Michail Lermontov heeft in zijn korte leven één roman geschreven, De held van onze tijd. Hoofdpersoon Petsjorin is een officier die in zijn oprechtheid mensen kwetst en ook zonder gene toegeeft dat hij manipuleert voor zijn plezier. Ook voor een moord schrikt hij niet terug.

De ‘roman’ bestaat in feite uit een aantal losse verhalen, waarvan het langste een satire is op het leven van welgestelde Russen in een kuuroord in de Kaukasus. Petsjorin maakt er de jonge Mary het hof, om een vriend dwars te zitten, en om in de buurt te komen van een getrouwde vrouw waar hij een affaire mee (gehad) heeft. Petsjorin is cynisch, maar bij vlagen ook een romanticus.

De roman is een mooi portret van een man vol tegenstrijdigheden, dat krap twee eeuwen later nog fris aandoet. Maar het is nou ook weer niet een meesterwerk dat zich kan meten met die van Dostojevski, Gogolj of Tolstoj.

‘Legale mensen’ is een project, opgestart door DWARS, GroenLinkse jongeren. Door middel van filmpjes, artikelen en informatie wil DWARS een meer positieve toon geven aan het debat over migratie. Belangrijk is daarbij dat er aandacht is voor het perspectief van de mensen die de moed hebben om hun land te verlaten. Het eerste deel van het [...]

De alleskunner die redelijkheid predikt

De homoseksuele ex-predikant en Eerste Kamerlid voor GroenLinks Ruard Ganzevoort zoekt het radicale midden.

Hoogleraar Praktische Theologie, ex-predikant, Eerste Kamerlid voor GroenLinks, hoteleigenaar en fanatiek blogger en twitteraar – Ruard Ganzevoort (46) is het allemaal. En in al zijn hoedanigheden predikt hij redelijkheid, dwars tegen de polarisatie in. In zijn kamer op de Vrije Universiteit vertelt hij over zijn ambivalente verhouding met religie. Toen hij een relatie kreeg met een man verloor hij zijn predikantstitel: een pijnlijke gebeurtenis. Toch veroordeelt hij het anti-homostandpunt van de orthodoxe kerken niet. ‘De nare, onaangename kanten van religie horen er ook bij. Ze geven de aanhangers het besef dat het geloof echt ergens over gaat.’

Tegenwoordig probeert Ganzevoort in orthodoxe kerken het gesprek over homoseksualiteit op gang te brengen. Dit doet hij op een manier die tegendraads is in haar gematigdheid. ‘Ik wil niet homo- of christenbashen, dat vind ik te makkelijk. De visie van een organisatie als Different, die zegt homo’s te genezen van hun seksuele voorkeur, moet bestreden worden. Maar de felheid waarmee dat nu gebeurt, vind ik veel te ver gaan. ‘Ook ideeën die dwars tegen mijn gevoel ingaan, mogen bestaan.’ In 2010 verscheen Adam en Evert. De spanning tussen kerk en homoseksualiteit, dat Ganzevoort schreef met twee anderen. In het boek staan verhalen over homoseksuele jongeren uit orthodox-protestantse en evangelische kringen, naast paragrafen over homoseksualiteit in de Bijbel. De aanpak is nieuw: ‘Er zijn veel boeken over het onderwerp die bij voorbaat voor of tegen homoseksualiteit zijn, en voor of tegen het geloof. Wij laten zien hoe er in orthodoxe kerken over homoseksualiteit wordt gedacht. Hoe kun je, als orthodoxe gelovige, zo zorgvuldig mogelijk met homoseksuelen omgaan? Die vraag proberen wij te beantwoorden.’ En dat helpt, zegt Ganzevoort. ‘Ook in orthodoxe kringen zie je mensen toegroeien naar het idee dat homoseksualiteit geen ziekte is.’

Ruimte voor pedofielen

Ook op andere gebieden valt Ganzevoort op door zijn gematigdheid, die soms juist leidt tot controversiële standpunten. Zo zijn radicale imams wat hem betreft welkom: ‘We leven in een plurale samenleving en daar zullen we het mee moeten doen. In die pluraliteit leven ook mensen die ver van ons af staan. ’ Nog opvallender: tijdens de publieke discussie over de pedofielenvereniging Martijn nam Ganzevoort het op voor de pedofielen. Het is een illusie om te denken dat we alle gevaar kunnen buitensluiten, zo waarschuwt hij. ‘Maar het meeste misbruik wordt niet gepleegd door pedofielen, en de meeste pedofielen begaan geen strafbare feiten. In plaats van een heksenjacht te houden, zouden we moeten werken aan praktische oplossingen, bijvoorbeeld buddyprojecten. Seksueel misbruik blijft onaanvaardbaar. Maar we moeten in de samenleving ook ruimte maken voor pedofielen.

Sinds afgelopen juni is Ganzevoort Eerste Kamerlid voor GroenLinks. Voor een vrijzinnige theoloog is het een spannende tijd in de politiek. Juist het afgelopen jaar heeft religie, in de gedaanten van de weigerambtenaar, de religieuze slacht en het passief stemrecht voor SGP-vrouwen, volop in de publieke belangstelling gestaan. In alle gevallen gaat het om de vraag tot welke hoogte de staat mag inbreken in de vrijheid van godsdienst. In debatten hierover staan steevast de gelovige en de liberaal tegenover elkaar, waarbij de eerste hamert op pluralisme en godsdienstvrijheid, en de tweede op de rechten van het individu.

Heel precies kijken

Van de meeste politici valt op voorhand te bepalen welke positie zij zullen innemen; zo niet bij Ganzevoort. Kiezen voor het ene grondrecht boven het andere is lastig en pijnlijk, en de afweging moet elke keer opnieuw gemaakt worden, benadrukt hij. De overheid moet bepalen of het individu binnen de religieuze groep zo veel schade ondervindt dat ingrijpen in de vrijheid van godsdienst gerechtvaardigd is. Zo kan het dat Ganzevoort vóór het verbieden van de weigerambtenaar is, maar tegen het  verbod op ritueel slachten. Een duidelijke mening over de SGP-vrouwen, over wie de Hoge Raad besliste dat zij zich verkiesbaar moeten kunnen stellen, heeft hij nog niet. ‘Je moet heel precies kijken naar welke rechten er potentieel worden geschonden. Aan de ene kant die van vrouwen binnen de SGP en aan de andere kant die van een politieke organisatie. Maar als de overheid helemaal niets zou doen, dan zou ik denken: er ligt niet voor niks een rechterlijke uitspraak.’

Ganzevoort voelt zich thuis in de Eerste Kamer. ‘Ik voel nu meer dan ooit de urgentie. Het klimaat in ons land wordt beïnvloed door populisme, partijen die anderen uitsluiten, polarisatie tussen bevolkingsgroepen. Er moet een ander verhaal komen, van toekomst, hoop, compassie, van visie op samenleven, in plaats van op uitsluiten.’ De komende jaren wil hij, in de politiek en daarbuiten, vooral proberen een wijs mens te zijn. Dat is volgens hem geen vanzelfsprekendheid. ‘Wijsheid is niet iets wat je hebt, maar iets wat je constant moet bevechten.’

Vandaag 70 jaar geleden verzamelde ss-obergruppenführer Heydrich een aantal technokraten in villa Marlier te Wannsee om de ‘Endlösung der Judenfrage’ te beramen. Hoewel de Joden in Europa ook vóór 20 januari 1942 veelvuldig werden vermoord, resulteerde de Wannseekonferentie in een systematische deportatie van Joden in veewagons dwars door Europa. En de oprichting van kampen en gaskamers om ze te vernietigen. De holocaust. Geen primitief volk, gedreven door de waanzin van een of andere godsdienst. De Wannseekonferentie vond plaats in een Berlijnse villa, hemelsbreed zo’n 500 meter verwijderd van het huis waar de oma van mijn dochter toen woonde. De deportatie en vernietiging van 6 miljoen Joden werd uitgevoerd door onze Duitse buren, veelvuldig geholpen door collaborateurs in de bezette landen, waaronder Nederland. De daders zijn op een enkeling na dood. De huidige generatie is niet verantwoordelijk voor de daden van haar (voor)ouders. Is het ultieme kwaad daarmee ook verdwenen? Wanneer men door het parkje rondom de villa Marlier loopt en op een bank uitkijkt over de Wannsee, is het nagenoeg onvoorstelbaar dat zulk kwaad op deze vreedzame plek is bedacht. Daarom mogen we de holocaust nooit vergeten. Om ons te beschermen tegen het kwaad in ons. Het kwaad in ons dat anderen tot 'Untermensch' maken wil.

Een belangrijke taak voor een politicus is er zijn. Je moet natuurlijk aanwezig zijn bij de vergaderingen van het orgaan waarin je gekozen bent. Daarnaast moet je acte de présence geven bij je achterban, in de media en bij allerlei organisaties die van belang zijn voor je partij of politieke standpunten.
Soms lijkt het wel of deze aanwezigheid belangrijker is dan het inhoudelijke politieke werk dat je doet. Zo worden politici in de media regelmatig afgerekend op het aantal vergaderingen dat ze hebben gemist, en veel minder op de kwaliteit en effectiviteit van hun daadwerkelijke inbreng.
De roep om aanwezigheid levert voor politici regelmatig dilemma's op. Natuurlijk ben je er bij stemmingen, en bij de vergaderingen die er toe doen. Uitnodigingen om aanwezigheid elders moeten echter wedijveren met het lezen van stukken, het nadenken over en formuleren van vragen, visie en standpunten, het overleggen met mensen die input kunnen geven, en het beroep dat op je wordt gedaan door familie en vrienden, en - voor parttime politici als raadsleden en Eerste Kamerleden- je andere werk.
De kunst is om daar te zijn waar het er toe doet, en er ook te zijn zonder dat je fysiek aanwezig bent.

Waar het er toe doet is voor mij vooral daar waar het politiek strategisch van belang is om een goed netwerk te onderhouden, en bij je achterban; de mensen die je hebben gekozen. Om die reden zal ik blijven proberen om naast de grote landelijke GroenLinks bijeenkomsten regelmatig bijeenkomsten van mijn afdeling, het FemNet en de provincies Groningen en Friesland (waarvoor ik vanuit de EK-fractie contactpersoon ben) te bezoeken. Op dit moment lukt dat goed: vorige week was ik bij de nieuwjaarsbijeenkomst van GrienLinks (Friesland), vanmiddag bij de borrel van Amsterdam-West en morgen bij het quota-debat van FemNet en Dwars.
Verder ga ik wel naar een lezing van de Raad voor de Rechtspraak; maar niet naar een diner van de Goede Doelen loterij. Af en toe naar debatten van maatschappelijke organisaties of studentenverenigingen, maar lang niet zo vaak als ik word uitgenodigd. Er moeten immers ook stukken gelezen en inbrengen geschreven worden.

Er zijn is echter meer dan fysieke aanwezigheid. Er zijn is ook: aandacht hebben en benaderbaar zijn. Dat probeer ik zoveel mogelijk te doen en te zijn. Niet door iedere e-mail van iedere ontevreden burger te beantwoorden; wel door in te gaan op meer politieke vragen en suggesties op de onderwerpen die in mijn portefeuille zitten.

Beschikbare tijd zal altijd een belemmering blijven, maar ik probeer er te zijn. Ik ben in ieder geval hier: mdeboer@groenlinks.nl en op twitter: @margreetdeboer. Voor al uw uitnodigingen, vragen en suggesties, die ik in ieder geval zal lezen, en waar ik mogelijk op in zal gaan.

Op 11 februari zal er tijdens het congres van GroenLinks een nieuwe voorzitter gekozen worden.  De leden kunnen kiezen uit twee kandidaten. Namelijk Arno Uijlenhoet en Heleen Weening.

Na een periode van ongeveer 6 jaar gaat Henk Nijhof de leiding overdragen aan een van de twee kandidaten.

Door mijn ervaring als lid van het permanent promotieteam van GroenLinks landelijk en de campagne van GroenLinks Brabant tijdens de Provinciale Statenverkiezingen ben ik door Arno Uijlenhoet gevraagd om mee te helpen in zijn 'campagneteam'.

De websites van beide kandidaten had ik al bekeken en ik ben dan ook blij dat ik de kandidaat die mijn voorkeur heeft kan helpen met zijn campagne.

Waarom Arno mijn voorkeur geniet, omdat hij geen keuze maakt tussen D'66 of de SP, maar gebruik wil maken van alle progressieve krachten. Hij lijkt ook steviger op te kunnen treden bij zaken zoals Kunduz, waarbij de fractie de leden 'vergat' te informeren en te peilen.  Maar ook meer wil inzetten op de kracht van de partij zelf, waarbij andere partijen afhankelijk worden van ons, in plaats van dat GroenLinks afhankelijk wordt van andere partijen.

