Met verbazing kijk ik naar de strijd tussen de kandidaat- lijsttrekkers van het CDA. Toen de PvdA onlangs een strijd voerde voor de nieuwe partijleider zat er meer spanning in de discussies en ging het, naast leiderschapsstijl, ook over de richting: meer klassiek links of een links-liberale middenkoers. Bij het CDA zit er ook wel [...]

Zeg maar hallo tegen mijn nieuwe huis, wat een gaaf concept van Timon Sager, een Zwitserse ontwerper van voertuigen. Wellicht geïnspireerd door de Disney's Pixar film Up heeft hij een vliegend huis ontworpen, Wolke7:



Mooi toch, zo'n ontwerp? Ik zit hier al lekker weg te dromen over hoe makkelijk je vakantie wel niet kan zijn. Zal niet zo snel gaan, maar sneller dan een auto moet wel haalbaar zijn. Je vliegt immers in een rechte lijn, over de bergen of files heen, makkelijk. Je hypotheek wordt een dingetje, voor de bank dan. Immers, als je geen zin hebt om te betalen mag de bank gaan zoeken waar je uithangt :-)


Die Timon Sager heeft nog wel andere gave ontwerpen, wat te denken van zijn snowrifter:




Handig voor als je met je Wolke7 in een zwaar besneeuwd terrein land. Ga je in diverse landen rondtrekken op de grond dan heeft hij nog de Surikate:.



Misschien wel lachwekkende ontwerpen nu, maar dat zei men waarschijnlijk in 1770/1771 ook van de eerste (stoom)auto's zoals de Cugnot stoomwagen:


Maakt de auto trouwens wel ineens een stuk ouder dan ik dacht moet ik eerlijk zeggen. Ik dacht dat de auto's allemaal van rond 1880 stamden. Maar vanaf eind 18e eeuw en begin 19e eeuw was men er maar druk mee blijkt uit het wikipedia artikel over de geschiedenis van de auto's. De Vlaamse monnik Ferdinand Verbiest was trouwens nog eerder met het ontwerpen van een soort auto. Voor de Chinese keizer Kangxi ontwierp hij rond 1672 (rampjaar voor de klassiek geschoolden onder de lezers) de "Verbiest auto". Maar of deze echt gereden heeft is niet bekend, dus laten we het erop houden dat rond 1770 de eerste stoomwagen echt reed!




Fijn leesvoer voor de paaszondag en daarna, en mooie foto's om weg te dromen van wat wellicht ooit normaal wordt!

Best handig natuurlijk, zo’n digitaal fototoestel. Je drukt de foto af en ziet direct het resultaat. En als dat niet bevalt, maak je nog een afdruk, en nog één. Net zolang totdat het resultaat tevreden stemt. De opslagcapaciteit van een flash-kaartje is, voor alle praktische doeleinden, nagenoeg oneindig. De romantiek rondom de fotografie is effectief om zeep geholpen.

Hoe anders was dat nog maar enkele jaren geleden. Een luxe als je op vakantie ging met meer dan twee rolletjes van 36 opnamen. Elke afdruk was zeldzaam, elke foto moest perfect zijn. Scherptediepte, uitkadering en precies de juiste sluitertijd om iets van beweging in de foto te krijgen. En dan, op precies het juiste moment… knip. Zelfs de keuze van de film was een elegant compromis tussen de specifieke kenmerken van de 24 of 36 mogelijke locaties waar de camera uit zijn beschermhoes genomen zou worden. Korrelgrootte, lichtgevoeligheid. Kleur of toch klassiek zwart-wit. En in dat laatste geval, de Ilford HP5 of de FP2? Of toch de Tri-X van Kodak.

Maar nog meer dan het ritueel van kiezen en knippen, was toch vooral het wachten op de afdrukken een oefening in geduld. Het rolletje, mits volgeschoten, werd teruggewonden ingeleverd bij de fotograaf, die er tot soms wel een week over deed voordat de foto’s gereed waren. Thuis aangekomen vormde het pakketje afdrukken de basis van weer een nieuw ritueel. Met een versgezette kop koffie op tafel begon de herbeleving. Hoe anders is dat nu, waar op elke seconde op elke plek wel iets door iemand wordt vastgelegd op weer een nieuwe digitale gadget, om vervolgens massaal op de timeline van facebook te worden gedumpt. Beeldinflatie.

Een analoge foto legt niet een beeld vast. Het vereeuwigt een ogenblik. In mijn fototoestel zit nog een half volgeschoten Kodak Portra. Geduldig wachten wij samen een goed moment af, het rolletje en ik. Om opnieuw te beleven. Met een stevige mok verse koffie.

Morgen spelen Feyenoord en Ajax weer tegen elkaar. ‘De enige voetbalklassieker van Nederland’ wordt her en der geroepen. En dat klopt wanneer je kijkt naar de omvang van de supporterslegioenen, de stadions en de media-aandacht. Is het ook een klassieker op sportief historische gronden zoals bijvoorbeeld Barcelona – Real Madrid, twee clubs die ieder jaar [...]

Hoorde ik vanochtend eerst op het nieuws dat de parttime Opperrabijn van Amsterdam, ene heer Ralbag, in de Verenigde Staten een petitie heeft ondertekend waarin staat dat joodse homoseksuelen in therapie moeten omdat een homoseksuele levensstijl niet aansluit bij de Torah. En vervolgens dat homoseksuelen die zich bij de christelijke organisatie Different laten behandelen, dit van hun ziektekostenverzekeraar vergoed krijgen. Verontwaardiging alom.

Op zich ben ik niet eens zo geschokt door de mening van de heer Ralbag. Hij vindt de homoseksuele praxis zondig en niet passen bij een joodse levensstijl. Dat mag hij vinden, al zal hij in de als liberaal te boek staande joods-Amsterdamse gemeenschap waarschijnlijk maar op beperkte instemming kunnen rekenen. Theologisch gezien zou zijn stelling zelfs nog gematigd genoemd kunnen worden. Het joods-christelijke geschrift Leviticus roept in de strafwetten (Leviticus 20.13) immers niet op tot therapie, maar tot het doden van hen ‘die het bed met een man delen als met een vrouw’. Maar laat ik me niet verleiden tot tekstexegese en me beperken tot de constatering dat deze valt binnen het domein van de godsdienstvrijheid.

Wat ik wel erg vind, is dat het statement van Ralbag tot extra verwarring leidt bij joodse jongeren die homoseksuele gevoelens bij zichzelf ontdekken. Dat is voor veel mensen al ingewikkeld genoeg zonder de ongetwijfeld liefdevol bedoelde adviezen van De Heer Ralbag. Zijn oproep om in therapie te gaan is namelijk vast niet bedoeld om te zorgen dat jonge joodse homo’s in het reine komen met hun geaardheid om er vervolgens een rijk liefdesleven op na te houden. Zijn oproep is een verkapte vorm van zeggen dat er iets grondig mis is met jonge homo’s. Niet bepaald de steun die jonge homo’s die worstelen met hun identiteit op dat moment nodig hebben.

Nog geen uur later meldt het radio-nieuws dat zorgverzekeraars verplicht zijn om een therapie te vergoeden die de christelijke organisatie Different aanbiedt aan homo’s. Op papier is die therapie bedoeld als psychologische begeleiding, niet als promotie voor een celibataire levensstijl (hier worden overigens ook trajecten voor aangeboden, maar die zijn in eerste instantie bedoeld voor partoraal medewerkers). Maar de overkoepelende stichting Tot Heil des Volks houdt er wel degelijk een aantal klassiek christelijke opvattingen op na, getuige de columns van directeur Hans van Rhee. Tot de clientèle van de organisatie Different behoren met name christelijke homoseksuelen die in conflict komen met hun geaardheid in combinatie met hun godgeloof. Is daar iets mis mee?

