In Christiaan Huygens’ Cosmotheoros (1698) neemt een christelijke rechtvaardiging van een niet-antropocentrische kosmologie een prominente plaats in.

De mens wordt bij Huygens beroofd van de hoofdrol in het universum, maar God blijft de schepper van alles.

Ook de Neurenbergse astronoom Johann Philipp von Wurzelbau, vertaler/auteur van de Duitse versie van Huygens’ Cosmotheoros (1703), vindt in een aantal Pauluscitaten een (phyico)-theologische rechtvaardiging voor de wetenschappelijke verkenning van de hemel.

Wurzelbau en Huygens ervaren een sterk religieus gevoel als zij kijken naar Gods “wonder”werken. Beiden zien de specifieke rol van de voorzienigheid van God in de orde van de natuur. In de 17e eeuw hebben veel denkers, zo ook Huygens,  een symbiose gevonden tussen theologie en wetenschap met een theologische interpretatie van wetenschappelijke bevindingen, die de vooruitgang van de wetenschap mogelijk maakte.

Huygens verdedigde zich tegen eventuele religieuze tegenstanders:

[...] Daar zullen andere zijn, die zeggen, dat dat gene, ’t welk wy getragt hebben te toonen waarschijnelijk te wezen, tegen de Heilige Schriften strijd, zoo haast als zy bemerken, dat wy spreken van Aardklooten, en Dieren, zelfs met reden begaafd; van welker oorsprong, of wezendheid in de natuur der dingen, niets, maar veel eer iets waar uit het tegendeel blijkt, in den Bibel geschreven is: want (zeggen zy) daar in word alleenlijk van deze Aarde, met hare dieren, kruiden, en van den mensch, aller dingen heer, gewag gemaakt. Dezen antwoorde ik, gelijk andere voor my reeds gedaan hebben, dat het genoeg blijkt, dat God van alles wat Hy gemaakt heeft, stuk voor stuk, ons geen berigt heeft willen geven [....] “

“[..] Maar anderen zullen hetgeen wij als waarschijnlijk beschrijven willen begrijpen als iets dat in strijd is met de Schrift, als wij het hier hebben over andere planeten met dieren, waarvan zelfs een aantal begiftigd zijn met verstand. Van deze dingen spreekt de Bijbel niet, integendeel, zij gaat alleen over deze aarde met haar planten en dieren en de mens als Heer over alles. Op deze bezwaren antwoord ik zo als ook anderen het voor mij hebben gedaan, dat God niet over alle details van de schepping wilde onderwijzen.”

Op veel punten wandelt Huygens in de voetsporen van Galilei. De relatie tussen kosmologie en religie, die Huygens in de Cosmotheoros bespreekt, heeft ook Galilei in detail bediscussieerd. Galilei heeft zich bezig gehouden met de relatie tussen wetenschap en geloof, en in het bijzonder met de compatibiliteit van het copernicaanse systeem met de getuigenis van de Schrift. In zijn brief aan Castelli D. Benetto van 21 December 1613 benadrukt Galilei dat de Bijbel inderdaad altijd onbetwistbaar waar is; echter kan de menselijke interpretatie verkeerd zijn. Bij de menselijke interpretatie mag men zich bijvoorbeeld niet vastklampen aan bepaalde woorden, omdat dit leidt tot misverstand. God heeft de mensen de kracht van het oordeel en de rede gegeven, zodat zij hier gebruik van maken. Over de astronomie staat bijna niets in de Bijbel, en daarom heeft God de mens in deze zaak niets middels de Schrift mede te delen.

Bij Huygens net als bij Galilei is God een opperwezen, de schepper van de wereld. Maar hij is geen persoonlijke God, geen redder, geen God van de verlossing.

Huygens’ God is vergelijkbaar met Galilei’s God en de God van Leibniz. Huygens gaat echter niet zo ver als Spinoza (die Huygens persoonlijk kende en met wie hij correspondeerde over het lensslijpen). God en Natuur vallen niet samen voor Huygens, zoals voor Spinoza; Huygens is geen pantheïst. De teleologie en predestinatie in beeld Huygens’ Godsbeeld passen niet in het wereldbeeld van Spinoza. Jonathan Israel beschrijft de persoonlijke tegenstellingen tussen Spinoza en Huygens, die gebaseerd waren op een groot aantal factoren, onder meer op Spinoza’s cartesiaanse (Radicale Verlichting, p. 246-252). Helaas is Huygens’ antwoord op de vraag van Leibniz (1679), wat Huygens van Spinoza’s Ethiek heeft gevonden, niet overleverd.

Opvallend is bij Huygens dat hij de wetenschap als ‘godsdienst’ ervaart: je kunt God te dienen door het bestuderen en bewonderen van zijn werken.

Huygens:

“[...] En hieruit kunnen we concluderen dat de vaardigheiden en de scherpe zinnen de mensen werden gegeven, zodat zij daarmee de kennis van de natuur geleidelijk verwerven, en zij zouden zich ervan niet moeten laten weerhouden deze dingen te onderzoeken en ijverig te verkennen.”

“Maar hoe zou een mens God niet aanbidden en hoog prijzen, die deze dingen gemaakt en geschapen heeft, en wiens voorzienigheid en prachtige wijsheid hier keer op keer wordt verdedigd, en wel tegen degenen die zeggen dat de aarde werd gevormd uit willekeurige stofdeeltjes, of nooit een begin heeft gehad.”

Huygens’ natuurlijke theologie , die die schepping leest als een “boek van de natuur” kan verwijzen naar orthodox gereformeerde teksten die stellen dat we God kennen op twee manieren: ten eerste [!]  door de schepping  en ten tweede [!], door Gods woord (mijn markering;  zie ook Eric Jorink, Het ‘Boeck der Natuere’, Nederlandse geleerden en de wonderen van Gods schepping 1575-1715, p 31).

Zie ook mijn blogs:

Christiaan Huygens, Copernicanisme en katholieke kerk

Insecto-theologie

Meer over Christiaan Huygens

Maria Trepp

Om aan de drukte te ontkomen in Eindhoven tijdens Koninginnedag ben ik ‘s morgensvroeg naar mijn favoriete bos gegaan, het Bunder- en Geullerbos in de buurt van Bunde.

De laatste keer was op 16 maart, oftewel alweer anderhalve maand geleden. Het Bunder- en Geullerbos is elke maand weer anders. Dit keer stond het vol bloeiend Daslook! En er was nog maar sporadisch een bloeiende Bosanemoon te vinden. Waar het 16 maart het hele bos nog vol mee stond, zijn ze nu al allemaal uitgebloeid.

Om de planten die ik onderweg tegen zou komen zo goed mogelijk vast te kunnen leggen heb ik alleen gebruik gemaakt van mijn macrolens.

Ondanks dat het een vrije dag was, was het weer erg rustig in het bos en dus veel kans om allerlei dieren te zien.

De bossen ruiken helemaal naar ui van het Daslook, een vreemde gewaarwording, aangezien de bossen in Nederland meestal alleen maar bestaan uit bomen en wat struiken. Maar niet uit planten en zeker niet zoveel Daslook bij elkaar!

Het zijn te veel foto’s om hier te plaatsen, daarom heb ik een lijstje gemaakt met de planten, paddenstoelen en dieren/insecten en een linkje naar de foto’s:

Bleeksporig bosviooltje (Viola riviniana) (1 2 3 4 5 6 7)
Bosanemoon (Anemone nemorosa) (1)
Bosereprijs (Veronica montana) (1)
Boszegge (Carex sylvatica) (1)
Dagkoekoeksbloem (Silene dioica) (1)
Daslook (Allium ursinum) (1 2 3 4 5 6)
Eenbes (Paris quadrifolia) (1)
Eenbloemig parelgras (Melica uniflora) (1)
Ereprijs (Veronica spec.) (1)
Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris) (1)
Gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon) (1)
Gevlekt longkruid (Pulmonaria officinalis) (1)
Gevlekte aronskelk (Arum maculatum) (1 2 3)
Gewone brem (Cytisus scoparius) (1)
Gewone salomonszegel (Polygonatum multiflorum) (1)
Gewone smeerwortel (Symphytum officinale) (1)
Grote muur (Stellaria holostea) (1 2)
Hangende zegge (Carex pendula) (1)
Heelkruid (Sanicula europaea) (1 2 3)
Hemelsleutel (Sedum telephium) (1 2)
Kleefkruid (Galium aparine) (1 2)
Klein hoefblad (Tussilago farfara) (1 2 3)
Kruipend zenegroen (Ajuga reptans) (1)
Kruipende boterbloem (Ranunculus repens) (1)
Lelietje-van-dalen (Convallaria majalis) (1 2)
Look-zonder-look (Alliaria petiolata) (1 2)
Luzerne (Medicago sativa) (1)
Moerasstreepzaad (Crepis paludosa) (1 2 3)
Overblijvende ossentong (Pentaglottis sempervirens) (1 2)
Paardebloem (Taraxacum officinale) (1 2)
Pinksterbloem (Cardamine pratensis) (1)
Reuzenpaardenstaart (Equisetum telmateia) (1 2 3)
Robertskruid (Geranium robertianum) (1)
Ruige veldbies (Luzula pilosa) (1 2)
Schaduwkruiskruid (Senecio nemorensis) (1 2)
Slanke sleutelbloem (Primula elatior) (1 2)
Smalle weegbree (Plantago lanceolata) (1 2)
Vergeet-mij-nietje (Myosotis spec.) (1 2 3)
Vogelmuur (Stellaria media) (1)
Waterkers (Rorippa spec.) (1)
Wilde hyacint (Hyacinthoides non-scripta) (1 2 3)
Wilde kamperfoelie (Lonicera periclymenum) (1)
Witte klaverzuring (Oxalis acetosella) (1 2)

Bont zandoogje (Pararge aegeria) (1)
Boomwrat (Lycogala spec.) (1)
Dagpauwoog (Aglais io) (1)
Eekhoorn (Sciurus vulgaris) (1 2)
Grote bonte specht (Dendrocopos major) (1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17)
Kapjesmorielje (Morchella gigas) (1 2 3 4 5 6)
Wijngaardslak (Helix pomatia) (1 2)
Zadelzwam (Polyporus squamosus) (1 2 3 4 5)
Zwartkop (Sylvia atricapilla) (1 2 3)

Zoals je kunt zien is het een hele lijst geworden, waarbij ik nog veel planten niet (her)ken en dus waarschijnlijk ook niet opgemerkt heb.

Het leukste van de wandeling was het bos bij de Snijdersberg waar Grote bonte spechten zaten. Terwijl ik tussen de bomen door liep hoorde ik een luid geklop tegen de bomen aan. Na een tijdje wachten zag ik de spechten tussen de bomen vliegen en telkens naar één boom gaan. Het was dan ook makkelijk om ze op de foto te krijgen. Wandelaars die voorbij kwamen lopen vroegen allemaal wat er te zien was, want waarom staat iemand met een fotocamera de hele tijd naar de hemel te staren.

Jammer genoeg lukte het niet om een filmpje te maken, maar op een foto kun je goed zien dat het spreekwoord ‘Waar gewerkt wordt, vallen spaanders’ in dit geval letterlijk opgevat moet worden.

 

Na enkele kilometers wandelen hoorde ik wederom een specht roepen. Dit maal niet hoog in de boom, maar hij zat gewoon op de grond.

 

Soms wil je een plant op de foto zetten en ondertussen krijg je er iets heel anders, misschien wel mooiers voor terug:

Niet alleen in het najaar kun je paddenstoelen vinden, ook in het voorjaar, zoals een Zadelzwam en een Kapjesmorielje:

En als laatste zag ik nog net een eekhoorn over een boomstam rennen:

Het Bunder- en Geullerbos blijft elke keer weer spannend, want je ontdekt elke keer weer iets anders! Ook de enorme diversiteit aan plantensoorten maakt het een genot om te wandelen en thuis na te genieten van het opzoeken van de plantennamen.

Alle foto’s kun je vinden op: http://mennoslaats.nl/gallery3/index.php/Natuur/Bunder--en-Geullerbos-Bunde/30-april-2012

Christiaan Huygens paste zijn theoretisch interesse voor de optica en zijn praktisch interesse voor het slijpen van lenzen niet alleen toe op telescopen, maar ook op microscopen. De microscoop gaf in de 17e eeuw een belangrijke toegang tot een nieuwe wonderwereld.