Zo wil hij alsnog een bijeenkomst beleggen voordat er een besluit genomen gaat worden over een eventuele uitbreiding van de civiele politiemissie in Kunduz. Want de leden zijn de besluitvorming over Kunduz nog steeds niet te boven.

Maar Arno wil ook meer de groene kant van GroenLinks weer meer naar voren brengen, iets wat redelijk op de achtergrond is geraakt door de sociale kant van GroenLinks.

De start van de campagne was min of meer bij het driekoningen gala van DWARS in Utrecht. In de U-bar op de Oudegracht, werden Arno en Heleen aan de tand gevoeld door Jojanneke Vanderveen, voorzitter DWARS. Helaas bleek de geluidsinstallatie niet van goede kwaliteit te zijn en moesten de kandidaten op de bar gaan zitten om de microfoon te kunnen gebruiken. Na het algemene gedeelte kregen de kandidaten ook de kans om de DWARS leden persoonlijk aan te spreken. De DWARS leden maakten hier veelvuldig gebruik van en diverse vragen en stellingen kwamen voorbij.

Na de 'start' van de campagne werden ook de nieuwjaarsborrels van diverse lokale GroenLinks afdelingen bezocht. Zo zijn we ook op bezoek geweest bij de nieuwjaarsborrel van GroenLinks Tilburg.

Na een korte speech van de wethouder en fractievoorzitter, konden de aanwezige GroenLinks leden de voorzitterskandidaten persoonlijk benaderen.

 

Maar ook tijdens algemene ledenvergaderingen kregen de voorzitterskandidaten de kans om zich te presenteren aan de GroenLinks leden.

Zo hebben we een alv bezocht in Leeuwarden waar natuurlijk ook de vraag kwam, hoe in de toekomst om te gaan met Kunduz. Iets wat bij elke afdeling ter sprake komt, een punt waar de GroenLinks leden nog steeds mee bezig zijn.

Maar ook de keuze, primair inzetten op regeren, of uitgaan van onze eigen idealen en dan mogelijk regeren als het uitkomt.

 

Het is leuk om te zien dat er telkens zoveel mensen komen opdagen, ondanks dat de verwachtingen van de afdelingen zelf, stukken lager zijn.

De leukste bijeenkomst tot nu toe, vind ik de bijeenkomst in Leiden. Daar was voorafgaand aan het programma een nieuwe ledenbijeenkomst en aansluitend een interactief gedeelte met de kandidaat-voorzitters.

Ze kregen eerst de kans om zich voor te stellen, waarna er stellingen kwamen. De aanwezige leden konden dan kiezen uit voor of tegen.

"Een partij van en door leden met lange termijn visie" of een "partij voor en door kiezers met korte termijn visie, inspelen op de waan van de dag". Het merendeel gaf aan voorstander te zijn van de eerste stelling, ongeveer 5 personen gaf toch aan meer te zien in een kiezerspartij, aangezien die toch je winst leveren in de Tweede Kamer.

Maar ook stellingen zoals "Jolande Sap moet opstappen" kwamen voorbij. Hier bleken voorstanders voor te zijn, met als redenen dat ze gefaald zou hebben tijdens de besluitvorming van Kunduz en het 'gedoe' rondom Mariko Peters.

Telkens stonden Arno en Heleen aan dezelfde kant van de zaal bij de stellingen. Toen de stelling kwam "Groen of Links" gaf dat een verschil qua standpunten van de kandidaten. Waar Arno meteen Groen koos, koos Heleen voor het midden, aangezien ze Groen en Links bij elkaar vond horen en dus niet kon kiezen.

Het was een erg leuke bijeenkomst, waarbij alle leden betrokken werden en zo interactief hun mening kunnen geven.

De campagne gaat nog op volle toeren verder naar Eindhoven, Groningen, Utrecht, Rotterdam en als hoogtepunt natuurlijk 11 februari tijdens het congres in Utrecht!

Alle foto's van de bijeenkomsten kun je vinden op: Picasaweb

Wordt vervolgd!

Vrijdag bij het nieuwjaarsbal van Dwars in Utrecht, dit weekend op bezoek bij de afdelingen Almere, Tilburg en Maastricht! Goed om zoveel partijgenoten te spreken! Bijgaande foto is uit Tilburg.

Het is cynisch, maar de beste manier om buurtbewoners met elkaar in gesprek te krijgen is door te dreigen een snelweg dwars door hun buurt aan te leggen. De dreiging met een chemische fabriek, een HSL of een grote lelijke flat zijn trouwens ook effectieve middelen om de sociale cohesie in een wijk te verbeteren. [...]

Het is cynisch, maar de beste manier om buurtbewoners met elkaar in gesprek te krijgen is door te dreigen een snelweg dwars door hun buurt aan te leggen. De dreiging met een chemische fabriek, een HSL of een grote lelijke flat zijn trouwens ook effectieve middelen om de sociale cohesie in een wijk te verbeteren. [...]

Aanstaande zaterdag, 17 december, komt de Partijraad van GroenLinks bijeen over de onderwerpen euthanasie en hulp bij een vrijwillig levenseinde. Centraal staat het burgerinitiatief van Uit Vrije Wil. Dit is een verbond dat strijdt voor een waardig zelfgekozen levenseinde van ouderen met een voltooid leven. Kijk voor het volledige burgerinitiatief op de site van de initiatiefnemers. De vraag die aan de partijraad van GroenLinks voorligt is of de Kamerfractie al dan niet steun moet geven aan het initiatief. Ongeveer 80 leden van de partij buigen zich over deze kwestie.

De Partijraad maakt een fout die vaak voorkomt: euthanasie en hulp bij een vrijwillig levenseinde als synoniemen van elkaar beschouwen. De medische wereld maakt echter een duidelijk onderscheid tussen beide handelingen. Het is belangrijk dat onderscheid helder te hebben. Euthanasie is de hulp bij zelfdoding van hevig lijdende, ongeneeslijk zieke mensen. Hulp bij een vrijwillig levenseinde betreft daarentegen de hulp bij zelfdoding van gezonde mensen die om persoonlijke redenen een einde aan hun leven willen maken. Een andere vergissing die gemakkelijk in ons progressieve kamp gemaakt wordt, is dat er overwegend vanuit het perspectief van de patiënt wordt geredeneerd. De positie van de arts is vaak onderbelicht. Hieronder zullen wij dieper ingaan op de beide hier aangesneden kwesties.

Euthanasie ≠ hulp bij vrijwillig levenseinde

Het onderscheid tussen euthanasie en hulp bij een vrijwillig levenseinde moet gemaakt blijven worden. Het gaat hier om twee wezenlijk verschillende aangelegenheden. Te beginnen met euthanasie. Zoals we hierboven al aangaven gaat het hierbij om medische hulp bij zelfdoding van ongeneeslijk zieke mensen die ernstig lijden. Daarnaast moet de patiënt een duurzame wens tot sterven hebben, die door twee artsen beoordeeld wordt. Als aan alle zorgvuldigheidseisen wordt voldaan kan de arts overgaan tot euthanasie. Nadat hij de euthanasiezaak heeft voorgebracht bij de Toetsingscommissie, kan hij met zuiver handelen niet vervolgd worden. Dit gebeurt dan ook praktisch nooit. Euthanasie is dan ook een grote verworvenheid. Mensen die ondraaglijk lijden moeten met behulp van medische expertise hieruit verlost kunnen worden.

Hulp bij een vrijwillig levenseinde betreft echter het leven beëindigen van fysiek gezonde mensen. Het gaat hierbij veelal om ouderen die hun leven als voltooid beschouwen of om mensen die aan depressies lijden. Op wetenschappelijk niveau is er nog veel discussie over de vraag of mensen met een doodswens psychisch gezond kunnen zijn. Deze discussie betreft met name het geval van depressieve personen. Een kernsymptoom van depressie is namelijk geen zin meer in het leven hebben. Zeker in deze gevallen is het dus moeilijk om te bepalen of iemand voor zichzelf “het leven voltooid heeft” of dat er sprake is van een behandelbare depressie. Het is zodoende van groot belang dat bij deze vrijwillig levenseinde-zaken de behandelingsmogelijkheden nauwkeurig in acht worden genomen. Blijkt het inderdaad een psychische ziekte te zijn die bovendien onbehandelbaar is, dan is euthanasie een optie. Let wel, hierbij is er dus sprake van hevig lijden en een ongeneeslijke ziekte, waardoor dergelijke zaken niet als hulp bij een vrijwillig levenseinde gelden, maar voor de wet als euthanasie.

En dat is precies het belangrijke onderscheid. Het is van grote betekenis dat zowel de Partijraad als de fractie van GroenLinks het onderscheid tussen euthanasie en hulp bij een vrijwillig levenseinde goed maken. Hulp bij zelfdoding impliceert namelijk altijd dat er derden actief betrokken zijn bij de dood van degene met een doodswens. Voor deze hulpverleners is het belangrijk dat ze goed beschermd worden door de wet en dat ze niet gedwongen kunnen worden tot de hulp bij de dood van een persoon waar zij in die specifieke casus niet persoonlijk ten volle achterstaan.

Het perspectief van de arts

Dat brengt ons bij het perspectief van de arts. Dit is immers de aangewezen persoon tot het uitvoeren van euthanasie en eventuele hulp bij een vrijwillig levenseinde. De discussies over de twee onderwerpen in kwestie worden vaak gevoerd vanuit het perspectief van de patiënt. Welke rechten heeft deze en hoe moeten die invulling gegeven worden? De vragen over wat hulp bij zelfdoding met de arts doet en hoe artsen tegenover verdere versoepeling van de wetgeving staan komen daarentegen veel minder vaak aan bod.

Vooropgesteld, natuurlijk zijn er voldoende artsen die weinig morele druk ondervinden bij het uitvoeren van euthanasie en hulp bij zelfdoding. Voor veel van hun collega’s drukken deze zaken zwaarder op het geweten. Zij willen er 100% zeker van zijn dat ze voor zichzelf kunnen verantwoorden dat ze per specifiek geval al dan niet bijdragen aan de hulp bij zelfdoding. Kortaf gezegd is de arts namelijk wel medeplichtig aan de dood van een medemens. De strafbaarstelling van euthanasie en hulp bij een vrijwillig levenseinde geldt dan ook voor veel medici als een stok achter de deur en geeft hen innerlijke rust. Als een arts nu namelijk voor zichzelf niet de medewerking bij de doodswens van een persoon kan verantwoorden, kan hij tegen bijvoorbeeld een druk zettende familie van de patiënt het volgende argument aandragen: “Als ik overga tot medewerking, pleeg ik wel een strafbaar feit”. Veel artsen biedt deze huidige uitweg gewetensrust. Op het moment dat hulp bij een vrijwillig levenseinde wordt gelegaliseerd kunnen artsen niet meer onder medewerking uit.

Dat blijkt namelijk uit de mogelijkheden die er zijn om hulp bij een vrijwillig levenseinde toe te passen. De eerste mogelijkheid is dat de arts de persoon in kwestie ‘een spuitje geeft’. Dit is uiterst onwenselijk, omdat de uiteindelijke beslissende daad tot levenseinde, zoals in de regel ook bij euthanasie het geval is, het beste bij de persoon zelf kan liggen. Dat is dan ook de tweede mogelijkheid: toezicht van de middelen verstrekkende arts bij de zelf uitgevoerde zelfdoding van de persoon. Dit is van groot belang. Lang niet altijd is de eerste dosering voldoende en moet de arts met een extra dosering bijspringen om de dood daadwerkelijk te doen intreden. In deze beide gevallen is de arts dus actief betrokken bij de doding van een ander persoon. Hij kan er niet onderuit, tenzij een arts niet meer de aangewezen persoon is om hulp bij een vrijwillig levenseinde te verlenen.

In dat geval dienen zich twee nieuwe opties aan: artsen verstrekken alleen de medische middelen, om de zelfdoding vervolgens zonder toezicht door de persoon in kwestie zelf uit te laten voeren of de arts geeft slechts advies over hoe de persoon op een relatief ‘goede’ wijze zelfdoding kan uitvoeren. Beide zijn echter geen wenselijke situaties, doordat de kans op mislukking van de zelfdoding groot is, wat dramatische gevolgen voor de persoon en diens familie heeft. Deze mogelijkheden uitgesloten, blijft het dus zo dat bij hulp bij een vrijwillig levenseinde de arts altijd zijn verantwoordelijkheid moet nemen, of hij nou voor zichzelf ethisch kan verantwoorden of niet.