In beginsel niet, zou je zeggen. Maar laten we wel wezen: de reden dat homoseksuelen in conflict komen met zichzelf, komt voort uit het gebrek aan acceptatie van een homoseksuele levensstijl binnen diezelfde klassiek christelijke omgeving. Dus niet alleen zijn de geloofsgenoten van de Stichting Tot Heil des Volks deels oorzaak van de psychologische problemen die de cliënten ondervinden, ze zijn vanuit hun missie ook niet in staat de cliënten optimaal te helpen. Zij hebben vanuit het eigen geloof ongetwijfeld begrip voor de worsteling, maar hebben zij dat ultimo ook voor de seksuele verlangens van hun cliënten? Dat laatste waag ik ten zeerste te betwijfelen, gezien de visie van de stichting op homoseksualiteit (“verandering van seksuele gebrokenheid”) alsook de inhoud van de lespakketten over homoseksualiteit die dezelfde organisatie aanbiedt.

Het pijnpunt zit ‘m uiteindelijk nog niet eens zo zeer in het bestaan van dergelijke therapieën. Of praatsessies, want dat zijn het vooral. De vraag is of het legitiem is een traject dat verdacht veel lijkt op pastorale hulpverlening, missiewerk dus, te vergoed vanuit een zorgverzekeraar. In een tijd dat pgb’s worden afgeschaft, de thuiszorg onder druk staat, de geestelijke gezondheidszorg wordt beperkt en fysiotherapie aan banden wordt gelegd, lijkt me het antwoord duidelijk. Laat de herder in dit geval maar op eigen kosten voor zijn schaapjes zorgen.

Een paar maanden geleden in de krant. De advertentie valt me op vanwege de foto. Is deze man daadwerkelijk vermist? Hoe oud is die foto dan? Ik lees de advertentie goed. Dus samenvattend zoeken we een man van 98 jaar, die al 33 jaar vermist wordt en we zetten er een foto bij van 57 jaar geleden. Is dit een grap?

Hoe dan ook, ze zullen alle hulp nodig hebben om Peter terug te vinden. Even kijken op de site. www.vermist.nl. Het lijkt een klassiek verhaal. “Even sigaretten halen”, dan nooit meer terugkomen. Mag ik een gokje doen? Hij is er vandoor gegaan met een ander en verhuisd naar een ander land. Nog een gokje: Hij is ondertussen overleden.

Maar een vraag blijft toch hangen: Wie zoekt Peter nog, meer dan dertig jaar later? Waarom staat er nu pas een advertentie in de krant? Mocht u binnenkort op bezoek zijn in een bejaardentehuis, kijk toch even rond, wilt u. De Tros wacht smachtend op uw berichtje.

Het Huis van de Vrijheid, het nieuwe boek van Leidse filosoof Rutger Claassen is een van de meest moedige filosofische poging die ik ken: het uitwerken van een consistent politieke filosofie gebaseerd op autonomie, aan de hand van actuele casussen. Het is daarmee een filosofisch werk dat zich relevant maakt voor de politiek van vandaag. Ik wil in de komende blogs naar dit boek kijken.

Het Is filosofisch een fascinerend boek: boek bestaat uit vier delen. In het eerste deel werkt Claassen het idee van liberalisme uit. Hij laat zien dat liberalen uiteindelijk allemaal een ideaal van autonomie delen, maar dat zij zijn verdeeld over linkse en rechtse liberalen. In de overige drie delen werkt hij onderwerpen uit vanuit liberaal perspectief die zich niet per se verhouden tot die links/rechts tegenstelling: de rol van de overheid in het beperken vrijheid vanwege schade (aan jezelf of anderen), de rol van de overheid in de economie en vraagstukken rond identiteit immigratie en integratie.

Links en Rechts als Filosofische Begrippen

Claassen stelt dat liberalen allemaal een ideaal van autonomie delen (mensen moeten zelf vorm kunnen geven aan hun eigen leven). Ze zijn echter verdeeld over een ander vraagstuk. Rechtse liberale filosofen geloven sterk in individuele verantwoordelijkheid. Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen succes en voor hun eigen falen. Linkse liberalen denken dat talenten ongelijk verdeeld zijn: het inkomen dat ik verdien wordt gedeeltelijk bepaald door mijn intelligentie. Dat is aangeboren. Daar ben ik verantwoordelijk voor en heb ik dus geen recht op. Maar het tegenovergestelde geldt ook: als ik misdaden pleeg, ben ik daar in rechts liberaal perspectief zelf verantwoordelijk voor en moet ik dus de straf dragen. Volgens linkse liberalen ben ik geneigd misdaden te plegen door dingen waar ik zelf niet verantwoordelijk voor ben (slechte jeugd). En dus ben ik daar niet verantwoordelijk voor. Rechts staat voor individuele verantwoordelijkheid voor goede en slechte keuzes, links staat voor collectieve verantwoordelijkheid, omdat niet alles onze eigen keuze is. De andere onderwerpen vallen volgens Claassen daarbuiten: vraagstukken van nationale identiteit, economische groei en paternalisme vallen volgens hem buiten de links/rechts tegenstelling.

Links en Rechts als Politicologische Begrippen

Dit is in politicologisch opzicht een curieuze opinie. We weten dat links en rechts niet altijd hetzelfde betekent hebben: in Nederland betekende links en rechts aan het eind van de negentiende eeuw seculier en religieus. Links was seculier en rechts was religieus. Claassen heeft wel oog voor deze tegenstelling maar noemt dit filosofieën die een autonomie-ideaal centraal stellen (mensen moeten zelf keuzes maken en de overheid moet zo neutraal mogelijk zijn) en filosofieën die een welzijnideaal centraal stellen (de overheid weet wat het goede leven is en moet dit uitdragen). Sinds de Tweede Wereldoorlog betekent links in de eerste plaats voorstander van overheidsingrijpen in de economie en rechts de overheid grijpt niet in. Dit volgt de tegenstelling die Claassen links en rechts noemt. Vanaf de jaren ’70 komt daar de discussie over economische groei bij. Rechts kiest steeds voor economische groei en links voor andere maatschappelijke waarden zoals een ecologische balans en een balans tussen werk en zorg. Na 2002 komen tegenstelling rond immigratie, integratie en identiteit prominent op de politieke agenda. Links betekent hier erkent een multiculturele realiteit en rechts streeft naar een monoculturele samenleving. Links en rechts zijn dus in voortdurende ontwikkeling. Claassen stelt een links/rechts-tegenstelling centraal die in het huidige publieke debat steeds minder prominent wordt: als we kijken naar de posities van kiezers dan is hun positie op culturele vraagstukken steeds belangrijker voor hun positie op de links/rechts-as dan hun positie op economische vraagstukken.

Het interessante is dat als we kijken naar de meningen van kiezers al deze links-rechts assen niet samen vallen: de meeste kiezers zijn voor herverdeling (‘links’) maar ook voor een sterke overheid die optreedt tegen criminaliteit (‘rechts’). Volgens de filosoof Claassen zijn kiezers hier dan niet consequent op zijn. Links en rechts zijn in zijn analyse zulke heldere begrippen, als dit niet de lijnen van competitie zijn hebben kiezers dat schijnbaar verkeerd begrepen.

Ik denk niet dat dit terecht is. Als we het perspectief een klein beetje kantelen dan wordt het volgens mij duidelijk dat je best voor overheid kan zijn die hard optreedt tegen criminaliteit en armoede. Je kan de overheid zien als het schild van de zwakkeren, tegenover de sterkeren. Als een oud omaatje bestolen wordt op straat door een potige crimineel, dan lijkt het mij duidelijk wie de zwakkere en wie de sterkere partij is. Criminelen kiezen vaak de zwaksten in de maatschappij uit: het is gemakkelijker om te stelen van een vrouw of een bejaarde dan van een man en een jongeren. Als je als centrale principe neemt: de overheid moet de zwakkeren beschermen, dan moet de overheid optreden tegen criminelen om zo de slachtoffers te beschermen. Maar laten we nu eens kijken naar de arbeidsmarkt: wie is hier de zwakke en sterke partij? In de arbeidsmarkt zijn er verhoudingsgewijs veel minder bedrijven die om arbeid vragen, dan dat er aanbieders van arbeid zijn. De enkele grote bedrijven hebben ten opzichte van velen werkzoekende een monopoliepositie. Daarnaast hebben zij een hele afdelingspersoneelszaken die arbeidscontracten opstelt en loonschalen bepaalt. Een werkzoekende heeft niet de specialistische kennis om de nuances van het arbeidscontract te begrijpen. De overheid moet als schild van de zwakkeren optreden om de werkzoekende te beschermen tegen de mogelijke uitbuiting door de werkgever. De overheid moet er dus voor zorgen dat lonen eerlijk zijn en contracten niet alleen begrijpelijk zijn maar ook gebonden aan arbeidswetgeving die er voor zorgt dat een werkzoekende zich geen zorgen hoeft te maken over uitbuiting: het is altijd min-of-meer eerlijk geregeld. En als schild van de zwakkeren kan de overheid ook meer belasting vragen van de sterkste om zo regelingen in stand te houden waar zwakkeren voordeel van hebben: een klassiek sociaal-democratisch principe is de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.

