Vorige week verdween na een chaotisch begin van de vergadering van de Gemeenteraad van Arnhem de besluitvorming over het Meerjarenbeleidsplan werken naar vermogen en het bijbehorende 1100 banenplan van de agenda. Dit nadat de raadscommissie een week eerder het raadsvoorstel unaniem had doorgeleid naar de besluitvormende fase. Voor de Arnhemse burgers is de onduidelijke structuur van de behandeling van raadsvoorstellen al nauwelijks te volgen, dit uitstel zonder bijbehorende uitleg maakt het er niet duidelijker op.

 

Bijna een jaar geleden (21 mei 2011) heb ik op deze plaats geadviseerd  om een grondig debat te voeren over de uitkomsten van de Rekenkamercommissie Arnhem betreffende het re-integratiebeleid. Hier is niets van terecht gekomen en toen het uiteindelijk enkele weken geleden zou worden besproken is het soepel door de commissie van de agenda van de gemeenteraad afgevoerd. Alleen omdat de externe inkoop van re-integratie door de forse budgetkortingen vanuit het Rijk tot nul worden teruggebracht. Dat laat echter onverlet dat er uit dat rapport een hoop valt te leren, bijvoorbeeld over de organisatie en uitvoering van de Dienst Inwonerszaken. Dat is met het oog op de hoeveelheid aan nieuwe wetgeving in het domein van de sociale zekerheid geen overbodige luxe. Al die nieuwe wetgeving vanuit het Rijk moet worden geïnterpreteerd en naar de gemeentelijke situatie worden vertaald. Het is derhalve onbegrijpelijk dat het controlerend orgaan van de gemeente zo’n rapport in haar essentie onbesproken laat.

In datzelfde artikel vorig jaar in De Gelderlander heb ik gewezen op het te rooskleurige beeld van de bijstandsgerechtigden als het gaat om te toeleiding naar de arbeidsmarkt. Het 1100 banenplan handhaaft dat optimisme. Maar een jaar geleden was er zelfs nog geen sprake van een Eurocrisis, zoals we weten is de economische situatie inmiddels drastisch verslechterd.

De verwachtingen zijn dat de werkloosheid dit jaar verder gaat oplopen. Daarbij komt dat veel werkzoekenden die na afloop van een WW-uitkering bij de gemeente voor een bijstandsuitkering (Wwb) aankloppen in tegenstelling tot het verleden geen begeleiding hebben gehad. Dit omdat de re-integratiegelden bij UWV tot nul zijn teruggebracht en de begeleiding door UWV ook beperkter is.  Dat betekent dat er door de gemeente meer tijd en energie in intakegesprekken moet worden gestoken, terwijl het rekenkameronderzoek juist heeft uitgewezen dat daar een zwakke plek zat. Vanaf 2013 zal zich in het kader van de nieuwe Wet werken naar vermogen (Wwnv) een nieuwe categorie bij de loketten van de gemeente melden, de Wajongeren. Ook dit zal extra capaciteit vergen.

 

Buiten het feit dat het te ambitieus is, is het 1100 banenplan niet echt een banenplan maar meer een handhavingsplan. Twee van de drie uitgangspunten gaan over zelfredzaamheid en handhaving, geheel in lijn met de repressieve filosofie van het huidige kabinet. De wethouder is nog met werkgevers in gesprek dus concrete banen zijn er ook nog niet.

In het plan wordt ook erkend dat “de focus komt te liggen op kansrijke en gemotiveerde klanten”. Dan zou ik daarnaast ook wel een gedegen participatieplan verwachten dat meer biedt dan de vorig jaar gepresenteerde integratienota waar participatie als bijvoegsel van integratiebeleid wordt gezien. Of laten we de niet-kansrijke Arnhemmers gewoon aan de kant staan?

Uiteindelijk kom ik tot de conclusie dat de samenhangende visie op sociale zaken ontbreekt en er plannen worden gepresenteerd die los staan van elkaar en vaak realiteitszin ontberen.

 

John Swelsen  uit Arnhem is actief lid van GroenLinks en werkzaam bij UWV WERKbedrijf

Deze opinie stond afgelopen zaterdag 14 april in dagblad De Gelderlander en heb ik op 4 april geschreven.

Plannen sociale zaken missen samenhang en realiteitszin is a post from John Swelsen.

(Interview in boekje Compassie, uitgave Protestantse Kerk Nederland)

“Ik heb wat met compassie. Het is een oud woord dat op een nieuwe manier waardevol  is. Het woord is diepgeworteld in de religie, maar het is zeker niet alleen voor religieuze mensen een belangrijk woord. Het is voor veel mensen wel een ingewikkeld woord, en niet alledaags.

Voor mij heeft het woord compassie drie lagen. De eerste laag is het besef van fundamentele verbondenheid met alles en iedereen: je bent deel van de wereld en jouw keuzes hebben invloed op anderen, en andersom hebben anderen weer invloed op jou. De tweede laag  is de bereidheid je te laten raken door de ander, dus in de letterlijke betekenis van het woord: meevoelen met de ander. De derde laag is de vraag of je bereid bent om medeverantwoordelijkheid te willen nemen voor het lot van de ander. Verbondenheid, geraakt worden, verantwoordelijkheid nemen, die drie.

Zelf wil ik daar ook naar leven. Ik wil me niet afsluiten voor het leed van de ander maar geraakt worden door het lot van mensen. Dat betekent ook dat ik iedereen als medemens wil zien. Ik besef heel goed dat ik hiermee iets voorsta dat voor veel mensen cynische reacties oproept. Zij roepen dan: ‘Zo werkt het toch niet, iedereen moet toch voor zichzelf opkomen?’”

Kerk en politiek

“In de politiek wil ik compassie ook een rol laten spelen. De reactie daarop van anderen is vaak: ‘Maar politiek is toch een belangenstrijd?’ Dat zie ik ook, maar dat is nou precies het tekort van de huidige politiek. Het grondbeginsel van de compassie moet richting geven aan politieke afwegingen. Bij alle concrete politieke discussies moet compassie een van de graadmeters zijn. Wat dat betreft zie ik politici een beetje als de dominees die de boodschap van wat het goede leven is zouden moeten uitdragen.

Nu hebben de verschillende politieke stromingen natuurlijk allemaal een andere visie op wat het goede leven is. Mijn boodschap is: het goede leven begint met verbondenheid, geraakt worden, verantwoordelijkheid nemen, de drie grondbeginselen van compassie. In die zin is het publieke debat de moderne preekstoel.

In de kerk kun je die boodschap natuurlijk ook uitdragen. De preek is ook altijd politiek want gaat over de wereld, het leven en alles wat daarbij hoort. Dat is wat anders dan een dominee die zijn gemeenteleden vertelt wat ze moeten stemmen. Maar zowel in de kerk als in de politiek gaat het erom dat je mensen een inspirerend verhaal meegeeft: waar gaan we naartoe met z’n allen?”

Ruimte voor de ander

“Veel kerken zijn heel goed bezig met compassie, maar er zijn ook kerken die meer bezig zijn met de vraag naar de waarheid. Ik vind die vraag ondergeschikt aan de vraag naar compassie. Kerken moeten zich bekommeren om de kwetsbaren en bezig zijn met ruimte scheppen voor de ander. Er zijn ook kerken bezig met uitsluiting, en dat staat haaks op compassie.

In mijn werk als theoloog kan ik de boodschap van compassie ook uitdragen. Zo schreef ik samen met twee studenten het boekje Adam en Evert, over de spanning tussen kerk en homoseksualiteit. Dat boekje heeft geen politieke maar een pastoraal-theologische benadering, maar met dezelfde intentie. Zo hebben kerk en politiek meer raakvlakken, bijvoorbeeld op het thema ‘onderwijs’: hoe gaan orthodoxe scholen om met hun visie op tolerantie en seksualiteit?

Als lid van de Eerste Kamer heb ik ook Defensie in mijn pakket. Daar praten we bijvoorbeeld over hoe we de krijgsmacht in willen zetten: offensief, defensief of humanitair? Mijn keuze is primair humanitair.”

Eigen belang of gedeeld belang

“Een deel van de wereldproblematiek heeft te maken met een structureel gebrek aan compassie. Grote conflicten gaan over eigen belang, niet over gedeeld belang. Het ontbreken van compassie is ook de noemer van veel financiële problemen, zoals de bankencrisis en de eurocrisis. Of je compassie kunt aanleren? Het is een keuze: welke stappen wil ik zetten om iets voor elkaar te krijgen? Wil ik alleen m’n eigen straatje schoonvegen of wil ik dat we er met z’n allen uitkomen?

Het is niet zozeer een zaak van karakter, maar de een zal van nature over meer compassie beschikken dan de ander. Ik geloof trouwens zeker dat je je compassie eigen kunt maken. Het komt echter niet altijd vanzelf. En soms is het makkelijker om je even niet onderdeel van een groter geheel te voelen. En er zijn ook situaties waarin je beseft dat je medeverantwoordelijk bent maar niet in staat wat te doen. Compassie betekent in die zin ook strijd met jezelf.

Ik geloof in de kracht van compassie. Het is voor mij de enige manier om verder te komen. Op korte termijn hebben polarisatie en je hard opstellen misschien meer effect, maar uiteindelijk is dat een doodlopende weg.

Ik geloof er niet in dat er een moment zal komen dat we allemaal voor compassie zijn. Dat is een contrastbeeld: het zou er kunnen zijn, maar het is er niet.”

Voorbeelden

“Mijn grote voorbeeld als het gaat om compassie klinkt misschien cliché, maar dat is Nelson Mandela, met name na zijn gevangenschap, omdat hij zo zonder enige rancune scheidslijnen wist te overbruggen die hem zelf veel gekost hadden. Klassieker voorbeeld is Jezus, en daar liggen ook mijn wortels. Dichter bij huis zijn het onder meer m’n ouders. Ik ben opgegroeid in het besef dat er altijd mensen zijn die het slechter hebben dan jij en dat je daar iets voor moet doen, dat je ruimte voor hen moet maken. Het is dan niet de vraag hóe je dat doet, maar dát je het doet.”

(Interview in boekje Compassie, uitgave Protestantse Kerk Nederland)

“Ik heb wat met compassie. Het is een oud woord dat op een nieuwe manier waardevol  is. Het woord is diepgeworteld in de religie, maar het is zeker niet alleen voor religieuze mensen een belangrijk woord. Het is voor veel mensen wel een ingewikkeld woord, en niet alledaags.

Voor mij heeft het woord compassie drie lagen. De eerste laag is het besef van fundamentele verbondenheid met alles en iedereen: je bent deel van de wereld en jouw keuzes hebben invloed op anderen, en andersom hebben anderen weer invloed op jou. De tweede laag  is de bereidheid je te laten raken door de ander, dus in de letterlijke betekenis van het woord: meevoelen met de ander. De derde laag is de vraag of je bereid bent om medeverantwoordelijkheid te willen nemen voor het lot van de ander. Verbondenheid, geraakt worden, verantwoordelijkheid nemen, die drie.

