, in bloed, dat je achter het Europese voorstel staat en deze tot de letter uitvoert. Goed, Griekenland gaat dan even naar de knoppen, de komende decennia, maar je moet iets teruggeven om het onherstelbaar beschadigde vertrouwen te herstellen, zo lijkt mij.

Of zijn er andere middelen? Ik ben geen voorstander van de CDA-P~VV~D aanpak waarin ze de Grieken het liefst uit de Euro, de EU, Europa knikkeren en anders zo lang mogelijk laten leiden. Ik denk dat de Europese eenwording daarmee niet gediend is. Repressie is als regressie, een negatieve actie die niet leidt tot vooruitgang. Maar wel ben ik het met de Jager eens, dat een Griekse mondelinge belofte geen moer waard is.

Het warrig en inconsequent redenerende PvdA-raadslid Latif Hasnaoui was natuurlijk geen partij voor Tofik Dibi, deze week bij Pauw en Witteman. Dibi verweerde zich terecht tegen het verwijt dat politici met een moslim-achtergrond zich meer direct voor hun achterban zouden moeten inzetten. Je bent immers gekozen om zo goed mogelijk het verkiezingsprogramma uit te voeren van de partij die je vertegenwoordigt. Een verhaal dat Dibi met overtuiging bracht, zonder te ontkennen dat hij als moslim in de Tweede Kamer wel een speciale verantwoordelijkheid voelt. Heel herkenbaar, omdat het ook de manier is waarop ik mij altijd als Statenlid voor GroenLinks heb ingezet, bijvoorbeeld als ik de vraag kreeg wat ik ging doen voor jongeren of voor Amsterdam.

Maar ergens is het een iets te mooi antwoord. Want iedere politicus neemt het meer op voor bepaalde groepen, heeft meer affiniteit met de ene groep dan met de andere. Wie je bent, waar je vandaan komt en met wie je praat, heeft invloed op je politieke handelen. Al was het maar omdat een verkiezingsprogramma maar een beperkt aantal antwoorden geeft op een beperkt aantal vragen. Er komt zoveel voorbij waarin je je niet kunt verlaten op het programma, maar een eigen afweging moet maken. Handelen ‘volgens het GroenLinks programma’ is dan ook heel relatief: het is het resultaat van wat je gezamenlijk (als afdeling, als fractie) beschouwt als een GroenLinks standpunt. De discussie rondom Kunduz is daarvan een duidelijke illustratie.

Gezien vanuit het perspectief van de kiezer is het ook logisch dat een politicus actiever is voor sommige achterbannen. Het is niet zonder reden dat iemand GroenLinks stemt en een ander PVV. Daar horen ideeën, belangen en wensen bij. Een politicus moet antwoord hebben op de vraag ‘What have you done for me lately?’ Politieke keuzes hebben consequenties, soms pijnlijke. Voor echte mensen in echte situaties. Ook GroenLinks maakt zulke keuzes: eerder de bijstandsmoeder dan de miljonair, eerder de busreiziger dan de automobilist, eerder de vogelaar dan de jager. En dat is niet gek, want het past bij een politieke opvatting waarin je opkomt voor mensen die kwetsbaar zijn, die solidariteit verdienen. Dat komt de een ten goede en gaat ten koste van de ander.

Het is heel iets anders dan cliëntelisme, waarin er bijna een 1-op-1 relatie ontstaat tussen kiezer en gekozene en de laatste in ruil voor een stem iets moet bieden. Bovendien heeft dat iets dwingend in zich: we zijn toch allebei Groninger/christen/milieuactivist, dus… Het is juist een gezamenlijke verantwoordelijkheid om voor die particuliere belangen op te komen. En dat gaat vaak het best wanneer dat komt van degene van wie je het niet had verwacht.

Nu het kabinet Rutte-Verhagen zijn eerste verjaardag viert, en rechts Nederland zijn vingers gretig aflikt bij de sobere taart, gooit Geert Wilders alvast een subtiel bommetje op. In een interview met het AD stelt hij dat het afgelopen jaar een ‘schaduw zal zijn’ ten opzichte van het komende. Hij heeft het over ‘meer beren op de weg’ dan we tot nu toe zagen. Volgens de Volkskrant van vandaag zegt Wilders bovendien dat een motie van wantrouwen niet ondenkbaar is, als er extra bezuinigingen komen met oog op de eurocrisis.