Conclusie

De vraag is dus gerezen of hulp bij een vrijwillig levenseinde daadwerkelijk gelegaliseerd moet worden of dat het net als euthanasie in het wetboek van strafrecht moet komen. In dat laatste geval wordt het via de gedoogconstructie dus wel degelijk mogelijk gemaakt, maar kan de arts voor zichzelf uitmaken of hij medewerking aan het levenseinde wil verlenen. Hij kan zich dan namelijk nog altijd beroepen op het gegeven dat hij niet verplicht is tot de uitvoering van een strafbaar feit.

Al met al blijkt de discussie over hulp bij een vrijwillig levenseinde en eventuele overname van de oproep van Uit Vrije Wil een zeer complexe te zijn. Wij zijn dan ook erg blij dat de Partijraad van GroenLinks zich uitgebreid wil buigen over dit onderwerp en gedegen tot een bepaald standpunt zal komen. Dit artikel schrijven wij om in die discussie de Partijraad op het hart te drukken met de hierboven aangehaalde aspecten rekening te houden bij de opinievorming. In het kort achtereenvolgens nogmaals:

• euthanasie is niet hetzelfde als hulp bij een vrijwillig levenseinde

• hulp bij een vrijwillig levenseinde betreft gezonde mensen

• het perspectief van de arts is even belangrijk in de discussie over hulp bij een vrijwillig levenseinde als die van de hulpvragende.

Wij wensen de Partijraad komende zaterdag veel succes met het vormen van een standpunt en hebben vertrouwen in een goed resultaat.

Dit artikel is geschreven door Ashley North (politiek secretaris Sociaal en vicevoorzitter politiek) en Anne Zeven (voorzitter subcommissie Zorg) van DWARS, GroenLinkse jongeren.

De klimaattop in Durban, Zuid Afrika, is vandaag met een dag verlengd omdat de deelnemende landen het niet eens met elkaar zijn. Met name China en de VS liggen dwars. Zij willen niet dat de regels die de CO2 uitstoot moeten verminderen bindend worden. Wanneer beseffen Bejing en Washington dat het vijf over twaalf is? Eilanden dreigen onder water te lopen door de stijging van de zeespiegel. Het weer wordt extremer. Het wordt natter én droger. De regenbuien zullen steeds heviger worden. De periodes van droogtes steeds langer. Het ene moment klotst het water over kades van rivieren en staan de bewoners van binnensteden tot hun knieën in het water. Het andere moment mogen boeren hun land niet beregenen, omdat er een tekort aan drinkwater dreigt. Regeringen moeten meer investeren in duurzame energie. Begin daar vandaag mee. Bouw afgrijselijk ogende windmolenparken aan zee, zoals de Fransen doen. Wek meer stroom op uit waterkracht. Schakel over op zonne-energie. Stop met het gebruik van fossiele brandstoffen. Goed dat er overal lokale groeperingen opstaan om duurzame energie op te wekken, in plaats van afhankelijk te zijn van het beleid van regeringen die zaken alleen uit economisch oogpunt benaderen. Hulde aan Texel, dat naar verwachting over een aantal jaar de energie helemaal uit duurzame bronnen haalt. Hopelijk pikken regeringen dit signaal op en wenden zij de steven voordat de klimaatproblemen nog groter zijn geworden.

Het is artikel #9 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM): Je mag niet zomaar worden opgesloten, of het land uitgezet. Een prachtig streven van een evenzo prachtig document. De lidstaten van de nieuwbakken Verenigde Naties stelden het werk in de naweeën van de Tweede Wereldoorlog op. Om precies te zijn op 10 december 1948, vandaag 63 jaar geleden. De misdaden tegen de menselijkheid die plaats hadden gevonden, had de burger wereldwijd doen gruwen. Voortaan dienden de mensenrechten overal op de planeet actief te worden beschermd. Ook Nederland tekende. Maar houdt Nederland zich vandaag de dag nog wel aan de artikelen van het UVRM? Aan de hand van artikel 9 een casestudy.

Samen met de andere lidstaten van de Europese Unie en de Verenigde Staten nestelt Nederland zich keer op keer in de kopgroep van naties die andere landen wijst op het UVRM en hen beschuldigt van het verwaarlozen van de mensenrechten binnen hun grenzen. Gelukkig maar, want met de vrijheid en humaniteit is het in landen als Myanmar, Oeganda en Jemen inderdaad bijzonder slecht gesteld. Het is dus goed dat landen elkaar controleren op de uitvoering van het UVRM. De vaak kritische boodschap vanuit Nederland zou echter veel meer waarde hebben, als het zelf het beste jongetje uit de klas zou zijn.

En juist daar komt artikel 9 van het UVRM weer om de hoek kijken. Nogmaals: Je mag niet zomaar opgesloten worden, of het land uitgezet. Op het eerste gezicht lijkt Nederland zich netjes aan dit aspect van de verklaring te houden. Elke staatsburger heeft namelijk recht op een eerlijk proces en kan niet zomaar in de gevangenis verdwijnen. Daarnaast zijn er uitgebreide integratie- en uitzetprocedures om migranten, ogenschijnlijk, zo eerlijk mogelijk te beoordelen voor een verblijfsvergunning.

Als we wat dieper in de situatie duiken, blijkt echter dat ook Nederland zelf zich op een betreurenswaardig niveau bevindt, in ieder geval met betrekking tot artikel 9. Laten we het eerste deel van het artikel erbij pakken. Dat zegt dat niemand zomaar opgesloten mag worden. “Zomaar opgesloten worden” moet je interpreteren als opgesloten worden zonder de wet te hebben overtreden of daarvan verdacht te zijn. Wanneer het om asielzoekers gaat die geen verblijfsvergunning hebben gekregen, mensen die wij alledaags zonder gêne “illegalen” plachten te noemen, vindt het “zomaar opsluiten” op grote schaal plaats. Dat is zelfs staand beleid. Niet voor niets heeft Nederland meerdere detentiecentra waar “illegalen” in worden opgesloten als zij geen verblijfsvergunning hebben gekregen. Het gaat hierbij echter wel om volwassenen én kinderen die op geen enkele wijze de wet hebben overtreden. Illegaliteit is namelijk nog altijd niet strafbaar. Toch permitteert de Nederlandse staat zich deze mensen maandenlang het daglicht te ontnemen, met per dag slechts spaarzame momenten in de buitenlucht. Kortom, Nederland sluit dus jaarlijks wel degelijk mensen “zomaar” op, zonder dat zij misdrijven of overtredingen hebben gepleegd.

Ook het tweede deel van artikel 9 lapt Nederland aan haar laars. Dat je niet zomaar het land uit mag worden gezet dreigt ons land zelfs op meerdere manieren te gaan schenden. Allereerst verdwijnen de hierboven aangehaalde “illegalen” niet zonder doel in detentie- en uitzetcentra. Van daaruit worden ze namelijk weer uitgezet naar het land van herkomst: vaak landen waar de veiligheids- en leefsituatie uiterst penibel is. Deze mensen worden dus in contrast met het UVRM wel degelijk “zomaar” het land uitgezet. Ze zijn niets strafbaars begaan en worden teruggestuurd naar een land waar hen een zware toekomst wacht. De overheid dreigt het tweede deel van artikel 9 echter nog extremer te overtreden. Serieuze plannen worden door regerings- en gedoogpartijen geopperd om landgenoten met een dubbele nationaliteit de Nederlandse nationaliteit te ontvreemden op het moment dat zij wettelijk de fout ingaan. Wat houdt dit in? Staatsburgers met meerdere nationaliteiten kan in dat geval de Nederlandse nationaliteit “zomaar” ontnomen worden, om vervolgens “zomaar” het land uitgezet te worden.

De omgang met het UVRM door Nederland doet me sterk denken aan een passage in Mark Rutte is lesbisch van Raoul Heertje:

Vervolgens kunnen we zonder schuldgevoel naar de rest van de wereld wijzen. Dan wordt nog veel duidelijker dat wij zijn oké olé olé, wij zij oké olé olé, wij zijn oké, wij zijn oké, wij zijn oké olé olé olé.

Deze mentaliteit heerst inderdaad in Nederland. En veel van de mensenrechten worden inderdaad goed gerespecteerd en uitgevoerd. We mogen onze ogen alleen niet sluiten voor die rechten die wel in het gedrang komen. En artikel 9 is daar een goed voorbeeld van.

Artikel 9 is één van de meest vrijheidgaranderende opnames in het UVRM. Juist dit artikel zorgt ervoor dat mensen niet zonder eerlijke berechting opeens in het gevang kunnen belanden, omdat de staat ze uit de weg wil ruimen. Ook de asielzoekers zonder verblijfvergunning kunnen niet op deze manier door Nederland uit de weg geruimd worden. Pas als Nederland zelf alle opnames in het UVRM juist uitvoert, kunnen we zoals Heertje het noemt “zonder schuldgevoel naar de rest van de wereld wijzen”. Laten we daar hard aan werken.

Dit blog is onderdeel van de blogcyclus van DWARS, GroenLinkse jongeren over de Internationale Dag van de Rechten van de  Mens. De andere blogs zijn te lezen op http://goo.gl/4hHhi.  Dit blog is geschreven in samenwerking met Legale Mensen.

Het lijkt raar en tegen alle geluiden uit de wereld om ons heen in, maar ik ben ik positief gestemd. Ik verwoord dat al in de titel van deze nà-Sint-kolumn. Over een paar weken is het Kerstmis en nog even, dan is dat ook alweer voorbij. De tijd gaat echt sneller dan ooit en om te voorkomen dat je als lezer denkt dat het sentimentele kerstgedachten zijn, zet ik nù op een rijtje wat ik tegenkom als ik door mijn bril kijk.

Die bril maakt dat ik achter de headlines lees, door mijn wimpers hoor, en mezelf regelmatige een kwart slag naar het noorden of het oosten draai om andere werkelijkheden te zien.

 

De Occupy beweging vertegenwoordigt zo'n werkelijkheid. Over de hele wereld voelen mensen dat de wijze waarop we ons leven inrichten, leiden en lijden, aan een nieuwe vorm toe is. Of liever, aan een nieuwe inhoud. En juist die verandering van inhoud kunnen we overal zien ontstaan.

Een vriendin vertelde bijvoorbeeld dat ze als politica regelmatig meditatie beoefent en die twee zaken nu ook combineert door deel te nemen aan een groepje dat zich bezighoudt met 'Zen & Politiek'. Ook op LinkedIn kom ik 'groepen' tegen waarin je als ondernemer kunt uitwisselen. Er blijken tientallen groepen te zijn die slow, spiritueel, maatschappelijke en sociale betrokkenheid verbinden met zaken doen. Allerlei inspirerende en hartverwarmende uitwisselingen en bijeenkomsten vinden plaats en zijn ondersteunend voor zzp'ers. Ook het fenomeen van de Open Coffee bijeenkomsten die in vele steden maandelijks plaatsvinden is een verschijnsel van de behoefte aan uitwisselen, delen en samenwerken.

 

En Europa dan, de euro crisis en al die gigantische geldproblematiek die ons voorstellingsvermogen ver te boven gaat? Het Griekse drama dat zoveel duizenden jaren later weer een nieuwe versie krijgt? De onderdrukking die er op allerlei plaatsen in de wereld heerst?

Het bijzondere is, dat we dat ook allemaal weten en kunnen horen en zien. We vinden het meer en meer vanzelfsprekend dat we over alle uithoeken van de wereld informatie krijgen en als we willen daar zelfs contact mee kunnen leggen. Het wordt steeds gewoner om met een wildvreemde aan de andere kant van de wereld, via Twitter een link uit te wisselen, die je kunt gebruiken in een lezing die je geeft. We kunnen André Kuiper straks bijna dagelijks volgen tijdens zijn halfjaar in de Ruimte.

Dus naast de drama's waar we kennis van nemen, zijn er ook de vensters die beschikbaar zijn om naar alle kanten te kijken en uit te reiken. De onevenwichtigheid tussen de hoeveelheid drama en het anderen perspectief dat ons door de media geboden wordt, is mij al jaren een doorn in het oog. Maar het zet ons ook aan om zelf meer bronnen te vinden waar we die andere informatie uit kunnen ontvangen.

Zo ben ik al jaren lid van een maandelijks, eenvoudig gekopieerd blad, stikvol bijzondere informatie en daarin wordt deze keer een stukje overzicht gegeven van de veranderingen sinds de de tweede wereldoorlog; zo zijn er 12 dictators minder in Zuid-Amerika – er is er nu nog één – en ook daar is de beweging naar vereniging en één munteenheid gaande.