Zelf wil ik daar ook naar leven. Ik wil me niet afsluiten voor het leed van de ander maar geraakt worden door het lot van mensen. Dat betekent ook dat ik iedereen als medemens wil zien. Ik besef heel goed dat ik hiermee iets voorsta dat voor veel mensen cynische reacties oproept. Zij roepen dan: ‘Zo werkt het toch niet, iedereen moet toch voor zichzelf opkomen?’”

Kerk en politiek

“In de politiek wil ik compassie ook een rol laten spelen. De reactie daarop van anderen is vaak: ‘Maar politiek is toch een belangenstrijd?’ Dat zie ik ook, maar dat is nou precies het tekort van de huidige politiek. Het grondbeginsel van de compassie moet richting geven aan politieke afwegingen. Bij alle concrete politieke discussies moet compassie een van de graadmeters zijn. Wat dat betreft zie ik politici een beetje als de dominees die de boodschap van wat het goede leven is zouden moeten uitdragen.

Nu hebben de verschillende politieke stromingen natuurlijk allemaal een andere visie op wat het goede leven is. Mijn boodschap is: het goede leven begint met verbondenheid, geraakt worden, verantwoordelijkheid nemen, de drie grondbeginselen van compassie. In die zin is het publieke debat de moderne preekstoel.

In de kerk kun je die boodschap natuurlijk ook uitdragen. De preek is ook altijd politiek want gaat over de wereld, het leven en alles wat daarbij hoort. Dat is wat anders dan een dominee die zijn gemeenteleden vertelt wat ze moeten stemmen. Maar zowel in de kerk als in de politiek gaat het erom dat je mensen een inspirerend verhaal meegeeft: waar gaan we naartoe met z’n allen?”

Ruimte voor de ander

“Veel kerken zijn heel goed bezig met compassie, maar er zijn ook kerken die meer bezig zijn met de vraag naar de waarheid. Ik vind die vraag ondergeschikt aan de vraag naar compassie. Kerken moeten zich bekommeren om de kwetsbaren en bezig zijn met ruimte scheppen voor de ander. Er zijn ook kerken bezig met uitsluiting, en dat staat haaks op compassie.

In mijn werk als theoloog kan ik de boodschap van compassie ook uitdragen. Zo schreef ik samen met twee studenten het boekje Adam en Evert, over de spanning tussen kerk en homoseksualiteit. Dat boekje heeft geen politieke maar een pastoraal-theologische benadering, maar met dezelfde intentie. Zo hebben kerk en politiek meer raakvlakken, bijvoorbeeld op het thema ‘onderwijs’: hoe gaan orthodoxe scholen om met hun visie op tolerantie en seksualiteit?

Als lid van de Eerste Kamer heb ik ook Defensie in mijn pakket. Daar praten we bijvoorbeeld over hoe we de krijgsmacht in willen zetten: offensief, defensief of humanitair? Mijn keuze is primair humanitair.”

Eigen belang of gedeeld belang

“Een deel van de wereldproblematiek heeft te maken met een structureel gebrek aan compassie. Grote conflicten gaan over eigen belang, niet over gedeeld belang. Het ontbreken van compassie is ook de noemer van veel financiële problemen, zoals de bankencrisis en de eurocrisis. Of je compassie kunt aanleren? Het is een keuze: welke stappen wil ik zetten om iets voor elkaar te krijgen? Wil ik alleen m’n eigen straatje schoonvegen of wil ik dat we er met z’n allen uitkomen?

Het is niet zozeer een zaak van karakter, maar de een zal van nature over meer compassie beschikken dan de ander. Ik geloof trouwens zeker dat je je compassie eigen kunt maken. Het komt echter niet altijd vanzelf. En soms is het makkelijker om je even niet onderdeel van een groter geheel te voelen. En er zijn ook situaties waarin je beseft dat je medeverantwoordelijk bent maar niet in staat wat te doen. Compassie betekent in die zin ook strijd met jezelf.

Ik geloof in de kracht van compassie. Het is voor mij de enige manier om verder te komen. Op korte termijn hebben polarisatie en je hard opstellen misschien meer effect, maar uiteindelijk is dat een doodlopende weg.

Ik geloof er niet in dat er een moment zal komen dat we allemaal voor compassie zijn. Dat is een contrastbeeld: het zou er kunnen zijn, maar het is er niet.”

Voorbeelden

“Mijn grote voorbeeld als het gaat om compassie klinkt misschien cliché, maar dat is Nelson Mandela, met name na zijn gevangenschap, omdat hij zo zonder enige rancune scheidslijnen wist te overbruggen die hem zelf veel gekost hadden. Klassieker voorbeeld is Jezus, en daar liggen ook mijn wortels. Dichter bij huis zijn het onder meer m’n ouders. Ik ben opgegroeid in het besef dat er altijd mensen zijn die het slechter hebben dan jij en dat je daar iets voor moet doen, dat je ruimte voor hen moet maken. Het is dan niet de vraag hóe je dat doet, maar dát je het doet.”

Luiwammesen, uitvreters, oplichters en profiteurs. De camera’s registreerden graag, het waren mooie beelden. Vraag aan de man in de straat wat hij denkt over de Grieken. De zondebok was gevonden. Als die Grieken niet allemaal ambtenaar waren geweest en op hun 47e al met pensioen waren gegaan, dan was die hele Eurocrisis nooit ontstaan.

Het zat natuurlijk genuanceerder, maar daar hadden de klagers, inclusief de meeste politici, geen boodschap aan. Sterker nog, dat ‘wij’ profiteerden van de hoge rente die Griekse banken wel moesten geven op leningen, werd nooit hardop uitgesproken. Dat Nederlandse banken en bedrijven, als echte handelsnatie, in Zuid Europa vele belangen hadden, was even niet van belang.

Nu blijkt dat ‘wij’ het ook niet zo goed hebben gedaan. Ons begrotingstekort gaat volgend jaar richting de vijf procent. En dat terwijl we zelf hebben afgesproken dat drie toch echt het maximum is. Dus nu heeft de regering een probleem. Ineens blijkt die drie procent niet meer zo heilig te zijn. Blijken er duidelijke verschillen tussen Grieken en andere mediterrane uitvreters aan de ene kant en de nobele noord-europese hardwerkende redders van de economie.

Met voorloper minister de Jager zullen de regels wel even aangepast worden. De harde woorden die voor de Grieken golden, kunnen voor onszelf achterwege blijven. Oftewel iedereen is gelijk, maar wij zijn gelijker.

Benieuwd wanneer men in het buitenland reageert. Maar misschien zijn we daar wel niet belangrijk genoeg voor.

BNR

RTL.nl

Als vervolg op de avond met Bas Eickhout in november 2011 over het ontstaan van de eurocrisis gaan we nu dieper in op de structurele en fundamentele oplossingen. Wat ging er nu exact mis in de financiële sector? En wat was de rol van bètawetenschappers daarin?

lees verder

Het is gebruikelijk om de Eurocrisis te presenteren als een schuld en boeteverhaal waarin Groot-Duitsland, de landen met een handelsoverschot, als de conservatieve calvinisten worden gezien en Groot-Griekenland, de landen met een handelstekort, als het uitgavenzieke Zuid en Oost-Europees gespuis. Bij de veroordelingen aan het adres van Groot-Griekenland wordt voorbijgegaan aan het feit dat Groot-Duitsland de Groot-Griekse begrotingstekorten juist nodig heeft voor haar eigen lage begrotingstekorten!

lees verder

Groningen. De stad die mij doet denken aan de Louwersloop. Ik deed ooit eens mee aan deze estafetteloop en kwam meer dood dan levend over de finish, als voorlaatste… De ontmoeting met onze GroenLinks afdeling Groningen-stad was in die zin een verademing! De betrokkenheid bij de partij en enkele inhoudelijke thema’s was er niet minder om. Het thema Kunduz leeft ook in Groningen zeer. In dat verband heb ik geprobeerd het belang van een heldere procedure en een diepgaand debat, voorafgaand aan besluitvorming door de fractie, te onderstrepen. Mijn lijn: Eerst debatteren over zaken die raken aan onze identiteit en waarden, dan pas besluiten nemen.

Om de partij als beweging te versterken wil ik de afdelingen ondersteunen met het aangaan van verbindingen met burgers, bedrijven en instellingen. In praktische zin middels ondersteunend materiaal, maar ook door het ondersteunen van kennisdeling. Succesvolle ervaringen met netwerkbijeenkomsten, acties en campagnes kunnen sneller worden gedeeld via bijvoorbeeld sociale media. Verder wil ik aan de hand van enkele centrale thema’s, zoals de Eurocrisis, de arbeidsmarkt, de zorg en maatschappelijk verantwoord ondernemen, de discussie in de partij stimuleren en acties coördineren. Zo worden we beter zichtbaar als beweging die staat voor een duurzame, rechtvaardige en innovatieve toekomst!

Zal 2012 het jaar worden waarin Poetin alsnog van het politieke toneel in Rusland verdwijnt en dit toneel meer werkelijkheid en minder fictie gaat kennen? En zal in 2012 in Egypte de lente wel definitief doorbreken, evenals in Libië en Tunesië? Wordt Obama herkozen? En nemen de Chinezen via Weibo definitief afscheid van de tucht en orde die ‘hun’ communistische partij hen oplegt? En is eind 2012 de eurocrisis vooral een akelige herinnering, net als het kabinet van CDA, VVD en PVV?

We zijn geneigd altijd te optimistisch te zijn. Ik tenminste. Dus als ik de vragen zou vervangen door stellige overtuigingen neem ik een zware hypotheek op mijn persoonlijke gemoedsrust. En zware hypotheken zijn ongezond. Dat hebben de afgelopen jaren me wel geleerd. Konden we de toekomstverwachting maar op huurbasis aannemen en medio 2012, als het tegenvalt of juist meevalt, verkassen naar een nieuwe verwachting. In gelul schijn je niet te kunnen wonen, maar in verwachtingen is het soms goed toeven. Daar kun je aardig gesust door worden. Tot het gordijn van Actualiteit ruw open gaat en je je verwachting ziet verdwijnen als mist opgejaagd door de zon.

Maar goed, dit alles is hypothetisch en metagnomie is niet mijn ding. Op 2012 zal ik waarschijnlijk met net zo veel wrevel en teleurstelling terugkijken als 2011. Dat weet ik bijna als een wetmatigheid omdat voor 2011 zich jaren heb neergelegd die eenzelfde soort van gevoelens en gedachten achter hebben gelaten. En toch klinkt me dat ook weer te somber. Want al telt elk jaar afzonderlijk toch weer zijn dikke zware randen: decenniumgewijs voel ik me toch positief gestemd. Dat lijkt een vreemde tegenspraak. De som van de grijze delen is een soort van wit. Dat klinkt naar de geheime toverformule waar Keuringsdienst van Waren onlangs naar zocht toen ze wilde verklaren hoe uit massa’s grijs gerecycled papier stralend wit WC-papier gefabriceerd wordt. Filteren, filteren en filteren, zei de fabriek. Een stiekem afgeluisterd telefoongesprek wees uit dat dat niet alles was. Misschien dat mijn toverformule in het geheugen ligt en de wens om hoop te hebben. Daardoor kan ik me elk jaar nooit onttrekken aan teleurstelling over wat er wel en juist niet is gebeurd, terwijl over een groter tijdsvlak beschouwd ik allerlei hoopgevende ontwikkelingen zie.