In dit perspectief is overheidsingrijpen in de markt ten opzichte van bedrijven en in de samenleving ten opzichte van criminelen gerechtvaardigd omdat er een zwakkere partij en is een sterkere partij. De overheid moet als schild van de zwakkeren het opnemen voor de zwakkere partij. Het kan dus best consistent zijn om ‘rechts’ te staan om veiligheid en ‘links’ op sociaal-economische onderwerpen.

Links en rechts zijn flexibele begrippen die over tijd en tussen groepen sterk kunnen verschillen in betekenis. Voor filosofen zijn dit soort termen in gewikkeld. Ze proberen ze te vangen in definities, maar als wetenschapper weet ik maar al te goed dat de politieke werkelijkheid veel complexer is dan de definities van de filosoof toe laten.

Concertgebouw Amsterdam, Sydney Operahouse, Radio City Music Hall New York. Allemaal plekken waar door de grootste orkesten van de wereld de mooiste klassieke concerten worden gegeven voor uitverkochte zalen. Nu zou je Heerhugowaard niet zomaar aan dit rijtje kunnen toevoegen. Op het gebied van bekendheid en grootsheid kunnen wij ons niet meten met de groten der aarde. Wat wel universeel is, zijn muziekliefhebbers. Muziekliefhebbers zijn er overal ter wereld en dat geldt het zelfde voor muziekliefhebbers die naar een klassiek concert willen.

In Heerhugowaard is helaas niet veel mogelijkheid om een klassiek concert te bezoeken van een gerenommeerd en landelijk of internationaal bekend orkest. Daarom  heb ik het plan opgevat om een gerenommeerd en bekend klassiek orkest naar Heerhugowaard te halen voor een groots concert.
Dit concert is natuurlijk niet alleen bedoeld voor Heerhugowaarders. Iedereen die wil komen is van harte welkom.

Graag wil ik weten of er interesse is voor zo’n concert en ook wat voor muziek dan gespeeld moet worden.

Laat een reactie achter op dit blog of doe dit via de contact pagina.

Binnen de economische wetenschappen is de neoklassieke theorie veruit de meest dominante. Ecologische economen bekritiseren de neoklassieke economie omdat deze onvoldoende de grenzen van de biosfeer in acht nemen. Het hoe en waarom.

lees verder

Al maanden erger ik me mateloos aan de overlast van de taxi-standplaats op het Leidseplen. Zelf heb ik daar geen last van, ik slaap iedere nacht als een roos in de rustige Indische Buurt. Maar je zult maar op het Kleine Gartmanplantsoen wonen. Meerdere malen per nacht en soms zelfs hele nachten wordt je uit je bed getoeterd door taxi-chauffeurs die hun collega’s manen een klein stukje door te rijden op de standplaats. Sinds het begin van dit jaar houdt een van de bewoners wekelijks bij hoe vaak ze ’s nachts wordt wakker getoeterd. Je mag als bewoner van het Kleine Gartmanplantsoen niet de rust van de Indische Buurt verwachten, maar wat hier gebeurt gaat echt alle perken te buiten!

Ik stelde er een keer vragen over en in maart van dit jaar maakte ik samen met college Fjodor Molenaar een initiatiefvoorstel om maatregelen te nemen om de overlast te verminderen. Zoals wel vaker stelde het college van B&W zich op het standpunt dat het initiatiefvoorstel ook niet helemaal goed was, maar uiteindelijk rolde er het idee uit om op vrijdag en zaterdag – de meest overlastgevoelige dagen – de taxistandplaats te sluiten en feitelijk te verplaatsen naar het Leidseplein, naast het Hirschgebouw. Daar staan de taxi’s nu ook al te wachten – tenminste, wanneer er toezicht is - tot er een taxi uit de standplaats vertrekt en er dus ruimte komt aan het eind van de rij. In een mooie brief schreven de burgemeester en wethouder Wiebes: “Juist omdat in een zeer complexe omgeving gewerkt wordt, zullen we hier samen met de politie en stadsdeel Centrum goed naar kijken. Aspecten als verkeersveiligheid, openbare orde, de toegangkelijkheid van aanliggende percelen en mogelijke extra overlast voor andere bewoners rond het plein worden hierbij afgewogen.” Kortom, stad en stadsdeel zouden er gezamenlijk de schouders onder zetten en voor 1 november van dit jaar zou het geregeld zijn.

Op 1 november was er nog helemaal niets geregeld. Collega Molenaar stelde het aan de orde in de rondvraag van de commissie Verkeer van de gemeenteraad en wethouder Wiebes zou het uitzoeken. Wij zaten natuurlijk ook niet stil en ontdekten dat de vertraging niet het gevolg was van de gebruikelijke oorzaken als niet in de planning opgenomen, slagboom niet besteld of vergunning niet aangevraagd. Het bleek dat van ambtelijke zijde toch weer bezwaren waren opgeworpen. Er moesten een hek naast de rij taxi’s en een tweede slagboom komen. Reden om er toch maar een actualiteit van te maken, want wij zijn natuurlijk niet de enigen die zich hier druk om maken. En bij een actualiteit zeggen de regels van de commissie, mogen anderen leden ook vragen stellen en meediscussiëren.

En wat was het antwoord van wethouder Wiebes op de vraag waarom het zo lang duurde? Da’s de schuld van stadsdeel Centrum, die vergeten zijn de toezichthouders om advies te vragen. En als wij nou contact zouden opnemen met de wethouder van stadsdeel Centrum – van GroenLinks, zei hij er nadrukkelijk bij – dan zou hij dat ook doen. En zo duidelijk als hij was bij dit antwoord, zo vaag bleef het toen ik vroeg of dat advies er dan al was, wat er in stond en wat hij daarvan vond. Ja, dat advies was er, er moest een hek komen en een extra slagboom en hij had daar geen oordeel over. AT5 maakte er vervolgens een klassiek “Blunder van Stadsdeel Centrum”-item van. Daarin kwam het vergeten advies ruimschoots aan de orde en werd met geen woord gerept over de toch wel exorbitante eisen van de toezichthouders.

En zo werd het dus een klassieke robbertje zwarte pieten. Eric Wiebes heeft de eerste slag gewonnen, met dank aan AT5. Maar de verliezers zijn natuurlijk de bewoners van het Kleine Gartmanplantsoen, die ook vannacht niet rustig zullen slapen.

In hun bundel Vrijzinnig Paternalisme pleiten vijftien denkers voor een herontdekking van het paternalisme door progressief-linkse partijen als GroenLinks. Door het paternalisme vrijzinnig in te vullen kunnen individuele vrijheid en onze collectieve belangen met elkaar verenigd worden. De redacteuren Pels en Van Dijk stellen zo wijziging voor op de liberale koers van Femke Halsema. Het boek mist echter een heldere gedeelde notie van Vrijzinnig Paternalisme. Pels en Van Dijk definieren zelf drie vormen van vrijzinnig paternalisme maar een groot deel van de bijdrages hanteren niet een van deze drie definities van vrijzinnig paternalisme.