 

Maar ook dichtbij bruist er van alles. Heeft u al kennis gemaakt met: durf te vragen? Hun slogan is: #dtv maakt het mogelijk om te laten lukken wat jij wilt dat lukt. En de Waarmakerij of Stichting Werklust? Allemaal initiatieven die op een andere manier naar de bestaande werkelijkheid kijken en heel andere mogelijkheden openmaken.

De rode draad die door al deze ontwikkelingen loopt is het verlangen naar samen. Niet meer tegen, geen bloedvergieten voor en ten koste van. Veel artsen gaan denken in en/en en werken samen met aanvullende therapieën uit andere richtingen, de vakbond FNV die besloten heeft om weer een vakbond te worden en allerlei nieuwe onderwijsinitiatieven die ontstaan onder druk van de verschraling.

 

Overal is het volop in beweging, de opmaat voor de nieuwe aarde; zonder vernietigingsdrang, zonder zich herhalende Griekse of andere drama's, zonder de extreme disbalans tussen rijk en arm. Het besef van ik-ben-de-andere-jij, het éénheidsbewustzijn groeit en dat is een soort project dat dwars tegen de angst en afbraak in gaat. Wat er afgebroken wordt geeft ruimte en maakt plaats voor nieuwe opties. Ik noem dat project de co-operatie, de co-creatie of elk ander begrip dat uitdrukt dat er iets moois gaande is, dat je kan zien door een andere bril op te zetten of een ander gezichtspunt te kiezen.

Dat kan een goed voornemen zijn voor het nieuwe jaar........

 

Ineke M. Verdoner

 

de site van Durf te Vragen

Janosh Graancirkelkunst

Stichting Werklust

De Waarmakerij

5 vragen over de Occupy Beweging

Bijna haastig maakte Marja van Bijsterveldt deze week haar plannen voor dertig Tv-zenders in het standaardpakket wereldkundig. Uitzuigerij van kabelmaatschappijen pikt Marja niet langer. Een fijne bliksemafleider voor onze minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Want wie dacht dat we na vechtkabinet Balkenende XVIII van de christelijke betutteling af waren, komt bedrogen uit.

Marja van Bijsterveldt kondigde vorige week aan dat ze wilde dat ouders zich meer met scholen gingen bemoeien. Ouders moeten meer tijd vrijmaken om voorleesvaders en luizenmoeders te zijn, schoolreisjes te begeleiden en de ontwikkeling van hun kinderen een centrale plek te geven. En dat durft Marja van Bijsterveldt best te zeggen in een tijd waarin de gemiddelde meester of juf nu al gek wordt van ouders die vinden dat hun kind toch net dat beetje aandacht meer verdient. Wat dat betreft heeft Marja met één punt wel een punt: ouders gedragen zich steeds als consumenten.

Want in de huidige assertieve en kindgerichte cultuur is elk kind een prinsje of prinsesje. Zeker wanneer ouders gescheiden zijn, wat tegenwoordig eerder de regel dan de uitzondering is, wordt het welbehagen van het kind met hand en tand (en een grote berg Sinterklaascadeautjes) verdedigd. De bedroevende kwaliteit van onze PABO’s en onze PABO-studenten zorgen bovendien voor een steeds groter wordend wantrouwen tegen leraren. En daar hebben juist de succesvolle PABO’ers, die niet na een jaartje knutselen afhaken, ontzettend last van. Voor een juf of meester goed en wel op stoom komt met zijn klas, komen hele roedels ouders al vertellen hoe het allemaal beter kan, vooral voor hun eigen kroost. Dat het merendeel van onze jeugd bij de eerste scheet die dwars zit al een stempeltje met ADHD of autisme meekrijgt, zal daarbij ook niet erg helpen.

Experts zijn het erover eens dat de kwaliteit van het onderwijs op te lossen is met meer geld op de juiste plek, en minder bureaucratie. De ongebreidelde fusiedrang in onderwijsland, onder druk van de krappe budgetten, bewijst zichzelf al jaren als slechte ontwikkeling. Maar juf Marja gaat het anders oplossen, niks geen geld erbij! In plaats van de positie van leerkrachten in het (basis)onderwijs te versterken, wil ze de ouders nog meer invloed geven in de klaslokalen van Nederland.  Een belachelijk idee.

Een belachelijk idee, niet alleen  omdat het indruist tegen de wens van het kabinet dat de vrouwenparticipatie op de arbeidsmarkt groter wordt, maar vooral omdat ouders nu eenmaal geen pedagogische professionals zijn. Er is niet voor niets een opleiding nodig om voor de klas te mogen staan. En een belachelijk idee omdat ouders een klas nooit subjectief kunnen bekijken, omdat hun eigen kind natuurlijk ‘bijzonder’ is. Die illusie is fijn voor de opvoeding thuis, maar funest voor het onderwijs. Een klas met dertig bijzondere kinderen voorzien van een wensenlijstje van de bezorgde, invloedrijke en betrokken ouders wordt al snel onbestuurbaar. Misschien moeten we Marja van Bijsterveldt een weekje voor de klas zetten…

Vandaag begint de tweedaagse actie van DWARS Utrecht om de bewoners van Kamp Zeist een hart onder de riem te steken. Kamp Zeist is een detentiecentrum waar uitgeprocedeerde asielzoekers onder erbarmelijke omstandigheden moeten leven. De reden? Enkel het feit dat ze geen verblijfsvergunning hebben gekregen. Geen misdrijf gepleegd, geen overtreding begaan. Toch worden zelfs dan de internationale rechten van de mens in het uitzettingskamp  dagelijks met voeten getreden. DWARS Utrecht laat van zich horen!

De Utrechtse afdeling is al een langere periode bezig met de misstanden in Kamp Zeist. Zo organiseert ze thema-avonden over de omstandigheden in het uitzettingscentrum en is ze een van de belangrijke pijlers onder het “Legale mensen”-project van de overkoepelende organisatie DWARS, GroenLinkse jongeren. De Sinterklaasactie is de volgende zet van DWARS Utrecht om meer aandacht te vragen voor de problemen in Kamp Zeist.

Hoe ziet de actie eruit? De Utrechtse leden hebben in totaal 460 schoenen ingezameld, die het totaal aan uitgeprocedeerde asielzoekers in Kamp Zeist symboliseren. Tussen 13.30 uur vandaag en 18.00 uur morgen zullen deze geplaatst worden op het Neude. Alle voorbijgangers worden gevraagd om een paar schoenen te vullen met snoepgoed of een kleinigheidje, om zo enerzijds de bewoners van Kamp Zeist ook een beetje Sinterklaas te laten vieren. Anderzijds worden op deze manier geïnteresseerden op de hoogte gesteld van de vaak abominabele leefomstandigheden in het detentiecentrum.

Ben jij een dezer dagen in de buurt van Utrecht en wil jij de DWARS’ers en de bewoners van Kamp Zeist een handje helpen? Dat kan op meerdere manieren! Als je nog een paar oude schoenen over hebt, kan je die inleveren op het Neude en zal DWARS Utrecht ervoor zorgen dat ook deze gevuld worden voor de bewoners van Kamp Zeist. Geen paar schoenen over, maar wel vrijgevig? Geef dan een versleten paar schoenen nieuw elan, door er een Sinterklaascadeautje in te stoppen!

Help DWARS Utrecht mee van deze geweldige actie een topsucces te maken!

Lees voor meer info ook:                                                                                                 Elk mens is legaal!                                                                                                        Kamp Zeist, officieel: detentiecentrum Soesterberg

Vorige week vrijdag was de aftrap van het “Legale mensen”-project bij DWARS, GroenLinkse jongeren. Het is een omvangrijk en ambitieus project met een tijdspad van iets minder dan een jaar, waarin DWARS onder andere een talkshow en een documentaire zal produceren met als strekking: elk mens is legaal. Wij belichten de slepende discussie over asielzoekers en hun eventuele illegale verblijf in Nederland vanuit een elementair andere invalshoek. Volgens ons is geen enkel persoon waar dan ook op de wereld illegaal en moeten we het vraagstuk voortaan vanaf een humane kant benaderen. Niet geld, de economie of de angst voor het onbekende staan centraal, maar de medemenselijkheid wordt het uitgangspunt.

Sinds de kick-off is DWARS al hard op weg van het “Legale mensen”-project een groot succes te maken. Er is een kopgroep geformeerd die alles aanstuurt, de site www.legalemensen.nl is in opbouw en de eerste media tonen zich al zeer geïnteresseerd in het project. Zo publiceerde ik samen met mijn voorzitter van DWARS, Jojanneke Vanderveen, vanochtend een opiniestuk op de site van Wereldjournalisten. Als je verder leest, vindt je een samenvatting van dit stuk en de mogelijkheden die je hebt om aan te sluiten bij het “Legale mensen”-project!

Ingekorte samenvatting van het opiniestuk

Het is misschien wel hét debat van de 21e eeuw: hoe gaan we om met migratie? Anno 2011 wordt het debat overheerst door de vraag: worden wij er wel of niet blij van dat mensen hierheen komen? Er is echter een belangrijkere vraag, die nooit een rol lijkt te spelen in de discussie: wat beweegt mensen om hun thuisland te verlaten? Wat doet het met je om in een vreemd land te belanden, waar over je hoofd gesproken wordt over de vraag of je al dan niet gewenst bent? De menselijke kant van dit vraagstuk wordt vreselijk verwaarloosd. Dat moet veranderen.

Leden en politici van GroenLinks zijn, van alle Nederlandse partijen, het actiefste op internet en vertegenwoordigd in sociale media. Ben je een beetje actief in de partij of in DWARS, dan heb je al gauw tientallen tot wel meer dan honderd connecties. Het is grappig dat, ondanks de ruime ervaring die we er intussen mee hebben, de GroenLinkse Tweede-Kamerleden het niet voor elkaar hebben gekregen enige uniformiteit in de LinkedIn-titulatuur aan te brengen. Kijk even mee:

Jolande Sap is ‘at GroenLinks Tweede Kamerfractie’. Is what?

Mariko Peters is ‘MP at Tweede Kamer’.

Liesbeth van Tongeren is ‘Tweedekamerlid voor GroenLInks’. Daarvoor zat ze bij GreenPEace.

Jesse Klaver is ‘Kamerlid at GroenLinks’. Welke Kamer?

Arjan El Fassed is ‘Member of Parliament’. Any parliament will do.

Bruno Braakhuis is ‘Member of Dutch parliament for GroenLinks’. Kijk, da’s duidelijk.

Voortman, Linda is ‘Lid Tweede Kamer at at de Tweede Kamer’. At at at at at at!

En Ineke van Gent… ‘Psycholoog | Praktijk Prana‘. Looking good, by the way.

Tofik Dibi kon geen andere variant meer bedenken en is niet op LinkedIn gegaan. Of heeft hij er een Fatwa over uitgesproken?

In een overzicht dat ik voor de gemeenteraad heb laten maken van alle projecten waar Breda aan werkt om Breda Klimaatneutraal in 2044 te laten zijn - en dat zijn er vele tientallen - was ook een onderzoeksproject opgenomen over Ultra PRT. Een wakkere journalist, die eerder blijkbaar wat heeft zitten slapen, want het project loopt al meer dan een jaar in het kader van het project Innovatie Klimaatneutrale steden en wordt in diverse stukken ook vermeld, pikte het idee op, vroeg mij om een toelichting, maakte een artikeltje op de voorpagina en iedereen heeft er plotseling een mening over. Heel veel enthousiaste meningen met voorbeelden elders in de wereld, bedrijven die hun hulp graag toezeggen en nieuwsgierigen die vragen wat er precies wordt onderzocht.

Maar zoals gebruikelijk zijn er ook veel azijnpissers: mensen die de wethouder van grootheidswaanzin beschuldigen, die mij voor gek verklaren en, zoals de hoofdredactie van Breda Vandaag, ook mensen die vinden dat ik me maar beter met gratis fietsenstallingen en het tekort van het Breda's Museum bezig kan houden 'in plaats van met megalomane projecten'. Terecht dat daar weer iemand op reageert dat het nogal voorbarig is om al een oordeel te hebben over een plan dat nog niet eens bestaat.

Toegegeven: het ziet er futuristisch uit, al die elektrische onbemande karretjes op een monorail dwars door de stad. Maar we moeten ons natuurlijk eerst afvragen hoe de behoefte aan mobiliteit groeit in de komende jaren. En alle tekenen wijzen erop dat er steeds meer auto's en automobilisten komen. Zelfs als die allemaal schoon en duurzaam zijn, geeft dat toch onoplosbare knelpunten op vrijwel alle belangrijke toegangswegen en kruisingen na 2020. Ook raadpleging van diverse gerenommeerde deskundigen kan mij niet vrolijker stemmen. En dus het is zaak om, ter voorbereiding van de nieuwe structuurvisie voor Breda, ook een beeld te hebben van alle oplossingsmogelijkheden. U zult begrijpen dat daarbij de fiets en het openbaar vervoer voor mij ook hoog scoren want meer asfalt kent ook erg veel nadelen, vooal voor bewoners en de natuur.