Maar wie weet (zegt die hoopvolle stem in mij) breekt 2012 de Wet op de Uitgestelde Teleurstelling en zie ik over 12 maanden mooie antwoorden op al die boeiende vragen waar ik mijn blog mee begon.

Iedere ochtend wanneer ik de gordijnen openschuif zie ik hem rondlopen in zijn tuin, de Duitse buurman. Zijn hele leven - 79 jaar inmiddels - staat hij vroeg op om kippen, eenden en konijnen te voeren. Hij komt oorspronkelijk uit Silezië, is daar in 1945 als 16-jarige verdreven en via een lange zwerftocht weer met zijn familie herenigd in toenmalig Oost-Duitsland. Daar leert hij zijn vrouw kennen en samen worden ze in de jaren 60 van de vorige eeuw door West-Duitsland 'vrijgekocht'. Sinds die tijd leeft hij in ons Duitse dorpje dicht tegen de Nederlandse grens. Zijn vrouw onderhoudt met haar kromme rug de siertuin aan de voorkant en hij is verantwoordelijk voor de dieren en de moestuin. In de zomer maait hij wekelijks het gras bij zijn 97-jarige schoonmoeder, een paar straten verder. Hij leert mij veel over de natuur tijdens onze dagelijkse gesprekken. Soms gaat het over zijn vrouw. Hij vraagt zich af of hij haar nog kan geven wat ze als vrouw 'verdient'. En hij maakt zich zorgen over haar toenemende vergeetachtigheid. Een verdeeld Europa was verantwoordelijk voor zijn vele omzwervingen. Het openen van de Europese grenzen heeft geleid tot onze vriendschap. Mijn wens voor 2012 is een verenigd Europa, met of zonder eurocrisis.

Het politieke landschap wordt vaak beschreven in termen van winnaars en verliezers. Peilingen spelen daarin een centrale rol: al hun problemen ten spijt, de onderzoeken van Maurice de Hond en Synovate geven een indicatie van de populariteit van politieke partijen. Deze trends spelen vervolgens een belangrijke rol in de perceptie van het succes van de partijen. De kritiek op Cohen zou waarschijnlijk wegebben als de peilingen voor de PvdA wél gunstig zouden zijn, terwijl Roemers positieve imago natuurlijk wordt geholpen door de goede score van de SP in de peilingen.

Wie waren nu eigenlijk de winnaars en verliezers in 2011? Een vergelijking van de peilingen van eind dit jaar met die van eind 2010.

Column De Linker Wang december 2011

Hoe zal 2011 in de geschiedenisboekjes komen te staan? Waarschijnlijk komt er ruim aandacht voor de Arabische lente en evenzeer voor de eurocrisis. Misschien nog het bereiken van de mijlpaal van zeven miljard wereldbewoners. De tsunami en kernramp van Fukushima en de massamoord door de extreem-rechtse Anders Breivik zullen – bizar genoeg – op termijn voetnoten van de geschiedenis zijn.

En Occupy? De beweging die de wereld wilde veranderen, begon op 17 september als demonstratie voor het beursgebouw van Wall Street en breidde zich uit naar tientallen Amerikaanse en Europese steden. In Nederland vooral op het beursplein in Amsterdam, maar er waren ook initiatieven in vijftien andere steden.  Het is een beweging van ongenoegen. Ontevreden met de macht van banken en beurzen en de onmacht van de parlementaire democratie om tot echter oplossingen te komen. “We are the 99%”, zeggen ze, verwijzend naar de 1% die alle macht en alle geld bezit.

Occupy ademde hoop. Revolutionaire hoop. Radicaal de wereld veranderende hoop. Niet meer de oude macht van het kapitaal of de moedeloos draaiende raderen van de bureaucratie of de politiek. Alles zou anders worden. Iedereen mocht meedoen. Beslissingen werden niet langer top down genomen, maar in de general assembly waar iedereen mag meepraten en het aankomt op consensus. Toespraken werden niet elektronisch versterkt maar mond op mond doorgegeven totdat iedereen het hoorde.

Natuurlijk, ook Occupy kan nog geschiedenis schrijven, maar nu ik deze woorden schrijf, lijkt de glans er vanaf. De vreedzame demonstraties zijn op verschillende plaatsen uit de hand gelopen of doodgebloed. De hoge idealen blijken soms een dun vernisje over opportunisme, gemakzucht en luiheid. Dat is makkelijk prijsschieten voor cynici die nauwelijks geloven in een Arabische lente, laat staan een lente in het verziekte neoliberale Amerikaans-Europese systeem.

Gedeelde inspiratie

Dat is triest, want de droom van Occupy zou ons diep kunnen aanspreken. Het is de droom van het begin van de kerk, zoals we in de bijbel lezen: in de eerste gemeente hadden ze alles gemeenschappelijk en leefden ze in harmonie en gedeelde inspiratie. Het is ook de droom van het staatssocialisme geweest: ieder doet wat hij of zij kan en ontvangt wat zij of hij nodig heeft. Maar ook die dromen zijn in duigen gevallen: de oorspronkelijke christelijke gemeenschap is een instituut geworden waarin macht en regels vaak belangrijker zijn dan geestdrift en menselijkheid; het staatssocialisme kon ontaarden in een van de meest onderdrukkende en onmenselijke systemen.

Wat is dat toch, dat hoge idealen zo kunnen tegenvallen? Ik laat de cynische antwoorden even rusten net als de al te vrome – die op hun beurt vaak net zo cynisch zijn over het leven hier en nu. Waarom mislukt het steeds?

Een deel van het antwoord vinden we bij de antropoloog Victor Turner. Hij beschrijft hoe er in rituelen en andere overgangssituaties een gemeenschapsgevoel kan ontstaan dat tegen alle bestaande structuren en verhoudingen ingaat. Hoog en laag bestaan niet meer, binnen en buiten evenmin. Plotseling is er een nieuw soort gemeenschap die buiten het gewone staat en daarom inspireert, verwart, ter discussie stelt en nieuwe wegen wijst. Deze radicale gemeenschap past niet bij de gewone structuur, maar is een soort anti-structuur, anders dan alles wat we kennen.

Maar ook die nieuwe gemeenschap moet na kortere of langere tijd weer een eigen structuur krijgen en verzandt dan bijna per definitie in dat wat ze wil vermijden. Of ze valt uit elkaar. De anti-structuur is nooit van blijvende aard. Het is een kritiek op de bestaande structuren, maar kan zelf alleen maar bestaan als reactie, niet als volwaardig alternatief. De kerk begon als anti-structuur, maar werd na verloop van tijd zelf deel van de elite. Het socialisme begon als anti-structuur en werd een machtssysteem. Occupy was een anti-structuur en lijkt uiteen te vallen in anarchie.

Verandering

Is het daarmee een dode mus? Een mooi idee dat weer tegenvalt? Een vluchtig teken van hoop waarna we terugvallen in de teleurstelling en het cynisme? Wat mij betreft niet. Er zit een wezenlijke drang tot verandering in de hele beweging en dat is tegelijk een aanklacht tegen het systeem dat nu de wereld bepaalt. Een aanklacht tegen banken, beurzen en regeringen die steeds maar denken dat ze de wereld kunnen redden door in hetzelfde spoor verder te gaan.

Die aanklacht geeft hoop en roept op om in elk geval kleine stappen in de goede richting te zetten. Dat wil niet zeggen dat het alternatief ook direct helder is. Occupy is een spiegel voor een vastlopende wereld, geen blauwdruk voor hoe het wel zou moeten. Wat dat betreft, ligt het dicht bij de boodschap van Jezus. Of bij de dromen van vernieuwingsbewegingen in allerlei tradities. Radicaal. Niet autoritair. Anti-structuur. Boodschappen die alles ter discussie stellen. Maar kijk uit als je die boodschappen zelf weer tot structuur maakt. Voor je het weet, is het middel erger dan de kwaal. De boodschap van een anti-structuur – Occupy, Marx, Jezus – is een kritische vraag en aanzet tot verandering, geen totaaloplossing.

Ai! Het CPB heeft weer eens wat cijfers losgelaten. En wat blijkt? Nederland zit volop in de recessie. Het zat er natuurlijk al dik aan te komen dat het begrotingstekort de grens van 3% zou overstijgen, maar nu is het officieel. De afgelopen weken werd al druk gespeculeerd waar ons conservatieve kabinet allemaal nog meer op zal gaan bezuinigen. Welke linkse hobby zullen we nu eens onderuit schoffelen?

Als bijna vanzelfsprekend begint met deze weinig geruststellende voorspellingen ook het magische h-woord weer rond te zingen op het Binnenhof. De aftrek-die-niet-genoemd-mag-worden wordt heel langzaamaan een wat minder heilig huisje binnen de gelederen van VVD en CDA. Geert Wilders is het daar natuurlijk niet mee eens. “De PVV zal knokken als een leeuw voor de belangen van Henk en Ingrid!” Als dat echt waar was, had Geert Wilders de hypotheekrente allang afgeschaft, maar vooruit. Het behoud van laaggeschoold electoraat schrijft nu eenmaal voor dat je geen dingen roept die goed voor ze zijn. SBS6 kijkend Nederland wil naar de mond gepraat worden, het liefst met vuigheid en volume.

Toch wordt de kans dat het kabinet zich aan beperking van de hypotheekaftrek gaat wagen (of branden) sluimerend groter. Jan Kees de Jager gaf te kennen dat hij liever ging hervormen dan bezuinigen, en Maxime Verhagen sprak uit dat wat hem betreft ook in heilige huisjes de dakkapel kan gaan lekken. Binnen de VVD wordt minder luid gespeculeerd over aanpassing van de aftrek, maar ook daar zijn prominente en minder prominente leden aanwezig die beginnen te twijfelen aan de houdbaarheid van de regeling.

Terecht overigens,  die hele hypotheekrenteaftrek kost Nederland klauwen met geld – jaarlijks zo’n twaalf miljard euro. We zijn niet voor niets de enige met zo’n belachelijke, belastinggeld slurpende regeling. Over verkwisting van de centjes van Henk en Ingrid gesproken! Het hele doel van de aftrek – starters op weg helpen met de koop van hun eerste huis – wordt allang niet meer bereikt. Starterwoningen zijn door de regeling de afgelopen decennia alleen maar duurder geworden. De huizenmarkt zit hartstikke op slot, en dat is mede dánkzij de hypotheekrenteaftrek.

Of het nu de hypotheekrenteaftrek wordt, ontwikkelingssamenwerking, of een andere ‘ombuiging’, het kabinet moet in februari met maatregelen komen. Implodeert het kabinet met gierende ruzies over ontwikkelingshulp tussen Geert en de CDA-dissidenten? Laat Geert Wilders na een hoop gebrul zijn marionettenkabinet toch weer gewoon zitten? Zal de PvdA daarvoor haar slappe knieën weer lenen door het kabinet aan een meerderheid te helpen? Of trekt een van de regeringspartijen de spreekwoordelijke stekker eruit? Het jaar 2012 wordt vast een prachtig politiek jaar. En dat magische h-woord? De afschaffing daarvan is enkel een kwestie van tijd…

De grote belangstelling voor boeken over "het brein" heeft alles te maken met de trits van crises waar we middenin zitten: de klimaatcrisis, de energiecrisis, de kredietcrisis, de eurocrisis, de landencrisis.