Vorig jaar werden in het Museum Boijmans en in het Museum Boerhaave in Leiden mooie foto’s ‘getoond, onder meer van micro-organismen, in de tentoonstelling “Schoonheid in de wetenschap”.

Zijn leven lang heeft Huygens zich samen met zijn broer Constantijn jr. geïnteresseerd voor microscopen; een belangstelling en fascinatie, die zij overnamen van en deelden met hun vader Constantijn. Vader Constantijn Huygens was bevriend met Descartes en studeerde, net als zijn zoon Christiaan, theorie en praktijk van de optica. Huygens onderzocht ook zelf  microscopisch kleine plantjes en diertjes, en ontwierp ook een speciale microscoop om de haarvaten in vissestaarten te kunnen bekijken, de zgn. aalkijker.

In zijn Cosmotheoros schrijft Christiaan over de fascinerende wereld onder het microscoop: aderen, bloedkringloop, zaadcellen (“zeer levendig diertjes”): “een zaak, die verwonderlijk is, en van alle eeuwen onbekend was”.

“[…] Voornamentlijk ook [noemen wij] dat wonder gebruik van ’t glas, in de natuur der dingen te doorzien, na de uitvindingen van het Verrekijk- en Vergroot glas [Microscopium].
[...] lk zoude hier nog veel konnen aanlassen wegens de veelvuldige leering en kennisse van de natuur der dingen […] van den omloop des bloeds door slag- en bloedaderen, die voor dezen wel begrepen wierd, maar onlangs door het Vergrootglas zelfs met de oogen begonnen is gezien te werden in de staarteinden van sommige Vissen: gelijk ook van de voortteling der Dieren, waar omtrent bevonden is dat ’er geen geboren worden dan uit zaad van haar’ s gelijken; en dat het zelve ook waar is van de Kruiden: zelfs dat in het mannelijk zaad ontallijke duizenden van zeer levendige diertjes bespeurt worden, welke, naar alle waarschijnelijkheid, de regte afzetzels der Dieren zijn: een zaak, die verwonderlijk is, en van alle eeuwen onbekend was.”

Huygens onderhield contact met de microscopenbouwer en microbioloog Antoni van Leeuwenhoek(1632-1723).

Huygens heeft  voor de Académie Royale des Sciences een Franse samenvatting vervaardigd van de eerste brief van Van Leeuwenhoek over micro-organismen (1676) en liet hij ook aan zijn mede-leden van de Académie zaaddiertjes en diverse micro­organismen zien met een door hemzelf ontworpen en vervaardigde microscoop.

Volgens de toen populaire theorie van de spontane generatie ontstaat leven uit levenloos materiaal (Huygens noemt het geloof dat muizen uit aarde ontstaan). Van Leeuwenhoek, die zelf zaadcellen onder de microscoop kon waarnemen, verwierp net als Huygens deze theorie.

(Over Huygens en de microscoop zie ook de publicatie van Museum Boerhave)

Christiaan Huygens, evenals zijn vader Constantijn en Huygens’ vriend Leibniz, werden geïnspireerd door de collecties van de natuuronderzoeker Jan Swammerdam, die als eerste systematisch gebruik maakte van de microscoop en 1675 een natuurgeschiedenis van de insecten publiceerde. Voor Swammerdam was de natuur een bijbel, en was het bestuderen van de wonderwerken der natuur godsdienst. Bij hem, net als bij Christiaan Huygens, vindt men de physicotheologische gedachte dat Gods bestaan kan worden afgeleid uit de structuur van de natuur zelf.

Jan Swammerdam, Bijbel der Nature, Oog van en bij

Deze tekst staat ook op mijn Duitse blog

Meer over Christiaan Huygens

Maria Trepp

Stroming eten & drinken brengt de Wadden naar Heerhugowaard

Texels lamsvlees en Texels rundvlees. Het zijn streekproducten die Stroming eten & drinken in Heerhugowaard op de kaart heeft staan. En met het Waddengoud keurmerk, want gasten moeten wel de garantie hebben dat het echt van Texel afkomstig is en op duurzame wijze is gehouden. Op vrijdag 27 april krijgen eigenaren Kirsten Zoetelief en Wout Schröder uit handen van Marcel Kruijer, voorzitter ‘For a fair World’, officieel het Waddengoud-certificaat uitgereikt. Stroming staat voor ‘puur & h’eerlijk’ en werkt naast de Waddengoud producten veel met biologische producten en streekproducten.

Stroming Eten & Drinken is nog geen jaar oud, maar wil het duidelijk anders doen dan anderen. Zoveel mogelijk producten uit de eigen streek en biologisch. “We willen aan onze gasten de best mogelijke kwaliteit producten serveren. Dan kan alleen met producten die weinig transportkilometers maken, waar weinig tot geen bestrijdingsmiddelen bij zijn gebruikt en die door producenten met liefde zijn gemaakt. En dat kan met Waddengoud gecertificeerde en biologische producten. ‘Puur en h’eerlijk’ daar komt het op neer “, aldus Christel de Jongh van Stroming eten & drinken. Vrijdag 27 april voert het restaurant de nieuwe menukaart officieel in. Hiervoor krijgt het restaurant die dag voor Texels lamsvlees en Texels rundvlees het Waddengoud-certificaat uitgereikt.

Texels lamsvlees en Texels rundvlees van boerderij Hoogvliet

De streekproducten Texels lamsvlees en Texels rundvlees zijn afkomstig van Texel en de dieren zijn op diervriendelijke wijze gehouden. Voor Texels lamsvlees moeten de lammeren op Texel geboren en getogen zijn en moet de moeder of vader een zuivere Texelaar zijn. Dit Texelse schapenras staat wereldwijd bekend om zijn topkwaliteit vlees. Daarnaast moeten de lammeren minimaal 100 dagen in de wei hebben gelopen voordat ze worden geslacht. De Texelse runderen hebben tenminste 210 dagen per jaar buiten gelopen, dat is gelijk aan de hoogst haalbare score van drie sterren bij het Beter Leven Keurmerk van de Dierenbescherming.

Het lamsvlees en rundvlees is afkomstig van Boerderij Hoogvliet van de familie Hin uit de Waal op Texel. “Wij proberen onze dieren op een zo natuurlijke manier te houden en laten ze slachten op Texel. Korte lijnen dus, weinig stress voor de dieren. Hierdoor krijg je een kwalitatief goed product. We vinden het mooi om te zien dat een restaurant als Stroming ook met de beste zorg onze producten tot op het bord van hun gasten brengt”, vertellen Kees en Trinet Hin van boerderij Hoogvliet.

Waddengoud

Ook Stichting Waddengroep, eigenaar van keurmerk Waddengoud, is blij met de tendens dat streekproducten steeds vaker in de horeca verschijnen. “Met onze stichting staan we voor duurzame economische ontwikkeling van de regio rond het Werelderfgoed Waddenzee. We verbinden daarom graag bedrijven uit de regio via ondermeer échte en duurzame streekproducten uit dit gebied. Daarom zijn wij enorm blij dat horeca Waddengoud gecertificeerde producten oppikt”, aldus Benno Bakker van Stichting Waddengroep.

In de discussie over ritueel slachten zijn vaak zorg voor dieren en godsdienstvrijheid tegenover elkaar gezet. Dat die twee elkaar niet uitsluiten, blijkt uit de woorden van de liberaal-joodse rabbijn Menno ten Brink:

“What do we need as Progressive, living and thriving Jewish community in our own European countries in the decades to come? We are facing an Europe that has opened its borders, where the distance between peoples and communities is made shorter. We face an increasing secular and individualized society, a tendency to move away from religion, rituals and being different. In the Netherlands at least, we have the discussions about shechita [...]. But Tzaar baalee chajim, is a basic principle in Judaism, caring for the animals, Freedom of Religion, is also a basic right, and we should stand firm in this. Progressive Jews should actively find new methods, to slaughter kosher, but with enough guarantee for the rights of animals; but also, we should stimulate eco-kashrut, where meat is only kosher if the animals are treated well before they die to be our food. Fair trade, kosher wood and products that came from sources where there is no child labor and slavery, and no oppression, because, we know the slavery and oppression ourselves. Moshe took us out there. That is what Jews should do, care about the world where we live.”

Religieuze tradities hebben een lange geschiedenis van aandachtig leven en verantwoordelijkheid nemen voor medemens en natuur. Vandaag de dag staan ze vaak per definitie te boek als conservatief en ongevoelig voor het lijden van mens en dier. Juist de progressief-religieuze stemmen laten echter zien dat spirituele inspiratie en religieuze tradities kunnen – nee, moeten – leiden tot een mens- en diervriendelijke levenshouding.

In de discussie over ritueel slachten zijn vaak zorg voor dieren en godsdienstvrijheid tegenover elkaar gezet. Dat die twee elkaar niet uitsluiten, blijkt uit de woorden van de liberaal-joodse rabbijn Menno ten Brink:

“What do we need as Progressive, living and thriving Jewish community in our own European countries in the decades to come? We are facing an Europe that has opened its borders, where the distance between peoples and communities is made shorter. We face an increasing secular and individualized society, a tendency to move away from religion, rituals and being different. In the Netherlands at least, we have the discussions about shechita [...]. But Tzaar baalee chajim, is a basic principle in Judaism, caring for the animals, Freedom of Religion, is also a basic right, and we should stand firm in this. Progressive Jews should actively find new methods, to slaughter kosher, but with enough guarantee for the rights of animals; but also, we should stimulate eco-kashrut, where meat is only kosher if the animals are treated well before they die to be our food. Fair trade, kosher wood and products that came from sources where there is no child labor and slavery, and no oppression, because, we know the slavery and oppression ourselves. Moshe took us out there. That is what Jews should do, care about the world where we live.”

Religieuze tradities hebben een lange geschiedenis van aandachtig leven en verantwoordelijkheid nemen voor medemens en natuur. Vandaag de dag staan ze vaak per definitie te boek als conservatief en ongevoelig voor het lijden van mens en dier. Juist de progressief-religieuze stemmen laten echter zien dat spirituele inspiratie en religieuze tradities kunnen – nee, moeten – leiden tot een mens- en diervriendelijke levenshouding.