Nu begrijpt u mogelijk wat beter waarom ook dit idee van de Ultra PRT onze aandacht heeft getrokken. Want nieuwe vrije busbanen zoals voor de Volans, trams of lightrail kosten klauwen vol geld en zijn ook erg duur in de exploitatie. En dat zou wel eens de grootste winst van deze nieuwe vorm van openbaar vervoer kunnen zijn: hij is goedkoop in exploitatie en onderhoud en geeft een hoog comfort. Willen we dat niet als alternatief voor of naast de auto?

Ze staan landelijk op slechts elf zetels in de peilingen en hebben slechts 21 zetels in de Tweede Kamer. In de Gemeenteraden van de grote steden spelen ze al jaren slechts een marginale rol. Tijd dus voor een afscheid van het CDA. De meeste kiezers hebben dat al jaren geleden gedaan. Als lid van een concurrerende partij zou ik daar opgetogen over moeten zijn. Toch vind ik het ergens jammer. Misschien is het nostalgie. Misschien zit er meer achter. Wat ik met het CDA heb? Politiek gezien helemaal niets. Ik zou, bij wijze van spreken, nog liever op de VVD stemmen. Ook rechts, alleen een klein stukje oprechter.

Toch gaan christendemocraten mij na aan het hart. Ik maak mij dan ook zorgen. Allereerst is daar de familiale band. Ik kom uit een typische CDA familie. Beide opa’s waren wethouders voor (voorgangers van) deze partij. Er gaat geen verjaardagsfeest of familieweekend voorbij of we bediscussiëren politiek, kerk en maatschappij. Door de jaren heen ging ook steeds meer de koers van De Partij ter discussie staan. Na het vertrek van Lubbers ontstond de onvrede en de irritatie. Balkenende zorgde in eerste instantie voor een opleving, maar vergrote uiteindelijk het ongemak. Ondertussen denk ik dat alleen nog mijn oma trouw CDA stemt. De rest heeft politiek asiel gezocht bij (meestal) GroenLinks of ChristenUnie. Sommigen bleven zweven.

Ik zal het CDA niet alleen missen vanuit een vreemd soort nostalgie. Het kapot gaan van de christendemocratie betekent ook het failliet van de (traditionele) middenpartijen. Al kun je zeggen dat dit al langer het geval is en het CDA al minstens tien jaar geleden het politieke midden heeft verlaten. Overigens zonder dat een groot deel van het trouwe partijkader dit door heeft gehad. Zelfkritiek is nooit het sterkste punt geweest van de christendemocratie. Het einde van de traditionele middenpartijen staat symbool voor de verdere polarisatie in ons land. Dat is jammer. Ik wil een samenleving die ontspannen is en relaxt. Noemt het maar de kracht van zacht (gejat van Yvon Jaspers).

Toch ga ik ook inhoudelijk een deel van het CDA missen. Om mijn inhoudelijke klik te vinden, moet ik echter wel diep graven. Eigenlijk zo diep dat ik nog voor de oprichting van de partij uitkom. Een aantal citaten:

“Het evangelie geeft geen rechtstreekse richtlijnen voor het politieke handelen, maar het geeft wel richtlijnen voor het rechtstreekse politieke handelen, en soms wel degelijk heel concreet. Leest u er Mattheüs 25 maar eens op na: hongerigen voeden, dorstigen te drinken geven, vreemdelingen huisvesten, naakten kleden, zieken en gevangenen bezoeken. Maar dan moeten wij dan wel nú vandaag toepassen. Intussen zijn wij 2000 jaar verder, en kijk eens om u heen!”

“De hongerigen worden niet gevoed; zij sterven als ratten langs de wegen van hun uitgedroogde landen. En als wij 1 procent van ons nationaal inkomen voor ontwikkelingssamenwerking uitgeven, hebben wij meer zorgen over de vraag of die ene procent wel goed wordt besteed, dan over de vraag of die 99 procent die wij voor onszelf reserveren wel goed wordt besteed. De dorstigen worden niet gelaafd. Zij worden aan hun lot overgelaten. En als wij ons aan ons televisietoestel volzuigen met het vergif van de consumptiereclame, dan zit ons de verhoging van de alcoholaccijns meer dwars dan de ellende van de dorstigen in de wereld. En de vreemdelingen worden niet gehuisvest. Zij worden gediscrimineerd en uitgewezen. En wij laten ze uitwijzen, tenzij we ze nodig hebben om het werk te doen waaraan geen Nederlander ondanks honderdduizenden werklozen zijn handen vuil wenst te maken. De naakten worden niet gekleed. Zij worden uitgestoten. En de gevangenen wórden niet bezocht. Zij worden gemarteld.”

Citaten uit een toespraak van Willem Aantjes, één van de founding fathers van het CDA uit 1975. Later zou er naar deze speech verwezen worden als ‘de Bergrede van Aantjes’, refererend aan de Bergrede van Jezus (Mattheüs 25). Woorden waarin, zelfs ik als humanist, mijn inspiratie kan vinden. Later werd overigens besloten dat het CDA haar beginselen zou vinden in een politiek programma en niet in de Bijbel. Natuurlijk, mooie woorden hoort men nog steeds bij het CDA. Ook op het congres van afgelopen zaterdag (29 oktober 2011) van bijvoorbeeld Jacobine Geel. Overigens blijkt zij (Pauw en Witteman, 31 oktober 2011) helemaal geen lid te zijn van de partij. Maar de kern is nu juist dat Aantjes stelt dat het niet gaat om woorden maar: “ook in het praktisch beleid als maatstaf en zelfs als voornaamste en laatste maatstaf zal functioneren, en waar je in die zin ook elkaar op tot de orde mag roepen.” Willem Aantjes leeft trouwens nog steeds. Maar stemt inmiddels, op hoogbejaarde leeftijd, geen CDA meer. Groot gelijk heeft ‘ie…

Ondertussen laat ik mij inspireren door een deel van zijn woorden. Ik wil spreken “voor wie geen stem hebben; die handelt voor wie geen handen hebben; die een weg baant voor wie geen voeten hebben; die helpt wie geen helper hebben.” Ik neem de citaten in bruikleen. Voor het CDA heb ik tot slot nog één citaat over: “Zo uniek, zo exclusief is het evangelie. En zó is het een richtsnoer voor het politieke handelen. Als dat niet herkenbaar is in een christendemocratische politiek, verdient het die naam niet.”

Integrale tekst W. Aantjes op 23-8-1975:
“Waarom zijn wij hier en waarom sta en spreek ik hier? Daar is maar één reden voor: als een getuigenis dat wij bij elkaar behoren en ook bij elkaar willen behoren.

Niet om de ogen te sluiten voor de werkelijkheid, maar om blijk te geven van onze wil om ondanks die werkelijkheid tot elkaar te komen en bij elkaar te blijven. Het CDA wil een appèl zijn op ons volk. Vandaag op onze struikelende weg van wenselijkheid naar werkelijkheid is het allereerst een appèl op elkaar en op onszelf.

Ik hoop dat we het vandaag niet zoeken in subtiele formuleringen en interpretaties, maar zullen discussiëren over de achterliggende zaken zelf. Het gaat er niet om dat wij weleens zullen uitmaken wie er christen is en wie niet. Dat is en blijft voor ieders eigen verantwoordelijkheid en geweten. Het zijn karikaturen die de discussie bederven. Waar het om gaat, is dat het aanvaarden van het evangelie als richtsnoer geen vrijblijvende zaak kan en mag zijn. Daar is het evangelie te kostbaar en unie voor. Zwaarder referentiekader dan het evangelie is er niet. De vraag is niet, hoe goed christen iemand is, maar hoe serieus hij het principiële uitgangspunt van de door hem vertegenwoordigde politieke richting neemt voor zijn politieke activiteiten; in hoeverre het beginsel niet alleen op papier geldt, maar ook in het praktisch beleid als maatstaf en zelfs als voornaamste en laatste maatstaf zal functioneren, en waar je in die zin ook elkaar op tot de orde mag roepen. Niet als een last, maar als een bevrijding. Niet omdat je je aan het evangelie moet houden, maar omdat je ook (en zelfs) in de politiek mag wandelen aan de hand van Gods geboden en geloften.

Het evangelie geeft geen rechtstreekse richtlijnen voor het politieke handelen, maar het geeft wel richtlijnen voor het rechtstreekse politieke handelen, en soms wel degelijk heel concreet. Leest u er Mattheüs 25 maar eens op na: hongerigen voeden, dorstigen te drinken geven, vreemdelingen huisvesten, naakten kleden, zieken en gevangenen bezoeken.
Maar dan moeten wij dan wel nú vandaag toepassen. Intussen zijn wij 2000 jaar verder, en kijk eens om u heen!

De hongerigen worden niet gevoed; zij sterven als ratten langs de wegen van hun uitgedroogde landen. En als wij 1 procent van ons nationaal inkomen voor ontwikkelingssamenwerking uitgeven, hebben wij meer zorgen over de vraag of die ene procent wel goed wordt besteed, dan over de vraag of die 99 procent die wij voor onszelf reserveren wel goed wordt besteed.
De dorstigen worden niet gelaafd. Zij worden aan hun lot overgelaten. En als wij ons aan ons televisietoestel volzuigen met het vergif van de consumptiereclame, dan zit ons de verhoging van de alcoholaccijns meer dwars dan de ellende van de dorstigen in de wereld.
En de vreemdelingen worden niet gehuisvest. Zij worden gediscrimineerd en uitgewezen. En wij laten ze uitwijzen, tenzij we ze nodig hebben om het werk te doen waaraan geen Nederlander ondanks honderdduizenden werklozen zijn handen vuil wenst te maken.
De naakten worden niet gekleed. Zij worden uitgestoten.
En de gevangenen wórden niet bezocht. Zij worden gemarteld. En wij vinden dat wij al heel wat doen – ik spreek over mezelf – als wij een kaart van Amnesty International als kerstgroet rondzenden in plaats van een zoete afbeelding van de herdertjes in Efratha’s velden.

Geen plaats voor christelijke politiek?
De wereld hunkert naar christelijke politiek!

Een politiek, die spreekt voor wie geen stem hebben; die handelt voor wie geen handen hebben; die een weg baant voor wie geen voeten hebben; die helpt wie geen helper hebben.
Kunnen wij dan wel iets doen? Staan wij dan niet machteloos tegenover al deze geweldige noden? Ik weet dat het vooral in het gezelschap van vele antirevolutionairen en christelijk-historischen niet zonder risico’s is de naam van Dorothee Sölle te noemen. Maar waarom zouden wij haar alleen onder het theologische ontleedmes leggen, en niet ook horen de klacht en aanklacht van een mens die niet los kan komen van Christus, maar steeds weer vastloopt op de christenen? In haar gedicht over het overwinnen van de machteloosheid springen als een bevrijding plotseling de woorden naar voren:

Bij ons heeft al eens iemand brood verdeeld
dat genoeg was
voor allen
Bij ons is al eens
iemand opgestaan
uit de doden

Zo uniek, zo exclusief is het evangelie. En zó is het een richtsnoer voor het politieke handelen. Als dat niet herkenbaar is in een christen-democratische politiek, verdient het die naam niet.
Christelijke politiek wordt gekenmerkt door verantwoordelijkheid, dat wil zeggen dat je er weet van hebt verantwoording te moeten afleggen, antwoord te moeten geven. De eerste vraag, die aan een mens gesteld werd, luidde: “Adam, waar ben je?” Dat is de vraag die ons gehele leven begeleidt, ook in de politiek, bij iedere beslissing telkens weer: mens, waar ben je? Waar sta je in de problemen van de wereld? Aan welke kant sta je?
Die eerste vraag zal ook de laatste vraag zijn die ons zal worden gesteld en hij zal niet luiden: “Hoe goed heb je verdiend?” – dat is de vraag die ons hier in de politiek te veel bezighoudt – maar: “Hoe goed heb je gediend?” Het antwoord op de vraag die dan gesteld wordt, wordt hier gegeven.
Vanuit dat besef politiek te handelen, daarin wordt christelijke politiek herkenbaar. Daarin nemen wij elkaar niet de maat. Daar lichten wij elkaar niet op door. Daar spreken wij elkaar wel op aan. Daar roepen wij elkaar wel mee tot de orde. Daar binden wij elkaar wel aan – en dat moet dan helaas wel formeel worden vastgelegd.
Dat is ons richtsnoer. En wie het voorrecht te beurt valt – want dat is het – als vertegenwoordiger van deze richting op verantwoordelijke posten tot politiek handelen te worden geroepen, wordt voor dat politieke handelen geacht daarmee in te stemmen. Het Christen-Democratisch Appèl zal zó zijn, wil het werkelijk christen-democratisch zijn.”

