Voor wie GroenLinks een warm hart toedraagt was het vandaag geen positieve dag. De afgelopen week ging het al niet zo lekker, vanaf het moment dat het gerucht ging dat Tofik Dibi lijsttrekker wilde worden. Vannmiddag barstte de bom toen op internet te lezen viel dat Dibi geen lijsttrekker zou mogen worden.

Wat mij betreft ligt de fout bij degene die het gerucht de wereld in heft gebracht dat Tofik kandidaat wilde zijn. Ik ben erg benieuwd wie dat is geweest. Het is iemand geweest die het partijbelang niet op de eerste plaats heeft gehad. In het gunstigste geval is het iemand die per ongeluk zijn/haar mond voorbij gepraat heeft en/of dacht een leuk nieuwtje te hebben. Maar het nieuws kan ook met een doel naar buiten gebracht zijn. Door Dibi zelf of iemand anders die hem graag op nummer 1 ziet, om er voor te zorgen dat die kans daarop toe zou nemen. Of misschien door een medewerker of een lid van het bestuur of de kandidatencommissie. In dat geval mag er ook wel op zijn minst een indringend gesprek met diegene plaatsvinden, want dat zou niet bepaald netjes geweest zijn. Niet alleen naar de partij, maar er vanuit gaande dat het niet Dibi zelf is geweest, ook naar hem, want het bracht hem in een positie waarin hij niets kon zeggen, ondanks dat dat feit alleen al eigenlijk voldoende bevestiging was.

Na het optreden van Tofik Dibi vanavond in Nieuwsuur, hadden sommige mensen medelijden met hem. Andere mensen overwogen zelfs op hem te stemmen uit dwarsheid, omdat Dibi een underdog zou zijn. Omdat hij zei dat hij tegengewerkt werd. Maar wie er niet bij is geweest, weet niet of het waar is. “Je wordt het niet, jongen” kun je op vele manieren zeggen. Dreigend, troostend, formeel-maar-goedbedoeld. En wat iemand goed bedoelt, kun je ook heel rot opvatten. Dat iemand zegt dat je ongeschikt bent, kun je wel opvatten als tegenwerking als je erg van jezelf overtuigd bent. En misschien is het allemaal wel waar ook, ik ben er tenslotte ook niet bij geweest. Maar of het slim is om te zeggen op tv is maar de vraag. Degene die je sollicitatie behandelt afschilderen als iemand die gewoon niet ziet hoe goed jij bent, komt vooral pijnlijk over. Daarnaast heeft het het beeld van de partij – in campagnetijd – niet bepaald goed gedaan. Een meningsverschil spreek je uit met degene waar je het mee hebt, niet met de presentator van een actualiteitenprogramma.

Veel kritiek was er ook op het partijbestuur. Het bestuur zou niet democratisch zijn. Eerst omdat ze Tofik Dibi niet als lijsttrekkerskandidaat wilden, later omdat ze dat toch wel wilden omdat de leden dat graag zo zagen. Ik zou denken dat dat juist heel democratisch is, doen wat je leden willen, maar zo dacht blijkbaar niet iedereen erover. Het lijkt er wat mij betreft in ieder geval niet op dat het partijbestuur zijn kandidatuur tegengewerkt heeft. De regels over het bekend maken van de kandidatuur zijn voor hem aangepast, hij kreeg de ruimte om zich te profileren op tv, en ondanks een negatief advies krijgt hij nu toch de kans om zich te bewijzen.

Vooral Heleen Weening kreeg veel kritiek na haar tv-optreden. Ze zou het niet goed gedaan hebben, te hard overkomen, en te veel hechten aan procedures. Ook werd haar verweten dat ze haar persoonlijke voorkeur niet bekend wilde maken, maar dan heb je volgens mij niet begrepen wat een partijvoorzitter doet: die vertegenwoordigt alle leden, ongeacht of ze Sap of Dibi of iemand anders als lijsttrekker willen, en het past dus niet om in die rol bekend te maken op wie je stemt. Voor wat betreft het optreden zelf: misschien zou ze de finale van X-factor met dit optreden niet gehaald hebben, maar ik geef het je te doen om na een dag als dit fris en fruitig op tv te verschijnen. Op tv leuk overkomen in een situatie als dit zonder uitgebreide training of ervaring is maar weinig mensen gegeven.

Leuk doen in tv-programma’s is gelukkig ook niet de voornaamste taak van een voorzitter. Heleen Weening zei tijdens haar verkiezingstoer dat ze niet de behoefte had om zichtbaar te zijn, maar het wel zou doen als het nodig was. Als het goed ging met de partij, zouden we haar niet zien. Het is jammer dat het blijkbaar nodig was, al zo snel na haar aantreden.

Kritiek was er ook op de procedures en op de mensen die daaraan vast wilden houden. Die zeiden dat het moest gaan om mensen en niet om regeltjes. Maar die procedures zijn er om een reden, die zijn er namelijk juist voor mensen en hebben we samen vastgesteld. Ze zijn er om te zorgen dat iedereen een eerlijke beoordeling krijgt, een gelijke kans in de campagne en dat een bekend kamerlid niet via de media invloed kan uitoefenen op zijn beoordeling – al dan niet opzettelijk. En om te zorgen dat de leden goed geïnformeerd kunnen kiezen uit geschikte kandidaten. Zeggen dat je democratie wilt en dus wilt kiezen – uit twee ongelijke kandidaten – en om die reden democratisch vastgestelde procedures wilt negeren, ironischer dan dat kan ik het niet maken.

Dit voorval kent alleen maar verliezers. Dibi gaat de verkiezingen in met een negatief advies, Sap kan slechts winnen van een kandidaat die niet haar gelijke is, en de partij heeft schade opgelopen.