We komen tot het besef dat de huidige economische modellen niet meer voldoen in een snelle, innoverende maar complexe wereld. Deze modellen zijn gebaseerd op groei, efficiency, massa en rendement. Ze stammen uit een (industrieel) tijdperk toen omstandigheden niet zo snel veranderden en hulpbronnen in overvloed aanwezig waren. Vandaar dat essentiële zaken als het uitputten van de aarde en luchtvervuiling nauwelijks een rol spelen in deze modellen. Het draait er enkel om welvaart en dat kan tot gevolg hebben dat een lekkende olietanker in de Golf van Mexico een ramp is voor het milieu maar goed is voor het bruto nationaal product (BNP) van dat land. Het besef dat economie meer is dan welvaart en dat het welzijn van mensen ook een prominente rol mag spelen dringt maar langzaam door. Het gaat dan als het ware niet alleen om het BNP maar ook om het BNG, het bruto nationaal geluk. Niet langer draait de economie alleen om de rationele kant van de mens die streeft naar winstmaximalisatie maar gaat het ook om de emotionele kant en winstoptimalisatie. De "homo economicus" van Plato en de "ik denk dus ik besta" gedachte van Descartes vormen slechts een deel van de economische werkelijkheid.

Pas sinds begin van deze eeuw wordt in de economie meer rekening gehouden met de gevoelsmatige kant van de mens. In 2002 wonnen Kahneman en Tverski de Nobelprijs voor de economie voor hun onderzoek naar intuïtieve besluitvorming. Vooroordelen en emoties spelen een grote rol in de besluitvorming. Daarom moet niet langer de wiskunde met zijn modellen basis zijn voor de economie, maar de psychologie. Freud, met zijn "irrationele drijfveren" en Keynes met zijn "animal spirits" hadden het nog niet zo slecht gezien. Mensen zoeken resultaten die goed genoeg zijn en dat hoeven niet altijd financieel optimale resultaten te zijn.

De opkomst van het denken van de mens als gevoelig wezen in de economie is tevens de tijd van de opkomst van de ICT. Bij uitstek een technisch en wiskundig kader maar dat wel wordt ingezet voor personalisatie en om maatwerk te leveren, waarbij ieder mens zich kan onderscheiden. Dit heeft geleid tot een kennissamenleving en een bijbehorende kenniseconomie. Bij deze economie passen fijnmaziger modellen omdat niet iedereen over een kam kan worden geschoren. Ieder beweegt vanuit een eigen unieke ruimte en maakt van daaruit keuzes. Het maakt dan nieuwsgierig naar door welke prikkels deze "homo emotico" zich laat beïnvloeden en door welke juist niet. En dan is inzicht in de diepere drijfveren, waarom maakt iemand een keuze, relevanter dan de keuze zelf.

Op vrijdag 4 november is Bas Eickhout naar het landelijke bureau gekomen om daar een twintigtal geïnteresseerden een heldere uitleg te geven over de complexiteit en de moeilijke keuzes die betrokken zijn bij de huidige Eurocrisis.

lees verder

Afgelopen weken is er een duidelijke trend merkbaar in Nederland, of beter gezegd in het beleid van het kabinet bestaande uit VVD en CDA.

De nieuwe natuurwet van staatssecretaris Bleker die volgens veel natuurorganisaties juist een aantasting van de natuur is in plaats van een verrijking van de natuur, dan blijkt dat er maar één volksvertegenwoordiger (Bas Eickhout, GroenLinks) uit Nederland naar de klimaattop in Durban gaat en dan werd vandaag bekend gemaakt dat er vanaf 1 september 2012 op 60% van de snelwegen 130 km/uur gereden mag worden en de snelheid bij 4 grote steden van 80 km/uur naar 100 km/uur verhoogd gaat worden.

Je zou bijna denken dat tijdens het ministerraad de volgende zin wekelijks uitgesproken wordt:

"Ohja, we hebben ook nog natuur in Nederland! Hè, vervelend!"

Want wat moeten we toch met die natuur en waarom zouden we ons druk maken over het klimaat als we al onze handen vol hebben aan de eurocrisis en de financiële crisis.

Daarnaast wil dit kabinet des te meer de Nederlandse bevolking te vriend houden, althans dat denken ze.

Getuige een quote van minister Schultz op nu.nl:

"Je bent sneller op de plek van bestemming en het sluit ook beter aan bij de beleving van de weggebruiker."

Daarbij wordt geheel voorbij gegaan aan het effect van milieu, gezondheid en brandstofverbruik!

Gaat het kabinet binnenkort belasting heffen op mensen die van natuur genieten? En mensen die niks van natuur moeten hebben juist een belastingvoordeel geven? Je zou het bijna gaan denken, gezien de nieuwe wetten en maatregelen!

In Revolutie met Recht neemt Roger Cox een behoorlijke uitgebreide aanloop om te betogen dat de rechterlijke macht ons laatst overgebleven redmiddel is om te zorgen dat maatregelen tegen klimaatverandering genomen gaan worden. De vraag die mij bekruipt na het lezen van het boek is waarom je zoveel tijd (5 jaar) steekt in het schrijven van een boek, als je in die tijd ook de gewenste rechterlijke uitspraak had kunnen krijgen? Buiten dat zitten er nog wat zaken in het boek waar ik me niet in kan vinden, maar eerst kort de inhoud.

Deel 1: Energie en oliekrimp

In het eerste deel van het boek gaat Cox uitgebreid in op de manieren waarop onze maatschappij van olie afhankelijk is en de wijze waarop oliemaatschappijen de afgelopen anderhalve eeuw gesteund zijn door de overheid. En passant komt ook de macht van de financiële sector voorbij, de voedselcrisis (eigenlijk vooral ook een oliecrisis in de ogen van Cox) en de ontaarding van grote multinationals.

Op basis van de theorieën van peak oil betoogt Roger Cox dat het einde van goedkope energie voorbij is en dat dat ingrijpende gevolgen gaat hebben voor de Westerse samenlevingen. Voor een groot deel van onze welvaart zijn we tenslotte afhankelijk van goedkope olie. Of het nu gaat om goedkoop transport van voedsel dat van over de hele wereld hier naar toe wordt gesleept of om de verwarming van ons huis. Cox voorspelt dan ook dat energiearmoede een groeiend probleem gaat worden, een standpunt dat onder andere Hans Verbeek ook regelmatig uitdraagt op zijn weblog. Energie armoede is een probleem dat in Nederland nog maar weinig aandacht krijgt in de media, al zijn er wel woningbouwcorporaties en gemeenten die inzien dat veel van het armoedebeleid en welzijnswerk zinloos is als de stijgende energierekening niet wordt ingedamd.

Cox rekent ook voor dat investeringen in duurzame energie slechts beperkt soelaas zullen bieden. Deze investeringen vergen tenslotte geld, wat de teruggang in eerste instantie enkel verergert. Alle Europese landen zijn al fors aan het bezuinigingen geslagen om de gevolgen van de bankencrisis uit 2008 te bestrijden. Extra uitgaven voor duurzame energie zullen een nog grotere bezuiniging op andere gebieden vergen.

Deel 2: Klimaatverandering als stresstest

In klimaatverandering als stresstest gaat Cox in op de stijgende kosten van energie. Vooral beredeneert vanuit peak oil betoogt hij dat het tijd wordt om werk te gaan maken van emissieloze energieopwekking, kortere distributielijnen en andere brandstoffen dan olie voor transport.

Cox beschrijft ook hoe de zekerheden die het IPCC koppelt aan door de mens veroorzaakte klimaatverandering zich verhouden tot jurisprudentie in eerdere zaken over milieu- en gezondheidsproblemen. Hij gaat met name in op asbest, waarvan het effect op de menselijke gezondheid nog niet onomstotelijk vast stond op het moment dat de rechter van mening was dat bedrijven aansprakelijk waren voor ontstane gezondheidsschade.

Terecht betoogt Cox in dit deel van het boek ook dat veel markten zich in het verleden enkel hebben kunnen ontwikkelen door sturing van de overheid. Het huidige paradigma binnen de overheid met haar focus op privatiseren, dereguleren en liberaliseren lijkt daar blind voor. Zoals ook de bestaande ondersteuningsmaatregelen voor fossiele energiewinning niet meer als subsidie herkend worden.

Deel 3: Het falen van de democratie

In het derde deel beschrijft Cox hoe de invloed van lobbyisten, media en geld ervoor zorgt dat het democratisch proces niet tot het door hem gewenste eindresultaat komt. In dit deel toont zich naar mijn mening het duidelijkst de beperking van simplificerende theorieën. Want aan de ene kant ben ik een consument die niet in staat zou zijn om te kiezen voor duurzaam. Want geld kan niet van de een op de andere dag weg van je huidige bank naar een duurzame bank en Nederland kan niet in een keer massaal overstappen op duurzame energie. De reden daarvoor ligt volgens Cox in een beperkt aanbod aan duurzame banken en duurzame energie.

Deel 4: Revolutie met recht

In het laatste deel betoogt Roger Cox dat er kansen zijn om nationale overheden via het Europees Hof van Justitie te dwingen tot een stringenter klimaatbeleid. Een van de bouwstenen van zijn betoog is de uitspraak uit de VS waarin het oordeel luidde dat CO2 een vervuilende stof is, waar de EPA (het Amerikaans milieuagentschap) maatregelen tegen moet nemen.

Mijn commentaar op Revoluite met recht

Op een aantal fronten wordt ik een beetje moe van betogen als die van Roger Cox. In de eerste plaats wordt ik moedeloos van mensen die menen dat het hele complex aan uitdagingen dat er voor ons ligt terug te voeren valt op een of twee problemen. Of dat nu gaat om energie en klimaat (zoals Roger Cox doet) of om de islam (zoals de PVV doet). Naar mijn mening los je complexe problemen niet op door simplistische reducties. Zoals ik al eerder heb betoogd gaat de milieuproblematiek om veel meer dan enkel klimaatverandering en gaat de sociale problematiek waar we voor staan om veel meer dan enkel toenemende energieschaarste of stijgende energieprijzen. Uiteraard zijn er slimme beleidsmaatregelen mogelijk die ervoor zorgen dat je meerdere problemen tegelijk aanpakt. We leven tenslotte in een second best world en die vraagt om second best solutions.

Voor wat betreft de stelling van Roger Cox dat consumenten niet massaal over kunnen stappen op duurzame banken en/of duurzame energie denk ik dat dat er al heel wat banken zijn die sinds 2007 hebben ontdekt dat een bankrun nog nooit zo makkelijk is geweest als nu. Een paar klikken met je muis en je geld staat bij een andere bank. Voor andere banken is dat gemak een groot probleem. Konden ze vroeger nog zien dat er een bankrun plaatsvond (rijen bij de concurrent) nu gebeurt het grotendeels onzichtbaar. Zodra een bankrun of bankencrisis in de lucht hangt droogt de interbancaire markt dus pijlsnel op en kunnen banken enkel nog bij de Europese Centrale Bank terecht.