Stef Blok zit de vier jaar echter graag uit met Geert Wilders en zijn PVV. En daarna mogen er nog wel vier jaar bij, als het aan hem ligt. Hij geeft de collega’s van D66 op nu.nl nog een fijne sneer door op te tekenen dat zelfs de vrouwonvriendelijke mannenbroeders van SGP nog hervormingsgezinder zijn dan zij. Nee, hoor, dit kabinet is toch stukken beter dan Paars+ was geweest. Alle overboord gegooide liberale principes – zoals koopzondagen, hervormingen op de arbeidsmarkt en wat niet meer – vindt Stef Blok slechts onderhandelingsschade.

Ook het CDA lijkt dit kabinet nog wel even uit te willen zingen. De zogenaamde dissidenten Ferrier en Koppejan zijn al maanden zo muisstil, dat ik af en toe moet kijken of ze nog wel in de Kamer zitten. Ondanks alle stoere prietpraat van een jaar geleden, zijn ze mak en onzichtbaar. Ze zouden zich dood moeten schamen, maar draaien handig om alle journalistieke vraagstukken heen. Voila; de vertegenwoordiging van 30% tegenstemmers binnen het CDA. Die Ferrier en Koppejan, daar heb je wat aan. Wat een volksvertegenwoordigers!

Ondertussen kunnen de CDA-ministers heerlijk hun christelijke gang gaan, en zelfs de SGP nog trots maken. Marja van Bijsterveld durft deze week nota bene te zeggen dat weigerambtenaren ook een vorm van emancipatie zijn. De overheid is er dus voor iedereen, maar niet voor iedereen evenveel. Exact het betuttelende, christelijke toontje waartegen de paarse VVD (een van de architecten van het homohuwelijk) in het verzet kwam. Maar dat was toen. Nu lijkt het bijna alsof de zelfzekere houding van het CDA-smaldeel in het kabinet groeit, in plaats van krimpt, ondanks het aanhoudende gegrom en geblaf van bedrijfspitbull Wilders. Geen wonder dat het zwakke gekef van Cohen geen indruk maakt. Dat is liftmuziek in de oren van Verhagen en zijn collega’s.

De ministers van het CDA maakt het allemaal niet uit. Ze zitten na een halvering toch op het pluche. Alle hondsberoerde peilingen en stijgend intern gemor ten spijt, ze zitten er maar mooi. Geen Slangenburger die daar nu wat aan doet, het CDA zal Rutte-Verhagen niet laten vallen. Daar zorgt Maxime Verhagen, geflankeerd door Piet Hein ‘duimschroef’ Donner en Gerd ‘excuustruus’ Leers wel voor. Maxime viert zijn eigen feestje van democratie. En vandaag een stuk taart extra, want het is ook nog ’s een verjaardagsfeestje…

Om te openen met de gevleugelde woorden van CDA sjacheraar Verhagen, wat was het gisteren weer een ‘feest van democratie’. De ene na de andere oneliner, belediging of metafoor  werd via de camara’s van (NOS’) Politiek24 de wereld ingeslingerd. Job Cohen is een poedel, Geert Wilders een kleuter. De kleuter mopperde iets over de maoïstische handjes van de SP, en de stekker die er bij mevrouw Sap waarschijnlijk niet inzat. Dat laatste weer naar aanleiding van een potsierlijke demonstratie ‘stekker uit het stopcontact trekken’ van de voortrekster van GroenLinks. Als kers op de taart moest premier Mark Rutte van Geert Wilders ’s effe normaal doen, en vice versa. Algemene Politieke Beschouwingen op hun sjiekst.

Hoewel de grote verontwaardiging zich gisteren enkel op Geert Wilders richtte, nadat hij twee dagen zonder ook maar een greintje respect de voltallige Tweede Kamer en het kabinet tegen zich in het harnas wist te schelden, is hij niet alleen geweest in het larderen van de Algemene Beschouwingen met stukjes cabaret en snedig bedoelde spitsvondigheid. Ook de oppositiepartijen waren niet vies van een sneer links of rechts. En los van de vraag of dat wel of niet fatsoenlijk is, dringt zich bij mij de vraag op, hoe lang al die fractievoorzitters daarover nagedacht hebben, voor de derde woensdag van september.