Ik ben enkele jaren geleden lid geworden van GroenLinks omdat ze in mijn ogen goede ideeën hadden en die op respectvolle wijze uitdroegen met een inhoudelijke onderbouwing. Geen geschreeuw, geen oppervlakkige campagnes op basis van poppetjes. Ook standpunten in durven nemen als het niet de heersende mening is of als het weinig aandacht trekt.

Het lijkt erop dat het populisme ook doordringt bij GroenLinks. Campagneposters drukken onze idealen niet meer uit, maar zijn foto’s van de lijsttrekker – alsof het om de lijsttrekker gaat in plaats van om de standpunten of alle andere mensen in zo’n partij die hard werken om iets te bereiken. Mensen eisen binnen een paar minuten uitleg van kamerleden of bestuursleden als iets ze niet bevalt – stel je voor dat je even moet wachten omdat mensen zorgvuldig willen afwegen wat de beste keuze is, dat moeten we niet willen met zijn allen. Wie nog geen jaar geleden met ruime meerderheid gekozen werd, wordt vandaag door sommige mensen het liefst bij het grof vuil gezet. Wie het niet leuk doet op tv, moet weg, en spot zal hun deel zijn. Dat is overigens zeker niet alleen bij GroenLinks het geval.

Ik zal, als afdelingssecretaris, binnenkort wel zien hoeveel leden dit ons in Rotterdam gaat kosten. Net nu we weer in de lift zaten sinds het besluit over Kunduz en het inmiddels bijna vergeten Marikogate. Maar dat laatste bewijst ook weer dat we een vervelende situatie ook achter ons kunnen laten.

Morgenochtend ga ik weer verder met het schuren en schilderen van folderrekjes voor in onze GroenLinks-kraam volgende week op Dunya. Ondanks alles. We hebben heel wat uit te leggen.

EENSGEZINDHEID UITSTRALEN

Het is prachtig en uiterst democratisch, dat GroenLinks zo graag een open-debatpartij wil zijn, maar het maakt ons wel uiterst kwetsbaar. Dat zie je aan het vettige lachje als mensen zich zogenaamd vergissen en over Kunduz-akkoord spreken en zich dan quasi verontschuldigend corrigeren met oh nee, lente-akkoord. Dat helpt niet erg bij het pogen bij de peilingen een hoger zetelaantal te bereiken.

De verplichting het begrotingstekort terug te dringen naar 3% zit velen hoog. Het spoort met het VVD-programma om de overheidsuitgaven terug te dringen. Rutte heeft er niet voor niets steeds op aangedrongen. Het lente-akkoord heeft nu ook een lastenverzwaring met zich meegebracht. Het hogere Btw-tarief stijgt van 19 naar 21% en er komt een extra schijf bij de inkomstenbelasting voor de zeer rijken. Als mensen meer belasting betalen zou dat de consumptie doen dalen en dus negatief uitwerken naar de economie. Is dat zo? Een groot deel van de rijksuitgaven bestaat uit lonen en uitkeringen. Als er minder leerkrachten en ambtenaren worden ontslagen en de uitkeringen niet worden verlaagd of mensen hun uitkering behouden, stimuleert dat toch de consumptie en dus de economie. Wat zou de economie nu meer stimuleren? Een zeer welvarende pensionado gaat á € 20.000,– voor een maand op vakantie in Florida of Hawaii of de koopkracht van 200 mensen met alleen ouderdomspensioen wordt gehandhaafd met een extraatje van 100 Euro? Ik kan er dus niet zo erg om treuren, dat het aantal jaarlijkse vakanties naar exotische oorden wat wordt beperkt. Het lijkt mij ook wenselijk, dat voor mensen met een minimuminkomen de stijging van het eigen risico bij de ziektekosten wordt gecompenseerd. Voor hen zijn het enorme bedragen.

Mijn eerste reactie bij het gerucht, dat Tofik Dibi zich zou willen kandideren als lijsttrekker was: “Dan valt er iets te kiezen!” Daarbij dacht ik, dat hij weinig kans maakt. Hij is inmiddels een ervaren en verdienstelijk  kamerlid, maar mist toch de inhoud en de statuur om lijsttrekker te worden. Maar als het een complotje is om weer een Amsterdammer op de eerste plaats te krijgen, zou hij toch voor een verrassing kunnen zorgen.. In dat verband zou het interessant zijn om eens te onderzoeken of Amsterdammers onder de 2000 aanmeldingen voor het congres oververtegenwoordigd zijn. Als er een ledenreferendum komt, moet vooral iedereen stemmen.

Ik was zelf te laat met mijn poging mij aan te melden. Wat is er aan de hand? Is iedereen opeens vreselijk enthousiast? Ik vind het een probleem, dat ik als zeer betrokken lid, nu niet mee kan stemmen over het programma en de lijst. Er zal wel geen grotere zaal te vinden zijn op zo’n korte termijn. Kunnen er grote tenten bijgeplaatst worden? Het is dan hartje zomer. Ik hoop, dat er serieus bekeken wordt of meer congresgangers kunnen worden toegelaten.

Jaargang 5, Nr. 214.

Het is inmiddels een half jaar geleden sinds de laatste Heldenschets op deze site. Ineke van Gent, Jan Pronk, Andrée van Es, Jan Schaefer en Hans van Mierlo passeerden op het toneel van de heroïek al eerder de revue. Met de ontwikkelingen van de voorbije week is er een nieuw links-progressief politicus definitief toegetreden tot het heldendom.