Wat duurzame energie betreft heb ik nog niet gehoord dat er energiebedrijven zijn die wachtlijsten hanteren voor nieuwe klanten. Mocht dat wel zo zijn dan hebben Nederlanders met een eigen huis nog de mogelijkheid om zelf duurzame energie op te gaan wekken. Voor zover ik weet hanteren installateurs nog geen quota of wachtlijsten als je zonnepanelen of urban windmolens besteld. Mocht je bang zijn dat zonnepanelen duurder zijn dan je huidige elektriciteitsrekening, dan zijn er inmiddels zelfs installateurs die daar een oplossing voor aanbieden.

Klimaatbeleid via de rechtbank

Het is naar mijn mening de vraag of het betoog van Roger Cox in de praktijk stand houdt voor een rechter. De Europese Unie en de Europese lidstaten nemen maatregelen om CO2 emissies te reduceren en de effecten van klimaatverandering tegen te gaan. Een rechtszaak binnen de EU zal dus anders dan in de VS gaan over de vraag of het gevoerde beleid effectief is. Het antwoord daarop zal denk ik minder zwart wit zijn dan we vanuit Nederlands perspectief denken.

Wanneer we kijken naar het streven naar een emissieloze energievoorziening dan zijn er landen die een uitermate effectief beleid hebben. Landen als Denemarken, Duitsland, Spanje en Zweden halen hun elektriciteit voor een groot deel uit hernieuwbare en emissieloze bronnen. Nederland bungelt samen met Groot Brittannië en Malta al jaren in de staart van de lijst, alle inspanningen rond energietransitie MEP, SDE en SDE+ ten spijt. Ik vraag me af waarom je de Europese rechter nodig hebt om daar een eind aan te maken.

Cox lijkt ook te geloven dat de Europese rechter als een held en verlosser zal worden binnengehaald. Dat een uitspraak te faveure van een stringenter klimaatbeleid zal leiden tot een hernieuwd geloof in de Europese instituties, lokale democratie en een kleinere afstand tussen politiek en burger. Ik waag dat te betwijfelen. Zoals Cox zelf ook betoogd leiden forsere inspanningen voor het omschakelen naar hernieuwbare en emissieloze energievormen tot forse investeringen nu, waardoor bezuinigingen op andere terreinen en vervroegde afschrijvingen op bestaande installaties nodig worden. Zowel de bezuinigingen als de vervroegde afschrijvingen zullen de nodige pijn geven bij burgers, maar ook bij banken en pensioenfondsen die de waarde van hun investeringen zien teruglopen. Juist op een moment dat hun reserves toch al fors onder druk staan.

Het is naar mijn mening ook zeer de vraag of de kloof tussen burger en overheid kleiner wordt als de democratie onder curatele van de rechtbank wordt geplaatst, zoals Roger Cox terloops voorstelt. Naar zijn mening is klimaatverandering urgent genoeg om dat te doen. Daarmee voegt Cox klimaatverandering in het rijtje bankencrisis en eurocrisis, waarvoor hetzelfde wordt beweert door banken en beleggers. In mijn ogen geen aanbeveling. Bovendien is de PVV een van de partijen die het hardnekkigst tegen het voeren van milieubeleid is. Dat is nu ook net de partij die tijdens het proces tegen Wilders zeer effectief is gebleken in het in twijfel trekken van de onpartijdigheid van de rechterlijke macht. Een uitspraak pro klimaatbeleid gaat PVV stemmers echt niet overtuigen van het nut van Europa of de onpartijdigheid van de rechterlijke macht.

Meer dan 50 wethouders, burgemeesters en gedeputeerden lieten deze week weten dat een doorbraak in de regelgeving van de energiebelasting noodzakelijk is om grootschalige uitrol van duurzame energie regionaal en lokaal mogelijk te maken. Maandag 21 november spreekt de 2de kamer hierover.

Al eerder schreef ik het: de energiebelasting vormt dé rem op doorbraak van lokale opwekking van duurzame energie op lokaal en regionaal vlak. Bij ons staat LochemEnergie zich zowat te verkrampen in de startblokken met Megawatts aan ruimte om onmiddellijk uit te rollen. Terwijl grote bedrijven geen cent betalen aan energiebelasting een een groot lokaal initiatief nog steeds kansloos. Innovatie, sociale verdienmodellen, versterking van werkgelegenheid, duurzaamheid… het zijn allemaal zaken die op de plank blijven liggen als de doorbraak er niet komt. En dat terwijl de Eurocrisis als een sombere deken over ons heen gaat liggen en de regio’s krimpen. Zou dit kabinet nu eindelijk een keer inzien dat de economische crisis ook een systeemcrisis is. We hebben, in de regio’s een enorm potentieel. Neem daarom belemmeringen voor duurzame ontwikkeling weg.

In de put praten

Terwijl we de economie een buiklanding zien maken zie je lokaal en regionaal initiatieven die willen opstijgen. Het zijn andere initiatieven dan de lege hulsen die ons systeem zo kwetsbaar maken. Het zijn degelijke structuren voor duurzame energieopwekking, voor verwerking van biomassa, versterking biodiversiteit in samenhang met natuur, voor coöperatieve zorginstellingen, dorpshuizen als ondernemingscentra, thematische werkplekken voor ZZP-ers en ga zo maar door. Het lijkt of dit kabinet niet wil luisteren en ons alleen maar verder het dal in trapt. Want waar innovatie- en sociale kracht zit… vinden we CDA en VVD landelijk nog niet aan onze kant.

Plattelandsparlement

Op 12 november vond het Plattelandsparlement plaats. Ruim 300 deelnemers discussieerden met elkaar in de 2de kamer. Opvallend dat bij het slotdebat de CDA vertegenwoordigers van de 2de kamer goed aangeschoven waren. Natuurlijk, het CDA is een partij van de regio’s, dit is hun klassieke achterban. Opvallend dat die kamerleden de oproep van het Plattelandsparlement om de energiebelasting voor cooperatieve verenigingen op ‘nul’ te zetten negeerden. Nog steeds begrepen ze niet dat een duurzame economie haar wortels heeft in klei en zand van onze samenleving en niet in de vluchtige durfinvesteerders waartoe onze nationale en internationale banken verworden zijn.

Behandeling begroting ELI

Maandag de 21ste november staat de begroting Economische Zaken, Landbouw en Innovatie op de rol in de Tweede Kamer. Een herkansing voor de parlementsleden en uit betrouwbare bron heb ik vernomen dat die kans gegrepen gaat worden. Met meer dan 50 bestuurders, van SGP tot SP, roepen we de kamer op, en vooral onze collega’s van CDA en VVD, om die doorbraak te realiseren die voor onze duurzame economie zo wezenlijk is.

Voor meer informatie: www.klimaatverbond.nl   

Eurocrisis? Druk meer euro’s?

Ik heb niet vaak zo’n lange inleiding nodig om mijn stukjes te rechtvaardigen. En tot nu toe dacht ik dat ik me beter buiten de discussie over de eurocrisis kon houden. Daar zijn al te veel echte geleerden mee bezig. Maar één puntje zette me toch aan het denken. Iets waar je tot nu toe weinig over hoort, maar misschien is het een echt onbespreekbaar heilig huisje?
Ik heb wel eens geschreven dat als voor moeilijke vraagstukken eenvoudige oplossingen worden gegeven, dat die oplossingen meestal fout zijn. Waarschijnlijk is het volgende macro-economisch gezien ‘vloeken in de kerk’ en misschien moet ik nu stoppen met schrijven want dat gezegde zal ook hier wel opgeld doen? Ik weet niet welke ellende hiermee zal ontstaan, maar het kan ook veel problemen verminderen. Dus lijkt me deze oplossing het overdenken waard.

Er is blijkbaar ontzettend veel geld beschikbaar, getuige de lage rente die maar hoeft te worden betaald als men kredietwaardig is. En er is door banken en pensioenfondsen enorm veel geld dat ze niet direct nodig hebben belegd in Zuid-Europa. Het beschikbare geld is blijkbaar niet goed verdeeld. De meeste landen hebben zeer forse staatsschulden en overheidstekorten. Zij moeten daarom sterk tot draconisch bezuinigen. De toch al kwetsbare economie dreigt een nieuwe dreun te krijgen. Het zijn politieke keuzes die deze bezuinigingen in belangrijke mate ten laste laten komen van gewone en vooral ook kwetsbare burgers. Het verhogen van belastingen en het korten op de hypotheekrenteaftrek zouden leiden tot een gelijkmatigere verdeling van de lasten?

Maar wat gebeurt er als er 1.000 of 1.500 miljard euro wordt bijgemaakt? En wordt verdeeld tussen de eurolanden. Om te voorkomen dat dit een beloning is voor slecht gedrag en om niet het ene land sterk te bevoordelen boven het ander, moeten die miljarden wel gelijkmatig worden verdeeld over de eurolanden. Een verdeelsleutel kan het bruto nationaal product zijn.
De landen die het meeste gebukt gaan onder hun schulden, kunnen hun deel besteden om hun schuldenlast te verlichten. Het zou de druk op hun begroting verminderen en dus zijn minder bezuinigingen noodzakelijk. En passant wordt de positie van een aantal banken en pensioenfondsen verlicht als die landen een deel van hun schulden aflossen door de staatsobligaties terug te kopen. Maar ook Nederland hoeft hiermee minder te bezuinigen. En de echt rijke landen hebben zelfs extra geld voor het versterken van de economie, kunnen meer milieumaatregelen nemen of een minimumloon instellen (Duitsland). Voordat de euro er was, deden landen zoals Italië en Spanje wel eens iets vergelijkbaars. De lire en de peseta werden gedevalueerd (totdat ze nog maar een paar cent waard waren).

Al die nieuwe euro’s worden in de geldmarkt gepompt. Als je meer euro’s hebt, dan worden die minder waard. De munt wordt minder ‘sterk’. Maar misschien moeten de centrale banken en de regeringen een sterke euro wel minder belangrijk vinden. Devaluatie van de euro is niet zo’n probleem in de interne markt en die is economische veruit het belangrijkst. Het heeft vooral gevolgen voor de wereldhandel, want bijvoorbeeld de dollar wordt hierdoor duurder. Maar hebben de Verenigde Staten van Amerika niet hetzelfde gedaan? Grote schulden gemaakt en daarna fors dollars bijgedrukt? Toen de euro 10 jaar geleden begon, was deze ongeveer 90 dollarcent waard. Nu schommelt de euro rond de 1,40 dollar. Amerikaanse producten en reizen naar Amerika zijn fors goedkoper geworden. Een stuk terug gaan in die waardeverhouding tussen euro en dollar moet geen onoverkomelijk probleem zijn? Japan heeft ook last van een stagnerende export en onlangs de yen gedevalueerd. Devaluatie maakt in feite de concurrentiepositie in de wereld beter en daardoor kunnen handelsoverschotten wellicht zelf toenemen. Dus laat draaien die drukpersen?