Al meer dan 35 jaar speel ik voetbal. Vanochtend overkwam me iets, dat ik nog nooit eerder meemaakte. Ik heb een klap in mijn gezicht gehad. Bewust.

Je leest het regelmatig, wedstrijden die uit de hand lopen. Je weet welke clubs vaker betrokken zijn dan anderen. Maar op een dag krijg je zelf een klap en sta je compleet verbaasd te kijken naar de wereld om je heen.

De goede man, ik zal zijn club hier niet noemen, was de hele wedstrijd al geïrriteerd. Ik kan me er iets bij voorstellen. Hij was de beste voetballer op het veld. Zijn medespelers waren iets minder. We stonden al met 3-0 voor. Bij elk duel, zelfs als hij zelf in balbezit was, probeerde hij een tegenstander te raken. Hij had al vijf minuten gekregen van de scheidsrechter, was blijkbaar niet afgekoeld.

Op een dood spelmoment vraag ik hem wat hem dwars zit. Hij wijst op een in zijn ogen onterecht gegeven strafschop, probeert de wereld de schuld te geven van hun achterstand. Ik vertel hem dat het zijn eigen spel is. Zijn balverlies. Zijn passes die niet aankomen. Op dat moment was ik nog netjes, ik hoopte oprecht op een leuke wedstrijd en win het liefst tegen een tegenstander die zijn best doet. In de rust legden mijn medespelers mijn opmerkingen als jennend uit. Kan ik me, achteraf, ook iets bij voorstellen.

Desalniettemin heb ik geen wet gebroken. Geen scheldwoord. Geen overtreding. Het spel wordt hervat, ik draai me naar de bal, voel een vuist in mijn gezicht en zie de volgende overtreding vlak naast me. Ik val niet, ik voel aan mijn wang en vertel de scheidsrechter wat er gebeurde, terwijl hij voor die overtreding floot. De aanvoerder van zijn team komt bij me en raadt me aan rustig aan te doen. “Hij is snel geïrriteerd.”. De dader loopt lachend een paar meter verderop en stoot nog wat scheldwoorden uit.

De scheidsrechter heeft niets gezien, kan dus niets doen. Even twijfelde ik wat ik in het veld aan het doen was. Nadat ik vlak voor rust de 4-0 maakte, wist ik dat ik gewisseld zou worden. In de tweede helft zat ik lekker overdekt te kijken naar een eenvoudige overwinning, we winnen met 7-0. De beste speler van het veld krijgt nog geel, maar had voor zeker 5 overtredingen geel moeten krijgen.

Na de wedstrijd kwam hun aanvoerder weer naar me toe. Hij bood zijn excuses aan. Ik bedank hem, maar accepteer ze niet. Het was niet zijn fout. Hij heeft mij niet geraakt. Ik speel reserve zesde klasse op zondagochtend. Slechts een klasse onder ons. Recreatief voetbal.

De eerste snelwegen in Utrecht zijn verbreed, de aanpassing van knooppunt Hoevelaken vordert gestaag, de laatste stuiptrekkingen in het debat over de A12Salto lijken geweest, de Noordelijke Randweg Utrecht zou weleens verbreed kunnen worden, de A27 bij Amelisweerd wordt verbreed met een uitbreiding van ‘de bak’ als gevolg en 10 miljoen is gereserveerd voor het vergroten van de wegcapaciteit op de brug bij Rhenen. En dan vergeet ik vast nog iets. Je zou bijna zeggen: wat doet GroenLinks nu eigenlijk in dat provinciaal college?

Natuurlijk, niet GroenLinks was het die groeide van 4 naar 6 zetels, zoals we zo graag hadden gezien, maar juist de VVD groeide, van 10 naar 11. En ook de PVV streefde ons voorbij met 5 zetels. 16 keiharde auto-zetels. Daar valt moeilijk tegen op te boksen.

En natuurlijk, er zijn ook positieve zaken te noemen, zoals de 3 ecoducten die we bij elkaar gaan sparen, maar toch, de algehele focus is niet altijd even groen te noemen. Zeker op mobiliteitsgebied niet. En dat stoort mij, als woordvoerder mobiliteit.

Natuurlijk, er komt een tram vanaf Utrecht-CS naar De Uithof. Stom genoeg niet dwars door de stad, maar afijn, hij gaat er nu eindelijk komen. Maar juist die tram is een stedelijke verdienste, bovendien een erfenis van voor de college-onderhandelingen.

Toch zijn er ook kansen: Dit college ziet duidelijk de meerwaarde van de fiets, en dan met name van de elektrische. Die zou weleens heel voordelig een uitkomst kunnen bieden voor het kortere woonwerk-verkeer. Daar zal dus extra op ingezet worden en daar zal ik ook nadrukkelijk op letten.

Ook wordt het belang ingezien van spoorvervoer en wordt er naarstig gezocht naar het daadwerkelijk mogelijk maken van extra stations. Binnen Utrecht is station Lage Weide er 1 van. Maar waarom ook niet een station Maarsbergen ipv Maarn en een station Maartensdijk ipv Hollandsche Rading, om aan de knooppuntgedachte zo veel mogelijk recht te doen. Want juist dat is een focus die dit provinciaal college nadrukkelijk heeft: Kijken hoe je vervoersstromen en woon- en werklocaties zo goed mogelijk kunt clusteren. Een slimme gedachte die nog harder invulling mag krijgen.

Vanuit die gedachte gezien kan een station Lage Weide niet zonder fietsbrug naar Zuilen-Noord. Je bedient een enorme hoeveelheid extra mensen en ontsluit direct de sportvelden perfect. Bovendien creëer je een doorgaande fietsverbinding naar Leidsche Rijn. En zou het niet mooi zijn als er naast het nieuwe station een echte publiekstrekker wordt gerealiseerd. Ik noem maar wat: een nieuw multifunctioneel ijsstadion.

Ik hoop dat de lobby voor de spoorlijn Almere-Utrecht-Breda een nieuwe impuls krijgt, om de opties voor reizigers zo divers mogelijk te maken en niet iedereen de auto in te dwingen, want velen doen dat echt niet uit liefde. Zo’n nieuwe spoorlijn zou de nieuwe weg bij Houten definitief overbodig maken, omdat station Houten-west met gemak die 9000 verkeersbewegingen per dag zou kunnen opvangen. Inderdaad, 9000, waar hebben we het over?

Maar soms liggen oplossingen ook verder van huis. Zo wil Wageningen een goede OV-verbinding met station Ede-Wageningen ipv van de reguliere busverbinding die er nu ligt. Misschien ligt er wel een mogelijkheid om de spoorverbinding Amersfoort-Ede door te trekken tot Wageningen? En als ik dan toch aan lightrail-achtige verbindingen denk: wanneer wordt de verbinding naar Baarn eigenlijk op zo’n manier ingericht? En zou dat spoor naar Leiden niet eens verdubbeld moeten worden?

Kansen te over dus. Maar dat vraagt wel om focus, en samenwerking. Draagvlak ontstaat immers van onderop.

Na een weekje afwezigheid door het congres van DWARS, GroenLinkse jongeren in Groningen, is het dat nu toch echt weer tijd voor een nieuwe heldenschets. De afgelopen weken passeerden twee GroenLinksers, een PvdA’er en één van D’66 de revue: Andrée van Es, Ineke van Gent, Jan Schaefer en Hans van Mierlo. Wie maakt deze week zijn heroïsche ereronde?

Hij is één van de meest spraakmakende mastodonten binnen de Partij van de Arbeid. Zijn politieke carrière nam een vlucht in 1971 toen hij namens deze partij in de Tweede Kamer kwam. Twee jaar later begon hij onder Joop den Uyl aan zijn eerste ministerschap. Drie nieuwe termijnen zouden volgen. Door zich decennia lang actief te mengen in zowel de nationale als de partijpolitiek werd hij één van de meest kenmerkende kopstukken binnen links, groen en progressief Nederland. Verguist door velen vanwege zijn haast onophoudelijke kritiek, geliefd door anderen dankzij zijn dossierkennis, openheid en duidelijk linkse stellingname. Dit blog valt onder die laatste categorie. De held van deze week is: Jan Pronk.

De PvdA is geen politieke partij. Het zijn alleen maar vijfhonderd bestuurders. Die zitten dan op een congres, luisteren naar andere bestuurders en pikken alles. Politieke partijen bestaan überhaupt nauwelijks meer. Het zijn elitaire kiesverenigingen geworden, grijze massa’s zijn het: bureaucratisch, zonder politiek debat, noch tussen noch binnen de partijen.

Jan Pronk ten voeten uit. Openlijk kritisch over zijn eigen partij, terwijl hij daarvoor wel in functie was. Met deze quote begint de inleiding van het boek De verbeelding aan de macht van Peter Bootsma en Willem Breedveld over de geschiedenis van het kabinet-Den Uyl. Pronk nam daarin zitting als minister van Ontwikkelingssamenwerking en was ten tijde van het citaat, bijna dertig jaar later, opnieuw bewindsman namens de PvdA. Nostalgisch blikte hij terug op de tijd dat hij begon in de nationale politiek. Polarisatie. Keerpunt. Basisdemocratie. Slechts drie van de toonaangevende begrippen tijdens de roerige jaren ’60 en ’70. Gedurende zijn laatste periode als minister, in Paars-II, leek er niets meer van deze begrippen over te zijn. Bestuurders domineerden partijen en maakten zodoende basisdemocratie onmogelijk, de links-progressieve samenwerking zoals bij Keerpunt’72 was verder weg dan ooit doordat ook het laatste begrip, polarisatie, volledig uit de mode was geraakt. Waar ooit onder anderen door Pronk de strijd tussen links en rechts een kookpunt bereikte, zat zijn PvdA inmiddels vijf jaar in een kabinet met de ideologische aartsvijand: VVD.

Dat was aan het begin van zijn loopbaan wel anders. Jan Pronk kwam als onderdeel van de Nieuw Links-beweging in 1971 de Tweede Kamer in namens de Partij van de Arbeid. Als exponent van deze vernieuwende stroom was hij een van de belangrijke figuren die begin jaren ’70 de PvdA aanzienlijk naar de linker, progressieve hoek trokken. Vanwege zijn uitgesprokenheid baarde Pronk opzien. Velen zouden hem gaan beschouwen als het linkse geweten binnen de PvdA en hadden daarom veel respect voor hem. Mede dankzij deze zekere populariteit benoemde Den Uyl de sociaal-democraat uit Scheveningen in 1973 tot minister van Ontwikkelingssamenwerking. Dit is des te opmerkelijker, omdat Pronk met zijn amper 30 jaar nog een broekie was in de Nederlandse politiek.

Zijn rotsvaste principes en openbare commentaren op met name zijn eigen PvdA  bekoorden echter lang niet iedereen. Zo uitten de christen-democraten van het Uyliaanse kabinet harde kritiek op Pronk’s benoeming tot minister. Zeker zijn sympathie voor communistische landen stuit in de conservatieve kringen op veel weerstand. Binnen de Partij van de Arbeid was ook lang niet altijd iedereen blij met de aanwezigheid van Jan Pronk. Een intern gezegde van de partij luidde dan ook lange tijd: “De rust verdwijnt waar JP verschijnt”. Met harde, ongezouten kritiek op onder andere het leiderschap van Wouter Bos en een deel van het Paarse beleid, is dit dan ook een terechte constatering.

En dat is maar goed ook. Zo’n 15 jaar geleden maakten de sociaal-democraten de fout te veronderstellen naar het politieke midden op te moeten schuiven, omdat daar het grootste electorale succes te behalen zou zijn. De ideologische veren afschudden. Het resultaat? Een partij zonder imago. Zonder karakter. Zonder electoraal succes. Juist nu heeft de PvdA een leider nodig die de partij duidelijk (links) positioneert en zich niet geneert voor zijn ideologie. Eén die uitspraken doet waarmee Nederland weer overtuigd raakt van het grote belang van linkse politiek voor de samenleving. Een Jan Pronk.