In 1963 zag zij het eerste levenslicht in het Limburgse Venlo. Na daar het gymnasium te hebben afgerond, vertrok ze begin jaren ’80 naar de Katholieke Universiteit Tilburg om economie te studeren. Toen ze in september 2008 namens GroenLinks in de Tweede Kamer kwam, bleek deze studie goed van pas te komen. Al snel bleek ze een voortreffelijk woordvoerder Financiën te zijn voor de GroenLinks-fractie. Sindsdien kwam haar politieke carrière, ondanks de nodige hobbels, in een stroomversnelling terecht. Politiek talent van het jaar 2009 en de opvolger van Femke Halsema in 2010 als leider van GroenLinks: in twee jaar tijd ontwikkelde zij zich tot het gezicht van haar partij. Maar het kan nog beter. Deze week overtrof ze alle verwachtingen door de spil te zijn achter het Lenteakkoord, dat vanuit de Tweede Kamer de Rijksbegroting voor 2013 heeft opgesteld. We kunnen er niet omheen, de held van deze week is: Jolande Sap.

Alhoewel Jolande Sap pas de laatste jaren in de groene en rode spotlights staat, is ze al bijna twintig jaar actief voor GroenLinks. Nadat ze in 1993 lid was geworden van de toen tamelijk nieuwe partij, nam ze direct zitting in de werkgroep die de doorrekening verzorgde van het GroenLinks verkiezingsprogramma 1995-1998. Met haar achtergrond als econome niet geheel verwonderlijk. Ook binnen haar vakgebied waren er makkelijk GroenLinkse kenmerken aan Sap te ontdekken. Zo publiceerde ze in 1998 het boek Out of the Margin – Feminist Perspectives on Economics. Een feministische econome; zo iemand kon GroenLinks goed gebruiken.

Niet voor niets werd Jolande Sap dan ook in 2006 uitgenodigd mee te schrijven aan het verkiezingsprogramma van GroenLinks. Daarnaast gunde het partijcongres haar een mooie plaats op de kieslijst. Sap kreeg plek 8 toebedeeld, een verkiesbare plek gezien de toenmalige zetelverdeling in de Tweede Kamer. GroenLinks bezat namelijk precies 8 zetels. Onder invloed van de linkse titanenstrijd tussen de SP en de PvdA zakte GroenLinks echter naar 7 zetels, waardoor Sap net buiten de boot viel.

In 2008 was het dan toch zover. Op 2 september werd Jolande geïnstalleerd als de tijdelijk vervanger van Mariko Peters. Een dag later nam de politieke loopbaan van de econome opnieuw een wending. Wijnand Duyvendak, de groene woordvoerder van de fractie, kondigde zijn onmiddellijke vertrek uit de Kamer aan door toedoen van de rel om zijn nieuwe boek. Na één dag werd Sap daardoor definitief lid van de Tweede Kamer. En sindsdien ging het hard. Amper twee jaar later, in december 2010, werd Jolande door de GroenLinks-fractie unaniem verkozen tot de nieuwe fractievoorzitter, als opvolger van Femke Halsema.

Sap kreeg het niet makkelijk in haar eerste maanden als partijleider van GroenLinks. Begin 2011 leidde ze haar fractie naar het steunen van de politietrainingsmissie in het Afghaanse Kunduz. Waar het Kabinet-Rutte hierdoor een Kamermeerderheid achter zich kreeg, vormde zich achter Jolande Sap een sterk verdeelde partij. Veel GroenLinksers waren het hardgrondig oneens met de steun voor de missie, wat de inwijding bleek van het roerige jaar 2011. Bovenop de rumoer omtrent Kunduz kwamen namelijk de affaire-Peters en het stekkerdoosincident. GroenLinks zakte steeds verder we in de peilingen, tot de nog tot onlangs bedenkelijke vijf zetels.

Deze week, een paar dagen na het klappen van de Catshuisonderhandelingen, greep Jolande Sap echter haar ultieme kans.  Waar de VVD, het CDA en de PVV zeven weken de tijd nodig hadden om tot een mislukt begrotingsoverleg te komen, wist Sap binnen twee dagen de Kamerfracties van de ChristenUnie, D66, CDA en VVD te begeleiden naar een stabiele begroting voor 2013. Een broodnodige begroting in tijden van diepe economische crisis. En een sociale en groene begroting: de bezuinigingen op het passend onderwijs, ontwikkelingssamenwerking en het PGB werden teruggedraaid, terwijl er eindelijk is begonnen met de te lang uitgestelde hervormingen op onder meer de woningmarkt. De hypotheekrenteaftrek lijkt nu toch echt zijn langste tijd te hebben gehad. Met de verhoging van de belastingen op milieuvervuilende activiteiten en het afschaffen van subsidies aan grootverbruikers van fossiele grondstoffen daarbij opgeteld, heeft GroenLinks de leiding genomen over het bereiken van een voor haarzelf en het land uitstekende Rijksbegroting.

Jolande Sap. Op het juiste moment heeft ze weten te pieken. Ze heeft laten zien dat GroenLinks een uitstekende partij is om verantwoordelijkheid te dragen, die tegelijkertijd haar sociale en groene idealen verwezenlijkt. Daarmee heeft ze zich definitief bewezen als de onbetwiste partijleider van GroenLinks voor dit moment. Een partijleider die GroenLinks naar een mooie verkiezingsuitslag zal leiden op 12 september. Jolande Sap: een held!

Als toegift, een visueel profiel van Jolande Sap!