Want er zal toch wel overleg geweest zijn over de stekkerdoos van Sap? Sterker nog, er zal iemand aangesteld zijn om het metaforische apparaat op tijd de Tweede Kamer in te smokkelen. En er zal toch iemand voor aanvang van zijn spreektijd, Job Cohen een briefje hebben toegefrommeld met het prachtige verhaaltje over de kleuter die niet naar school wil, maar onvermijdelijk toch het klaslokaal betreedt. En er zal toch een avondje meligheid met Fleur Agema en Martin Bosman voorafgegaan zijn aan de cabareteske tirade en scheldkannonade van blonde Geert… Prachtig uitgedokterde verhaaltjes, klaar voor de politieke bühne.

Mark Rutte heeft zijn Miljoennota zonder al te veel commotie door de Tweede Kamer heen gebabbeld. Tussendoor vooral veel verbaal vuurwerk, gevolgd door verontwaardiging. En tijdens die twee dagen hielden de heren en dames fractievoorzitters zich keurig aan het vooraf bedachte imago. Emile Roemer speelde de vermoorde onschuld, die bijna omviel van smart over de ruwe omgangsvormen tijdens het debat. Alexander Pechtold speelde de advocaat van de duivel door Koppejan en Ferrier (de twee dissidenten binnen de fractie van CDA) fijntjes te vragen of wat extra ontwikkelingshulp en een Zeeuwse polder het waard waren deze gedoogconstructie te steunen. Geert Wilders speelde de treiterende pestkop, en vervolgens het grote slachtoffer, omdat niemand boos werd als hij voor xenofoob (waar zou dat toch vandaan komen?) werd uitgescholden. Ondertussen gebeurde er op de inhoud weinig spectaculairs.

Na twee dagen Algemeen Beschouwen, is het weer duidelijk waar politiek volgens de media om draait. En de politici passen hun optreden hier keurig op aan. De inhoud van de Beschouwingen heb ik alleen op Politiek24 kunnen zien. In de journaals en opiniërende programma’s kwam enkel cabaret en ruzie terug. Heel Nederland kon ze bekijken; de zorgvuldig geregisseerde imago’s van de fractievoorzitters. Allemaal aapjes op de politieke bühne.

Nu het reces ten einde is, komt Prinsjesdag met rasse schreden dichterbij. En met Prinsjesdag de grove bezuinigingen die ons kabinet al een jaar aan het uitstellen is. En daarmee komt de volgende spagaat van het VVD/CDA/PVV kabinet in zicht.

Ik zeg de volgende spagaat, omdat Mark Rutte en Jan Kees de Jager inmiddels al een pijnlijke liesbreuk moeten hebben opgelopen van de eerste. Het hele debat over de eurocrisis van Europa zou lachwekkend zijn, als het onderwerp niet zo belangrijk was. Pro-Europees beleid wordt verkondigd als ware ons kabinet fel anti, om Geert Wilders met zijn eurohatende Henk en Ingrid de wind uit de zeilen te nemen. Met dank aan de weldenkende oppositie kan het kabinet gezond beleid uitvoeren, zij het op een nogal paradoxale toon.

De wrange grap is dat dit geluid zich waarschijnlijk de komende maanden door zal zetten wanneer de bezuinigingen behandeld worden. Mark Rutte die hele subsidiepotten en zorgregelingen omkeert en leegschudt, terwijl hij luidkeels roept dat Jan-met-de-pet er toch echt niet op achteruit mag gaan! De PVV wordt gevreesd, die heeft tenslotte een stekkertje gekregen bij de vorming van dit kabinet. En dankzij dat stekkertje en de simpele wil om tot het meest ‘rechtse’ kabinet te komen, in plaats van het meest verstandige kabinet, zit Nederland nu met beleid dat met veel lawaai versuikerd moet worden.