Theseus is een held uit de Griekse mythologie. Je kunt hem vergelijken met de moderne superhelden als Superman. Zijn bekendste daad was het doden van de Minotaurus. Koning Minos van Kreta dreigde met oorlog met Athene. Deze kon alleen voorkomen worden als er om de zeven jaar veertien jongeren, zeven jongens en zeven meisjes, liet overvaren als voedsel voor de Minotaurus. Theseus was een van deze jongeren. Zijn doel was de Minotaurus te doden en de andere jongeren te redden. Hij werd op Kreta verliefd op de koningsdochter Ariadne. Zij gaf de draad van Ariadne en een zwaard. Theseus dood de Minotaurus en weet te ontsnappen uit het labyrint.
De naam van Theseus is ook verbonden aan een paradox uit de filosofie. Deze paradox heeft betrekking op de vraag of een object hetzelfde blijft als je alle onderdelen waar dit object uit bestaat vervangt door andere onderdelen. De paradox komen we tegen bij Plutarchus die hem in de eerst eeuw na christus heeft opgetekend. Hij vroeg zich of of een schip waarbij alle houten onderdelen waren vervangen nog steeds hetzelfde schip was. Eerder werd deze paradox al besproken door filosofen als Heraclitus, Socrates en Plato. Het heeft dus oude papieren binnen de filosofie. Later komen we hem ook tegen bij denkers als Thomas Hobbes en John Locke. Het is een model binnen de filosofie voor de vraag of iets hetzelfde blijft of toch iets anders is geworden.
Plutarchus vroeg zich af of een schip hetzelfde blijft als het stukje bij beetje vervangen wordt. Hobbes maakte de paradox nog wat moeilijker.. Wat als de oorspronkelijke planken verzamelt worden en er een tweede schip wordt gebouwd. Welk schip is dan het originele schip van Theseus?
John Locke bedacht een variant met een sok. Stel je hebt een favoriet paar sokken. Je bent zo aan deze sokken gehecht dat je ze niet weg wilt gooien. Nu zit er in een van deze sokken een gat. Je besluit dit gat te stoppen. De sok blijft doorslijten en je stopt het ene gat na het andere. Zou je nog steeds van dezelfde sok kunnen spreken als al het oorspronkelijke materiaal was vervangen?
Hoe zit het nu met deze paradox? Stel dat Theseus aan het varen is en hij vervangt onderweg een plank. Iedereen zal het er mee eens zijn dat we dan nog steeds spreken van hetzelfde schip. Er moeten onderweg echter steeds meer planken vervangen worden. Een schip moet onderhouden worden en er slijt nog wel eens wat. Op het moment dat Theseus de haven binnen vaart, zijn alle planken vervangen. Is het schip dat aankomt dan nog hetzelfde schip als het schip dat vertrok? Is er een moment aan te wijzen waarop het schip van Theseus niet meer hetzelfde schip was? Stel dat het schip uit honderd planken bestond. Je zou kunnen besluiten dat het schip niet meer hetzlefde was als het voor de helft was vervangen. Klopt dit wel? Was het dan niet meer hetzelfde schip nadat de vijftigste plank was vervangen? Dat lijkt willekeurig. Waarom niet pas bij de eenenvijftigste plank of al bij de negenenveertigste. Was het nog hetzelfde schip toen er zevenenveertig planken waren vervangen? Je zou kunnen besluiten dat je wel degelijk moet spreken van een ander schip, telkens als er een plank is vervangen. Natuurlijk, elk nieuw schip lijkt erg veel op het vorige schip, maar het is toch een ander schip. Je hebt gewoon een serie bijna identieke schepen. Dat is een consequente en niet willekeurige oplossing. Het zou wel betekenen dat niets hetzelfde blijft door de tijd heen. Bij heel veel dingen worden er onderdelen vervangen in de loop van de tijd. Dat gaat niet alleen op voor schepen maar ook voor vliegtuigen, auto's, planten, dieren en mensen. Elke cel in ons lichaam wordt gedurende ons leven meerdere keren vervangen door andere cellen. Toch zouden we niet willen zeggen dat we nu daardoor een ander mens zijn geworden. We blijven toch dezelfde persoon. We hebben een identiteit door de tijd heen. Als je de redenatie volgt dat je moet spreken van een ander schip als er een plank is vervangen, dan moet je ook spreken van een ander mens als iemand een kunstheup heeft gekregen. Dat lijkt me toch aardig absurd.
Een andere oplossing zou de theorie van de temporele (tijdelijke) delen zijn. Zoals een schip ruimtelijke delen heeft, zo heeft een schip volgens deze theorie ook tijdelijke delen. Als ik een foto zie van het stadhuis van Leiden die gemaakt is op 15 maart 2012, dan, zie ik volgens deze theorie niet het gehele stadhuis, maar slechts een deel ervan. Ik zie slechts het '15 maart 2012 deel'. Een dergelijk deel noemen we dan een 'temporeel' ofwel tijdelijk deel. Als we op de eerste dag van de vaart een plank vervangen, is het schip dan na de eerste dag een ander schip? Volgens deze theorie is dat niet het geval. We hebben slechts het dag1 deel van de plank vervangen, maar niet dag2 deel, het dag3 deel, het dag4 deel etc. Wat we 'het schip van Theseus' noemen is in deze theorie niets anders dan de verzameling van alle temporele delen. Die verandert nooit. Het schip is de verzameling. Op deze manier beschouwd heeft het schip een identiteit door de tijd heen.
Het blijft een beetje raar dat er nooit wat verandert. De verzameling verandert nooit dus verandert het schip nooit. Hoe vaak je ook planken vervangt, het schip blijft hetzelfde. Dat kan natuurlijk niet kloppen. Sommigen noemen deze theorie daarom zelfs idioot. Daar kan ik het alleen maar me eens zijn.
We kunnen natuurlijk ook zeggen dat het ons niet uitmaakt wat het ware schip van Theseus is, zolang je er maar mee kan doen wat je wilt. In het geval van Theseus naar Kreta varen om de Minotaurus te verslaan. Misschien kunnen we het schip zelfs wel verbeteren als we bepaalde onderdelen vervangen. Dit kunnen we een functionele opvatting noemen. Veel mensen zullen waarschijnlijk zo denken, en het is ongetwijfeld een opvatting die voor de alledaagse praktijk voldoet. Het is echter wel een wat oppervlakkige opvatting. De paradox wordt hier niet opgelost, maar gewoon genegeerd.
Er zijn nog vele andere manieren om tegen deze paradox aan te kijken. Er is er echter geen een die een bevredigende oplossing biedt. Het schip van Theseus zal dus voorlopig nog wel even door onze hoofden blijven varen.

Vanavond gaat het op Labyrint radio over buitenaardse wezens en hoe met hen te communiceren.

 In zijn laatste tekst “Cosmotheoros” (1698, postuum) stelt Christiaan Huygens dat de planeten bewoond zijn.

Net als veel van zijn tijdgenoten was Huygens overtuigd van het bestaan van buitenaardse wezens, zelfs op de andere planeten van ons zonnestelsel. Volgens hem gaat het hierbij om vernuftige wezens, die in alles, van lichaamsbouw tot zinnesorganen, sociale organisatie, wetenschappelijke en artistieke vermogens vergelijkbaar zijn met mensen:

“Ik zie, dat byna niemand der gener, die maar ter loops hier over hunne bedenking nemen, in twijfel getrokken heeft, of men in de Dwaalstarren eenige aanschouwers mag stellen; juist niet menschen, gelijk wy zijn, maar nogtans dieren, die reden gebruiken.[…] “

Het gene my derhalven meest beweegt te gelooven, dat in de Dwaalstarren geen redelijke dieren ontbreken, is dit, dat de voortreffelijkheid en heerlijkheid van onze Aarde al te groot boven andere zou zijn, indien zy alleen van dat Dier voorzien was, ’t welk zoo verre alle dieren, ik zwijge de aardgewassen. te boven gaat, dat Dier; ’t welk in zig iets goddelijks heeft, waar door het weet, verstaat, en ontallijke dingen geheugt; dat Dier; het welk bequaam is om de waarheid te overwegen, en te oordeelen; eindelijk om wiens wille alles wat de Aarde voortbrengt, schijnt toebereid.”

Huygens denkt ook na over verschillen tussen de planetenbewoners: zullen degene die dichter bij de zon wonen slimmer zijn dan anderen? (uitvoerig zie hier).
Christiaan Huygens’ “Cosmotheoros”  (hier de tekst online) lees ik als een ironische tekst, in ieder geval in de passages waar Huygens sterk in detail treedt over de planetenbewoners, en hen exact dezelfde ontdekkingen toeschrijft die hij zelf heeft gedaan.

In zijn Cosmotheoros stelt Huygens zichzelf en de lezer de filosofische vraag: zijn wij mensen absoluut uniek? Zijn antwoord heeft twee componenten: ten eerste vindt hij dat uiterst onwaarschijnlijk. Ten tweede vindt hij de aanname dat wij de enigen zijn uiterst onbescheiden, wat ook nog een hoogst persoonlijk aspect heeft: als wij mensen de enigen zijn met kunst, wetenschap en zelfbewustzijn, dan zou Huygens zelf – als een van de allergrootsten, en als een van de voorhoede van de wetenschap en als baanbrekende denker – een Übermensch of als een haast goddelijk wezen moeten zijn. Zo kan en wil hij zichzelf niet zien, en daarom schrijft hij alles wat juist hij zélf kan -telescopen bouwen, astronomie, wiskunde en muziek(theorie) bedrijven- ook toe aan de andere “Planetenbewoners”, met komisch-ironisch resultaat.

(zie hier meer over de ironie in “Cosmotheoros”)

Met de hulp van analogie-”bewijzen” kan Huygens aantonen, dat de buitenaardse wezens astronomie en wiskunde bedrijven en ook musiceren en zich bezig houden met details van de muziektheorie, in mooie huizen wonen en zich ook moreel op ons niveau bevinden.

 

 

Later hebben Lessing en Immanuel Kant weer leuke parodieën op Huygens en zijn buitenaardsen en zijn analogie-“bewijzen” geschreven; wie hier meer over wil weten kan het nalezen in mijn Duitse tekst over Huygens.

Brandpunt had een paar maanden geleden een item over het SETI-institituut ( “Search for Extraterrestrial Intelligence”) in California en de zoektocht naar buitenaards leven.

Kosmoloog Paul Davies, een medewerker van het SETI heeft een boekje geschreven over de vergeefse speurtocht van het SETI-institituut:

The eerie silence/ Are we alone in the universe? (2010)

Davies bekritiseert het SETI  vanwege de antropocentrische en naïeve werkwijze van het instituut. Hij beargumenteert dat buitenaards leven, als het al bestaat, een vorm kan hebben die wij ons niet kunnen voorstellen.

Maar omdat wij nog helemaal niet weten hoe leven ontstaat en ook niet hoe waarschijnlijk het is dat het leven überhaupt ontstaat kunnen we helemaal niets zeggen over de waarschijnlijkheid van buitenaards leven.

In het hoofdstuk A brief history of aliens komt ook Christiaan Huygens en zijn Cosmotheoros langs.  

Een filosofisch en artistiek interessante en uitermate hilarische vraag – die blijkbaar ook vanavond in het Labyrintradio zal worden aangeraakt-  is : wat zouden wij aardbewoners willen mededelen aan de eventueel gevonden extraterrestrials, en in welke taal, op welke wijze?

Bijvoorbeeld zo: Pioneer Gouden Plaat ?

Davies is van mening dat de beste taal voor communicatie met aliens de wiskunde zou zijn.

Wiskunde als de taal van het universum. Ook Galilei en Huygens waren al ervan overtuigd, dat het universum geschreven is in de taal van de wiskunde. De wiskunde was voor Huygens en voor zijn vriend Leibniz al belangrijker dan God, omdat God volgens hen niet zonder de wiskunde kon.

 Maria Trepp

Vandaag was er op de Dam in Amsterdam een manifestatie met de titel “Megastallen, wij zijn het mega zat!”.

Met de groeiende uitbraken van allerlei ziektes, zoals varkenspest, gekke koeienziekte, MRSA, Q-koorts, leek er eindelijk een nieuwe wending te komen met betrekking tot de megastallen. Maar niets is minder waard, ondanks de vele ziekten, slecht dierenwelzijn, etc. heeft men in Grubbenvorst (Gemeente Horst aan de Maas) plannen voor een megastal (of beter gezegd, gigastal).

In de megastal komen maar liefst 1,2 miljoen kippen en 35.000 varkens te zitten!

Diverse organisaties zoals PvdD, PvdA, SP, GroenLinks, Milieudefensie, Dieren Belangen, etc. waren vandaag van de partij op de Dam in Amsterdam.

De twee dames, die de manifestatie hadden georganiseerd

Er waren enkele toespraken, maar ook kwamen Tweede Kamerleden aan het woord over wat zij kunnen doen in Den Haag.

Paulus Jansen (SP), Tjeerd van Dekken (PvdA), Esther Ouwehand (PvdD) en Rik Grashoff (GroenLinks)

Niet geheel onverwacht waren alle vier de partijen het er over eens dat er een einde moet komen aan de megastallen en er diervriendelijkere stallen moeten komen.

Het was leuk om te zien wat voor verschillende soorten borden er gemaakt waren.

Het was wel erg duidelijk dat de Partij voor de Dieren in de meerderheid aanwezig was tijdens de manifestatie.

Na de toespraken was het tijd om een ronde te doen door Amsterdam.

Bijna 1.000 mensen liepen mee in de stoet met borden, spandoeken, verkleed om duidelijk te maken dat ze tegen megastallen zijn.

Onderweg keken veel mensen vreemd op, want scanderend door Amsterdam lopen met bijna 1.000 personen zie je niet vaak meer!

Na een route over het Spui, kwamen we weer op de Dam uit. Waar nog enkele sprekers hun persoonlijk verhaal lieten horen. Zo vertelde Sonja Borsboom over haar eigen initiatief. Sonja stond op nummer 10 op de kandidatenlijst voor GroenLinks Noord-Brabant tijdens de Provinciale Statenverkiezingen 2011.