Hoe GroenLinks zijn de maatregelen uit het Lenteakkoord? 3 = komt (vrijwel) geheel overeen met GL-plannen, 2 = komt grotendeels overeen met GL-plannen, 1 = enigzins in dezelfde richting als GL-plannen, 0 = staat niet in GL-plannen of handhaven status quo, -1 = tegengesteld aan GL-plannen

PvdA-ers lijken me een beetje bange mensen te zijn. Dat had ik nooit zo bedacht, maar de azijn zure reacties op het akkoord van de afgelopen dagen, dat door de PvdA consequent als het Kunduz- akkoord wordt gespind , stralen alleen maar angst uit. Angst voor de kiezer, angst voor de SP en angst voor GroenLinks.

Dat laatste wisten we al een tijdje natuurlijk. Tijdens de formatie van het laatste kabinet Balkenende (ik ben de tel kwijt) wilde het CDA wel met GroenLinks in zee, maar koos de PvdA liever voor de ChristenUnie uit angst niet de ‘meest linkse partij’ in het kabinet te zijn.
Linkse samenwerking is ook altijd erg eng, want wellicht verlies je dan wel kiezers uit het midden. Ook een progressieve koers in het nu gesloten akkoord is eng, want de conservatieve SP zal dan (met de PVV) gaan joelen dat de Partij van de Arbeid de arbeiders in de kou laat staan.

Dat angst een slechte raadgever is blijkt wel. Het CDA, PvdA, CU kabinet was een zielloze samenwerking die weinig voor he land betekend heeft. Ook nu de kans voor echte hervormingen door GroenLinks, D66 en de ChristenUnie wél is aangegrepen staat de PvdA langs de zijlijn.

Ik hoop en wens dat de PvdA de moed kan vinden weer in eigen kracht te gaan geloven. Nu staat ze te mokken dat ze niet mee mocht doen (ow nee; het mocht wel, maar Samsom moest bij het kruisje tekenen en had dus kennelijk geen overtuigende argumenten) en dat het akkoord niet voldoende is omdat niet alles is binnen gehaald.
Hopelijk kunnen we snel echt samen gaan werken om (gegeven de omstandigheden) ons land economisch, ecologisch en sociaal duurzaam te maken voor een rechtvaardige en groene toekomst!

PvdA-ers lijken me een beetje bange mensen te zijn. Dat had ik nooit zo bedacht, maar de azijn zure reacties op het akkoord van de afgelopen dagen, dat door de PvdA consequent als het Kunduz- akkoord wordt gespind , stralen alleen maar angst uit. Angst voor de kiezer, angst voor de SP en angst voor GroenLinks.

Dat laatste wisten we al een tijdje natuurlijk. Tijdens de formatie van het laatste kabinet Balkenende (ik ben de tel kwijt) wilde het CDA wel met GroenLinks in zee, maar koos de PvdA liever voor de ChristenUnie uit angst niet de ‘meest linkse partij’ in het kabinet te zijn.
Linkse samenwerking is ook altijd erg eng, want wellicht verlies je dan wel kiezers uit het midden. Ook een progressieve koers in het nu gesloten akkoord is eng, want de conservatieve SP zal dan (met de PVV) gaan joelen dat de Partij van de Arbeid de arbeiders in de kou laat staan.

Dat angst een slechte raadgever is blijkt wel. Het CDA, PvdA, CU kabinet was een zielloze samenwerking die weinig voor he land betekend heeft. Ook nu de kans voor echte hervormingen door GroenLinks, D66 en de ChristenUnie wél is aangegrepen staat de PvdA langs de zijlijn.

Ik hoop en wens dat de PvdA de moed kan vinden weer in eigen kracht te gaan geloven. Nu staat ze te mokken dat ze niet mee mocht doen (ow nee; het mocht wel, maar Samsom moest bij het kruisje tekenen en had dus kennelijk geen overtuigende argumenten) en dat het akkoord niet voldoende is omdat niet alles is binnen gehaald.
Hopelijk kunnen we snel echt samen gaan werken om (gegeven de omstandigheden) ons land economisch, ecologisch en sociaal duurzaam te maken voor een rechtvaardige en groene toekomst!

Veelbelovende lente in politiek Nederland, maar nog geen echte Linkse Lente.

De gelegenheidscoalitie van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie is een perfecte eerste stap in de goede richting. Er zijn enkele stevige piketpalen uitgezet waaronder een zeer heldere breuk met de oude coalitie van VVD en CDA met gedoogpartner PVV. Om met de laatste te beginnen, ook al krijgen Wilders cs bij de komende verkiezingen nog behoorlijk wat zetels, ik neem aan dat de politieke gijzeling van Nederland door de PVV verleden tijd is. De VVD en CDA lijken te beseffen dat het te rechtse beleid onvoldoende draagvlak heeft in de samenleving.
De andere drijfveer voor een forse compromisbereidheid van VVD en CDA is het halen van de Europese norm van maximaal 3 % tekort op de overheidsbegroting. Dat wordt waarschijnlijk belangrijker gevonden dan de wijze waarop. Nu zijn er ook forse maatregelen in het vooruitzicht gesteld maar het terugdraaien van eerdere bezuinigingsmaatregelen wordt ook door VVD en CDA toegejuicht.

GroenLinks heeft hier een beeldbepalende rol in gespeeld. Perfect. Dat is dé functie van GroenLinks. Dat heb ik ook betoogd bij de wijze van optreden van GroenLinks bij het aandragen van de beleidswijzigingen die van de Kunduz-missie van een militaire missie een politiemissie maakte (niet maximaal, maar wel maximaal haalbaar).

Nu heeft GroenLinks ook zijn mogelijkheden optimaal benut. Besef wel dat GroenLinks maar 10 zetels heeft, dus maar 6,5 % van de Kamer en 13 % van de gelegenheidscoalitie. In het nieuwe compromis zijn dus bovenmatig veel GroenLinkse thema’s toegevoegd. Dat wordt gewaardeerd door velen, mede omdat GroenLinks, samen met D66 en ChristenUnie het imago van de politiek sterk verbeterd hebben.