Ik definieer in navolging van Claassen paternalisme als het gebruik van overheidsingrijpen die erop gericht zijn om mensen te dwingen iets te doen omdat het in hun eigen belang is. Mensen moeten gestimuleerd worden om de juist keuze maken voor zichzelf. In het klassieke paternalisme behandelt de overheid haar burgers als een ouder zijn kinderen behandelt: hij dwingt ze voor hun eigen bestwil hun boontjes op te eten. De ouder weet het beter. In een strict liberaal perspectief zijn er twee gronden om op te treden: in de eerste plaats als mensen niet autonoom zijn. Kinderen zijn een kernvoorbeeld van niet-autonome wezens. Paternalisme is dan volgens liberalen als Claassen gerechtvaardigd. De tweede reden om als overheid in te grijpen is om de vrijheid van anderen te beschermen: dan is er geen sprake van paternalisme, maar van overheidsingrijpen ten bate van een derde partij. Als je vader voorkomt dat je je broertje stompt is dat geen paternalisme: hij doet het niet ten bate van jou, maar ten bate van je broertje.

Vrijzinnig paternalisme varieert op dit thema. De auteurs stellen drie manieren voor waarop het paternalisme vrijzinnig kan worden ingevuld.

1. nudges. In navolging van het concept van libertarian paternalism van Sunstein en Thaler pleiten de auteurs ervoor mensen door nudges te stimuleren om de juiste keuze te maken. Een nudge is een aanpassing van de manier waarop keuzes gepresenteerd worden. In tegenstelling tot klassiek paternalisme is er geen sprake van dwang. Sunstein en Thaler gaan ervanuit dat mensen niet rationeel beslissen. Marktwerking is geen instrument dat past bij Sunstein en Thaler.
2. Je kan de overheid vervangen door de democratische gemeenschap. Hun paternalisme is vrijzinnig omdat wat “de juiste keuze” is, open is voor democratische deliberatie. In hun bijdrage pleiten Swierstra en Tonkens ervoor om mensen te binden aan normen die door democratische deliberatie zijn vastgesteld.
3. Je kan “omdat het in hun eigen belang is” ook vervangen door “wat noodzakelijk is om autonoom in een open samenleving te functioneren” Mensen worden niet als autonome wezens geboren, maar moeten worden opgevoed om zelf-sturend te zijn. Kinderen moeten opgevoed tot burgers. Ik heb dit paternalisme omwille van het liberalisme genoemd.

De simpele vraag die ik hier wil beantwoorden is of de overige tien bijdragen behoren tot een van deze drie varianten van vrijzinnig paternalisme. Is er sprake van overheidsingrijpen dat erop gericht is mensen te dwingen dan wel te nudgen om in hun eigen belangte handelen, waarbij dat eigen belang al dan niet democratisch is gedefinieerd dan wel noodzakelijk is voor autonomie.  Ik zal hier kort de bijdragen doornemen. Hiermee doe ik altijd de complexiteit van de bijdrage tekort, maar de grote lijn is vaak genoeg voor deze toets.

Hoe vrijzinnig paternalistisch zijn de bijdragen?

De eerste bijdrage is van Ganzevoort. Hij schrijft over de vrijheid van godsdienst en in het bijzonder die gevallen waarin we de vrijheid van godsdienst willen beperken ten bate van minderheden binnen religieuze minderheden. Bijvoorbeeld: mogen gereformeerde scholen homoseksuelen weigeren als docent? Het kan hier dus in geen geval gaan om vrijzinnig paternalisme. Het gaat hier om overheidsingrijpen ten bate van een derde groep: de vrijheid van gereformeerde scholen wordt beperkt, niet in hun eigen belang maar in het belang van homoseksuelen in gereformeerde kring.

De tweede bijdrage betreft prostitutie. Hierin pleiten Pels en Lacroix voor de recriminalisering van pooierij. Het moet verboden worden voor derden om seksuele diensten van anderen aan te bieden voor geld. Pels en Lacroix willen zelfstandige prostituees toestaan maar prostituees als werknemer niet. Zij zien te veel misbruik, dwang en mensenhandel in de vrije prostitutiesector. Wederom gaat het hier om overheidsingrijpen ten bate van een derde groep, in dit geval vrouwen; zij worden beschermd tegen pooiers.

De derde bijdrage van de hand van Van Dijk betreft het bestrijden van overgewicht. Zij pleit er onder anderen voor om mensen beter te informeren over wat ze eten, en om gezond voedsel goedkoper te maken ten opzichte van ongezond voedsel. Dit doet ze om obesitas te bestrijden. Deze ingrepen kan je verdedigen op paternalistische gronden. Maar het prijsmechanisme is een instrument dat Thaler en Sunstein juist niet onder libertair paternalisme vatten, het prijsmechanisme gaat uit van mensen als rationele actoren. Je kan, zoals ik eerder heb gedaan, het prijsmechanisme juist ook verdedigen zonder terug te vallen in paternalisme. Zoals Van Dijk zelf laat zien in haar hoofdstuk hebben mensen met overgewicht meer zorgkosten. Die worden nu deels gecollectiviseerd door ons verzekeringsstelsel, je kan deze kosten ook privatiseren door ze in de prijs te verrekenen.

Meijers en Smithuijsen pleiten voor het verheffingsideaal in de kunsten, Wiersma pleit voor het verheffingsideaal in de publieke omroep. We betalen allemaal voor deze culturele sectoren. De auteurs vinden dat deze sectoren verantwoord moeten programmeren: kunst kan bijdragen aan een zelf- en maatschappijkritische houding, de publieke omroep de plek moet zijn waar het publieke debat wordt gevoerd. Zeker, het pleidooi van Meijers en Smithuijsen sluit goed aan bij de notie van paternalisme om wille van het liberalisme: kunst is bevrijdend. Echter het is in de kern niet paternalistisch: niemand wordt gedwongen om naar het museum te gaan of naar de publieke omroep te kijken. Mensen hebben die mogelijkheid maar niet de verplichting. In strikte zin is het niet paternalistisch. We moeten we er wel aan bijdragen via de belastingen, of we er nu gebruik van maken of niet. Dat is misschien onrechtvaardig, maar niet paternalistisch.

Eikelenboom wil van ouders meer betrekken bij de ontwikkeling van hun kinderen: hen versterken bij het opvoeden van kinderen. En dat is natuurlijk een typisch geval van een situatie waarbij een derde betrokken is. Ouders moeten betere ouders gemaakt worden voor hun kind. Dat is dus geen paternalisme, want er is een derde partij bij betrokken.

Van der Lans, die al bijna twee decennia pleit voor een linkse heruitvinding van paternalisme, heeft een rijke bijdrage. Ik wil op een voorstel van hem bijzonder inzoomen: de eigen krachtconferenties. Dit is een nieuwe invulling van het maatschappelijk werk dat de focus verlegt van professionals naar burgers. Als er sprake is van een opvoedingsprobleem (losgeslagen kinderen, murw geslagen ouderen) dan moet normaal het maatschappelijk werk ingrijpen. Van der Lans pleit voor eigen krachtconferenties: de omgeving van het kind zelf, onder leiding van een speciaal getrainde leek (geen professional) gaat samen opzoek naar een oplossing. Het gaat hier weer om kinderen, dus in die zin is er geen sprake van paternalisme dat een probleem is voor liberalen. Er zijn duidelijk vrijzinnige aspecten: de eigen krachtconferenties gaan in de kern om mensen zelfredzaam maken (‘samenredzaam’ in de woorden van Pieter Hilhorst) en daarnaast staat sociale deliberatie over wat wel en niet acceptabel gedrag is centraal. Echter een belangrijk aspect van paternalisme mist: door de nadruk te leggen op de sociale omgeving van een kind, is er geen sprake van overheidsdwang. En dus in de strikte zin van wat hierboven is geponeerd geen paternalisme. Maar dat is misschien wel wat retorisch.

Over het stuk van Roosma en Pels heb ik een uitgebreider stuk geschreven: dat zicht kort laat samen vatten als ”het voorstel van Roosma en Pels om een basisinkomen in te voeren is geen nudge (want een financiele maatregel die uit gaat van economische rationaliteit), het gaat niet uit van een ideaal van het goede leven (sterker nog het is een manier om mensen zelf in staat te stellen om te kiezen hoe ze hun leven willen vorm geven) en mensen leren er niet beter van hoe ze moeten omgaan met vrijheid.”