Na wat muziek was de manifestatie helaas alweer afgelopen!

Nu is het te hopen dat het signaal wat vandaag afgegeven is op de Dam ook Den Haag heeft bereikt!

 

Alle foto’s kun je vinden op: http://mennoslaats.nl/zenphoto/index.php?album=groenlinks/megastallen-wij-zijn-het-mega-zat-

Gisteren was het schitterend weer om een wandeling te maken en daar heb ik dus optimaal gebruik van gemaakt!

Lilith was nog nooit in het Bunderbos geweest, dus een mooie kans om haar te laten zien waarom dit mijn favoriete wandeling en gebied is.

Het was duidelijk te merken dat de lente begonnen is, overal vogels en de planten die uit de grond tevoorschijn komen.

Roodborstje	Klein hoefblad (Tussilago farfara)

Nu de bomen nog kaal zijn, zijn de maretakken (Maretak (Viscum album) des te beter zichtbaar. En is ook pas duidelijk hoeveel maretakken er te zien zijn tijdens de wandeling!

Het Bunderbos staat bekend om de enorme hoeveelheden Bosanemonen (Anemone nemorosa) en Daslook. Het Daslook stond nog niet in bloei, maar was wel heel herkenbaar qua geur. Een typische geur die lijkt op uien.

Ook waren er plekke die vol stonden met bloeiende Holwortel (Corydalis cava).

Holwortel (Corydalis cava)	Bosanemonen (Anemone nemorosa)

Tijdens de wandeling kwamen er allerlei vlinders voorbij vliegen, helaas waren ze mijn camera te slim af. Maar halverwege de route ging er een Gehakkelde aurelia (Polygonia c-album) op een paaltje zitten zodat ik de vlinder vast kon leggen.

Een van de mooiste momenten tijdens de wandeling was het moment waarop er drie spechten door de lucht vlogen, waarbij in ieder geval twee mannetjes achter elkaar aan vlogen.

 

Toen ze even stil zaten, keken ze elkaar recht in de ogen. Grappig om te zien!

Na dit schouwspel kwamen we tijdens de wandeling op de plek waar ik bijna een jaar geleden een ree had gezien.

Dit keer bleek ik meer geluk te hebben, want de ree bleef stilstaan en kon ik zo vastleggen met mijn camera.

Na dit geluksmomentje waren we bijna aan het einde van de wandeling gekomen. Een overstekende eekhoorn wist net niet te ontsnappen aan mijn camera.

Na 16 kilometer gewandeld te hebben kwamen we weer bij station Bunde uit. Het was dit keer weer een bevestiging waarom dit mijn favoriete wandeling en gebied is!

Zoveel rust, veel natuur en de steile klimmetjes, beekjes, planten en dieren, kortom de ideale wandeling voor mij!

Alle foto’s kun je vinden op:

http://www.mennoslaats.nl/zenphoto/index.php?album=natuur/bunder-en-geullerbos-bunde

HET MANDEMENT VAN MARTIJN

Martijn van Dam is een van de kandidaten voor het fractievoorzitterschap van de PvdA in de Tweede Kamer. In de Volkskrant van vandaag 9 maart publiceert hij een opiniestuk, waarin hij stelt, dat de Partij van de Arbeid als seculiere partij geen enkele invloed van religies op de politiek mag accepteren als die de individuele ontplooiing van de mens in de weg staat. Het stuk is zo afwijzend naar religie, dat het mij deed denken aan het Mandement van de Nederlandse bisschoppen van 1954, waarin lidmaatschap van NVV en PvdA en luisteren naar de VARA werd verboden. Daarmee is het stuk van Martijn een terugkeer naar de verzuiling. Het wordt weer beter voorstelbaar dat het met de Doorbraak nooit wat geworden is.

In het stuk komen ook historische onjuistheden voor. De tegenstelling Rooms-Rood zat traditioneel niet in kerkelijke opvattingen, maar in een strijd om de macht tussen de Katholieke zuil en de Socialistische zuil. In de ogen van veel socialisten speelden de Katholieke Kerk en de werkgevers onder een hoedje en inderdaad was de rol van sommige pastoors een zeer kwalijke. Zonder een briefje van de pastoor kwam je niet aan werk. En dat briefje kreeg je alleen als je trouw in de kerk kwam. De Katholieke Kerk stond en staat een harmoniemodel voor, waarbij werkgevers en werknemers samen naar een rechtvaardig inkomensbeleid streven. Uiteindelijk kreeg dat vorm in het poldermodel.

De enige keer, dat er tegen kerkelijke opvattingen werd gedemonstreerd was door de Dolle Mina’s in hun strijd voor vrije abortus. Een euthanasiewetgeving is er met enig principieel waarschuwen van kerkelijke zijde zonder veel problemen gekomen.

Toch maakt de jonge Martijn zich over een heel lijstje religieuze dwangpunten druk, die de individuele ontplooiing en de zelfbeschikking van de vrije mens in de weg zouden staan. Religies mogen geen geboden en verboden opleggen. Martijn heeft niet in de gaten, dat een religieus mens geboden en verboden aanvaardt omdat zij zijn of haar leven evenwichtiger of gezonder of levenskrachtiger, dus rijker maken. Zich inleven in het religieuze denken is niet zijn fort….! Als je samen één vrije dag in de week hebt, kun je genieten van het samen sporten of samen ontspannen, elkaar ontmoeten en ook samen gemeenschap vieren. Doet Martijn dat liever in zijn eentje? Waarom kom je niet op voor arbeidersrechten? Waarom word je niet boos als je hoort, dat bij sollicitatiegesprekken gevraagd wordt of men bereid is op zondag te werken? Waarom speel je de grote bedrijven in de kaart ten koste van kleine ondernemers met weinig personeel? Voorstanders van openbaar onderwijs stellen altijd, dat daar voor iedereen plaats is ongeacht religie of levensovertuiging, maar van Martijn mag een eigen plekje om te bidden niet. Moeten er dus meer Islamitische scholen komen? De boerka, de voorschriften voor het slachten van dieren, het kuisen van kunst en geen vrouwelijke volksvertegenwoordigers komen voorbij. Wat vooral opvalt is het totale gebrek aan tolerantie of verdraagzaamheid. De woorden komen in het hele stuk niet voor. Met enige moeite kan Martijn respect opbrengen, maar dat mag geen verdere consequenties hebben. Ik respecteer je mening, maar je mag er in het openbaar niet naar handelen. Martijn eist de absolute vrijheid op om zich zelf te kunnen ontplooien, maar hij gunt anderen, die vrijheid niet als diens opvattingen hem niet bevallen. Eeuwenlang, voorgegaan door beroemde filosofen als Desiderius Erasmus, Hugo de Groot en Baruch Spinoza hebben Nederlanders geleerd te leven en te laten leven, elkaar vrij te laten in het leven overeenkomstig eigen opvattingen. Tolerantie, weliswaar met enige beperkingen, vormde een constante in onze samenleving. Daarom is de PVV ook de meest on-Nederlandse partij. Wil Martijn de PvdA ook die kant op sturen. Een ernstiger diskwalificatie  voor het fractievoorzitterschap kan ik mij niet voorstellen.Jaargang 5, Nr. 205.

Op 5 maart hebben DWARS, Milieudefensie, Partij voor de Dieren en GroenLinks actie gevoerd tegen de kap van prachtige grote bomen bij het Morspoortterrein. Bomen worden permanent gekapt voor een tijdelijke garage, een zwarte dag uit de Leidse politiek. Demonstranten hebben gedichten voorgedragen en er is een nieuwe boom geplant door Maarten ‘t Hart, als teken van [...]

          

Job Cohen is opgestapt. Op 19 februari jongstleden besloot hij terug te treden als politiek leider van de Partij van de Arbeid. Deze blog zal niet gaan over waarom Job Cohen is teruggetreden; dat is al genoeg door anderen gedaan. Deze blog zal ook niet gaan over het kandidaatschap van Diederik Samson, Martijn van Dam of Ronald Plasterk; dat is ook al genoeg gedaan. Deze blog zal ook niet gaan over de democratische hervormingen die de Partij van de Arbeid wel eens de das om zouden kunnen doen, mochten ze worden ingevoerd. De aanleiding heeft wél met de PvdA te maken, namelijk met Nebahat Albayrak.

            Afgelopen zaterdag (24 februari jl.) stelde Nebahat Albayrak zich ook eens beschikbaar als kandidaat om de PvdA te leiden. Dat brengt het tot nu toe bekende aantal kandidaten op vier. Het minst overtuigende deel van de PvdA-soap kwam pas daarna: Marleen Barth, fractievoorzitter namens de PvdA in de Eerste Kamer riep vrouwen binnen de PvdA op om zich kandidaat te stellen voor het fractievoorzitterschap.

            Begrijp me niet verkeerd: ik ben voor de emancipatie en vind dus dat mannen en vrouwen gelijke rechten hebben. Ik vind het alleen heel krom gedacht dat PvdA-vrouwen zich aan moeten melden als kandidaat om de nieuwe partijleider te worden, alleen omdat ze vrouw zijn. Zodra er sprake is van negatieve discriminatie (vrouw achtergesteld t.o.v. man), staat de wereld in brand; zodra een vrouw zich om precies dezelfde reden kandidaat stelt, moet dat juist gestimuleerd worden. De wereld op zijn kop. Als vrouwen goed zijn en graag willen, dan moeten ze zich vooral kandidaat stellen, maar alleen daarom. Anders doen vrouwen alleen mee als symbolische functie; bovendien wordt de echte partijleider verkozen via een referendum. Als één van de kandidaten dan alsnog zich aangemeld zou hebben omdat het percentage vrouwen te verhogen, dan zal dit afstralen op de campagne. De echte, ideologische, drijfveer ontbreekt en dat voelt de kiezer haarscherp aan.

            De oproep van mevrouw Barth heeft een logische achtergrond: er zitten gewoon veel te weinig vrouwen in de top van het bedrijfsleven en het politieke leven. Oké, de voorzitters van het CDA en GroenLinks zijn vrouw, net zoals de fractievoorzitters van de Partij voor de Dieren en GroenLinks. Het is alleen wel schokkend dat ongeveer 10% van de bestuursleden van de grote bedrijven vrouw is. Zeker als men nagaat dat 60 à 66% van de studenten vrouw is. De PvdA is dus maar het topje van de ijsberg. Hoe dit op te lossen?

            De algemeen gedragen oplossing voor dit probleem zijn vrouwenquota: bedrijven zijn verplicht om een bepaald percentage vrouwen in de besturen op te nemen. Ik ben van mening dat dit niet de oplossing is. Alleen een serieuze cultuuromslag zal een versnelde groei van het percentage vrouwen veroorzaken. Op den duur kunnen bedrijven toch niet anders, gezien het hierboven genoemde percentage vrouwen op de universiteit, waarvan een groot deel zal slagen en dus zeer nuttig en bepalend zal zijn op de arbeidsmarkt. Emancipatorische organisaties zijn echter van mening dat deze omslag pas zal plaatsvinden rond 2050. Tot die tijd zien ze de vrouwenquota als ‘paardenmiddel’ om de achterstelling tegen te gaan. Waar deze organisaties gelijk in hebben is dat een groot deel van de besturen wordt samengesteld door vriendjespolitiek. Vrouwen zullen echter door een quotum worden benadeeld, omdat ze in het bestuur zitten ‘omdat ze vrouw zijn.’ De vrouwelijke bestuursleden zullen toch worden buitengesloten en voelen zich nog meer gediscrimineerd. Op deze manier heeft een quotum dus een tegenovergestelde werking.

            De oproep van Marleen Barth staat symbool voor de krampachtige geforceerde pogingen tot emancipatie van vrouwen op topposities. Ook vrouwenquota zijn in dat opzicht geforceerd en averechts te noemen. Vrouwen die zich kandideren als lijsttrekker ‘omdat ze vrouw zijn’ en geen passie uitstralen zullen toch door de kiezers worden afgestraft. Vrouwen die door quota in besturen terechtgekomen zijn, zullen zich benadeeld voelen omdat ze niet op hun kwaliteiten zijn beoordeeld. Er zijn genoeg getalenteerde vrouwen, kijk maar naar het aantal vrouwelijke studenten. Die zullen binnenkort een enorme bijdrage leven aan onze samenleving. Echte kwaliteit komt altijd bovendrijven.