Maar er is pas sprake van een eerste stap. Vooral om het vertrouwen te winnen van Brussel en de (economische) samenleving. Dat lijkt voorlopig te zijn gelukt. Maar deze omwenteling moet nog nader worden onderbouwd en praktisch worden uitgewerkt. Dan zullen ook moeilijke punten aan de orde komen, zoals het effect van de Btw-verhoging, de effecten op de woningmarkt voor starters of huurders met een kleine beurs, of de overgang naar één maand later pensioen, zoals Agnes Jongerius van FNV opmerkt. Dan wordt ook duidelijk of bereikt wordt wat is bedoeld en/of er niet toch naar alternatieven moet worden gezocht.

Hoewel het totaalpakket redelijk evenwichtig lijkt en de pijn beter verdeelt dan eerst de bedoeling was, is er natuurlijk ook kritiek. En deels terecht. Waarom zijn bepaalde eerdere bezuinigingsmaatregelen waar bijvoorbeeld GroenLinks ook fel tegen gekant was, niet ook terug geschroefd? En waarom is niet gekozen voor weer andere maatregelen, waar GroenLinks, PvdA en SP nog meer voorstander van waren? Verklaringen moeten worden gezocht in de korte periode van onderhandelingen, de uitgangspositie waar CDA en VVD zich ook aan gebonden weten en de maar 10 zetels van GroenLinks.

Voor dit moment is het voldoende. Voor- en tegenstanders erkennen echter dat de houdbaarheid van de afspraken van deze week maar beperkt is. Ze hebben vooral een korte termijnfunctie met als enig echt vaststaand punt dat het geheel aan de 3 % norm voldoet. Voor ieder die nog beter wil, is er nog de uitweg van de verkiezingen. Zoals dat hoort. Dan en in de daarop volgende coalitievorming worden de kaarten opnieuw geschut. Daar liggen kansen voor PvdA en SP, maar ook voor GroenLinks om weer nieuwe stappen te zetten in de richting van de samenleving die ze voorstaan. In dat perspectief gezien heeft de gelegenheidscoalitie slechts de mogelijkheden open gehouden door de brand te blussen. Het weer opbouwen moet nog starten.
En als er veel mensen zijn die terug willen naar de koers van het oude kabinet Rutte en een versterking van het politieke streven van die partijen, dan moeten ze vooral daarop stemmen. Maar ik denk dat de gemiddelde kiezer verstandiger is dan een ezel, en die stoot zich al geen twee keer aan dezelfde steen.

Kunduz-coalitie, wandelgangakkoord, SASJA (Sybrand, Alexander, Stef, Jolande en Arie) of lenteakkoord; hoe je het noemt geeft eigenlijk al aan wat je ervan vindt. Het stabiliteitsprogrammma voor 2013 dat gistermiddag door GroenLinks, D66, ChristenUnie, de VVD en het CDA werd gepresenteerd.

De gedoogcoalitie onderhandelde er zonder succes zeven werken over in het Catshuis. Maar vijf partijen in de Tweede Kamer hadden aan 48 uur genoeg om een akkoord in elkaar te timmeren. De media schrijven vandaag vol lof over het het huzarenstukje, waarin vier maanden voor de verkiezingen, vijf moedige politieke leiders ‘over hun eigen schaduw heen sprongen.’ Of zoals Volkskrant-collumniste Sheila Sitalsing schrijft: “Eerst gaan we ons laven aan de wilde gedachte dat tussen alle politieke versplintering, al het cynisme, al die roeptoeterende clowns en operettefiguren aan de flanken, Nederland nog steeds Nederland is. Een bestuurbaar land waar je met ouderwets polderen en een vleugje durf bergen kan verzetten. Waar de mensen, wanneer het water komt, eendrachtig een treintje maken en zandzakken gaan stapelen.”

Iedereen heeft er een mening over. Had Samsom wel mee moeten doen, of juist niet?  Wat vinden de kiezers ervan? Wie heeft er een strategische fout gemaakt? In alle politieke commotie dreigt de inhoud weer eens overschaduwt te worden. Want wat staat er eigenlijk in het stabiliteitsprogramma? Hoe komt het dat GroenLinks haar handtekening hier onder heeft kunnen zetten en wat is daar volgens de PvdA en de SP zo op tegen?

Terugdraaien bezuinigingen op kwetsbare groepen (o.a. op het PGB en Passend Onderwijs)

GroenLinks, D66 en ChristenUnie hebben flink oppositiegevoerd tegen een aantal pijnlijke maatregelen van dit kabinet. Het stabiliteitsprogramma bevat een aantal maatregelen om de overheidsbegroting op orde te krijgen, maar de partijen wilden ook duidelijk maken dat zij heel andere keuzes maken dan de VVD en het CDA met de PVV konden maken. De meest besproken bezuinigingen van het kabinet Rutte I worden daarom teruggedraaid. Hoofdlijn van het stabiliteitsprogramma is dat kwetsbare groepen meer worden ontzien en dat in plaats van de kaasschaafmethode, Nederland een aantal grote hervormingen zal ondergaan.

Jolande Sap noemde in het Kamerdebat van dinsdag al dat de bezuinigingen op natuur, het Passend Onderwijs en de de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) van tafel moesten, wilde GroenLinks voor een begroting voor 2013 tekenen. Uiteindelijk heeft ze nog  veel meer binnengehaald, maar het terugdraaien van deze bezuinigingen zijn een belangrijk kenmerk. De PGB’s, waarmee zorgbehoevende een budget krijgen waarmee ze zelf zorg kunnen inkopen, werden in de originele kabinetsplannen vrijwel geheel geschrapt. Dat gaat nu niet door.