Eickhout en Thomas pleiten in hun bijdrage voor klimaatpaternalisme. Mensen moeten gedwongen worden om hun huis te isoleren. Goed voor hun eigen bankrekening, maar bovenal is het goed voor toekomstige generaties. De reden dat we klimaatpolitiek bedrijven is toch vooral omdat we verantwoordelijkheid willen nemen voor toekomstige generaties. En daarmee is het voorstel in de kern niet paternalistisch: de bijdrage aan de bankrekening van burgers is leuk maar de overheid grijp in omdat ze derden wil beschermen.

Ten slotte de bijdrage van Verbeek. Hij richt zich op de mogelijkheid om techniek in te zetten om mensen te stimuleren zich aan de regels te houden. Een automatische snelheidsbegrenzer in een auto bijvoorbeeld die mensen dwingt om zich aan de maximumsnelheid te houden. Vader Staat delegeert zijn paternalistische taken naar technische middelen. Het gaat hier vaak om paternalistisch ingrijpen en vaak om vrijzinnig paternalisme omdat er ook nudge-achtige middelen tussen zitten, zoals een auto die vervelend piept als je rijdt maar niet bent ingeriemd.

 Conclusie

Zijn alle bijdragen in de bundel vrijzinnig paternalisme vrijzinnig paternalistisch? Nee, ze voldoen lang niet allemaal aan de kenmerken hiervan.

• Verbeek’s voorstel om mensen met techniek te stimuleren aan verkeersregels te voldoet is een echte nudge. En Van Dijk’s pleidooi om de prijs gezond en ongezond eten met elkaar in balans te brengen zijn vrijzinnig paternalistisch omdat het keuze laat bestaan maar de juiste keuze stimuleert (zij het niet met een nudge).
• In het geval van Van der Lans en Eikelenboom gaat het paternalisme in het onderwijs en de opvoedingsondersteuning. Van der Lans die de nadruk legt op samenredzame gemeenschappen geeft hier een vrijzinnige draai aan. Maar zeker in het geval van Eikelenboom gaat het om het welzijn van het kind waar ouders beter voor moeten zorgen.
• Wiersma, Meijers en Smithuijsen komen dichtbij het ideaal van paternalisme omwille van het liberalisme: de publieke omroep en de kunsten dragen bij aan die dingen die we nodig hebben om een goed burger te zijn. Echter hier wordt niemand gedwongen of ook maar genudged. De mogelijkheid wordt geboden. Wat de bundel opvallend genoeg mist is een bijdrage over de gevolgen van vrijzinnig paternalisme voor onderwijs. Het onderwijs is de manier om (jonge) mensen een bepaald beschavings aan te leren. De bundel van S&D, het blad van het wetenschappelijk bureau van de PvdA, over verheffing ging hier juist uitgebreid op in.
• In veel gevallen is er wel sprake van dwang maar niet van paternalisme omdat er een derde groep is: Eickhout en Thomas laten ons isoleren vanwege toekomstige generaties,  Pels en Lacroix willen pooierij verbieden om prostituees te bevrijden van seksuele slavernij. Ganzevoort wil religieuze gemeenschappen stimuleren om oog te hebben voor hun minderheden.

Vrijzinnig paternalisme laat zich niet vatten in een definitie, maar heeft drie varianten. Een groot deel van de bijdrages in het boek past niet in een van deze drie varianten. Het is een diverse bundel, vol rijke bijdragen, maar het mist een heldere overkoepelende agenda.

Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het Genootschap van Nederlandse Componisten vindt in het centrum van Almere op zondagmiddag 27 november een unieke uitvoering plaats van het Canto Ostinato van Simeon ten Holt. Zestien pianisten zullen dit muziekstuk spelen op vier vleugels voor liefhebbers en winkelend publiek. Dit gratis inloopconcert wordt uitgevoerd in Selexyz [...]

Mijn vader vroeg me voor zijn verjaardag om een CD te maken met recente muziek die ik nu luister. Het was lastige opgave. De laatste nieuwe CD die ik had geluisterd was World of Glass van Phillip Glass, die ik juist van hem had gehad. Dus trok ik de stoute schoenen aan: snel nieuwe muziek luisteren, CDs die al een tijdje in mijn vizier lagen halen, en een aantal vrienden met een goede muzieksmaak eens vragen wat nu hip en jong was. Ik heb vier CDs gemaakt aan de hand van recente thema’s, dingen die mijzelf fascineren en dingen die mijn vader mooi vindt. Een CD is gewijd aan de bijzondere wereld van Evelyn Evelyn, een aan Amerikaanse muziek met een flinke dosis country, een aan Britse muziek met een flinke dosis indie en een CD gewijd aan muziek die experimenteert op het snijvlak van soul, pop, indie en klassiek.

The American Country
The Blizzards Never Seen The Desert Sands	The Tallest Man On Earth	Shallow Graves	2008
Gemini	Wild Nothing	Gemini	2010
Anyone’s Ghost	The National	High Violet	2010
Infinite Arms	Band of Horses	Infinite Arms	2010
Into the Stream	The Tallest Man On Earth	Shallow Graves	2008
Rabbit Will Run	Iron & Wine	Kiss Each Other Clean	2011
Apothecary Love	The Low Anthem	Smart Flesh	2011
The Sparrow and the Medicine	The Tallest Man On Earth	Shallow Graves	2008
Brendan’s Death Song	Red Hot Chili Peppers	I’m With You	2011
Arlandria	Foo Fighters	Wasting Light	2011

Deze CD is opgebouwd rond recente Amerikaanse muziek. The Tallest Man on Earth en The Low Anthem geven de CD een country-karakter. Andere nummers zijn meer indie (The National, Wild Nothing), folksy (Band of Horses, Iron & Win) of een rock karakter (zoals Red Hot Chili Peppers, Foo Fighters). Al deze bands heb ik recent leren kennen of het zijn hele nieuwe CDs. Ik wou muziek van de Goat Rodeo Sessions toevoegen, maar die is nog niet beschikbaar.

British Independence
Instrumental I	Noah and the Whale	The First Day of Spring	2009
She’s Thunderstorms	Arctic Monkeys	Suck It and See	2011
St Peters’ Cathedral	Death Cab For Cutie	Codes And Keys	2011
Come To The Bar	Pete and the Pirates	One Thousand Pictures	2011
Love of An Orchestra	Noah and the Whale	The First Day of Spring	2009
Don’t Stop	The Dodos	No Color	2011
Machu Picchu	The Strokes	Angels	2011
By My Side	Kasabian	Empire	2006
Dear Friends	Elbow	Build A Rocket Boys!	2011

Deze CD bestaat uit (redelijk) recente bijdragen aan wat je Britse Indie kan noemen. Een paar jongens met gitaren, een drumstel en misschien een keyboard. Hiertussen nieuwe CDs van mij al bekende bands (Pete and the Pirates, The Dodos, The Strokes, Arctic Monkeys) en nieuwe bands (Death Cab For Cutie, Kasabian, Elbow). Het geheel wordt doorsneden door het enthousiasmerende orkest van Noah and the Whale. Al deze bands heb ik recent leren kennen of het zijn hele nieuwe CDs.

Mysterious Melody
What the Water Gave Me	Florence and the Machine	What the Water Gave Me	2011
Hey Ho On the Devil’s Back	Katzenjammer	NRK P3 Urort	2006
Riverside	Agnes Obel	Philarmonics	2010
What Have You Done	Anouk	To Get Her Together	2011
You’ve Got The Love	Florence and the Machine	Lungs	2009
I Wish	Eisley	The Valley	2011
Cold Shoulder	Adele	19	2008
In My Mind	Amanda Palmer	Amanda Palmer Goes Down Under	2011
Philarmonics	Agnes Obel	Philarmonics	2010
Drumming	Florence and the Machine	Lungs	2009

Deze nummers op deze CD worden gebonden door een ding: het zijn allemaal recente nummers van bands met een vrouwelijke voorvrouw. Drie nummers op de CD komen van het kunstzinnige Florence and the Machine dat experimenteert op het snijvlak van verschillende genres. De andere bands sluiten daarbij aan: het bekende soulvolle geluid van Adele en Anouk. Het klassieke pianowerk van Agnes Obel. De indie pop van Eisley. Amanda Palmer (van Evelyn Evelyn) die ontwapenend persoonlijk op ukulele tokkelt en Katzenjammer die energieke folk maakt. De nummers moesten op een of andere manier iets mysterieus of vervreemdends hebben. Het nummer van Anouk was voor mij een beetje een enigma: het klonk zo bekend, maar toch kende ik het niet. Het is een Engelstalige vertaling van een grijsgedraaid nummer van Abel).