Deze injectie dient wel min of meer eenmalig te zijn. Om herhaling van weer een forse schuldencrisis te voorkomen, dient Europa daarna wel een strikt begrotingsbeleid te voeren, met voldoende sancties bij overschrijdingen. Maar de mens leert niet altijd van zijn fouten?

Dierenmishandeling door ritueel slachten, priesters die kinderen misbruiken, een dominee die oproept om kinderen te kastijden, en de Bijbel als inspiratiebron om te weigeren mensen in de echt te verbinden. Godsdienst is de bron van achterlijkheid en veel ellende. En de kerk is een autoritair dwanginstituut waar binnen dertig jaar de laatste bejaarde het licht uit doet.

Ik overdrijf nogal. Dat doe ik bewust. Ik constateer dat godsdienst en kerk volgens de heersende opinie in ons land ‘uit’ zijn en zingeving en spiritualiteit ‘in’. Kerken hebben dat deels aan zichzelf te wijten. Maar tegelijk zijn er ook kerkelijke gemeenschappen die open staan voor de zoekende mens en de moderne cultuur. Kerken die zich inzetten voor de ‘Arme kant van Nederland’ en voor vluchtelingen. Met deze benadering vallen ze alleen wat minder vaak op. Want ja, de media duiken er niet op.

Het Humanistisch Verbond – dat ondanks de ontkerkelijking overigens nauwelijks groeit – maakt reclame met een slogan ‘Gelooft u ook meer in het leven vóór de dood?’. Misschien heeft u het reclamespotje wel eens op de radio gehoord: geloven in het leven vóór de dood. Die slogan bevestigt het clichébeeld dat religieus geïnspireerde mensen zich zouden fixeren op het hiernamaals. Jammer. Het ‘geborgen zijn in Gods handen’ – om het in religieuze taal uit te drukken – ervaar ik als troostvolle gedachte en maakt me juist vrij om me te kunnen richten op het hier en nu, samen met anderen.

‘Zonder uw steun is het humanisme aan de goden overgeleverd’ was een eerdere slogan van de humanisten, die sinds 2006 gebruikt werd. Daarin bespeur ik een bijbelse grondtoon. Ook Abram wilde niet aan de goden van zijn tijd overgeleverd zijn. Hij trok vanuit ‘Oer’ naar een onbekend land. Hij luisterde naar de Stem die zijn fixaties en oude geloofsvoorstellingen openbrak. Om over dat latere verhaal van een pasgeboren kind in een voederbak maar te zwijgen. Jezus was zijn naam. Schaapsherders en allochtone wijsneuzen stelden dat dit de ‘Zoon van God’ was. Absurd natuurlijk. Volslagen belachelijk. Dát was nog eens spotten met de heersende goden van die tijd!

De theologische vraag of Jezus goddelijk is, vind ik niet zo interessant. Ik zou het willen omdraaien: iemand die ter wereld komt als vluchtelingenkind, die tijdens zijn leven voortdurend bezig is mensen te bevrijden van angst en ziekte, en die tenslotte onschuldig ter dood wordt gebracht… zo’n persoon verdient het om je diep voor te buigen en om God – de Levende – te zijn. Buig niet voor keizers,  koningen en andere machthebbers, maar laten we knielen voor wat kwetsbaar is.

Met mensen, kerken en hun goden valt eindeloos te spotten. Soms is dat spotten terecht en soms onterecht. Soms is dat spotten relevant en soms is het gewoon kinderachtig en flauw. Maar ik zou zeggen: als je machtigen en schijnheiligen bespot, doe het dan vooral bijbels geïnspireerd. Want de Bijbel biedt ons met Abraham, Jezus en al die andere figuren religie- en maatschappijkritiek van de bovenste plank. De Bijbel als bron van religiekritiek. Dat is een merkwaardige paradox. Zo’n inzicht zet ons misschien ook even op een ander been.

Niet religie zelf is het verdedigen waard, maar wel datgene waar religie op haar betere momenten naar verwijst: de liefdevolle werkelijkheid die ons kennen en weten te boven gaat. Een werkelijkheid die niemand kan claimen. Sommigen noemen het God, anderen Humaniteit, het Mysterie of het Ultieme. Laten we het er op houden dat niemand het in zijn broekzak kan stoppen. Wel kunnen mensen het samen benaderen, vieren en beleven.

Ruim elf jaar geleden werd ik actief binnen De Linker Wang, het platform voor religie en politiek, verbonden met GroenLinks. Volgens sommigen is De Linker Wang een christelijke enclave binnen GroenLinks. Maar je zou De Linker Wang misschien beter een groen en progressief baken binnen christelijk en religieus Nederland kunnen noemen. Zo ben ik dat zelf tenminste steeds sterker gaan zien. We hoeven als Linker Wang geen heidenen te bekeren, maar misschien juist eerder gelovigen. En u weet het: heidenen bekeren is weliswaar een christelijk karwei, maar christenen bekeren, dat is pas een heidens karwei! Dat vrede, gerechtigheid, duurzaamheid en compassie leidende waarden moeten zijn in de politiek, dat is beslist niet voor elke kerkganger en voor elke CDA-politicus altijd even vanzelfsprekend.

GroenLinks moet meer oog krijgen voor de positieve rol van religie. Artikelen van deze strekking schreef ik in dagblad Trouw. Vorig jaar nog. En vooral Femke Halsema nam ik op de korrel. Daar heb ik geen spijt van, want religie heeft vooral sinds 2001 – na de aanslag op de Twin Towers en de moord op Theo van Gogh – een negatieve bijsmaak gekregen. Dat vraagt om nuance. Maar als progressief gelovige heb ik ook de taak om kritisch te zijn op godsdienst en religieuze instituten. Want het is allemaal mensenwerk, gaat om macht, en werkt niet zelden behoudend.

Ik heb geleerd dat het positieve en het negatieve van religie als maatschappelijk fenomeen allebei aan de orde zijn in de wereld. In de progressieve kringen waarin ik me begeef is het een hele opgave om die genuanceerde gedachte tussen de oren te krijgen. Religie kan onderdrukken, maar ook bevrijden. Religie kan behoudend zijn, maar ook vernieuwend en opbouwend. Denk aan al die scholen, ziekenhuizen en zorginstellingen in Nederland die vanuit religieuze inspiratie zijn opgezet. Denk aan diaconaal werk en ontwikkelingswerk.

Veel links en liberaal georiënteerde mensen beschouwen religie uiteindelijk toch als de bron van alle kwaad. Berichten in de media over autoritaire bisschoppen en seksueel geweld in de Rooms Katholieke Kerk en over de ouderwetse moraal van de SGP, bevestigen mensen in hun comfortabele secularistische wereldbeeld.

Niet religie, maar vrijheid is voor mij het doel. Geen goedkope vrijheid, ook geen louter economische vrijheid – denk aan de VVD – en al helemaal geen eng nationalistische vrijheid -denk aan de PVV. Nee, ik zoek naar de mondiale vrijheid voor alle mensen en alles wat leeft. Een vrijheid die duur betaald wordt en pas in de erkenning van wederzijdse afhankelijkheid gerealiseerd kan worden.

Die vrijheid kunnen we bereiken door vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping na te streven. In de jaren tachtig klonk deze trits expliciet in de grote Nederlandse kerken. Het ‘conciliair proces’ heette dat. En de urgentie van vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping is sindsdien alleen maar groter geworden. Denk aan de eurocrisis, de klimaatcrisis, de energiecrisis, aan wapenhandel en aan oorlogen die continue op meerdere plekken op aarde worden uitgevochten.

Ook ‘compassie’ vind ik een waardevol begrip. Compassie heeft extra aandacht gekregen door de activiteiten van de Britse godsdienstwetenschapper Karen Armstrong. In 2009 lanceerde zij het ‘Charter for Compassion’. We weten het, of we kunnen het weten: de kern van alle religies is hetzelfde: liefhebben en recht doen. De Gouden Regel van rabbijn Hillel ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet’, is in varianten terug te vinden in christendom, judaisme, islam, hindoeisme en boedhisme. Tegen polarisatie, tegen fundamentalistisch geweld in de godsdiensten, tegen cynisme en apathie. Compassie is kortom een belangrijk sleutelwoord.

Christenen en andere religieus geïnspireerde mensen moeten niet in de valkuil trappen om religieverdedigers te worden. Ik herken die valkuil. Natuurlijk verdient godsdienst een genuanceerde benadering en vragen bepaalde clichés om bijstelling. Een seculiere meerderehied mag niet op alle terreinen van het leven dwingend zijn moraal opleggen aan minderheden. Maar het gaat uiteindelijk om datgene waar religieuze inspiratie naar verwijst: naar vrede, gerechtigheid, duurzaamheid en compassie. Dat zijn waarden en idealen die het verdedigen waard zijn. Daar kunnen zowel religie als religiekritiek ons behulpzaam bij zijn.

De stellingen en posities die we in Nederland relatief snel betrekken vóór of tegen godsdienst met alle clichés en vooroordelen van dien, dat heeft een historische achtergrond. Die ligt mijns inziens voor een belangrijk deel bij de verzuiling en bij de ‘antithese’ die Abraham Kuyper in de negentiende eeuw aanbracht: de scheiding tussen gelovigen en ongelovigen. ‘In het isolement ligt onze kracht’ was het motto van de gereformeerden. Dat legde de basis voor de verzuiling. Het inspireerde katholieken om zich in een eigen zuil te organiseren waarop ook de socialisten volgden.

Bij de verzuiling ligt ook de oorsprong van partijvorming op godsdienstige grondslag, de confessionele partijvorming, een fenomeen dat in Groot Brittannië en de Verenigde Staten niet bestaat maar zo kenmerkend is voor Nederland. Of moet ik zeggen: kenmerkend wás voor Nederland? CDA, ChristenUnie en SGP hebben als confessionele partijen samen nog maar 28 van de 150 zetels.

CDA, ChristenUnie en SGP zijn de belangenbehartigers van religie geworden en de andere niet-confesionele partijen staan daar – zo lijkt het althans – vaak lijnrecht tegenover. Je ziet dan patstellingen ontstaan zoals bleek bij de recente discussies in de Tweede Kamer over ritueel slachten en de zogeheten weigerambtenaren. De confessionele partijen fixeren zich op het verdedigen van religie en de andere partijen lijken hun best te doen elkaar te overtreffen in het aan de kaak stellen van verderfelijke religieuze praktijken.

Als christelijk geïnspireerde en oecumenisch georiënteerde Groenlinkser voel ik me bij geen van beide kampen echt thuis. Voor mij tellen godsdienstvrijheid, de rechten voor minderheden en ook het positieve aspect van religie. Maar voor mij telt ook respectvolle omgang met dieren en de redelijke eis aan overheidsdienaren om de wet uit te voeren en geen onderscheid te maken tussen mensen op basis van hun seksuele voorkeur.