Ook de bezuinigingen op het passend onderwijs gaat niet door. Het gaat dan om de bezuinigingen die het kabinet wilde invoeren op bijzonder onderwijs en begeleiding voor leerlingen met gedrags-  of leerproblemen. Dit zou leidden tot verlies van veel banen in het bijzonder onderwijs, maar ook tot grotere klassen, wachtlijsten voor het bijzonder onderwijs en zorgleerlingen die in het regulier onderwijs hun hoofd boven water moeten zien te houden zonder geld voor extra begeleiding.

De bezuiniging op griffierechten, waarmee het een stuk duurder wordt om een zaak voor de rechter te brengen, wordt eveneens teruggedraaid. Ook de cultuursector wordt iets gecompenseerd voor de harde bezuinigingen waar zij mee te maken hebben gekregen: uitvoerende kunst komt weer in het lage BTW-tarief.

De huishoudinkomenstoets, waarmee mensen hun uitkering verliezen als een inwonend familielid, bijvoorbeeld een kind, een inkomen verwerft, wordt ook teruggedraaid. Met name wethouders van de grote steden maakten zich om deze maatregel grote zorgen. Ook de 100 miljoen bezuinigingen op preventieve/palliatieve zorg worden teruggedraaid, net zoals er 40 miljoen bezuinigingen via de eigen bijdrage voor de GGZ.

Een andere bezuinigingspost van het kabinet, het openbaar vervoer, wordt ook gespaard door het stabiliteitsprogramma. Tot slot gaan ook de bezuinigingen van Bleker op natuur niet door. In het natuurakkoord dat de staatssecretaris met provincies heeft gesloten staat dat zij verantwoordelijk worden voor het natuurbeleid, maar dat zij daar wel fors minder geld voor krijgen dan het rijk nu aan natuurbeleid uitgeeft. Natuurorganisaties reageerden vandaag positief doordat het stabiliteitsprogramma meld dat er in 2013 200 miljoen extra voor natuur beschikbaar komt.

De zware bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking die tijdens de Catshuisonderhandelingen dreigden zijn nog niet doorgevoerd, maar het was duidelijk dat er met de PVV geen akkoord te maken viel, zonder een hele  forse korting op de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking. Dat is nu ook van de baan, Nederland blijft 0,7% van haar BNP aan ontwikkelingssamenwerking uitgeven.

Groene Agenda

In het stabiliteitsprogramma zit bovendien een hele indrukwekkende groene agenda, door een combinatie van maatregelen. Het belastingstelsel wordt ingrijpend vergroent door vervuilende energie zwaarder te belasten. Het stabiliteitsprogramma noemt in dit kader de aardgasheffing, kolenbelasting, rode diesel, leidingwater en eurovignet. De onbelaste reiskostenvergoeding, inclusief het onbelaste privégebruik van lease-auto’s wordt afgeschaft, waardoor het aantrekkelijker wordt om dichter bij je werkt te gaan wonen.

Daarnaast wordt er  280 miljoen uitgegeven voor verduurzaming van de economie, onder meer voor woningisolatie. Er is sprake van dat zonnepanelen onder het lage BTW-tarief van 6% gaan vallen. En zoals gezegd wordt 200 miljoen die het kabinet wilde bezuinigen op natuur teruggedraaid.

Pensioenleeftijd

Na een lange discussie kwamen op 10 juni 2011 vakbonden, werkgevers en het kabinet een pensioenakkoord overeen. Het pensioenakkoord verscheurde de FNV en leidde uiteindelijk tot haar ondergang – op dit moment wordt gewerkt aan de vorming van een nieuwe vakbond. In het oorspronkelijke pensioenakkoord gaat in 2020 de AOW-leeftijd omhoog naar 66 jaar en groeit vanaf dan de pensioenleeftijd mee met de groei van de levensverwachting, waardoor in 2025 de AOW-leeftijd 67 jaar zou worden.

Het stabiliteitsprogramma breekt met dit pensioenakkoord en gaat eerder de pensioenleeftijd verhogen. Al in 2013 zal de AOW-leeftijd met 1 maand omhoog gaan en zal vervolgens in stappen verder verhoogt worden zodat in 2019 de AOW leeftijd om 66 jaar ligt en in 2024 op 67 jaar. Vanaf 2024 wordt de AOW aan de levensverwachting gekoppeld.

Volgens partijen als D66 en GroenLinks is een snellere stijging van de pensioenleeftijd te rechtvaardigen als je kijkt naar de stijging van de levensverwachting die sinds de invoering van de AOW-leeftijd heeft plaatsgevonden. Bovendien benadrukken zij de solidariteit tussen generaties: de huidige en aankomende groep gepensioneerden heeft veelal riante pensioenregelingen. Nu de vergrijzing er aan komt moeten de generaties na hen met veel minder mensen de AOW gaan opbrengen voor een veel grotere groep ouderen. De PvdA is tegen aanpassing van het moeizame compromis dat via het originele pensioenakkoord tot stand is gekomen en de SP is sowieso tegen elke verhoging van de pensioenleeftijd.