Dark Cabaret
Evelyn Evelyn	Evelyn Evelyn	Evelyn Evelyn	2010
Highschool Lover	Air	The Virgin Suicides	2000
Duet with Myself	Charlie McDonnel	This is Me	2010
Elephant Elephant	Evelyn Evelyn	Evelyn Evelyn	2010
Pierrot the Clown	Placebo	Meds	2006
An Ordinary Girl	I am Kloot	Gods and Monsters	2005
Les Jours Tristes	Yann Tiersen	Le Fabuleux Destin d’Amelie Poulain	2001
Have You Seen My Sister Evelyn?	Evelyn Evelyn	Evelyn Evelyn	2010
That Man	Caro Emerald	Deleted Scenes From The Cutting Room Floor	2010
The Cask of Amontillado	Alan Parsons’s Project	Tales of Mystery And Imagination	1974
Love will Tear Us Apart	Evelyn Evelyn	Evelyn Evelyn	2010
Roads	My Dying Bride	Meisterwerk II	2001
Bad Wine and Lemon Cake	The Jane Austen Experience	The Birthing Pyre	2011

Deze CD is gebouwd om vier nummers van Evelyn Evelyn. Deze band bestaat uit een (fictieve) Siamese tweeling, wiens leven een serie van unfortuinlijke gebeurtenissen is geweest. De sfeer van hun werk is het best te omschrijven als absurdistisch-gothic-steampunk: het geeft een beeld van een wonderlijke parallele wereld die voor een deel is blijven steken in een bijna Victoriaanse periode. De andere nummers delen iets met Evelyn Evelyn: in thematiek, muzikale stijl of sfeer. Hiertussen zitten ook oudere bekende nummers.

Gelukkig werd er dit weekend weer eens gewonnen in de competitie. Ook nog met ruime cijfers, tegen een ploeg waarmee we het anders altijd moeilijk hebben. Het leidde de aandacht, al was het maar voor even, af van de bestuurscrisis die schijnt te woeden in en om de Arena. Met dank aan de Telegraaf (spreekbuis van Cruijff) en Parool/AD (voor het broodnodige tegengeluid) weten we hoe gezellig het eraan toe gaat in de Raad van Commissarissen. Duidelijk is in elk geval dat er nog steeds geen nieuwe technisch directeur is en dat Cruijff nog meer vertrouwelingen in de Ajax-organisatie probeert binnen te krijgen. De kern van het probleem is volgens Cruijff “dat we verschillend denken. Zij zien Ajax als een beursgenoteerd bedrijf. Ik zie Ajax als een voetbalclub.”

Het conflict tussen Cruijff en co. en de anderen is een tegenstelling die in de bestuurskunde en organisatiewetenschap klassiek is geworden: managers tegenover professionals. Het is een tegenstelling die we ook in het onderwijs, in de zorg, in het openbaar vervoer en in veel andere sectoren tegenkomen. Sommigen zijn ervan overtuigd dat je niet goed in staat bent een ziekenhuis te leiden als je niet zelf ook operaties hebt gedaan, of dat je geen goede directeur van een middelbare school kunt zijn als je niet zelf ook voor de klas hebt gestaan. Vandaar de wens van Cruijff om overal in de organisatie ‘voetbalmensen’ in managementposities aan te stellen: je kunt alleen Ajax leiding geven, als je zelf ook hebt gevoetbald. En dan het liefst op een hoger niveau dan Beenhakker, Adriaanse of Van Gaal. Managers die niet die achtergrond hebben, zouden niet snappen hoe een voetbalclub geleid moet worden en zouden ook niet snappen hoe je binnen een club professionals (trainers) tot hun recht kunt laten komen.

Maar de tegenstelling tussen bedrijf en voetbalclub is misleidend: Ajax is natuurlijk allebei. Een stervoetballer is niet meteen een goede trainer en zeker niet meteen een goede manager. Wie op cruciale functies zit in een grote organisatie met veel personeel en een miljoenenbegroting, heeft er weinig aan dat hij in een ver of minder ver verleden zo’n mooie voorzet in huis had. Een deel van Ajax is een bedrijf en moet ook als een bedrijf worden geleid. Juist managers die niet beladen zijn met te veel voetbalachtergrond kunnen de professionals op de Toekomst en in de Arena de ruimte geven om hun kwaliteiten in te zetten. Te veel voetbalkapiteins op een schip leidt alleen maar tot gedoe over de koers, voordat de boot überhaupt kan gaan varen.

In de praktijk blijkt de tegenstelling tussen managers en professionals helemaal geen tegenstelling te zijn. Eerder zijn beide groepen complementair, als ze elkaar tenminste de ruimte geven dat te doen waar elk van beiden goed in is. Ik zou hopen voor mijn cluppie dat Cruijff ooit nog eens tot dat inzicht mag komen. Dan kunnen zowel Steven ten Have als Frank de Boer hun werk doen en staan we volgend jaar weer op het Museumplein. Of op zo’n troosteloze parkeerplaats, maar het gaat om het idee…

 

Het mooie aan landen met een districtenstelsel is dat je de geografische verschillen in stemgedrag ruimtelijk kan weergeven. De recente Deense verkiezingen lenen zich hier mooi voor. Is het zo dat bepaalde partijen het in bepaalde districten het beter doen?

Denenmarken, als geheel, is verdeeld in 12 districten: de hoofdstad Kopenhagen heeft er twee, de grote eilanden Sjaelland en Fyns zijn districten, en het vaste land Jutland is in gedeeld in vier districten. De eiland(engroepen) Bornholm, Groenland en de Faeroe-eilanden hebben allemaal twee zetels maar zijn zo klein dat ze uit de analyse zijn gelaten.

In Denenmarken zijn er acht partijen: de Sociaal-Democraten (A – denk PvdA), de Liberalen (V – denk VVD), de rechts-populisten (O – denk PVV), de sociaal-liberalen (B – denk D66), de progressieve socialisten (F – denk GL), de verstokte Marxisten (Oe, denk SP), de conservatieven (C – denk CDA) en de klassiek-liberalen (denk I rechterkant D66/progressieve kant VVD).

Hoe verhouden deze partijen zich tot de districten? In Kopenhagen stad doen de linkse F en Oe, en de sociaal-liberale B het goed. In totaal gaan hier twee-derde van de stemmen naar links. Zonder Kopenhagen had links geen minderheid gehaald. In Nordsjaelland, de agglomeratie rond Kopenhagen doet B, het conservatieve C en de klassiek-liberale I het goed. De hogere opgeleide meer urbane bevolking rond Kopenhagen stemt anders dan het vasteland: daar doen de volkspartijen het goed en hier staan een veelvoud aan andere partijen sterk. Opvallend is dat in de stad Kopenhagen links er beter voor staat en de omliggende suburbanisatie rechts. Het sociaal-democratische A doet het hier ook aardig maar staan er aanzienlijk beter voor op het relatief dicht-bevolkte eiland Fyns en in het meer rurale Noorden van het vasteland. In ieder van de kleine eilanddistricten halen de sociaal-democraten en hun zusterpartijen een van de twee zetels op.

De twee grootste partijen van rechts doen het juist aanzienlijk beter op het vasteland. De liberalen halen de grootste steun uit het rurale Westen van het vasteland en de populisten in het rurale zuidelijke Duitse grensdistrict, Zuid-Jutland, het Noorden van Sleswig. Een interessante parallel tussen O en de PVV is dat ze het allebei goed doen in (zuidelijke) grensdistricten, die niet altijd tot het Koninkrijk behoort hebben. Maar ik weet niet of we hier te veel in moeten lezen.

