We naderen Pasen en al ben ik niet gelovig, het is een geschikt moment om stil te staan bij het Lijden. Het is part of life en als zodanig niet een punt van dagelijkse, diepgaande aandacht. Een mens kan er gek van worden. Overzien we het actuele toneel met een jaar bloederige opstand in Syrië, een afgrijselijk busongeluk, een losgeslagen moordende militair in Afghanistan, dan is er veel stof tot reflectie. Alsof er toch een hogere macht is die het er om doet.

Lijden is het ondergaan van smart en ellende, aldus wikipedia. Je hebt het lijden van direct betrokkenen en het lijden van hen die op afstand meevoelen. In aantal is dit exponentieel, in mate van pijn is het een flauw surrogaat. We voelen de smart bij de zoveelste moordpartij door het regime van Assad, we voelen niet de echte pijn die de getroffen Syriërs ondergaan. Ons lijden is daarmee niet gediskwalificeerd. Gedeeld lijden verzacht…wordt gezegd. En beter met je gezicht naar wat er mis is staan, dan met je rug.

Soms leidt het mee-lijden tot acties. In Libië kwam de internationale gemeenschap in actie. Bij het busongeluk is er sprake van een actieve expressie van medegevoel. Al is een dag van rouw voor ons weer te lastig om in mee te gaan. Bij zo een moordende militair staan we geheel machteloos. De afstand tussen het lijden van de getroffen Afghaanse families en ons mee-lijden is onoverbrugbaar.

Ik zei al: we kunnen niet iedere dag uitgebreid met het Lijden op de wereld bezig zijn. We slaan het wel ergens op, want is er een ramp waar de afstand met de slachtoffers makkelijk en veilig is te overbruggen dan kunnen we gul zijn in onze steun. Tenzij de ramp, zoals bij de hongersnood in de Hoorn van Afrika vorig jaar, een onoplosbaar Lijden lijkt te vertegenwoordigen. Dan verliezen we de moed of de zin. Of is ons repertoire van medeleven opeens te beperkt.

Ik hanteer nu steeds de meervoudsvorm omdat het naar mijn idee om iets redelijks ongrijpbaars gaat. Hoe gingen we om met de 9/11 aanslag? En de grote terroristische aanslagen daarna in Madrid en Londen? We volgden met grote betrokkenheid de berichtgeving. Dit oogt wat karig, maar, om andere redenen dan bij de moordende militair, was ook hier het tonen van mee-lijden een onmogelijke opgave: een hulpactie, een zend-een-bloem/ of kaart-actie…het leek weinig zin te hebben. En als je het als individu zou willen: hoe regel je dat?

Ik kan me best voorstellen dat we vaker van ons willen laten horen als we geconfronteerd worden met Lijden. Niet per se met geld, wat ook niet altijd mogelijk is. Maar met een kaartje, een email, bloemen desnoods. Als een arm over de schouder, een klop op de rug. En wat zou het gemakkelijk zijn als er een organisatie was à la Amnesty die die faciliteiten biedt. Een Consolation International, die bij situaties met Lijden er voor zorgt dat je de getroffenen linksom of rechtsom een hart onder de riem kan steken. Omdat we wel willen, maar niet altijd kunnen. Het zal de hongerigen misschien niet veel zeggen, maar getroffenen van aanslagen, ongelukken en ander onheil kunnen er troost uit halen. En wie wil dat nu niet, in smartvolle en ellendige situaties troosten of getroost worden?

GroenLinks-Europarlementariër Judith Sargentini blogt over haar reis met een delegatie van het Europees Parlement naar Kenia, om de hongersnood in de Hoorn van Afrika te onderzoeken. (Lees ook: Als de regen uitblijft)

Zul je net zien, komen de politici, gaat het regenen.

We zijn vanochtend met een vliegtuigje van ECHO, de noodhulporganisatie van de Europese Unie met een tussenstop op een vliegveld aan de grens met Somalië, naar Noord-Kenia gevlogen. We zijn in Moyale, aan de grens met Kenia. Je kunt de clichés niet ontlopen. Er stonden zes witte landrovers van ontwikkelingsorganisaties de EU en de VN op ons te wachten, en de lokale bevolking zong ons toe. Liederen over koeien en kamelen.

lees verder

GroenLinks-Europarlementariër Judith Sargentini blogt over haar reis met een delegatie van het Europees Parlement naar Kenia, om de hongersnood in de Hoorn van Afrika te onderzoeken.

Wat is U5MR? Ik lees me in over de hongersnood in de Hoorn van Afrika. Ik ben in Kenia met een delegatie van het Europees Parlement. We gaan naar het noorden, naar Moyale, op de grens met Ethiopië. Het is er droog, en voor het tweede achtereenvolgende jaar heeft het er niet of onvoldoende geregend. De bewoners, nomadische veehouders, krijgen voedselhulp. Hoe werkt dat? En kunnen zij op de lange termijn hier wel blijven boeren?

lees verder

Eerder deze week las ik ergens diep in de krant dat sinds november vorig jaar meer dan dertigduizend kinderen zijn overleden aan de gevolgen van de hongersnood die de Hoorn van Afrika teistert. Der – tig – dui – zend.

Tien jaar geléden markeerde de wereld een breuklijn. Althans, wij markeerden met z’n allen een breuklijn. ‘Niets anders dan onze projectie op een schokkend voorval,’ aldus historicus Herman von der Dunk. ‘Als we maar vaak genoeg herhalen dat we tot 11 september 2001 in een oude wereld leefden en sindsdien in een nieuwe, wordt het langzaam maar zeker waar.’ Volgens Bert Wagendorp zouden we vandaag naast 9/11 ook tien jaar krankzinnigheid moeten herdenken. De krankzinnigheid van de War on Terror met 224 duizend directe slachtoffers, 365 duizend gewonden en 7,8 miljoen vluchtelingen. Totale kosten liggen tussen de 3.700 en 4.400 miljard dollar. ‘Met een intelligentere aanpak en pak ‘m beet 2.000 miljard dollar had er toch meer succes geboekt kunnen worden.’

Je kan 9/11 niet vergelijken met de honger in de Hoorn van Afrika. Het zou een krankzinnige vergelijking kunnen zijn. Maar stel je nou voor wanneer we en masse besluiten dat we de honger in de Hoorn van Afrika beschouwen als breuklijn en we over tien jaar tegen elkaar zeggen: ’Ja, tot de honger in de Hoorn van Afrika leefden we in de oude wereld en daarna…’ En als we dat maar vaak genoeg zouden herhalen, op alle niveaus… wordt het misschien wel waar. Ik help het Aden Salaad hopen.

In Afrika sterven dagelijks tienduizenden mensen door honger en ondervoeding. Dat weerhoudt de durfkapitalisten van de hedgefondsen er niet van om er grote gebieden landbouwgrond op te kopen voor de verbouwing van biobrandstoffen, ten koste van de lokale voedselvoorziening.