Arbeidsmarkt

Nog zo’n onderwerp waar de politiek al jaren tegenaan hikt is de aanpassing van de ontslagbescherming. De huidige ontslagbescherming zorgt er volgens een partij als GroenLinks voor dat mensen met een vast contract zo goed beschermt zijn dat een werkgever wel oppast om mensen een vast contract te geven. Het gevolg is een tweedeling tussen insiders en outsiders op de arbeidsmarkt: insiders met een vast contract zijn goed beschermd en voor hen gelde riante regelingen met betrekking tot hypotheekverstrekking en pensioenopbouw. De outsiders zitten in flexibele contracten of worden als zzp-er bij een bedrijf aangenomen. Jongeren en allochtonen zijn oververtegenwoordigd in deze groep. Als economisch de wind tegen zit zijn dit de groep mensen die er het eerst uitvliegen. GroenLinks pleit er al veel langer voor dat deze tweedeling op de arbeidsmarkt doorbroken moet worden. Van werkgevers moeten we niet vragen om hoge ontslagvergoedingen te betalen aan een groep die er toch al goed voorstaat, werkgevers zouden veel meer moeten investeren in het bieden van kansen aan haar werknemers, bijvoorbeeld via scholing. De arbeidsmarkt moet er niet op gericht zijn dat niemand meer zijn baan kwijt raakt, dat is in de geglobaliseerde economie onmogelijk geworden. De arbeidsmarkt moet erop gericht zijn dat, wanneer ontslagen, iedereen vervolgens weer ergens anders aan de slag kan.

Ook op dit punt van de ontslagbescherming is er een doorbraak bereikt. De ontslagvergoedingen worden beperkt, al is nog niet uitgewerkt op welke manier dit moet gebeuren. Daar staat tegenover dat de eerste zes maanden van de Werkloosheidsuitkering door de werkgever betaald moeten worden. Bovendien gaat het geld dat werkgevers niet meer hoeven te investeren in ontslagvergoedingen naar scholing voor hun werknemers en werk-naar-werk trajecten. Dit zorgt er dus voor dat het voor een werkgever aantrekkelijk is om ook gedurende het dienstverband in zijn werknemers te blijven investeren en dat, als hij gedwongen is om mensen te ontslaan, het voordelig is om een actieve rol te spelen zodat zij ergens anders snel weer aan de slag kunnen.

Deze arbeidsmarktwijziging past dus heel goed in het verhaal van GroenLinks en ook D66 dat mensen nieuwe zekerheden geboden moet worden: niet langer de zekerheid op een vaste baan staat centraal, maar de zekerheid op het vinden van nieuw werk. SP en in mindere mate de PvdA geloven hier niet in en vinden dat bestaande zekerheden worden afgebroken. Net als op het issue van de pensioenleeftijd is echter de PvdA hier ook de afgelopen jaren voorzichtig wat op gaan draaien en vormt ook dit onderwerp daarom een lastig campagnethema voor Samsom.

Woningmarkt

Het derde belangrijke dossier waarop in Den Haag al jaren gesteggeld wordt is de hypotheekrenteaftrek. Ook op dit thema is een voorzichtige doorbraak geboekt. Mensen kunnen enkel nog hypotheekrenteaftrek voor nieuwe hypotheken krijgen indien ze een hypotheek hebben die ze binnen 30 jaar aflossen. Fiscale subsidiëring van aflossingsvrije hypotheken behoort dus tot het verleden.

Daar staat tegenover dat ook de huurmarkt hervormd wordt. De laagste inkomens worden inzien, maar de huren voor mensen met een inkomen in de categorie 33 000 tot 43 000 mogen 1 procentpunt sneller stijgen dan de inflatie.

In de discussie over de Nederlandse woningmarkt wil links de hypotheekrenteaftrek aanpakken, terwijl rechts wil dat de huren meer marktconform worden. In het akkoord moeten beide kanten water bij de wijn doen en vind er een door links gewenste hervorming op de hypotheekrenteaftrek plaats als een door rechts gewenste hervorming op de huurmarkt.

Zorg

Begrotingstechnisch is de financiering van de gezondheidszorg één van de grootste hoofdpijndossiers. De kosten van de zorg lopen al jaren enorm op en het ziet er naar uit dat met de aanstaande vergrijzing deze kostenpost nog veel groter zal gaan worden. Bezuinigen op de zorg zijn impopulair, maar lijken onoverkomelijk.

In het stabiliteitsprogramma is afgesproken dat mensen meer zelf moeten gaan bijdragen in de kosten voor de Algemene Wet Bijzonder Ziektekosten. Lage inkomens zullen worden gecompenseerd doordat ze een hogere zorgtoeslag krijgen. Het plan van de Catshuisonderhandelaars dat patiënten per medicijn 9 euro zelf moeten bijdragen is wel van tafel.

De SP en de PVV proberen zich te profileren als de partijen die pal staan voor de zorg. Bezuinigingen voor de zorg liggen daarom ook zeer gevoelig bij deze partijen, en voor de SP lijkt dit een natuurlijk campagnethema.

Nullijn voor ambtenaren

Een makkelijke manier om geld te besparen is als de overheid minder geld gaat uitgeven aan ambtenarensalarissen. Bezuinigen op de bureaucratie is juist één van de weinige populaire maatregelen die er zijn om geld te besparen. Maar de maatregel komt ineens in een ander daglicht te staan nu met name de PvdA benadrukt dat het ook gaat om leraren en politieagenten. Zij zullen volgens het stabiliteitsprogramma te maken krijgen met een nullijn: hun salaris zal, ondanks de inflatie, in absolute zin gelijk blijven. Omdat er al een tekort voor personeel in de zorg dreigt, zal deze nullijn niet voor zorgpersoneel gaan gelden. Overigens worden ook de uitkeringen niet bevroren.

BTW-verhoging

Eén van de maatregelen die mensen meteen gaan voelen is de verhoging van de BTW. Volgens het stabiliteitsprogramma gaat in oktober het hoge BTW-tarief met 2% omhoog van 19 naar 21%. Dat betekend dat over iedere aankoop die je doet je 2% meer belasting moet betalen. Met andere woorden: alles zal 2% duurder worden. In de woorden van Diederik Samsom: mensen zullen dit direct in hun boodschappenmandje voelen.  Doordat de accijnzen op tabak, frisdrank en alcohol worden verhoogd zullen deze producten een extra scherpe prijsstijging meemaken.