Dit zorgt ervoor dat er een vrij sterke verdeling is tussen de partijen die sterker staan in de hoofdstad en de agglomeratie (Oe, I, F, C en B) en die partijen die sterker staan op het platte- en vasteland van Jutland (A, O en V). Dit is de lijn in het figuur die met name de horizontale as volgt. In de verticale verdeling vinden we een onderscheid tussen de burgerlijke partijen (C, O, V, I en B) en de arbeiderspartijen (Oe, A en F), een centraal onderscheid in de Scandinavische politiek.

‘Weet jij iets van metal?’ vroeg laatst iemand aan me.
‘Ja natuurlijk, niet verwacht?’

Inspiration. ~ Al vroeg ben ik met metal en rock in aanraking gekomen. In eerste instantie was het vooral een goede uitvlucht uit mijn dagelijkse sleur van het begin van mijn middelbare schooltijd – op mijn eerste middelbare school. Juist toen koos ik voor metal. Het was niet conform de smaak van de meerderheid, die me amper accepteerde. Maar dan had ik net zo goed gabbermuziek of iets dergelijks kunnen gaan luisteren. Maar nee, ik koos voor metal, en daar heb ik nu nog steeds geen spijt van, zal ik niet krijgen ook. Maar ik was niet slechts een antibeweging – ik begreep deze muziek op de een of andere manier goed, en ik kon me er mee identificeren, het intrigeerde me, inspireerde me, terwijl ik me vervreemd voelde van het reguliere. De kiem voor deze keuze is mogelijk gelegd in mijn grondige blootstelling aan mijn vaders classicrock LP’s in mijn eerdere jeugd, alsmede de klassieke muziek die ik veelvuldig luisterde toen ik nog klein was. Classic rock en klassiek luister ik nu ook graag, en op hun beurt hebben zij ook mede bijgedragen tot het überhaupt ontstaan van het metalgenre. Bovendien waren er de jongens van de scouting – de begeleiders bij de Esta’s en later de Scouts – die tijdens de scoutingweekends en zomerkampen ‘s avonds en ‘s nachts oldskool hardrock en punk draaiden.

Music & clothing. ~ Ongeveer een jaar nadat ik voor het eerst actief in aanraking was gekomen met metal, ging ik mij destijds alternatief kleden, niet slechts om me af te zetten tegen personen door wie ik niet werd geaccepteerd, maar ik was ook wel experimenteel te noemen. Ik vind het nog steeds een uitdaging om te proberen wat niet veel mensen doen. Nu kleed ik me niet meer zo alternatief als toen, ik zou het nu eerder chique en soms een beetje apart willen noemen. Overigens zie ik niet in waarom je je per se op een bepaalde manier moet kleden wanneer je naar een bepaald muziekgenre luistert.

Metal versus top 40. ~ Terug naar metalmuziek. Voor velen is dit een ondoordringbaar genre, zeker voor degenen die niet veel verder dan de top 40 komen. Waarom luister ik er dan wel naar? Het is een muziekgenre waaraan je, zeker als ‘beginner’, even moet wennen. Toen ik er net mee in aanraking kwam, had ik dat ook, maar nu nog steeds, wanneer ik weer van een nieuwe band lucht krijg. Dat moeten wennen is voor veel mensen niet de moeite waard. Die blijven liever bij simpele beats en toegankelijke muziek – net wat ze willen. Maar ik vind die muziek plain, het verveelt me enorm, omdat ik mede door metal heb ingezien wat er op muzikaal vlak allemaal nog meer mogelijk is. Het zit goed in elkaar. Overigens betekent dat niet dat ik zomaar van alle metal houd, ik heb natuurlijk mijn voorkeuren.

Exploring metal: the old days. ~ Hoe begon ik het verder te ontdekken? Ik was net van de basisschool af, en woonde natuurlijk nog thuis, wat betekende dat mijn ouders veel invloed hadden op mijn reilen en zeilen, zo ook op mijn bedtijd. Maar ik wilde iets voor mezelf hebben waar zij geen weet van hadden, en ik wilde iets doen wat niemand die ik toen kende deed. In die tijd was er op 3FM het rock- punk- en metalprogramma ’3 voor 12 DB’, van tien tot twaalf uur ‘s avonds. En laat het nou net zo zijn dat ik in die tijd rond half tien naar bed moest. Ik had een radio en headphones. En een notitieblok, waarop ik warrige aantekeningen maakte van bandnamen die voorbij kwamen, onder de dekens, dan knipte ik even mijn zaklamp aan. De radio had een cassetterecorder, en ik nam veel nummers van dat programma op. Die verzameltapes heb ik nog steeds – ze zijn enorm waardevol voor me gebleken. Af en toe kocht ik dan een album – het eerste toen ik in groep 8 zat – wanneer een bandnaam mij bekend werd. Ik ging in het uurtje na school waarin ik op de computer mocht – zo een grote geelgrijze tank met Windows ’98, floppydrive, traag inbel-internet en MSN 2.0 – vaak zoeken naar deze muziek. Ik streamde de clips van uitgebrachte nummers, de video was dan vaak na een minuut of tien toch wel klaar en geladen om af te spelen. Limewhire of iets anders smerigs kon deze computer nog niet aan, het downloaden zou eeuwen duren, en de computer had ook niet bepaald veel opslagruimte.
Rock, punk en metal (in variaties met progressive-, death-, hard-, ska-, melodic-, symphonic-, classic-, industrial-, of combinaties van genoemde parameters) die ik leerde kennen, back in the old days (naar sommige bands luister ik niet vaak meer, van anderen heb ik ook al het nieuwere werk met plezier leren kennen): Apocalyptica, Autumn, Blink 182, Bush, Danko Jones, Disturbed, The Doors, Doro (& Warlock), Evanescence, The Exploited, Foo Fighters, Garbage, Guano Apes, Guns ‘N Roses, Heart, Helmet, Ill Nino, Incubus, Iron Maiden, Kittie, Korn, Led Zeppelin, Lenny Kravitz, Live, Machine Head, Marilyn Manson, Metallica, Muse, Nirvana, No Doubt, The Offspring, Oomph, P.O.D., Pantera, Papa Roach, Pearl Jam, Pink Floyd, Queens Of The Stone Age, Rammstein, Red Hot Chili Peppers, Santana, Sepultura, Skindred, Skunk Anansie, Stone Sour, Sum 41, System Of A Down.

Further exploring metal: the download era. ~ Het downloadtijdperk kwam pas later. Sinds drie jaar download ik torrents, en van wat ik echt goed vind koop ik ook legaal albums – het voelt toch goed om een echt schijfje te kopen, waarbij een boekje met lyrics en foto’s zit. In de laatste drie jaar heb ik, hoewel ik al veel bands kende, nog veel meer nieuwe bands leren kennen, mede doordat ik op een invite-only torrent-muzieksite zit die per band informatie geeft, de albums op chronologische volgorde heeft staan, en ook nog een web weergeeft van meer- en minder aan betreffende band gelieerde bands. Op die manier ben ik ook weer bands op het spoor gekomen waarvan ik enkele nummers op mijn oude tapes had staan, maar waarvan ik de naam had gemist. Wanneer dat het geval is, word ik helemaal blij.
Leren kennen in the download era (sommige bands luister ik veel meer dan andere, meestal luister ik in vlagen heel veel naar bepaalde bands): A Perfect Circle, Arch Enemy, As I Lay Dying, Black Sabbath, Die So Fluid, Dream Theater, Eluveitie, Exilia, Forever Slave, Grimskunk, Judas Priest, Kamelot, Kontrust, Kyuss, Lamb Of God, My Ruin, Nonpoint, Opeth, Otep, Porcupine Tree, Project Hate MCMXCIX, Rush, Sevendust, The Smashing Pumpkins, Theatre Of Tragedy, Tool…
… and still expanding and open for new suggestions.