PVV runner-up Fleur Agema heeft de eerste duit al in het zakje gedaan. Hoewel Haagse mores voorschrijven dat er over de begroting tot Prinsjesdag niet gesproken wordt, heeft ze al voor het einde van het reces wereldkundig gemaakt dat de zorgbudgetten niet gehalveerd worden, maar – lekker links – inkomensafhankelijk gemaakt. De PVV moet immers ook om haar kiezers denken, en de overboord gegooide verkiezingbeloftes stapelen zich langzaam op. Zou Fleur voor deze ‘slip of the tongue’ normaliter stevig op haar flikker krijgen, ook deze keer zal Rutte het door de vingers zien. En als Geert Wilders tijdens het debat rond de derde dinsdag van september weer flink tekeer gaat, wordt ook dat weer weggelachen.

De veerkracht van de coalitie is te prijzen. Maar de spagaat die VVD, CDA en ook PVV al maanden volhouden om elkaar niet af te vallen, zal zo langzaamaan toch beginnen te schuren. De verschillen in ideologie op essentiële vlakken (Europa, bezuinigingen, Kunduz) worden steeds duidelijker en schrijnender. En hoe duidelijker dat wordt, hoe meer de eigen geloofwaardigheid van het kabinet in het gedrang komt. De spagaat gaat vanzelf zeer doen, als de lenigheid begint te haperen. En tja, wat niet rekt, dat scheurt.

De oppositie lijkt Mark Rutte toch een beetje zat te worden. Hoewel een ieder het er nog steeds over eens zal zijn dat hij over beduidend meer flair en soepelheid beschikt dan zijn voorganger, begint die charmante nonchalance wat aan kracht in te boeten. Misschien is de zomer van de enorme eurocrisis en het drama in Noorwegen ook niet de uitgelezen tijd om de gul glimlachende premier uit te hangen. ‘Om ons heen woedt een brand, maar we zien alleen een premier die zich vermaakt op festival Dance Valley’, aldus Bruno Braakhuis van GroenLinks. Dat Mark Rutte zich een miljard of vijftig vergist had bij het presenteren van de crisismaatregelen, heeft zijn populariteit vast ook niet geholpen…

D66 en PvdA verwijten Rutte vooral zijn ónzichtbaarheid. Zij verwachten Rutte en minister van Financiën Jan Kees de Jager deze week bij een debat te zien, gesteund door PVV, GroenLinks, ChristenUnie en SP. In dit debat zal niet alleen de crisis met al zijn consequenties en oplossingen voorbij komen, maar zal wellicht ook het leiderschap van Mark Rutte ter discussie gesteld worden. Want waarom heeft hij in de afgelopen weken niet gereageerd in de media? Had hij, als premier, het volk niet gerust moeten stellen, of op zijn minst uitleg moeten geven over de gevolgen van het hele verhaal? En had hij zich niet moeten mengen in het debat rond Anders Breivik? En hoe zit dat met die uitgestoken hand, die maar niet echt wil komen?

Dat Mark Rutte als premier aangevallen wordt, is natuurlijk prima. Elke premier wordt door de oppositie aangepakt. Zeker als die oppositie het gevoel heeft enkel geraadpleegd te worden als het de premier uitkomt. Een verschil in dit geval is wel, dat ook gedoogpartij PVV weinig vrolijk wordt van Mark Rutte, zodra het de Europese schuldencrisis betreft. Zijn de pro-Europese D66, GroenLinks en PvdA nog te porren voor steun aan de Grieken vanuit hun fatsoen, Geert Wilders toetert er vrolijk op los. “Geen cent naar dat corrupte land, we zien het nooit meer terug!” Het Limburgse accent en de verbeten, venijnige toon  moet u er zelf maar even bij denken.

Al met al staat Rutte dus een lastig debat te wachten. Hoewel de oppositie tot nu toe weinig van de grond krijgt, omdat Geert Wilders ondanks zijn giftige uitspraken een motie van wantrouwen niet zal steunen, begint de toon langzaam wat grimmiger te worden. De oppositiepartijen kunnen een keer ‘de telefoon niet opnemen’, zoals Alexander Pechtold van D66 het al verwoordde in een recent debat over de eurocrisis. En Mark Rutte kan niet eeuwig blijven weglachen dat zijn verhouding met de gedogende PVV af en toe wel erg wonderlijk is. Zijn excuus dat de minderheidsconstructie nu eenmaal betekent dat Geert Wilders alles maar kan roepen, zonder af te geven op het kabinet, begint een beetje te vervelen. Wat dat betreft zou het mij niet verbazen als de Noorse schutter nog even langs komt in het debat.