Als we echt willen werken aan oplossingen moeten we van religie geen controversieel thema willen maken als doel op zichzelf. We moeten de antithese samen willen overstijgen. Het debat over religie moet geen twist worden maar een tango. Dan gaan we met elkaar het ritueel slachten niet verbieden, maar een convenant opzetten waarbij religieuze groepen, slachthuizen en dierenbeschermers met elkaar in gesprek gaan en met voorstellen komen, eventueel gevolgd door wetgeving. Dan stoppen we met het aannemen van nieuwe weigerambtenaren, en gaan we tegelijk coulant om met overheidsdienaren die al jaren naar eer en geweten hun werk doen en serieus moeite hebben met de ontstane veranderingen.

De stemming in Nederland wordt daar beter van. Religieus geïnspireerde mensen en confessionele partijen hoeven dan niet langer krampachtig religie te verdedigen. Ze kunnen al hun energie gebruiken om zich in te zetten voor datgene waar hun religie naar verwijst. Dan komen vrede, gerechtigheid, duurzaamheid en compassie in beeld. Bij de voedselbank, op de thee in de moskee, en als het moet op het Malieveld.

Dat levert onvermoede bondgenoten op: een brede oecumene van alle mensen van goede wil. Want ook ik geloof vooral in een leven vóór de dood en wil dat samen met anderen vormgeven. Zo worden godsdienst én godsdienstkritiek geen twist maar een tango, een vrolijke en uitnodigende dans op weg naar een nieuwe wereld.

Bovenstaande tekst is door mij uitgesproken tijdens een bijeenkomst van de plaatselijke Raad van Kerken in Brummen op 16 november 2011.

China en EU moeten elkaar vinden om de schuldencrisis te overkomen. Dat is de drijfveer vanuit de Europese perceptie. De Chinese drijfveer is niet duidelijk. Hierover wordt her en der wat geprojecteerd, van handelsbelangen tot mondiale status, maar de Chinese leiders houden de kaarten voor de borst. Is dat ook de wijze waarop het spel gaat?

Er is veel onbekendheid en onwennigheid tussen de beide grootmachten. Op handelsgebied mag er al veel kennis zijn vergaard over zakendoen, op politiek gebied is die kennis er nauwelijks. Wellicht kan de start van de kennisontwikkeling gedateerd worden op begin zeventiger jaren, toen Nixon en Kissinger naar China vlogen om er Mao te ontmoeten. Sindsdien is de politieke cultuur in China vermoedelijk veranderd, maar veel pijlers zullen nog gewoon staan. Weet Sarkozy daar voldoende van af, als hij dineert met president Wu om te praten over Chinees geld voor armlastig Europa? Gezien de resultaten tot dusver lijkt het erop van niet. Ook de ECB is inmiddels frequent bezoeker van het Chinese ministerie van Financiën. Zonder resultaat, tot dusver. Voor zover wij als publiek geïnformeerd worden. Die informatie is op zichzelf al weer geld waard gezien de grilligheid van de financiële markten. Elk verkeerd woord of positief gegeven heeft grote invloed.

Een spoedcursus Chinese politiek voor de EU- en ECB-leiders, inclusief de cultureel bepaalde omgangsvormen, lijkt me daarom van groot belang. Dat moet tussen alle ‘red de euro’-activiteiten door kunnen. De eurocrisis dwingt de EU-landen zo niet alleen tot meer politieke unievorming, maar ook tot een drastische heroriëntatie op de wereldpolitiek. Waarin inlevend en fijngevoelig omgaan met de Chinese politiek een essentiële vereiste is. En Europa haar vaak eenzijdige benadering (wat kun je voor ons betekenen) opzij moet zetten.

Ik ben benieuwd of de EU-leiders deze draai gaan maken en of ze een nieuwe benadering van China tot bloei weten te brengen. Dan zou na het beroemde historische keerpunt van Nixon, er veertig jaar later een EU-equivalent naast worden gezet. Wie gaat het doen? Sarkozy, Merkel of toch Van Rompuy? Wie is het meest chinees?

Njet, luidt het korte antwoord van de Nederlandse regering, nu ook DNB-president Klaas Knot nog maar eens de noodklok luidt dat de hypotheekrente-aftrek de kapitaalmarkt doet dichtslibben. Verdere argumentatie niet nodig. En dat terwijl iedereen met enig economisch verstand al heel lang weet dat het subsidiëren van de huizenmarkt een onverantwoorde bubbel aan het creëren is.

Of wacht, er is wel argumentatie. Als we stoppen met subsidiëren, zakt de huizenmarkt in. Ja, dat klopt, net zoals de subsidiekorting op de cultuur tot een sanering van die sector leidt. De enige reden om de hypotheekrente-aftrek niet te beknotten is van populistische aard: het biedt mensen een direct voordeel waar je als politicus lekker mee scoort, terwijl de grotere nadelen zich aan het zicht van het electoraat onttrekken.

(...)
Lees verder in Hypotheekrente-aftrek leidt óók tot eurocrisis (nog 143 woorden)

DE VOORUITGANG: COMPUTERGESTUURDE KERNBOMMEN

Ha, dachten wij vorig jaar; de kernbommen gaan ons land uit. Er komt een kernwapenvrij Europa. Maar een paar NAVO lidstaten, waaronder Frankrijk waren tegen. Besloten werd de rol van kernwapens te betrekken bij de ontwikkeling van een nieuwe visie op de rol van de NAVO bij verdediging en afschrikking. Dat noemen ze  de Defence and Deterence Posture Review (DDPR) en deze zal op 21 mei 2012 in Chicago door de staatshoofden worden ondertekend. Een groepje oude knarren van de NAVO, de High Level Group (HLG) moet een voorstel over de rol van kernwapens formuleren. Wie er in de HLG zitting hebben is moeilijk of niet te achterhalen. Wat ze aan formuleringen bedenken is geheim. In februari 2012 gaan ze hun ideeën bespreken met de lidstaten. Het is waarschijnlijk, dat ze vast zullen houden aan een rol voor kernwapens. Het is onwaarschijnlijk, dat de NAVO met deze procedure een prijs zal winnen voor transparantie en democratische inspraak. Behalve met de lidstaten zal de HLG ook met andere betrokkenen overleggen. Of daar behalve de wapenfabrikanten en conservatieve denktanks ook vredesorganisaties en vredeswetenschappers bij zullen horen; het is niet bekend. De definitieve tekst komt pas in Chicago tot stand, maar in het voortraject is er zo gemasseerd en gesleuteld, dat we hoogstens nog kleine wijzigingen kunnen verwachten. Honderden miljoenen burgers van NAVO landen staan bij de besluitvorming buiten spel. Van de huidige coalitie is geen kritische houding te verwachten, zelfs ondanks het feit, dat het Internationaal Gerechtshof slechts in hoogst uitzonderlijke gevallen een rol van kernwapens als mogelijk geoorloofd ziet. Het officiële standpunt van Nederland is, dat het bereid is als eerste gebruik te maken van kernwapens. Daarbij zullen zeker ongewapende burgers in grote getalen omkomen. Onze regering is bereid een oorlogsmisdaad te begaan.

Intussen zijn de oude B61 bommen van Volkel zo ver heen, dat ze vervangen moeten worden. Als deze bommen afgeworpen worden, dalen ze aan een parachute naar beneden. Het vliegtuig heeft zo de kans tijdig weg te wezen. Als het kernwapen op enige hoogte ontploft is de reikwijdte van de vernietigende kracht groter. Maak u niet ongerust. Als u dichtbij bent, bent u voordat u het weet verdampt. Het uitschakelen van een ondergrondse defensie- of regeringsbunker vraagt echter meer precisie. U vraagt en de wapenindustrie levert. De nieuwe bommen zijn digitaal en gaan computergestuurd op hun doel af. Zulke bommen hebben grotere vleugels. Dus moeten de vliegtuigen, bijvoorbeeld onze F16’s en de toekomstige JSF’s aangepaste ophangsystemen krijgen. Een kostbare zaak. De piloten moeten extra getraind worden. Ook dat kost geld. De bases moeten aangepast worden. Inmiddels wordt er al enorm bezuinigd op traditionele wapensystemen. Dat zou dus nog veel meer moeten gebeuren om door te gaan met kernwapens, die we niet meer willen hebben.

Na alle aandacht voor de Eurocrisis wordt het nu tijd aandacht te besteden aan de gevaarlijke spelletjes, die in NAVO verband gespeeld worden. Tweede Kamer wordt wakker.

Jaargang 4, Nr. 185.

 

 

Op 7 oktober bezocht een delegatie van de GroenLinks-fracties van de tweede kamer, eerste kamer en het europarlement onze provincie. Aanwezig waren Jolande Sap, Jesse Klaver, Liesbeth Tongerlo, Arjan el Fassed, Margreet de Boer en Bas Eickhout.

Voorafgaand aan het officiële werkbezoek had de B5 een extra overleg met Jesse Klaver georganiseerd om te praten over de consequenties van de Wet Werken naar Vermogen, die het Rijk wil doorvoeren. Na deze nuttige ochtend vertrok het gezelschap naar de bus, voor de start van de Provincietour. De eerste stop was op het provinciehuis in Den Bosch, waar we een gesprek hadden met duurzame ondernemers. Daarna vervolgde de tour richting de Peel, waar we onder andere de megastal-in-aanbouw van boer Pluk bezochten. Dapper van deze boer om ons te ontvangen, een bus stampvol GroenLinkers die hun verkiezingswinst in het Brabantse deels te danken heeft aan de strijd tegen de megastallen is niet het makkelijkste publiek. Het bezoek heeft ons zoals verwacht niet kunnen overtuigen. Na een omweg via het buitengebied van Deurne, waar pas echt de omvang van de intensieve veeteelt tot uitdrukking kwam, arriveerden we in Eindhoven bij de Etalage. Hier vond de slotbijeenkomst plaats met de talkshow ‘borrelen met Sap’. De Eurocrisis, Brainport, Diginotar en nog vele andere zaken passeerden de revue. Daarna was er nog gelegenheid tot napraten met onze gasten, waar we natuurlijk uitgebreid gebruik van maakten. We kijken terug op een geslaagde dag!

Nu het kabinet Rutte-Verhagen zijn eerste verjaardag viert, en rechts Nederland zijn vingers gretig aflikt bij de sobere taart, gooit Geert Wilders alvast een subtiel bommetje op. In een interview met het AD stelt hij dat het afgelopen jaar een ‘schaduw zal zijn’ ten opzichte van het komende. Hij heeft het over ‘meer beren op de weg’ dan we tot nu toe zagen. Volgens de Volkskrant van vandaag zegt Wilders bovendien dat een motie van wantrouwen niet ondenkbaar is, als er extra bezuinigingen komen met oog op de eurocrisis.

Stef Blok zit de vier jaar echter graag uit met Geert Wilders en zijn PVV. En daarna mogen er nog wel vier jaar bij, als het aan hem ligt. Hij geeft de collega’s van D66 op nu.nl nog een fijne sneer door op te tekenen dat zelfs de vrouwonvriendelijke mannenbroeders van SGP nog hervormingsgezinder zijn dan zij. Nee, hoor, dit kabinet is toch stukken beter dan Paars+ was geweest. Alle overboord gegooide liberale principes – zoals koopzondagen, hervormingen op de arbeidsmarkt en wat niet meer – vindt Stef Blok slechts onderhandelingsschade.