Women & metal. ~ Ik denk dat er minder vrouwen dan mannen zijn die naar metal luisteren, hoewel ze vaak bij concerten goed vertegenwoordigd zijn. Maar een deel daarvan lijkt meer groupie van langharige jongemannen met metalshirts te zijn, en van de alternatieve kledingstijl te houden waarin menig metalfan zich vertoont, dan zelf daadwerkelijk into de muziek te zijn. Die zijn er natuurlijk ook, maar minder dan jongens. Vrouwen die actief zijn in het genre zelf zijn ook zeer in de minderheid. Maar dat fascineert me wel, vandaar heb ik een redelijke collectie female-fronted / all-girls – hardrock: Die So Fluid, Exilia; death: Kittie, My Ruin, Otep; industrial death: Project Hate; of meer melodic/symphonic: Autumn, Forever Slave, Theatre of Tragedy.

Habits. ~ Naar rock en metal luister ik vaak. Ik luister het vooral wanneer ik thuis op de computer met mijn studie bezig ben, maar ook wanneer ik op reis ben. Elke band associeer ik met een periode, gedachte, gebeurtenis of herinnering daaraan in mijn leven, vaak uit de tijd waarin ik voor het eerst met die band in aanraking ben gekomen.

A.

1991. ‘Don’t mess with my LP’s, you little one!’, daddy told me.

Gearchiveerd onder:Schrijfsels

Adri Duivesteijn, de Almeerse wethouder ruimtelijke ontwikkeling, heeft een missie. Eigenlijk twee. De eerste, en meest positieve, is het 'groot' brengen van onze stad Almere. De tweede is het aanpakken van de PVV en, niet minder belangrijk, andere partijen en politici aanspreken op hun gedrag richting de PVV. Zijn tweede missie leidt er wellicht toe dat hij zijn eerste missie niet gaat volbrengen. Hij wil naar de Eerste Kamer om daar het politieke debat te voeren en het negativisme van de partij van Wilders te bestrijden. Beide missies komen voort uit een enorme bevlogenheid. Een bevlogenheid op het gebied van ruimtelijke ordening (en architectuur) en de tweede uit het klassiek sociaal democratische ideaal. Als Almeers raadslid moet ik hier iets mee. Er is namelijk aan Adri niet te ontkomen. Niet aan het debat met hem in de gemeenteraad(dat ik trouwens graag met hem voer) en ook niet meer in de pers (waar ik zijn bijdragen met plezier lee)s. Maar ik moet er ook iets mee omdat de twee thema's mij als Almeerder raken. De groei van de stad, de ambitie die we in meerderheid in de stad hebben, wordt gefrustreerd door de rijksoverheid en in toenemende mate door de navelstaarders in Noord Holland en zelfs bij de Amsterdamse PvdA. Als het even tegen zit is het ook bij hen 'eigen volk eerst'. Partnerschap verdwijnt als sneeuw voor de zon. Ineens hebben we Almere niet meer zo nodig, tot het moment dat de bewoners in Waterland en Zaanstreek door zullen krijgen dat al die huizen toch wel een grote inbreuk maken op de woonomgeving, dan keert men onherroepelijk terug richting Almere. Korte termijn denken, dat door PvdA-er Duivesteijn hard wordt geparreerd. Ik mag het niet altijd met hem eens zijn als het gaat over de ambities voor Almere en de snelheid van uitvoering maar in dit verhaal ga ik met hem mee. Zijn aanpak van de PVV is het 'kiezen van de aanval'. Hij pakt vooral het taalgebruik aan en het ontbreken van een positieve bijdrage aan de ontwikkeling van Almere en breder van Nederland. Ik herken volledig het beeld. In de gemeenteraad van Almere speelt de PVV, ondanks haar 9 zetels, geen enkele rol van betekenis. Niet omdat anderen niets met hen te maken willen hebben (er is namelijk geen cordon sanitaire) maar omdat er weinig tot niets is waar je als Almeerder wat aan hebt. Veel opgeklopte woede, benadrukken van onveiligheid, sublimeren van de islam-angst, maar geen alternatieven of het moeten de bekende 'stadscommando's' zijn. Waar ik ondertussen wel mee worstel is of het voortdurend aanvallen van de PVV iets oplevert, het gaat namelijk wel steeds weer over hen (net als deze blog....) en publiciteit is het enige echte wat hen interesseert. Maar het taalgebruik, de omgangsvormen, het mensbeeld veronachtzamen kan en moet ook niet. Zo zijn we de 'gevangenen' van dit media-fenomeen zullen we maar denken. En als dat dan toch zo is, is de aanval misschien toch de beste verdediging...want je moet er toch niet echt aan denken dat zo'n groepering de macht krijgt....wat van CDA en VVD wel (deels) mag.

Wéér zo’n pamflet in de bus. En dit keer staat zelfs mijn e-mailadres er op. Kennelijk word ik gezien als een van degenen die een lantaarnpaal moet redden. Redden? Een lantaarnpaal? In het Oud-Zuidse Zuid – zou je denken – bestaat er geen kredietcrisis, geen klimaatcrisis, geen armoede en geen uitsluiting. Nee, het allerergste wat er gaande is, is de vervanging van het ene type lichtmast door een ander type. En dus een hevige oproep om het grote onrecht te keren en een lantaarnpaal te redden – voor het te laat is! Buurtpolitiek kent zo zijn eigen grote rampen, want over smaak valt goed te twisten. En durf daar geen vraagteken bij te plaatsen, want je bent ‘in de buurt’ zo persona non grata. Intimidatie en schandaliseren is norm – vele e-mails getuigen daarvan. Vanwege een lantaarnpaal.

Ook in de buurt waar ik zelf woon, is aan de dageraad groot onheil waar te nemen . Tijd voor een kleine wandeling langs het prachtige P.L. Takcomplex waarin ik zelf woon.

Waarom moeten lantaarnpalen worden vervangen?

Niets heeft het eeuwige leven, daarom is zo nu en dan vervanging nodig. Bovendien willen we verlichting die meer veiligheid biedt: in plaats van geel, wit licht, wat contrastrijker is. En we willen openbare verlichting die zuinig is met energie. Eens in de zoveel tijd is nietsdoen geen optie: vervanging is nodig om werkzaamheid en veiligheid te waarborgen.

Waarom een ander het type lantaarn?

In Amsterdam is in de afgelopen decennia klaarblijkelijk willekeurig omgegaan met de keuze voor masten en armaturen. Het bewijs daarvoor is bij mij in de buurt zichtbaar (zie foto’s): de klassieke grachtenlantaarn (‘ritter’) met verschillende masten en armaturen, de Apollomast en de Friso Kramerarmatuur, ze staan allemaal door elkaar heen. Kennelijk was de persoonlijke smaak van een of andere ambtelijke projectleider – of die van een mondige bewoner in straat x op nummer y – van groter belang dan de samenhang tussen het straatmeubilair en zijn architectonische en stedenbouwkundige omgeving. Het straatbeeld is er onsamenhangend en rommelig door. Een beetje meer eenheid en een zekere beperking in het aantal typen masten en armaturen is ook goed voor Amsterdam: het houdt de kosten voor onderhoud in toom.

Smaken verschillen, dat hoeft niet te worden ontkend. Maar de publieke ruimte vraagt om meer dan een optelsom van smaken.

Samenvattend

• Liever een samenhangend straatbeeld: mast en armatuur, stedenbouw en architectuur in onderlinge verwantschap;
• Liever een beperkt aantal type lichtmasten en armaturen om het beheer efficiënt en daarmee de kosten in toom te houden – zeker in tijden van zware bezuinigingen.
• Niets heeft het eeuwige leven, vervanging is soms nodig. Vervanging is tevens een goede gelegenheid om energiezuiniger verlichting aan te brengen, die bovendien meer veiligheid op straat biedt.

De gemeente Amsterdam heeft een paar jaar geleden een prima beleidsplan openbare verlichting opgesteld. Daarin staan handvatten die helpen bij kiezen uit zovele mogelijkheden en zovele overwegingen (waaronder kosten, veiligheid en energieverbruik). Ik vind het een degelijk plan. U kunt zelf het beleidsplan downloaden en lezen.