Het blijft wel de vraag hoe serieus de fatsoenlijke mensen van de oppositie zijn met hun dreigement. Misschien kunnen ze nog wat leren van de PVV. Want zolang het bij woorden blijft, en de oppositie vanuit landsbelang het kabinet aan een meerderheid blijft helpen wanneer de PVV afhaakt, zit dit kabinet er nog wel even. Geert Wilders heeft zijn positie immers ook niet gekregen door zich zo fatsoenlijk op te stellen…

Na een korte onderbreking om de plannen van de Jager voor Griekenland te bespreken, is het zomerreces van de Tweede Kamer nu dan toch echt van start gegaan. En naast tijd voor vakantie en werkbezoeken, is het dan blijkbaar ook tijd om (anoniem) het afgelopen politieke jaar eens te bekijken. Want waar de deelnemers aan de formatie van Paars Plus maanden hun kaken stijf op elkaar hielden, kwam NRC afgelopen weekend met een uitgebreid relaas over deze formatie en het mislukken daarvan.

En wat blijkt? Mark Rutte heeft gejokt. De onderhandelingen liepen volgens hem vast op de hervorming van het ontslagrecht en de WW, waarover de PvdA niet wilde praten, aldus zijn verklaring daags nadat de stekker uit de formatie was getrokken.  Nu blijkt echter, dat de PvdA hier best over wilde praten. Ook de starre houding van de VVD ten opzichte van de hoogte van de bezuinigingen heeft de drie andere partijen niet op de kast gekregen. Hoewel D66 en GroenLinks beduidend enthousiaster waren dan de onderhandelaars van de PvdA, blijken de onderhandelaars en financieel specialisten van de vier Paarse partijen al een heel eind te zijn gekomen in een maand onderhandelingstijd.

Sterker nog, als we NRC mogen geloven, had het viertal ambitieuze plannen, waaronder een aantal liberale pareltjes als verruiming van de euthanasiewetgeving, een verbod op het weigeren van homohuwelijken en zondags winkelen. Maar ook werd er gesproken over een boerkaverbod, een grootscheepse herziening van het belastingstelsel en een ministersploeg van slechts acht ministers, die tezamen op het ministerie van Algemene Zaken zitting zouden krijgen. En ook voor de hervorming van het ontslagrecht en de WW waren de financieel specialisten een prachtig voorstel aan het uitwerken.

Al met al kunnen we heus stellen dat de vier partijen op financieel vlak nog best wat hadden  te onderhandelen. Echter, op sociaal-cultureel vlak vonden ze elkaar heel snel. Sterker nog, de plannen die in één luttele maand op papier zijn gezet, waren ontzettend ambitieus. En plannen met kunstbezuinigingen, terughoudendheid met arbeidsmarkthervormingen of SGP-pleasende maatregelen rond abortus of zondagsrust kwamen in deze plannen zeker niet voor.

Bovendien blijkt nu, volgens anonieme VVD’ers, dat de buigzaamheid van Geert Wilders erg tegenviel. Geen verhoging van de AOW-leeftijd, geen verregaande hervormingen in de zorg, geen bezuinigingen zonder lastenverzwaringen. Allemaal zaken die in de Paarse variant wel aanwezig waren… Maar ja, wel een rechts kabinet. Want dat is natuurlijk waar de Paarse onderhandelingen op stuk zijn gelopen. Angst voor een rechtse oppositie van PVV en CDA.

En dat is jammer. Na jaren christelijke, betuttelende kabinetten te hebben gehad, was Nederland wat mij betreft wel weer toe aan een wat liberaler en meer technocratisch bewind. Maar Mark Rutte en zijn VVD zijn gezwicht voor de boze achterban en de angstaanjagende peilingen van Maurice de Hond. Terwijl met een beetje dapperheid meer van hun verkiezingsprogramma terecht was gekomen, dan nu het geval is. Laten we hopen dat de volgende verkiezingen wat politieke moed met zich meebrengen.