Ook het CDA lijkt dit kabinet nog wel even uit te willen zingen. De zogenaamde dissidenten Ferrier en Koppejan zijn al maanden zo muisstil, dat ik af en toe moet kijken of ze nog wel in de Kamer zitten. Ondanks alle stoere prietpraat van een jaar geleden, zijn ze mak en onzichtbaar. Ze zouden zich dood moeten schamen, maar draaien handig om alle journalistieke vraagstukken heen. Voila; de vertegenwoordiging van 30% tegenstemmers binnen het CDA. Die Ferrier en Koppejan, daar heb je wat aan. Wat een volksvertegenwoordigers!

Ondertussen kunnen de CDA-ministers heerlijk hun christelijke gang gaan, en zelfs de SGP nog trots maken. Marja van Bijsterveld durft deze week nota bene te zeggen dat weigerambtenaren ook een vorm van emancipatie zijn. De overheid is er dus voor iedereen, maar niet voor iedereen evenveel. Exact het betuttelende, christelijke toontje waartegen de paarse VVD (een van de architecten van het homohuwelijk) in het verzet kwam. Maar dat was toen. Nu lijkt het bijna alsof de zelfzekere houding van het CDA-smaldeel in het kabinet groeit, in plaats van krimpt, ondanks het aanhoudende gegrom en geblaf van bedrijfspitbull Wilders. Geen wonder dat het zwakke gekef van Cohen geen indruk maakt. Dat is liftmuziek in de oren van Verhagen en zijn collega’s.

De ministers van het CDA maakt het allemaal niet uit. Ze zitten na een halvering toch op het pluche. Alle hondsberoerde peilingen en stijgend intern gemor ten spijt, ze zitten er maar mooi. Geen Slangenburger die daar nu wat aan doet, het CDA zal Rutte-Verhagen niet laten vallen. Daar zorgt Maxime Verhagen, geflankeerd door Piet Hein ‘duimschroef’ Donner en Gerd ‘excuustruus’ Leers wel voor. Maxime viert zijn eigen feestje van democratie. En vandaag een stuk taart extra, want het is ook nog ’s een verjaardagsfeestje…

Een delegatie van GroenLinksers (Tweede Kamerleden, leden van het Europarlement en leden van de Statenfractie) waren gisteren in Noord-Brabant in het kader van de provinciale groene tour.

's Morgens stond het Provinciehuis op het programma, gevolgd door een rondleiding in een megastal in Noord-Brabant.

's Middags stond een politieke borrel op het programma in de Etalage in Eindhoven.

Iets na 17:00 uur kwam de bus met de delegatie GroenLinksers aan bij de Etalage en kon de politieke borrel beginnen. De politieke borrel had de toepasselijke naam: "Borrelen met Sap".

Gespreksleider van de politieke borrel was Rogier Elshout die samen met Jolande Sap en andere GroenLinksers diverse onderwerpen ter sprake liet komen.

Onder andere Bas Eickhout, Europarlementariër, Arjan el Fassed, Tweede Kamerlid, Jesse Klaver, Tweede Kamerlid en Paul Smeulders, Statenlid namen plaats aan tafel om diverse onderwerpen te bespreken.

De Eurocrisis, Brainport, Diginotar en nog vele andere zaken passeerden de revue.

Foto's: Bas Eickhout - Arjan el Fassed

Paul Smeulders, Jesse Klaver en Jolande Sap gingen ook in gesprek met de adjunct-directeur van Brainport.

Na het inhoudelijke deel was het natuurlijk ook tijd voor het informele gedeelte, de borrel!

Zoals het bij GroenLinks hoort, kon men moeilijk een einde maken aan de borrel en bleef men 'plakken'.

Veel mensen maakten dan ook gebruik om informeel bij te kunnen kletsen met bijvoorbeeld een Tweede Kamerlid.

Hopelijk volgen er nog meer van deze gezellige politieke borrels waarbij dan hopelijk de microfoon wel de zaal door zal gaan zodat men ook een interactieve discussie kan krijgen!

Nu het reces ten einde is, komt Prinsjesdag met rasse schreden dichterbij. En met Prinsjesdag de grove bezuinigingen die ons kabinet al een jaar aan het uitstellen is. En daarmee komt de volgende spagaat van het VVD/CDA/PVV kabinet in zicht.

Ik zeg de volgende spagaat, omdat Mark Rutte en Jan Kees de Jager inmiddels al een pijnlijke liesbreuk moeten hebben opgelopen van de eerste. Het hele debat over de eurocrisis van Europa zou lachwekkend zijn, als het onderwerp niet zo belangrijk was. Pro-Europees beleid wordt verkondigd als ware ons kabinet fel anti, om Geert Wilders met zijn eurohatende Henk en Ingrid de wind uit de zeilen te nemen. Met dank aan de weldenkende oppositie kan het kabinet gezond beleid uitvoeren, zij het op een nogal paradoxale toon.

De wrange grap is dat dit geluid zich waarschijnlijk de komende maanden door zal zetten wanneer de bezuinigingen behandeld worden. Mark Rutte die hele subsidiepotten en zorgregelingen omkeert en leegschudt, terwijl hij luidkeels roept dat Jan-met-de-pet er toch echt niet op achteruit mag gaan! De PVV wordt gevreesd, die heeft tenslotte een stekkertje gekregen bij de vorming van dit kabinet. En dankzij dat stekkertje en de simpele wil om tot het meest ‘rechtse’ kabinet te komen, in plaats van het meest verstandige kabinet, zit Nederland nu met beleid dat met veel lawaai versuikerd moet worden.

PVV runner-up Fleur Agema heeft de eerste duit al in het zakje gedaan. Hoewel Haagse mores voorschrijven dat er over de begroting tot Prinsjesdag niet gesproken wordt, heeft ze al voor het einde van het reces wereldkundig gemaakt dat de zorgbudgetten niet gehalveerd worden, maar – lekker links – inkomensafhankelijk gemaakt. De PVV moet immers ook om haar kiezers denken, en de overboord gegooide verkiezingbeloftes stapelen zich langzaam op. Zou Fleur voor deze ‘slip of the tongue’ normaliter stevig op haar flikker krijgen, ook deze keer zal Rutte het door de vingers zien. En als Geert Wilders tijdens het debat rond de derde dinsdag van september weer flink tekeer gaat, wordt ook dat weer weggelachen.

De veerkracht van de coalitie is te prijzen. Maar de spagaat die VVD, CDA en ook PVV al maanden volhouden om elkaar niet af te vallen, zal zo langzaamaan toch beginnen te schuren. De verschillen in ideologie op essentiële vlakken (Europa, bezuinigingen, Kunduz) worden steeds duidelijker en schrijnender. En hoe duidelijker dat wordt, hoe meer de eigen geloofwaardigheid van het kabinet in het gedrang komt. De spagaat gaat vanzelf zeer doen, als de lenigheid begint te haperen. En tja, wat niet rekt, dat scheurt.

De oppositie lijkt Mark Rutte toch een beetje zat te worden. Hoewel een ieder het er nog steeds over eens zal zijn dat hij over beduidend meer flair en soepelheid beschikt dan zijn voorganger, begint die charmante nonchalance wat aan kracht in te boeten. Misschien is de zomer van de enorme eurocrisis en het drama in Noorwegen ook niet de uitgelezen tijd om de gul glimlachende premier uit te hangen. ‘Om ons heen woedt een brand, maar we zien alleen een premier die zich vermaakt op festival Dance Valley’, aldus Bruno Braakhuis van GroenLinks. Dat Mark Rutte zich een miljard of vijftig vergist had bij het presenteren van de crisismaatregelen, heeft zijn populariteit vast ook niet geholpen…

D66 en PvdA verwijten Rutte vooral zijn ónzichtbaarheid. Zij verwachten Rutte en minister van Financiën Jan Kees de Jager deze week bij een debat te zien, gesteund door PVV, GroenLinks, ChristenUnie en SP. In dit debat zal niet alleen de crisis met al zijn consequenties en oplossingen voorbij komen, maar zal wellicht ook het leiderschap van Mark Rutte ter discussie gesteld worden. Want waarom heeft hij in de afgelopen weken niet gereageerd in de media? Had hij, als premier, het volk niet gerust moeten stellen, of op zijn minst uitleg moeten geven over de gevolgen van het hele verhaal? En had hij zich niet moeten mengen in het debat rond Anders Breivik? En hoe zit dat met die uitgestoken hand, die maar niet echt wil komen?

Dat Mark Rutte als premier aangevallen wordt, is natuurlijk prima. Elke premier wordt door de oppositie aangepakt. Zeker als die oppositie het gevoel heeft enkel geraadpleegd te worden als het de premier uitkomt. Een verschil in dit geval is wel, dat ook gedoogpartij PVV weinig vrolijk wordt van Mark Rutte, zodra het de Europese schuldencrisis betreft. Zijn de pro-Europese D66, GroenLinks en PvdA nog te porren voor steun aan de Grieken vanuit hun fatsoen, Geert Wilders toetert er vrolijk op los. “Geen cent naar dat corrupte land, we zien het nooit meer terug!” Het Limburgse accent en de verbeten, venijnige toon  moet u er zelf maar even bij denken.

Al met al staat Rutte dus een lastig debat te wachten. Hoewel de oppositie tot nu toe weinig van de grond krijgt, omdat Geert Wilders ondanks zijn giftige uitspraken een motie van wantrouwen niet zal steunen, begint de toon langzaam wat grimmiger te worden. De oppositiepartijen kunnen een keer ‘de telefoon niet opnemen’, zoals Alexander Pechtold van D66 het al verwoordde in een recent debat over de eurocrisis. En Mark Rutte kan niet eeuwig blijven weglachen dat zijn verhouding met de gedogende PVV af en toe wel erg wonderlijk is. Zijn excuus dat de minderheidsconstructie nu eenmaal betekent dat Geert Wilders alles maar kan roepen, zonder af te geven op het kabinet, begint een beetje te vervelen. Wat dat betreft zou het mij niet verbazen als de Noorse schutter nog even langs komt in het debat.

Het blijft wel de vraag hoe serieus de fatsoenlijke mensen van de oppositie zijn met hun dreigement. Misschien kunnen ze nog wat leren van de PVV. Want zolang het bij woorden blijft, en de oppositie vanuit landsbelang het kabinet aan een meerderheid blijft helpen wanneer de PVV afhaakt, zit dit kabinet er nog wel even. Geert Wilders heeft zijn positie immers ook niet gekregen door zich zo fatsoenlijk op te stellen…

Ik begrijp best dat we Griekenland niet kunnen laten vallen. Niets doen is ook geen optie en geld in deze put blijven pompen gaat ook niet werken. Maar waarom wordt de curatele optie niet besproken. Natuurlijk snap ik ook wel dat het juridisch allemaal complex in elkaar steekt maar de Grieken hebben aangetoond incompetent te zijn als het geld betreft. Continue reading →