Onterecht is Jan Pronk afgescheept door de Partij van de Arbeid. Achteraf blijkt veel van zijn kritiek terecht te zijn geweest, terwijl hij van grote waarde voor de sociaal-democraten is geweest. Zo bewees hij het belang van ontwikkelingssamenwerking en maakte van dat onderwerp een belangrijk thema in de Nederlandse politiek. Als minister steunde hij meerdere Afrikaanse landen in hun vrijheidsstrijd tegen hun koloniale overheersers. In 2001 was hij de voorzitter van de Klimaatconferentie in Bonn en sloot hij onder zijn leiding een klimaatakkoord met, op de VS na, alle deelnemende landen om het broeikaseffect actief te bestrijden. Daarnaast staat hij internationaal zo hoog aangeschreven dat hij tweemaal benoemd werd tot speciaal-gezant van de VN. Kortom, een man waar de PvdA trots op zou moeten zijn in plaats van hem te willen dumpen.

Jan Pronk. Emotioneel, bevlogen, gedegen en recht voor zijn raap. Een ware linkse ideoloog die met zijn uitspraken de Nederlandse progressieven nog altijd weet scherp te houden. Begrijpt het ware belang van het socialistische lied De Internationale door ontwikkelingssamenwerking blijvend op de politieke kaart te hebben gezet. Van een zeldzaam soort politici waar links Nederland prangend behoefte aan heeft. Jan Pronk: een held!

Om de humor er een beetje in te houden als toegift een persiflage van Pronk in Koefnoen. Het betreft de kritiek die hij uitte op Wouter Bos, toenmalig partijleider van de PvdA. Een aanrader! Veel plezier!

Aanstaand weekend, 8 en 9 oktober, is een nieuw congres van DWARS, GroenLinkse jongeren. Ook in het Hoge Noorden reikt het bestuur weer een Afdelingenprijs uit. Vorige keer wonnen de afdelingen Utrecht en Groningen samen de prestigieuze award voor hun OV-Sprinteractie. Wie gaat er dit keer mee aan de haal? 

Om de Afdelingenprijs, ook wel bekend onder de koosnaam “Ineke van Gent-prijs”, te winnen moet een afdeling en een specifieke actie die zij georganiseerd heeft genomineerd worden. Dit kan door een mail met de nominatie, actie en motivatie te sturen naar bestuur@dwars.org. De eerste nominaties zijn al binnen, maar iedereen dingt nog mee naar de trofee. Tijdens het feest, in de nacht van 8 op 9 oktober, zal dan door een onafhankelijke jury de winnaar gekozen worden. Heb jij een suggestie voor een kanshebber? Stuur dan nu nog je mail naar het genoemde adres en wie weet gaat de eer deze keer naar de door jouw genomineerde afdeling!

Hieronder een slideshow van enkele geslaagde DWARS-acties uit het verleden. Veel plezier!

Klik hier om slideshow te bekijken.

'Het is het meest krachtige communicatiemiddel dat ik ooit ben tegen gekomen' vertelde Stephan Covey in één van zijn presentaties. De Talking Stick, of in goed Nederlands de Praatstok, is een machtig middel voor communicatie.

Essentie van het gebruik is: “praten vanuit je hart en niet vanuit je hoofd.” Dit kan gaan over (alledaagse) zaken die iemand dwars zitten of bespreekbaar wil maken, tot botsingen tussen mensen. Praten vanuit je gevoel. In onze individualistische en rationele samenleving is dat niet alledaags, bang dat het als ‘soft’ of niet ‘daadkrachtig’ wordt gezien. In gesprek gaan met elkaar kan ook op andere manieren. Indianen gebruiken hiervoor al eeuwenlang de talking stick. De stick straalt onpartijdigheid uit.

In conflictsituaties, discussies of debatten onderbreken mensen elkaar regelmatig, om hun gelijk te halen of omdat zij zich niet gehoord of gezien voelen. Wat gebeurt er als je de praatstok gebruikt in een training of bijeenkomst? De gesprekken verdiepen zich zonder dat dit geforceerd overkomt. Iedereen zit in een cirkel, het symbool van gelijkwaardigheid. Luisteren naar elkaar is essentieel. Degene die de stok in zijn of haar hand heeft mag praten, de rest is stil en wacht tot diegene is uitgesproken en zich begrepen voelt. Pas dan geeft de spreker de stok aan de volgende door.

Elkaar interumperen of op andere manieren het gesprek onderbreken is onnodig. Iedereen komt aan de beurt en krijgt de tijd zijn of haar verhaal te vertellen. Alles is bespreekbaar. Een perfect hulpmiddel bij trainingen en een ideale manier om met elkaar in gesprek te komen en te blijven bij (dreigende) conflicten.

In conflictsituaties is het gebruik van de talking stick methode uitermate effectief. Het brengt mensen in lastige situaties dichter bij elkaar. Soft is dit zeker niet. In Rotterdam zetten ze de talking stick al in bij buurtgesprekken, met positief resultaat. Het vraagt van mensen zich open te stellen voor elkaar, te praten vanuit zijn/haar gevoel, vooroordelen te vergeten en als individu deel te nemen.  Zo ontstaat er meer respect en begrip voor elkaar met als logisch gevolg dat mensen zich kwetsbaarder en opener op durven stellen. Het kenmerk van een echte dialoog.

De gespreksleider heeft een belangrijke rol. Hij/zij stelt zich open voor de anderen, zorgt ervoor dat de juiste sfeer wordt gecreëerd en maakt afspraken over het gebruik van deze methode. Een prachtig voorbeeld hoe een eeuwenoud gebruik succesvol is in onze huidige samenleving.

Bovenstaande talking stick maakte Karen de Vries van Karidiès voor mij. Deze gebruik ik in trainingen. Al mijn keuren en symbolen staan erop. Karen maakt praatstokken in opdracht en zij geeft ook een workshop praatstok maken.

Terwijl in Leiden de 3 Oktober-feesten in volle gang zijn, is het zo aan het einde van het weekend weer tijd voor een nieuwe ‘Heldenschets‘. Vanwege de feeststemming heb ik gekozen voor een politica die, naar verluidt, zelf ook niet vies is van een feestje. Daarnaast is deze held extra interessant voor alle DWARS-lezers, omdat ze volgende weekend spreekt op het congres van de GroenLinkse jongeren in Groningen.

Groningen is nog altijd de woonplaats van de held van deze week. Hier begon zij haar politieke carrière als gemeenteraadslid. Eerst namens de PSP en toen deze fuseerde met PPR, CPN en EVP voor GroenLinks. Nadat ze lokaal haar diensten had bewezen, streed de geboren Arnhemse in 1993 om het lijstrekkerschap namens GroenLinks voor de Tweede Kamerverkiezingen van ’94. Daarin moest ze het duo Ina Brouwer-Mohamed Rabbae als haar meerdere erkennen. Niettemin drong ze in 1998 alsnog toe tot de Tweede Kamer. En daar maakt ze faam als hardwerkend, sociaal en eigenzinnig parlementslid. Tegenwoordig is ze zelfs vice-fractievoorzitter namens GroenLinks. Moeder aller progressief-socialisten, de held van deze week is: Ineke van Gent.

De eerste keer dat ik las over Ineke van Gent was in de persoonlijke memoires van Paul Rosenmöller over zijn werk voor GroenLinks, genaamd ‘Een mooie hondenbaan’. De oud-fractievoorzitter typeerde haar als een hard werkend Kamerlid, die sterke banden had met de afdelingen en exponent was van de linkervleugel binnen de partij. Zeker dat laatste trok mij. Nadat GroenLinks de afgelopen jaren steeds meer de liberale koers heeft ingeslagen als stroeve bijwagen van D66, torent Ineke van Gent nog altijd boven veel van haar fractiegenoten uit dankzij haar karakteristieke, socialistische geluid. Een geluid dat door haar progressieve opvattingen ontdaan is van dogma’s. Maar ook een geluid dat GroenLinks nu nog recht geeft op de tweede helft van haar naam: Links.

Nadat ze in 1976 haar Havo had afgerond, verhuisde Ineke van Gent naar Groningen om daar te studeren aan de Sociale Academie. Ondertussen werkte ze als verkoopster bij de HEMA, was ze kinderoppas en voegde ze de baan kantinemedewerkster toe aan haar cv. Misschien dat ze aan dat laatste haar persiflage in de afleveringen van ‘Buro Den Haag’ als kantinejuffrouw te danken heeft (zie hieronder). Naast haar bijbaantjes werd Ineke van Gent tijdens haar studententijd actief voor de PSJG, de jongerengroepen van de Pacifistisch Socialistische Partij.

Het duurde niet lang of Van Gent stoomde bij de moederpartij, de PSP, door tot de beleidsbepalers. Als gemeenteraadslid en later fractievoorzitter in Groningen ontwikkelde ze zich tot een bedreven politica. Alhoewel het landelijk lijsttrekkerschap namens GroenLinks haar in 1993 nog niet gegund was, werkte Van Gent met haar lidmaatschap van de Partijraad en haar functie als districtshoofd van de FNV in de noordelijke provincies aan haar status binnen GroenLinks. In 1998 kwam ze, tijdens de grote stijging naar 11 zetels, dan ook alsnog namens deze partij in de Tweede Kamer. Samen met wijlen Ab Harrewijn werd Ineke verantwoordelijk voor de portefeuille Sociale Zaken. Een onderwerp waarop zij zich, mede dankzij haar (werk)verleden, nog altijd uitstekend manifesteert. Zo heeft ze onlangs nog de initiatiefwet Flexibel Werken ingediend.

Typerend voor Ineke van Gent is dat ze zich niet altijd binnen de grenzen van haar portefeuille houdt. Alhoewel ze loyaal aan de partij is, verloochent zij haar eigen idealen niet. “Dwars en principieel dat ik ben, zie ik ook altijd het nut en de noodzaak van zoeken naar oplossingen voor ingewikkelde kwesties.”, aldus zijzelf op www.tweedekamer.nl. Daarmee omschrijft ze zichzelf perfect. Samen met haar fractiegenoten en de overige Kamerleden werkt Van Gent hard om Nederland vooruitgang te bieden. Bepaalde principes blijft ze echter trouw en daarop zwicht ze dan ook niet onder bijvoorbeeld fractiedruk.

Zo baarde Ineke van Gent opzien door begin dit jaar als enig Kamerlid namens GroenLinks tegen de politietrainingsmissie naar Kunduz te stemmen. Ze dichtte de operatie weinig kans van slagen toe en was bang dat de missie, bijvoorbeeld door de zending van F-16′s, in plaats van een civiel een militair karakter zou hebben. In dat laatste heeft de Groningse gelijk gekregen. Waar haar partij over dit punt nu in een spagaat ligt, lijkt haar standpunt steeds meer te celebreren als terecht.

Kunduz was niet het eerste topic waar de Groningse afwijkend stemde van de fractie. Zo stemde ze tegen het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander met Máxima en was Farah Karimi het enige GroenLinks-Kamerlid dat met haar meestemde voor een bombardementstop op in Kosovo tijdens de Balkanoorlog. Ander eigenzinnig gedrag van Ineke van Gent is dat ze over het algemeen niet aanwezig is bij de Troonrede tijdens Prinsjesdag, vanwege haar republikeinse gedachtegoed. Dit jaar was ze dat wel en viel ze meteen op door presentator Paul de Leeuw als haar gast mee te nemen.

Ineke van Gent. Dankzij haar idealistische standvastigheid is ze één van de meest gewaardeerde prominenten op de linkervleugel van GroenLinks. Haar werklust en goede initiatiefvoorstellen maken haar een echte meerwaarde voor de partij. Niet voor niets ondernamen partijleden de actie ‘Ien in de top 10′ om Van Gent voor de laatste verkiezingen weer te verzekeren van een Kamerzetel. Van plek 13 steeg ze naar 5 op de kieslijst van GroenLinks. Als bewaker van het linkse gedachtegoed een politica waar GroenLinks blij en trots op mag zijn. Ineke van Gent: een held!

Als toegift de al hierboven genoemde persiflage van Buro Renkema op Ineke van Gent als de kantinejuffrouw. Daaronder Van Gent in actie voor een betaalbare kinderopvang.

 Links                                                                                                                                  Ineke van Gent bij de Madiwodovrijdag-show van Paul de Leeuw over o.a.                Kunduz

Afgelopen maandag en dinsdag was het jaarlijkse bezoek van DWARS aan het Europarlement in Straatsburg. Zoals vaak met dwarse uitstapjes werd ook deze weer getypeerd door gezelligheid, bonding en een inspiratieboost voor je idealen. Heel zinvol dus, dit soort activiteiten. 