Woensdag 22 februari zag ik op twitter een oproepje voorbij komen om mee te doen met een ‘prijsvraag’. Om kans te maken op een meet en greet met jonge cheeta’s moest je een foto van je huisdier naar Omroep Brabant radio sturen.

Onderstaande foto’s heb ik naar Omroep Brabant gestuurd en rond 16 uur werd ik gebeld en kwam ik even later in de uitzending bij Maarten Kortlever.

Na de uitzending meteen wat telefoontjes gepleegd en zaterdagmiddag ging het dan daadwerkelijk gebeuren!

Bij binnenkomst van Zoo Parc Overloon kregen we al te horen dat we echt de eerste bezoekers waren die de jonge cheeta's mochten bezoeken. Aangezien we ruim op tijd waren, zijn we nog eerst het park rondgelopen.

Het is een mooi concept dat je als het ware tussen de dieren door kunt lopen. Zo hebben de dieren meer ruimte en kun je de dieren ook beter bekijken.

Niet alle dieren kunnen zo maar vrij rondlopen tussen het publiek. Zoals de mannetjes cheeta's waarbij één van de mannetjes de vader is van de vier jonge cheeta's.

 

De flamingo’s lijken soms in een knoop te zitten als ze zich aan het wassen zijn:

Na het park gezien te hebben was het alweer half 3 en dus tijd om ons te melden bij de receptie van het park voor de meet en greet.

Dierenverzorgster Nathalie nam ons als eerste mee naar de ruimte waar al het voer voor de dieren in het park bereid wordt.

Zo lag er bijvoorbeeld een grote zak met kant en klaar voer voor flamingo’s. De miereneter kreeg heel verrassend geen gedroogde mieren te eten, maar een poeder vol nodige vitaminen en mineralen. Af en toe kreeg de miereneter ook een eendagskuiken. Ondanks de kleine omvang van zijn snuit kan een miereneter toch een eendagskuiken eten!

Nathalie had al het voer voor de cheeta’s klaar staan, een runderhart.

Na een eindje lopen kwamen we bij het vertrek waar de 4 jonge cheeta’s en hun moeder verbleven.

De cheeta’s waren al flink gegroeid als je ze vergelijkt met deze foto.

 

Nadat het verblijf geopend was, konden we dichter bij de cheeta’s komen. Alleen een stuk gaas zat er tussen de cheeta’s en ons in!

We mochten niet te dicht bij het hek komen als Xavannah (moeder cheeta) in de buurt was. Want ze kon flink uithalen met haar poten tegen het hek.

Wat meteen opviel was het soort geluid dat de cheeta’s maken. Precies hetzelfde soort geluid wanneer een kat een vogeltje ziet.

Moeder Xavannah vond het in eerste instantie maar niks en hield ons goed in de gaten.

Maar na enkele minuten liep ze rustig met haar jonge cheeta’s door het verblijf.

Toen Nathalie het voer (runderhart met extra vitaminen en mineralen in poeder vorm) op de grond had neergezet, waren alle ogen op het voer gericht:

 

Nadat de deur weer dicht was, konden de luiken open van het verblijf van de cheeta’s en konden ze gaan eten.

Al snel werden er stukken vlees los getrokken en was het enigszins vechten om het lekkerste stukje vlees:

 

Xavannah had nog nooit hart gekregen en het was dan ook even wennen voor haar. Maar ze moest er niets van hebben. Een klein beetje heeft ze gegeten, de rest hadden haar jongen opgegeten.

Na het eten was het ‘speelkwartier’ begonnen:

Helaas was het bijna onmogelijk om de vier jonge cheeta’s tegelijk op de foto te krijgen. Dit is was het beste resultaat:

Reza, Zayra, Tahnee en Tino (in willekeurige volgorde)

Tenslotte nog een ‘familiefoto’:

De cheeta’s hadden blijkbaar goed gegeten en gingen dan ook lekker zitten uitbuiken:

Inmiddels was het alweer half vier en was de meet en greet afgelopen!

Het was erg leuk om zo een kijkje achter de schermen te krijgen en ook om als eerste bezoeker de jonge cheeta’s te zien voordat het grote publiek ze half maar krijgt te zien.

Daarnaast was het ook een erg mooie kans om foto’s van zo dichtbij te kunnen nemen van deze mooie dieren.

Hopelijk hebben de andere 2 winnaars er ook zo van genoten!

Vandaag ben ik naar Oirschot geweest, aangezien mijn interesse was gewekt vanwege een aantal waarnemingen op waarneming.nl.

De afgelopen dagen was er namelijk in de buurt van Oisterwijk een kraanvogel (Grus grus) waargenomen!

Daarom met de fiets in de trein op weg naar Oirschot om een glimp op te kunnen vangen van de kraanvogel. Na ongeveer 5 km fietsen vanaf het station Oisterwijk was ik in het gebied gekomen waar de kraanvogel waargenomen was.

Op de site stond een foto van de Kraanvogel waarbij je akkers kon zien. Dus bij elke akker was het stoppen en goed kijken, tot ik bijna de moed op wilde geven zag ik opeens 2 zwanen zitten. Daarbij zag ik iets met grote vleugels bewegen.

Toen ik dichterbij ging kijken kwamen er ganzen over vliegen.

 

Nadat ik dichterbij de zwanen was gekomen pakte ik mijn telelens en warempel, daar zat de kraanvogel!

Om de vogel nog beter te kunnen zien liep ik in de richting van de kraanvogel en opeens schoot er een konijn weg over het akkerveld.

 

Nu ik wat dichterbij was gekomen had ik een goed zicht op de kraanvogel!

De kraanvogel liep over een akker waar vorig jaar maïs had gestaan en was druk aan het zoeken naar eetbare dingen. Kraanvogels eten insecten, wormen en amfibieën maar ook maïskorrels, granen en aardappels.

Het is opvallend dat de kraanvogel al enkele dagen in de buurt van een paartje zwanen blijft zitten.

Toen ik naar de kraanvogel stond te kijken ‘sprong’ de vogel over een beekje naar de andere kant toe.

 

 

Na bovenstaande foto’s heb ik de kraanvogel en andere dieren weer met ‘rust’ gelaten en onderstaande foto laat goed zien hoe moeilijk de kraanvogel vanaf het zandpad te zien is.

Ik had natuurlijk nog dichter bij de vogel kunnen gaan staan, maar ik wil ook niet de vogel opjagen. Want het beest opjagen puur omdat ik een mooie foto wil maken is natuurlijk niet de bedoeling!

Het was mooie ervaring om een kraanvogel te kunnen zien met een beetje hulp van waarneming.nl.

Alle foto’s van de kraanvogel kun je vinden op: http://www.mennoslaats.nl/zenphoto/index.php?album=natuur/kraanvogel

In Rotterdam worden binnenkort 5 stadsinitiatieven voorgelegd aan de bevolking, waaronder een stadskas. Ondertussen is een alternatief (en veel geavanceerder) ontwerp voor een ‘stadskas’ van het Rotterdamse Except Integrated Sustainability genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge. Except noemt het zelf de Polydome, het concept is mede ontwikkeld in het kader van de plannen voor Schiebroek Zuid.

Het persbericht van Except:

Onderwerp: Except Integrated Sustainability is met Polydome – een ontwerp voor systemisch duurzame glastuinbouw – genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge met een prijs van 100.000 dollar.

Rotterdam, 14 februari 2012 – Except Integrated Sustainability is trots op de publicatie  van Polydome in de Buckminster Fuller Idea Index 1.0 vanaf dinsdag 14 februari 2012 (http://challenge.bfi.org/ideaindex). Polydome is een nieuw ontwerpparadigma voor glastuinbouw dat voedselproductie maximaliseert en milieuimpact minimaliseert. Dat doet het door middel van een ecosysteem van planten, dieren en paddestoelen.

“De Buckminster Fuller Challenge is (wereldwijd) de hoogste onderscheiding in maatschappelijk verantwoord ontwerp”, aldus Metroplis Magazine. Deze jaarlijkse prijs van 100.000 dollar ondersteunt de ontwikkeling en implementatie van projecten die een aanzienlijke potentie hebben oplossingen te bieden voor de meest urgente problemen van de mensheid. De jury bestaat uit toonaangevende mensen uit de wereld van wetenschap en design.

“De Buckminster Fuller Challenge heeft ons al vanaf het begin geïnspireerd. De missie van Except is om systemische oplossingen voor een duurzame toekomst te ontwerpen. Dat sluit naadloos aan op het doel van de Challenge,” verwoordt Eva Gladek, de projectleider van Polydome, de trots over de nominatie.

De Statenfractie van GroenLinks verzette zich gisteravond hevig tegen een onaf en verwoestend natuurakkoord tussen de provincies en staatssecretaris Henk Bleker van Landbouw. Met de PvdA, Partij voor de Dieren, 50PLUS en de Onafhankelijke Statenfractie diende GroenLinks een voorstel in dat ervoor zorgde dat het natuurakkoord in Brabant niet desastreus uitpakt. Deze vier uitgangspunten voor het Brabantse natuurbeleid werden echter verworpen.

Het natuurakkoord werd aangenomen, doordat een meerderheid van de coalitiepartijen VVD, CDA en SP en oppositiepartij PVV gisteravond alsnog instemden met het natuurakkoord. In december stemde de PVV nog tegen en de SP verdeeld, waardoor in Brabant een meerderheid tegen het akkoord ontstond.

Twee van de vier tegenstemmers in de SP-fractie hebben intussen het veld geruimd. Gisteravond stemde de fractie unaniem in met het akkoord en de uitvoeringsafspraken. De SP-fractie was tijdens het debat zelfs de grootste verdediger van het natuurakkoord. Onder lees meer vind je mijn inbreng tijdens de 1e termijn van het debat. 

 

Voorzitter. Na 9 december, de Statenvergadering in Brabant waarin de meerderheid van Provinciale het natuurakkoord verwierp, stemden ook Drenthe, Friesland en Groningen tegen het natuurakkoord. Flevoland stelde de stemming uit. Rijk en IPO gingen opnieuw om tafel .

Op 8 februari bereikten het Rijk en een delegatie provinciebestuurders overeenstemming over uitvoeringsafspraken van het natuurakkoord. Dat is op zijn minst bijzonder, want was het niet staatssecretaris Bleker die in december zei dat het akkoord van tafel was wanneer er één provincie tegen zou stemmen?

"In het nieuwe akkoord komt minder grond beschikbaar voor natuur en is er de eerste jaren ook beduidend minder geld." Dat zijn niet mijn woorden, maar van de Drentse gedeputeerde Munniksma, die deel uitmaakte van de onderhandelingsdelegatie die het natuurakkoord met Bleker sloot.

“Oude wijn in nieuwe zakken.” Zo kenschetste SP-Kamerlid Van Gerven het nieuwste chantageakkoord dat staatssecretaris Bleker heeft gesloten met de IPO-bobo's van het CDA en de VVD. Voorzitter, ook dit laatste zijn niet mijn woorden, maar van SP-Kamerlid Henk van Gerven, gisteravond tijdens het Kamerdebat.

Een chantageakkoord. Of zal ik maar weer over dictaat spreken, zoals de Brabantse Gedeputeerde Van den Hout tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer zei?

Voorzitter, we spreken vanavond opnieuw over een slecht dictaat. Een afbraakdictaat.

Een dictaat waarin natuurgebieden in de uitverkoop worden gedaan.

De achteruitgang van de soortenrijkdom in Nederland voortgaat.

Bij gebrek aan voldoende middelen, internationale verplichtingen niet kunnen worden gehaald.

Een dictaat waarin de structuur uit onze ecologische hoofdstructuur wordt gesloopt. Geplande natuur bijna ter grootte van de provincie Utrecht wordt geschrapt.

Zelfs voor de zeer geringe verwerving- en inrichtingsopgave is te weinig geld, of ruilgrond beschikbaar. De grond-voor-grondregeling levert op grond van een eenvoudig sommetje circa 500 miljoen op, tegen geschatte kosten voor verwerving en inrichting van rond de 900 miljoen. Een gat van 400 miljoen euro.

De resterende natuur kan nog niet eens verantwoord worden beheerd. Er is nog steeds te weinig geld voor het beheer van de bestaande natuur: staatssecretaris Bleker stelt 105 miljoen beschikbaar, terwijl er volgens alle deskundigen 250 tot 300 miljoen nodig is.

De dekking van dit dictaat is onduidelijk en naar schatting volstrekt onvoldoende.

Gisteravond tijdens het Kamerdebat vroeg mijn partijgenoot Rik Grashoff naar het financiële plaatje. Staatssecretaris Bleker weigerde dit te geven. En waarom niet? Omdat daar volgens hem bij de provincies geen behoefte aan bestaat! Van die opmerking viel ik bijna van mijn stoel. Er is een en al onhelderheid over de dekking. Levert grond-voor-grond nu wel of niet voldoende geld op? Wanneer en hoe komt het geld beschikbaar? En de staatssecretaris zei gisteravond met droge ogen dat er geen behoefte is aan die informatie. Mijn vraag aan Gedeputeerde Staten is of de provincie Noord-Brabant deze lezing onderschrijft en echt geen behoefte heeft aan een compleet en gespecificeerd financieel plaatje?

Verantwoordelijkheden tussen Rijk en provincie worden rommelig en onlogisch toegedeeld.

Zelfs na twee toelichtingen, is het enige wat écht duidelijk is, dát het onduidelijk is.

Dit dictaat draagt daarmee een wereld aan blijvende conflictstof in zich;

tussen het Rijk en de provincies,

maar ook tussen de Europese Commissie en het Rijk,

of tussen het Rijk en de provincies enerzijds en de natuurorganisaties anderzijds.

Het is een stukje bestuurlijk broddelwerk. Feiten lijken er niet toe te doen.

Niettemin verwacht Bleker dat alle provincies zullen meewerken. Met provincies die dat niet doen, zal op ,,strikte manier via de wet worden afgerekend'', zei hij. De chantage neemt ongekende vormen aan.

Voorzitter, ik heb er genoeg van. Genoeg van een Rijksoverheid die de natuur ziet als sluitpost en de provincies opzadelt met een onaf en verwoestend natuurakkoord. Dat is dan ook de reden dat we de motie van de PvdA ‘Eens, maar nooit weer. Oproep tot constructief overleg.’ mee indienen.

Wat voor GroenLinks voorop staat, is dat de Brabantse natuur niet mag lijden onder de impasse die dreigt te ontstaan rondom de decentralisatie van het natuurbeleid.

Het dictaat hoeft niet tot kapitaalvernietiging en schade aan de Brabantse natuur te leiden, wanneer de provincie Noord-Brabant zelf de bal oppakt.

Daarom hebben we samen met PvdA, de Partij voor de Dieren, 50Plus, de Onafhankelijke Statenfractie een amendement opgesteld, waarin 4 uitgangspunten voor het Brabants natuurbeleid worden genoemd.

In lijn met het bestuursakkoord blijft de realisatie van de complete ecologische hoofdstructuur het uitgangspunt. De realisatie wordt over meerdere jaren gespreid;

Adequaat beheer van de natuur staat voorop. De provincie stelt voldoende middelen beschikbaar om te voldoen voor natuurbeheer;

Misschien wel het meest fundamentele punt: Brabantse natuur mag niet worden omgezet in maïsvelden! De provincie zet gronden voor de EHS die met eigen middelen zijn aangekocht, zo effectief mogelijk in voor realisatie de EHS. Ook voor bestaande natuur binnen de EHS, die door het Rijk wordt aangeboden, zal de provincie zich maximaal inspannen om de natuur te beschermen en te beheren.

Gronden reeds in bezit van terreinbeherende organisaties worden alleen op basis van vrijwilligheid ingezet volgens de grond-voor-grond-regeling. Het is toch van de zotte om iets te denken kunnen verkopen wat niet van jou is? In wat voor land leven we?

Voorzitter, met dit amendement laat de oppositie zien dat wíj in ieder geval constructief willen samenwerken, in het belang van Brabant! De centrale vraag vanavond is dan ook: wat is het beste voor de Brabantse natuur? Kunnen we samen uitgangspunten vaststellen zodat we zeker weten dat dit dictaat niet desastreus uitpakt voor de Brabantse natuur?

Ik hoor graag van de gedeputeerde per onderwerp hoe het college tegenover ons amendement staat.

De basis van dierenrechten is, filosofisch gezien, precair. Traditionele politieke theorieën zijn niet goed in staat om zulke rechten te verdedigen. In het boekje Een waardig bestaan schetst Martha Nussbaum een potentiële oplossing: haar eigen op capaciteitengerichte politiek-filosofische theorie.

Dierenrechten als een filosofisch probleem

Veel mensen hebben de intuïtie dat je niet wreed mag zijn tegen dieren. Stierenvechten voelt als een barbaarse praktijk, waar we zo snel mogelijk vanaf zouden moeten. Maar wat is de politiek-filosofische basis van dierenrechten? De traditionele liberale politieke theorieën bieden geen ruimte voor dierenrechten. Deze streven naar een zo groot mogelijke individuele vrijheid voor rationele burgers. Liberale theorieën zien maar een relevante groep rechtssubjecten: rationele mensen. Liberalen willen mensen in staat stellen om zelf hun eigen ideeën van het goede leven in de praktijk te brengen. Dieren kunnen niet als vrij en rationeel vorm geven aan het eigen leven.

Utilisen lijken dieren gemakkelijk op te kunnen nemen in hun theorieën. Prominente utilisten als Singer hebben zeer veel gedaan om dierenrechten filosofisch te funderen. Utilisten hebben niet veel met rechten, maar destemeer met welzijn. Een recht is voor een utilist niet veel meer dan de erkenning dat het welzijn van een partij ‘telt’. Utilisten willen het totale geluk zo groot mogelijk maken. Dieren kunnen pijn en geluk voelen. Hun geluk en pijn kunnen dus ook mee tellen. Dat klinkt allemaal mooi, maar utilisme leidt vaak tot onintuïtieve conclusies. Ik heb hier al eerder over geschreven. De meest typische utilistische paradox is een happiness monster, een wezen dat zeer gelukkig wordt van het lijden van andere wezens. Zolang zijn geluk maar groot genoeg is, kan dat ieder lijden als irrelevant klein ter zijde worden geschoven: de Westerse consument gedraagt zich vaak als een happiness monster: als ik maar heel gelukkig wordt van het eten van hamburger, dan telt het ongeluk van het dier niet. Dat lijkt me een zeer zwakke verdediging van dierenrechten.

Capaciteitenbenadering als een oplossing

De derde traditionele stroming in de filosofie naast het op Kant geïnspireerde liberalisme en het utilisme is de deugdenethiek van Aristoteles. Aristoteles stelt matiging centraal: deugdzaamheid is vermogen om het midden te vinden. Tussen de extremen van lafheid en roekeloosheid, ligt moed. Ik heb altijd gedacht dat je in deze theorie nooit dierenrechten kan verdedigen. Matiging is een zeer zwakke politieke categorie: men kan hier nooit universele, voor iedereen geldende rechten mee rechtvaardigen. Dierenliefde is een deugd, maar de deugd van dierenliefde ligt tussen squeamishness en wreedheid. Of iemand meer dierenliefde moet tonen, hangt af van de vraag of hij van nature geneigd is naar wreedheid of juist naar squeamishness tegen dieren. Ik ben van nature squeamish: ik kan slecht lijden, bloed of pijn zien. Aristoteles zou mij zeggen: “Man up! Wurg eens een kat met je blote handen, want je helt te verder door naar zachtheid.”

Martha Nussbaum gaat echter een stap verder in haar analyse: ze stelt dat niet matiging de belangrijkste categorie voor Aristoteles is, maar ‘eudaimonia‘, wat ze vertaalt naar het Engelse functioning. Een functioning is een waardevolle menselijke activiteit of toestand. We ontplooien ons door onze functionings te realiseren. Nussbaum wil dat mensen zich kunnen ontplooien. Dit betekent volgens haar dat de overheid de voorwaarden moet scheppen voor om zich mensen in bepaalde activiteiten te ontplooien. Ze noemt deze voorwaarden capaciteiten.

Nussbaum slaat een balans tussen liberalisme en utilisme: haar theorie is liberaal omdat ze probeert de capaciteiten van mensen te vergroten, niet hun daadwerkelijke functionings. Het niet-liberale element van haar theorie is dat Nussbaum een lijst heeft vast gesteld van functionings waardevolle menselijke activiteiten of toestanden die voor ieder mens beschikbaar zouden moeten zijn: in deze lijst staan onder andere gezondheid, leven, denken, emotie, spel, betrokkenheid bij andere mensen en controle over je eigen omgeving. Haar theorie is utilistisch in de zin dat ze streeft naar een bepaalde vorm van geluk, namelijk het geluk dat we ervaren door ons te ontplooien. Echter, haar theorie is niet utilistisch omdat ze niet probeert het geluk zo groot mogelijk te maken, maar probeert om mensen in staat te stellen om zelf hun functioning te kiezen.

Nu kunnen we deze theorie van capaciteiten ook toepassen op dieren. Ook dieren zijn immers in staat om goed te functioneren: in klassieke lijstjes van dierenrechten zoals de “vijf vrijheden” komen deze elementen voor. Dieren moeten vrij moeten zijn van honger, pijn, ziekte en stress, maar bovendien moeten dieren hun natuurlijk gedrag kunnen vertonen samen met soortgenoten. We zien hier eigenlijk twee groepen claims: ten eerste moeten dieren gezond zijn en ten tweede moeten ze zich op een soort eigen manier kunnen ontplooien. In dat tweede zien we duidelijk een notie van functioning. Een konijn functioneert het best als konijn als het typisch konijnengedrag mag vertonen: graven, herkauwen, rondhupsen.

Capaciteiten kritisch tegen het licht

De capaciteitenbenadering heeft een aantal beperkingen, zeker waar het gaat om het dierenrijk. Het goed functioneren van dieren kan nog wel eens tegengesteld zijn aan elkaar. Een kat kan zich het best ontplooien door de jacht. Dat is echt soort-eigen gedrag van de kat. Op het moment dat hij een muisje vangt, is het echter snel afgelopen met het goed functioneren van het muisje.¹ Nussbaum heeft hier wel een antwoord op: dieren kunnen soort eigen gedrag vertonen zonder andere dieren schade te doen. Een kat kan jagen op een led-lampje en een tijger in een dierenpark kan goed zijn katachtige jachtinstincten uitleven op een bal. Ik vraag me af of een kat die jaagt op bal evengoed functioneert als een kat die jaagt op een prooidier. Het een lijkt toch een slechte kopie van het ander.

Maar er is een groter bezwaar: volgens mij is het niet de verantwoordelijkheid van mensen om voor dieren in het wild te zorgen. Het lijkt me zeker niet de bedoeling dat we alle roofdieren uitmoorden ten bate van de prooidieren. Niet alleen omdat we niet weten wat er zal gebeuren, maar bovendien omdat dat onze verantwoordelijkheid niet is. Dit is een typisch probleem van utilisten, waar ook de capaciteitenbenadering onder lijdt. Deze theorieën maken geen onderscheid tussen wat wel de verantwoordelijkheid van de overheid is en wat niet. Het lijden van dieren dat wordt veroorzaakt door menselijk handelen is inderdaad een politiek probleem, het lijden dat in de natuur ontstaat door menselijk-niet-handelen is onderdeel van de natuur.

De benadering van Nussbaum is welkome bijdrage aan het debat over dierenwelzijn, maar is volgens mij nog steeds onvoldoende sterk om de verplichtingen van mensen tegenover dieren te rechtvaardigen.

In totaal schreven meer dan 20.000 mensen zich (op)nieuw in als partijlid, terwijl van bijna 27.000 personen het lidmaatschap werd beëindigd. De grote drie partijen verloren het meest, maar ook de kleinere partijen gezamenlijk (inclusief SP) zagen vorig jaar meer leden gaan dan komen. In de voorafgaande jaren was juist een stijging te zien in het ledenaantal van de kleintjes. 

Vanaf 28 januari is in het Cobra-Museum in Amstelveen de tentoonstelling “Klee+ Cobra: het begint als kind” te zien.