Als bastion van echte politiek is het Europarlement geen overbodige luxe. Dat is iets wat elke eurolover maar ook -scepticus moet erkennen. Daar waar niet de waan van de dag of mediageilheid heerst, maar het verwezenlijken van idealen daadwerkelijk op de eerste plaats staat. Misschien is het juist wel daardoor dat de verschillende Europarlementariërs die DWARS toespraken zo impressief overkwamen. Van de Nederlandse Judith Sargentini tot de Waal Philippe Lamberts, allen leken enorm te gedijen bij de ogenschijnlijke rust die het Europees parlement biedt ten opzichte van bijvoorbeeld de Tweede Kamer. Maar het was een jonge vrouw uit Denemarken die op mij de meeste indruk maakte: Emilie Turunen.

Turunen is met haar 27 jaar het jongste lid van het Europarlement. Ze is in Denemarken verkozen namens de Socialistische Volkspartij, dat een onderdeel is van de Europese Groenen. Als laatste spreker van de excursie vertelde ze eerst hoe het was om parlementslid te zijn en welke portefeuilles ze droeg, maar al snel borrelden bij de DWARS’ers de eerste vragen op over de recente verkiezingsuitslag in Denemarken. Na 8 jaar te zijn geregeerd door een rechts-conservatieve regering met gedoogsteun van een partij à la PVV ,is daar nu eindelijk weer eens een linkse meerderheid. Hoe is dat gelukt? Welke verkiezingsstrategie is gehanteerd? Hoe verloopt de samenwerking tussen de progressieve partijen? Vragen als deze wilde Turunen met alle plezier beantwoorden.

De belangrijkste reden voor de overwinning van de linkse partijen was dat zij in aanloop naar de verkiezingen onderling hecht samenwerkten in een verband dat ze het ‘Rode Blok’ doopten. Hierin coöpereerden partijen die vergelijkbaar zijn met de Nederlandse PvdA, D66, GroenLinks en de SP. De kracht van dit blok was dat ze van tevoren een gezamenlijk programma presenteerde. Daarmee bereidde ze de Deense kiezer voor op het door deze partijen nagestreefde regeringsbeleid, terwijl ze tegelijkertijd aantoonden prima samen te kunnen werken.

Een andere, belangrijke prestatie van dit blok is dat niet de individuele scores van de partijen, maar de score van het verbond als totaal de doorslag gaf. Dit is een gewichtig punt, omdat geen van de linkse partijen de grootste werd. De regerende liberalen haalden de meeste zetels, maar juist dankzij de samenwerking tussen de linkse partijen won het Rode Blok als geheel met 5 zetels verschil ten opzichte van de rechtse fracties. Puur dankzij het blokkensysteem wonnen de progressieven dus alsnog. Een schoolvoorbeeld van ‘eendracht maakt kracht’!

Los van de geografische, taalkundige en vele andere overeenkomsten lijkt Nederland ook qua politiek op Denemarken. De politieke spectra vertonen grote vergelijkenissen. Van de SP tot de PVV zijn er soortgelijken in Denemarken vertegenwoordigd. De leider van de laatstgenoemde partij is daarnaast groot fan van de uiterst rechtse Pia Kjaersgaard. Zij bereikte een rechtse gedoogcoalitie, die Geert ‘Doe eens ff normaal, man’ Wilders in Nederland wist te imiteren. Daarbij haalden de VVD, het CDA en de PVV vaak het succesverhaal van de Deense variant als voorbeeld en inspiratiebron aan.

Juist vanwege deze overeenkomsten is het tijd dat de linkse partijen in Nederland nu het progressieve Deense prototype volgen. Als het in Denemarken kan, dan kan het in Nederland ook. De PvdA, D66, GroenLinks en de SP moeten vanaf nu dus intensief gaan samenwerken met elkaar, om ons land te verblijden met een linkse meerderheid. Daarbij moeten alle partijen waarschijnlijk enkele van hun speerpunten inleveren, maar het dient een hoger doel. Een veel hoger doel. Alleen als ze samenwerken in dit blok kunnen al deze partijen het meeste van hun eigen idealen verwezenlijken. Dat lukt niet in kabinetten met de VVD of het CDA en al helemaal niet door te (blijven) schreeuwen in de oppositiebankjes. 

Wat extra fijn is om te weten: het kan in Nederland! We hebben hier namelijk al (eenmalig) ervaring mee. Begin jaren ’70 werkten D66, de PvdA en de PPR, een voorloper van GroenLinks, dusdanig intensief samen, dat ze vanuit een schaduwkabinet een gezamenlijk programma presenteerden. Uiteindelijk leidde dit tot de stichting van het meest progressieve kabinet dat Nederland ooit gehad heeft: Den Uyl-I.

Links Nederland: volg het Deense voorbeeld! Ga op bezoek bij de Deense zusterpartijen voor inspiratie, gooi het onderlinge sneren overboord en toon moed door het einddoel (daadwerkelijke progressieve politiek) te laten prevaleren boven het star vasthouden aan de eigen belangen. Op het einde van de rit staan de vier progressieve partijen veel dichter bij elkaar, dan dat ze op enkele punten van elkander zijn verwijderd. Volg de Denen, werk intensief samen en leidt Nederland naar een linkse overwinning! Zoals blijkt in Scandinavië: het is mogelijk!

Hoera! Zojuist heb ik mijn positief advies binnengekregen voor de nieuwe bestuursverkiezingen. Na mijn verjaardag van gisteren blijf ik dus nog wel even in een feeststemming!

Op het DWARS-congres van 8 en 9 oktober kandideer ik mij voor de post van Politiek Secretaris Sociaal, met aanvullende functie vicevoorzitter politiek. Mijn redenen hiervoor lichtte ik eerder op dit blog al toe in het artikel “Een vicevoorzitter Politiek met een sociaal gezicht“. Nu ik positieve advies van de kandidatencommissie heb binnengekregen, heb ik steeds meer vertrouwen in een goede afloop van deze verkiezingen. Ik krijg er zelfs zin in! Lees hieronder het advies van de kandidatencommissie.

“De commissie ziet in Ashley een stevige Politiek Secretaris Sociaal. Hij presenteert zichzelf als een intellectueel activist met een realistische kijk op de rol van DWARS. Ashley is inhoudelijk uitgesproken, zowel in gesproken woord als op schrift. Hij zal als bestuurslid DWARS en het bestuur kritisch volgen en scherp houden. Binnen een team acht de commissie Ashley tevens geschikt om de rol van vicevoorzitter politiek op zich te nemen.”

Ik ben heel erg blij met de uitkomst en de bewoordingen in het advies. Nu definitief voorbereiden op het congres!

Nog twee weken tot het DWARS-congres! Ditmaal is Groningen onze onvangstplek. En waar beter dan hier, dit rode bolwerk, om mij te kandideren voor de post van Politiek Secretaris Sociaal in het nieuw te verkiezen DWARS-bestuur?! Bij deze dus! Ik, Ashley North, kandideer mij op het DWARS-congres van 8 en 9 oktober te Groningen voor de bestuursfunctie Politiek Secretaris Sociaal met als aanvullende taak vicevoorzitter Politiek. Hieronder een motivatie waarmee ik hoop dat het DWARS-congres mij goedgezind zal zijn!

Het afgelopen half jaar heb ik hard gewerkt als bestuurslid Promotie & Ledenwerving voor DWARS. Met andere DWARS’ers heb ik mij met succes ingezet om politiek interessant te maken voor jongeren. Wat mij opviel is dat veel jongeren weinig bewust zijn van de sociale rechten die ze toekomen. Rechten die door economische malaise en vergrijzing onder druk staan. Daarnaast verhardt de samenleving en verslechteren de verhoudingen tussen verschillende bevolkingsgroepen. Ook jongeren hebben een verantwoordelijkheid om mee te denken over deze sociale vraagstukken.

Als Politiek Secretaris Sociaal wil ik jongeren betrekken om zich in te zetten tegen de heersende sociale onzekerheid. Dat betekent dat we samen de zorgen om zorg moeten wegenemen. We moeten werken om voor onze generatie een eerlijk pensioen te verzekeren. Ik wil met andere jongeren meedenken over hoe we onderwijs toegankelijk houden. Ook voor groepen die door achterstanden de weg hier naartoe nog niet kunnen vinden. Voor een sociaal klimaat is orde en veiligheid een voorwaarde. Met jongeren wil ik nadenken over hoe we veiligheidsvraagstukken vanuit een DWARS perspectief kunnen oplossen.

Als vicevoorzitter Politiek wil ik de inbreng van leden omvormen tot een goed en krachtig verhaal waarmee DWARS jong en oud kan overtuigen van haar idealen. Geen versplintering maar een duidelijke lijn, uitgestippeld door de leden, naar de voorgrond brengen. Samen veroveren wij de media en de samenleving om DWARS sociaal de kaart te zetten.

Kom naar het congres van 8 en 9 oktober en laat je door mijn verhaal overtuigen. Tot in het Groningse!

Column verschenen in Christelijk Weekblad, 22 september 2011.

In tijden van spanning neemt het nationalisme toe. Mensen hebben sowieso al de neiging om naar soortgenoten toe te trekken. We vinden anderen die op ons lijken bij voorbaat aardiger, slimmer, beter dan wie ons vreemd is. Dat heet de etnocentrische reflex. Een reflex: we denken er niet bij na maar zoeken instinctief aansluiting bij de groep waar we het meest mee delen. Of het nu uiterlijk is, kleding, gedrag, religie, of wat dan ook. Waarschijnlijk is het dezelfde neiging die we zien bij kuddedieren. Zebra’s bijvoorbeeld, die het veiligst zijn in de groep soortgenoten omdat dan de leeuwin alleen de massa ziet en niet die ene prooi kan onderscheiden.

Die etnocentrische reflex wordt bij gevaar alleen maar groter. Dan komt het er op aan en dan moeten dus ook de gelederen gesloten worden. Het is dan ook niet zo vreemd dat in de geschiedenis antisemitisme en homofobie vaak hand in hand gaan. Wanneer het economisch moeilijker was of  oorlog dreigde, zocht de spanning in de samenleving een uitweg ten koste van de ‘vreemdeling’. De groepsreflex richt zich tegen wie anders is.

Het is dus ook niet vreemd dat de laatste tien jaar het nationalisme ook in Europa zo gegroeid is. Elf september 2001 werd direct gevolgd door de War on terror met een zwart-wit wereldbeeld, en daaroverheen kwam de wereldwijde onzekerheid van de financiële crisis. Een makkelijke voedingsbodem voor de neiging om ons terug te trekken in de veiligheid van onze eigen soort. Alle problemen die er zijn, worden toegeschreven aan ‘de anderen’. Grenzen worden aangescherpt, muren opgetrokken. In dat klimaat wordt Europa een gevaar en de ‘internationale rechtsorde’ een dwaas idee. In plaats daarvan klinkt de roep om de ‘nationale identiteit’ – wat die ook precies wezen mag – te versterken en te beschermen tegen te veel verwaterende invloeden. Als wij het in Nederland maar voor elkaar hebben en alle vreemde smetten buiten de deur kunnen houden.

Natuurlijk zijn ook in de religie deze neigingen te herkennen, want religie is symbolisch gekristalliseerde levenswijsheid. In alle tradities komen we pogingen tegen om vooral aan de oude patronen vast te houden en zich af te zetten tegen andersdenkenden. Deze radicale stemmen menen dat ze als enige de goddelijke waarheid verstaan hebben en daarom anderen wel moeten veroordelen. En helaas moeten we constateren dat in verschillende stromingen deze stemmen weer de overhand hebben. Conservatieve theologen zijn er vaak goed in om de grenzen scherp te trekken en duidelijk te maken wie er allemaal buiten valt.

Er is echter ook een andere beweging, een die het heil van de hele wereld op het oog heeft. Theologen als Van Ruler schreven lang geleden al dat het God om de hele wereld gaat, en niet alleen om Israël of om de kerk. Als de bijbel zegt dat het volk van God is  uitverkoren tussen alle andere volken, dan betekent dat niet ten koste van alle volken, maar juist omwille van alle volken. Geen enkele reden om de ander uit te sluiten, maar juist om alle ruimte te maken voor de ander, voor de vreemdeling. Dat is onze roeping. Juist die boodschap is vandaag de dag broodnodig, dwars tegen onze etnocentrische reflexen in.

De kernvraag, zowel in de theologie als in de politiek, is wat de horizon van ons denken is. Zijn we uit op het goede leven (‘heil’) voor onze eigen groep en land, of gaat het ons om de wereld als geheel? Zijn we tevreden als we ons eigen hoekje op orde hebben, of beseffen we dat elke oplossing te kort schiet die niet de hele wereld in ogenschouw neemt? Of het nu in theologische taal wordt gezegd of in politieke, de weg van het nationalisme loopt altijd dood. We zijn deel van de wijdere wereld, of we dat nu willen of niet. Nationalisme is de reflex van de angst; onze toekomst ligt in een open houding tot de wereld.