Als grote fan van vooral Paul Klee en van Lucebert laat ik hier een eigen kleine tentoonstelling zien met een samenstelling van de schilderijen die ik hier op mijn blog eerder in een ander verband heb laten zien. 

Abstract, vormrijk, naïef, kleurrijk, muzikaal, expressief, experimenteel, poëtisch, speels: ja, zo kunnen kunst en leven heerlijk zijn! Ach kon het maar altijd zo zijn!

(Ik weet natuurlijk niet wat in Amstelveen te zien zal zijn!)

Paul Klee, Maske, 1922

Paul Klee, Marionette 7a, 1923

Paul Klee, Clown, 1929

Paul Klee, Clown, 1929

Paul Klee, Dierentuin Tiergarten

 

 

Paul Klee, Slang

 

De schilders van Der blaue Reiter zoals Wassily Kandinsky en Paul Klee losten de strakke zwart-witte schaakborden op tot organische, flexibele, kleurrijke en niet-meer-vierkante vlakken.

 

Een mooie aanval op het verkort rationalisme.

 

 

Paul Klee, Colourful life outside (Draussen buntes Leben)1931

 

 

 

Paul Kee, Bluehendes, 1934

 

Paul Klee, Kat en vogel [Katze und Vogel]

Paul Klee Frau mit Hut

Paul Klee, Taenzer

Paul Klee, Angelus Novus (bezit Walter Benjamin die een beroemde essay hierover schreef: der Engel der Geschichte)

Paul Klee, Distel, 1919

Paul_klee_duinlandschap_dunes

Paul_klee_opkomst_van_de_maan_st_germain_tunis_1915

Paul Klee_volle_maan

Hier volgen de schilderijen van Lucebert, maar eerst zijn gedicht “klee”

in het verheugde venster geuren de gekleurde vruchten van de dingen

in rust geuren de huid het hart geuren de ogen en mond

het hart kust zijn venster

de huid ontsluit zich

de ogen kijken naar buiten

waar de mond wuift naar boven

overal bloeien de mensen wuivende bloemen geurige huizen

zij evenaren de aarde

zij vliegen in ronde en gebogen vruchten door het hoge hoofd van de lucht

zuchten als de huiverende watervallen zij zingen

in spiegelgladde cirkels

zo ontwiklen zij de wereld:

 

de brandende draad van de geurende aarde loopt langs het gekleurde raam van de mensen

Lucebert, De droom van Apollinaire (Apollinare’s dream), 1972

Lucebert,_Die_Kuehe_1959

Lucebert naakt met bloemen (nude with flowers)

Lucebert, Orfeus_en_de_dieren

Lucebert, Nachtengel_1990

Lucebert, Oude_engel

Lucebert, De_dichter_voedt_de_poezie

lucebert_dierentemmer_1959.jpg

Maria Trepp www.passagenproject.com

“Mevrouw, doen we ook hoofdstuk 7 van maatschappijleer?” “Nee, die doen we niet, hoezo?” “Weet u waar het over gaat?” “Ja, over sex.”  Het is maar één paragraaf, desalniettemin maakt die indruk.

Gisterenochtend zag ik op nu.nl een, niet geheel correcte, weergave van de resultaten uit het onderzoek ‘sex onder je 25e‘. Daarna in Trouw op de voorpagina ‘Verzekeraars en medici tegen christelijke homotherapie’. Eenmaal op school las ik in NRC next over de ondertekening door 162 rabbijnen van een verklaring tegen het homohuwelijk. Tot slot kwam in de klas bovenstaande vraag. Er zijn van die dagen….

Gerichtheid

Net als dieren vinden veel mensen sex gewoon prettig. Met mannen, vrouwen of met allebei. Ook als het gezin compleet is of als er helemaal geen gezin moet komen. Als het alleen voor de voortplanting was, zouden we die behoefte al vrij snel verliezen na een bepaalde leeftijd en dat is geenszins het geval. De organisatie die therapie biedt aan homo’s die zichzelf zondig vinden, noemt het houden van andere mensen een ‘gerichtheid’. Ik richt mij inderdaad liever tot mensen die ik aardig vind. Wie dat zijn, is een kwestie van smaak. Daar valt weinig aan te veranderen en al helemaal niet over te twisten. Gelukkig had de minister van gezondheidszorg er niet heel veel minuten voor nodig om deze onzin zo snel mogelijk uit het vergoedingenpakket te laten halen.

Zelf kiezen

De rabbijnen wilden duidelijk stelling nemen tegen het homohuwelijk. Het woord alleen al. Leuk stelletje houdt van elkaar, wil trouwen, mag het soms wel en soms niet. Dit geheel afhankelijk van de omgeving: staat die ze toe samen te leven of niet. Het paar heeft daar zelf niets over te zeggen. Volgens de verklaring zijn homo’s ‘onschuldige slachtoffers van wonden in hun jeugd’. Volgens mij zijn ze eerder slachtoffer van deze 162 rabbijnen en wat christenen rond de bible belt.

Werk aan de winkel

Terug naar school. Ook daar had ik vorig jaar nog een leuke maar stevige discussie met een paar jongens over in hun ogen afwijkende sexuele voorkeuren. Kennelijk zijn er ook nog jongeren die denken dat sex alleen of vooral gericht is op voortplanting. Ook dit groepje accepteerde niet ieders eigen voorkeur en veroordeelde het zelfs sterk.

Tenslotte dus ‘sex onder je 25^e’. Nu.nl op 17 januari noteert: ‘Van de jongens geeft 87 procent aan bij de eerste geslachtsgemeenschap een condoom of een andere vorm van anticonceptie te gebruiken.’ Ook de leerlingen die vroegen om het laatste hoofdstuk uit het boek konden even niet uit de voeten met  dit onderzoeksresultaat. Een andere vorm van anticonceptie bij jongens? Zaaddodende pasta werd vertwijfeld geopperd. Waaraan de conclusie werd toegevoegd: “Zaaddodend? Nee, zeker niet als je nog jong bent!”

We moeten hoofdstuk 7 hoognodig ergens tussen stoppen.

Zoals eenieder die geregeld met lieslaarzen door de krochten van het internet waadt ongetwijfeld weet,  lopen veel internetdiscussies na verloop van tijd uit de hand. Na het uitwisselen van een rits aan zowel steekhoudende als onzinnige argumenten, komt er gegarandeerd een moment waarop een balorige of gefrustreerde reaguurder als eerste Hitler en de nazi’s erbij sleept. Of zoals advocaat en deskundige op het terrein van internetrecht Mike Godwin het in 1990 snedig formuleerde:

naarmate online discussies langer worden, nadert de waarschijnlijkheid van een vergelijking met de nazi’s of Hitler één.

Zelfs al betrof het oorspronkelijk een volstrekt onschuldige discussie over kinderpostzegels of de merites van handgebreide wollen sokken.

Vergelijkingen met het nazisme of Adolf Hitler slaan vrijwel standaard elke discussie dood. Op usenetfora, in de begintijd van internet, werden dergelijke vormen van drogredenatie door moderatoren niet zelden bestraft met het rücksichtslos beëindigen van het betreffende topic. De Wet van Godwin stipuleert overigens niet veel meer dan dat op het moment dat voor het eerst het H-woord valt, de discussie blijkbaar zijn uiterste houdbaarheidsdatum heeft bereikt.

Een speciaal geval van zo’n drogredenering is de Reductio ad Hitlerum, een term van de naar de VS geëmigreerde Joods-Duitse filosoof Leo Strauss (1899-1973). Kort gezegd komt het erop neer dat wanneer je in staat bent je tegenstander met een of ander polemische kunstgreep te manoeuvreren in het kamp van Hitler’s Derde Rijk, je automatisch de ander hebt gediskwalificeerd. Dit volgens de logica: “Adolf Hitler (of het nazibewind) was X, dus X is slecht.” Een van de meest fascinerende en vaakst genoemde voorbeelden van een Reductio ad Hitlerum is dat vegetarisme niet deugt, omdat (naar verluid) Hitler een vegetariër zou zijn. Een ingezonden vraag, voorgelegd aan de bekende Amerikaanse voedingsgoeroe John Robbins verwoordt dit prangend:

“You people who say that we would all be more peaceful if we ate a vegetarian diet always seem to forget that Adolph Hitler was a vegetarian. That pretty well destroys your belief system, doesn’t it?”

Vooral overtuigde carnofielen bedienen zich vaak van deze drogredenatie. Als de meest bloeddorstige dictator uit de wereldgeschiedenis geen karbonaadjes at, legitimeert dat voor hen klaarblijkelijk het eten van vlees en plaatst in een moeite door vegetariërs in het beklaagdenbankje.

Op de site van de Canadese Windsor Animal Action Group (WAAG) stond tot voor kort een artikel waarin ‘The Animal-Loving Vegetarian Hitler Myth’ genadeloos werd gefileerd. In zeer vermakelijk proza worden alle drogredenaties die Hitler portretteren als onvermoede dierenvriend, vegetariër of tegenstander van vivisectie bij dieren ontdaan van mystificaties en onjuistheden. Mystificaties waarin Hitler zelf overigens een niet geringe rol speelde. De eindconclusie over Hitlers vermeende vegetarisme is ronduit vermakelijk:

“Occasionally eating only cabbage, as supposedly prescribed by his physician to cure Hitler’s bouts of meat consumption-induced sweatiness and flatulence, is not representative of and does not constitute a vegetarian diet; neither does a binge on pop and chips, nor an all out fast. Hitler’s reputation for being a vegetarian seems to consist solely of his not having eaten “red” meat. The effort to describe Hitler’s eating habits as vegetarian requires changing the definition of “vegetarian” to exclude liver, ham, and sausages from the list of meats, and changing the definition of “animal” to exclude pigs and birds.”

Voor wie inmiddels benieuwd is geworden wat dan wel het favoriete recept van de Führer was (en daar in het internettijdperk ook meteen even een licht verteerbaar YouTubefilmpje bij verwacht) heb ik geen goed nieuws. De aangekondigde bereiding in een kookprogramma van Hitler’s favoriete gerecht Gebakken Forel in Botersaus, leidde in België eind 2008 tot veel tumult. Het lievelingsgerecht van de Führer zou door kok Jeroen Meus bovendien weinig tactisch worden bereid op een steenworp afstand van het Adelaarsnest van Adolf Hitler, nabij de Obersalzberg bij Berchtesgaden. De keuze voor Hitlers forelschotel veel onbegrip op. Eerdere delen waren gewijd aan personen die je hooguit als cereal killers zou kunnen kwalificeren, namelijk Roald Dahl, Jacques Brel, Salvador Dali en Freddy Mercury.

Bij overlevenden van de Holocaust schoot de ‘Koken met Hitler’-aflevering die de VRT haar kijkers wilde voorschotelen dus danig in het verkeerde keelgat. De ontstane commotie toont meteen ook de werking van een Godwin in optima forma: de gewraakte aflevering ging vrijwel direct van tafel. Terry Davids van het Vlaamse magazine Joods Actueel reageerde opgelucht:

‘Het was een walgelijk idee. De makers van dat programma hebben er niet bij stilgestaan dat er nog overlevenden van de Holocaust zijn, en dat het onderwerp nog altijd zeer gevoelig ligt bij de nabestaanden. Alsof je in de kelder van Marc Dutroux zijn lievelingsgerecht zou klaarmaken. Maar dat zou natuurlijk niemand in zijn hoofd halen. Ik vraag me trouwens af wie er geïnteresseerd is in wat een massamoordenaar graag eet.’

Nee, van zulke gestoorde lieden is de menukeuze niet zelden zeer onsmakelijk. Het wordt ongetwijfeld het meest malicieus verwoord in de film Silence Of The Lambs, wanneer psychopaat Hannibal Lecter de telefoon ophangt met de onheilspellende woorden: I do wish we could chat longer, but… I’m having an old friend for dinner.”

© Armworstelaars Patrick Hoff & Josh Sommers

Iedere ochtend wanneer ik de gordijnen openschuif zie ik hem rondlopen in zijn tuin, de Duitse buurman. Zijn hele leven - 79 jaar inmiddels - staat hij vroeg op om kippen, eenden en konijnen te voeren. Hij komt oorspronkelijk uit Silezië, is daar in 1945 als 16-jarige verdreven en via een lange zwerftocht weer met zijn familie herenigd in toenmalig Oost-Duitsland. Daar leert hij zijn vrouw kennen en samen worden ze in de jaren 60 van de vorige eeuw door West-Duitsland 'vrijgekocht'. Sinds die tijd leeft hij in ons Duitse dorpje dicht tegen de Nederlandse grens. Zijn vrouw onderhoudt met haar kromme rug de siertuin aan de voorkant en hij is verantwoordelijk voor de dieren en de moestuin. In de zomer maait hij wekelijks het gras bij zijn 97-jarige schoonmoeder, een paar straten verder. Hij leert mij veel over de natuur tijdens onze dagelijkse gesprekken. Soms gaat het over zijn vrouw. Hij vraagt zich af of hij haar nog kan geven wat ze als vrouw 'verdient'. En hij maakt zich zorgen over haar toenemende vergeetachtigheid. Een verdeeld Europa was verantwoordelijk voor zijn vele omzwervingen. Het openen van de Europese grenzen heeft geleid tot onze vriendschap. Mijn wens voor 2012 is een verenigd Europa, met of zonder eurocrisis.

Het enige vuurwerk dat volgend jaar met Oud en Nieuw wordt afstoken zou de vuurwerkshow bij de Erasmusbrug moeten zijn. Dat voorstel doet GroenLinks-fractievoorzitter Arno Bonte. Hij wil dat de rest van Rotterdam vuurwerkvrij wordt. “Rotterdammers hebben recht op een veilige en feestelijke jaarwisseling.”

Bonte pleit voor een ‘modernisering van de vuurwerktraditie’. De vuurwerkoverlast loopt volgens hem steeds meer uit de hand. “Met Oud en Nieuw verandert de stad in een oorlogsgebied. Jaarlijks vallen er honderden slachtoffers en wordt er voor miljoenen euro’s aan maatschappelijke schade aangericht”, zegt Bonte. “Rotterdammers worden te weinig tegen de toenemende vuurwerkoverlast beschermd.”

De GroenLinkser verzamelde drie jaar geleden samen met zijn Haagse collega David Rietveld 65.000 handtekeningen voor een landelijk verbod op consumentenvuurwerk. De Partij voor de Dieren heeft inmiddels een voorstel daartoe ingediend. Een meerderheid van de partijen in de Tweede Kamer heeft echter aangegeven niks in een landelijk verbod te zien. Bonte wil daarom dat Rotterdam de mogelijkheid krijgt om te experimenteren met een veilige jaarwisseling.

In de Noordelijke IJszee, nabij het Oost-Siberische schiereiland Chukotka zijn tientallen witte dolfijnen ingesloten door het zeeijs. Er is nog genoeg open water om boven te komen en adem te halen. Maar de dieren worden door een barriere van 25 kilometer zeeijs gescheiden van de open zee. Op de lange termijn krijgen de dieren gebrek [...]

Nee, dit jaar ben ik niet in de prijzen gevallen bij de Raadslid van het Jaar verkiezingen. Winnaar was Arnold Raaijmakers (PvdA) die volgens de jury met kop- en schouders boven de anderen uitstak en met grote voorsprong had gewonnen. Andere genomineerden in de categorie raadslid van het jaar waren Mieke Verhees (PvdA), Maarten Houben (CDA) en Bianca van Kaathoven (SP).
Wel was ik genomineerd in de categorie “Politiek talent van het jaar”. Samen met Karin Wagt (CDA) en Ferry van de Broek (VVD) behoorde ik tot de laatste drie. Karin Wagt was uiteindelijk de winnaar.
De PvdA ging er, samen met het CDA, vandoor met de prijs beste fractie.
Via deze weg nogmaals mijn hartelijke felicitaties voor de PvdA (en Arnold in het bijzonder) en het CDA (en Karin in het bijzonder). Zij hebben hiermee een mooie afsluiter van het jaar te pakken!

Gerelateerde blogs:

1. Verkiezing raadslid van het jaar
2. Een jaar raadslid – waar sta ik en wat heb ik bereikt?
3. Vragen over wilde dieren in het circus

Verschenen in De Cascade 8(2), opinieblad van stichting Cosmicus

De afgelopen maanden is er veel discussie geweest over het wetsvoorstel dat een einde moet maken aan de onverdoofde rituele slacht. Uiteindelijk stemde de Tweede Kamer in met een bijna volledig verbod. Er kon alleen een uitzondering worden gemaakt als er onafhankelijk bewijs zou zijn dat onverdoofde rituele slacht geen extra dierenleed veroorzaakt. Op het moment dat ik dit schrijf, moet de Eerste Kamer nog beslissen over dit wetsvoorstel. Ik krijg dan ook als Eerste Kamerlid een grote verzameling mails, brieven, documenten, filmpjes en nog meer met de bedoeling mij de ene of de andere kant op te bewegen.

Het is een moeilijke afweging omdat het gaat over dierenwelzijn en godsdienstvrijheid. Daaronder ligt echter nog een andere vraag: hoe denken we over de verhouding tussen mens en dier? Die vraag speelt in religies een belangrijke rol, omdat het daarin gaat over wat nu het eigene is van mens-zijn. En dat eigene wordt duidelijk als we kijken naar het verschil tussen mens en dier en tussen mens en godheid. Daarom zijn er in veel religies ook allerlei regels en taboes die ervoor moeten zorgen dat de mens zich niet gaat gedragen als de dieren en zich ook niet inbeeldt dat hij goddelijk is.

Ideeën over die relatie tussen mens en dier gaan natuurlijk een heel bijzondere rol spelen als het gaat over het doden van dieren. Daarom gelden er in de Joodse godsdienst en de Islam heel precieze regels bij dat doden. In de kern van de zaak hebben die met respect voor het dier te maken. Als je dan toch een dier doodt, zorg er dan voor dat het zo snel en pijnloos mogelijk doodbloedt. Er zijn verschillen tussen de Joodse en Islamitische rituele slacht, maar deze basis van respect speelt bij allebei mee.

Het is daarom ook voor Joden en Moslims een pijnlijke ervaring dat er over hun rituele slachtmethoden gezegd wordt dat die barbaars en dieronvriendelijk zijn. Vanuit hun traditie stond juist zorg voor het dier centraal, en ook het besef dat het niet vanzelfsprekend is dat je een dier, een medeschepsel, van het leven berooft. Ze waren ervan overtuigd dat ze zorgvuldig met dieren omgaan door hen volgens hun religieuze regels te doden. En dan opeens zo’n verwijt…

Het verwijt doet des te meer pijn omdat de gewone industriële manier waarop we in Nederland met dieren omgaan ver afstaat van datzelfde respect. Jaarlijks worden er 500 miljoen dieren gekweekt en geslacht. Opgesloten, verminkt, van hot naar her gesleept en gedood. Hier zijn dieren niet in de eerste plaats levende wezens, medeschepselen, maar producten in een economisch proces. Natuurlijk zijn er volop boeren met hart voor hun dieren, maar we zijn toch ver verwijderd geraakt van de klassieke boerderij waar mens en dier samen leefden.

Drie visies

Eigenlijk zijn er vandaag de dag drie fundamenteel verschillende visies op de relatie tussen mens en dier. De eerste, die we bij sommige dierenactivisten vinden, ziet mens en dier als gelijkwaardig. Eigenlijk zijn mensen natuurlijk ook dieren, en met elkaar maken we deel uit van het totale ecosysteem. Er is eigenlijk geen reden waarom de mens zomaar over het leven van dieren zou mogen beschikken. Vaak leidt dit tot een keuze voor vegetarisch leven, of zelfs veganistisch: geen enkel dierlijk materiaal wordt gebruikt, ook geen wol of melk. Het is een nobele visie, maar natuurlijk zitten er grenzen aan. Er is nu eenmaal ook verschil tussen mensen, apen, koeien, ratten, kikkers, wespen, enzovoorts. Bijna niemand beweert dat alle dieren op dezelfde manier ons respect en bescherming verdienen en dus niet gedood mogen worden. De vraag is alleen waar we de grens trekken.

De tweede visie is er een van industriële omgang met dieren. Hier zijn dieren vooral productiemiddelen die zo efficiënt mogelijk moeten worden ingezet voor de productie van vlees, melk, eieren. Zorg voor de dieren is hier vooral ingegeven door de wens te voorkomen dat dieren ziek worden en dus meer gaan kosten. Veel consumenten gaan eigenlijk ook zo met dieren om. Ze houden enorm van hun huisdieren, die soms bijna als kinderen voor hen zijn. Maar het lapje vlees moet vooral onherkenbaar zijn, een industrieel product waaraan je niet meer kunt zien dat het een levend wezen was. Het dier is een ding.

Tussen die twee uitersten – het dier als gelijkwaardig aan de mens en het dier als ding – staat de derde visie die vindt dat de mens verantwoordelijk is voor deze wereld en dus ook voor de dieren. Bij deze visie, die we ook in veel religies herkennen, mag de mens op zich beschikken over dieren, maar moet de mens er ook voor zorgen dat dieren een goed leven hebben. Het doden van een dier moet dan ook met respect gebeuren en zoveel mogelijk leed vermijden. Maar ook hier zitten grenzen aan, want de manier waarop dieren elkaar doden, is vaak minstens zo gruwelijk, en dan laten we de natuur zijn gang gaan.

Kan het beter?

Waarschijnlijk zullen de meeste mensen het wel ongeveer met de derde visie eens zijn. We vullen het steeds net een beetje anders in, maar er lijkt consensus dat dieren geen mensen en geen dingen zijn en dat respect de basis voor de omgang moet zijn. Als dat zo is, dan is er dus ook alle reden om kritisch te zijn op alle situaties waar dat respect in het geding is. Bijvoorbeeld in de industriële veehouderij met haar megastallen en massale slacht. Maar ook in de rituele slachtpraktijk is heel veel te verbeteren. Vele eeuwen geleden koos men voor een bepaalde manier van slachten omdat dat de meest zorgvuldige en diervriendelijke manier was. Maar dat was wel ‘met de kennis van toen’. Het kan geen kwaad om vandaag de dag opnieuw na te denken over de vraag hoe we zorgvuldig met dieren omgaan als we ze doden.

Wat dat betreft, hoop ik dan ook dat de discussie over het verbieden van de onverdoofde rituele slacht Moslims en Joden aan het denken zet. Bij de huidige discussie komt de nodige polarisatie mee. Het lijkt me ook moeilijk die te vermijden, want de gevoelens gaan diep en de gevolgen zijn groot. Bij voor- en tegenstanders van het wetsvoorstel gaan de hakken dan ook in het zand en dat leidt tot soms onaangename discussies. Maar als de rook is opgetrokken en een definitief besluit is genomen (welk besluit ook), staan de samenleving als geheel en de religieuze gemeenschappen in het bijzonder voor de vraag welke stappen we kunnen zetten om dierenwelzijn te bevorderen. Want kennelijk is dat het doel van de dierenbeschermers zowel als van degenen die de rituele slacht verdedigen.

Als het stof is neergedaald, kunnen de dierenbeschermers hun aandacht richten op de omgang met productiedieren en hopelijk krijgen ze daar dan ook kamermeerderheden voor (al moet ik zeggen dat ik niet heel erg hoopvol ben op dit punt). En als het stof is neergedaald, kunnen Joden en Moslims stappen gaan zetten om hun rituele slachtpraktijk te verbeteren. De teelt en aanvoer van dieren, de bejegening, de zorgvuldigheid bij het slachten, er zijn zeker punten van verbetering te vinden. En ook kan de discussie gevoerd worden of er vormen van verdoving zijn die aansluiten bij de intenties van de geloofsregels. Ook religieuze tradities blijven namelijk altijd in beweging. Het kan ook van religieuze wijsheid getuigen om oude tradities nog eens kritisch te bekijken.

De kunst zal zijn om niet te blijven steken in de polarisatie en makkelijke vijandbeelden, maar constructief te kijken hoe we dierenwelzijn kunnen verbeteren in zowel de industriële als de rituele slacht. Want over die intentie zijn we het kennelijk eens. Als dierenwelzijn doel is van dierenbeschermers en religieuze gemeenschappen, dan moet er een constructief gesprek mogelijk zijn.