Uit onderzoek blijkt dat lage inkomens relatief een groter deel van hun inkomen aan consumptie uitgeven dan hogere inkomens, omdat zij minder geld hebben om te sparen. Een BTW-verhoging raakt daarom lage inkomens extra hard. Om de pijn te verzachten schrijft het stabiliteitsprogramma dat de BTW-verhoging vanaf 2013 in toenemende mate wordt gecompenseerd door een lagere inkomstenbelasting, in het bijzonder voor werkenden met een lager inkomen.

Dat past in een trend die GroenLinks al veel langer bepleit. GroenLinks wil dat bedrijven zwaarder worden belast voor de vervuiling die zij veroorzaken, en minder hoeven te betalen aan belasting over arbeidskosten. Dat leidt ertoe dat er milieuvriendelijker zal worden geproduceerd en meer banen worden gecreëerd. Omdat consumptie over het algemeen vervuilend is heeft deze combinatie van maatregelen gedeeltelijk een zelfde effect. Consumeren wordt duurder, maar werken gaat meer opleveren.

Hoge Inkomens

In het Kamerdebat gister verweet Samsom de vijf partijen dat ze niets doen om ook van hoge inkomens een bijdrage te vragen. Dat is niet geheel waar. Behalve dat op verschillende punten lage inkomens worden ontzien, staan er ook maatregelen in die expliciet een bijdrage van de hoogste inkomensgroepen vragen. Hoge inkomens en bonussen krijgen in 2013 te maken met een belasting (‘crisisheffing’) die een half miljard moeten opbrengen. Daarnaast worden excessieve vertrekbonussen niet langer belast met 30%, maar met 75%.

Interessant in deze context is dat er ook een versobering van de wachtgeldregeling voor politici in het stabiliteitsprogramma zit. De maximumduur dat een politicus recht heeft op wachtgeld wordt gelijkgesteld aan de maximale WW-duur.

Ook bedrijfsleven en banken komen niet weg. Bijna een half miljard aan geplande lastenverlichting voor het bedrijfsleven gaat niet door en de bankenbelasting wordt verdubbeld.

Overig

Al met al zijn de bezuinigingen niet geheel pijnloos. Dat is ook niet mogelijk als je ineens vele miljarden minder moet gaan uitgeven. Wel is duidelijk dat het stabiliteitsprogramma poogt een stuk socialer beleid te voeren dan Kabinet Rutte 1 en dat er een flinke groene agenda aan is toegevoegd. In plaats van de kaasschaaf over veel posten heen te halen, wordt er gekozen voor een aantal forse hervormingen in de Nederlandse publieke sector, gecombineerd met een aantal stevige lastenverzwaringen.

De SP en de PvdA hebben hun handtekening niet onder dit akkoord gezet en zullen daarom oppositie voeren tegen dit pakket. Opvallend is dat in het Kamerdebat gisteren Samsom niet al zijn pijlen richtten op plannen waar de partijen in het akkoord bewust voor kiezen, maar dat hij op zoek was naar andere manieren om het SASJA/FC Kunduz moeilijk te maken. Zo ontstond er onduidelijk over een zin uit het stabiliteitsprogramma die spreekt van ‘diverse taakstellingen op de Rijksbegroting’ die 0,875 miljard moeten opleveren.

Ook bevroeg Samsom GroenLinks-leider Jolande Sap vinnig op de Wet Werken naar Vermogen (WWNV). De WWNV is een wet die de uitkering voor jonggehandicapten (Wajong), de Sociale Werkvoorziening (SZW) en de bijstand bij elkaar voegt in één regeling en daarbij flinke bezuinigingen doorvoert op de SZW en de Wajong. De WWNV is een wet die nog niet is ingevoerd en waar GroenLinks zich altijd tegen heeft verzet. Hij staat niet genoemd in het Stabiliteitsprogramma, en met de opmerking van Sap dat deze maar controversieel verklaart zou moeten worden en daarmee  tot aan de verkiezingen nog niet in behandeling zou moeten worden genomen nam Samsom zichtbaar geen genoegen. Maar zoals Sap hem toewierp: als je mee had onderhandeld, dan hadden we er samen nog meer uit kunnen slepen.

Jolande Sap toont sterke overeenkomsten met een zelfmoordterroriste. Na de eerste Kunduz-coalitie die GroenLinks de helft van haar aanhang kostte, pleegt ze een tweede aanval op haar eigen partij door samen met de eerdere bondgenoten het meest rechtse kabinet van Nederland in het zadel te houden.

Nu het rechts-rancuneuze kabinet Rutte-Verhagen gevallen is, moet er iets gebeuren. Eurocommisaris Olli Rehn zit op hete kolen en de financiële markten zijn nerveuzer dan ooit. Zonder akkoord geen wijzigingen en dus voortgang van de economische crisis en voortgang van het beleid van het meest zielloze kabinet in tijden. Terwijl Jolande Sap haar politieke moed toont, staan Emile Roemer en Diederik Samsom als een boze Bassie en Adriaan aan de zijlijn ‘boe’ te roepen.

Hoewel D66 en ChristenUnie offers hebben gebracht in de onderhandelingen, moet het voor GroenLinks wel het meest pijn doen om het akkoord te steunen. Dat is ook te zien in de uitkomst van deze onderhandelingen; met een terugdraaiïng van de bezuiniging op het pgb, een herstel van de uitgaven aan passend onderwijs en een aantal mooie groene hervormingen, staat er een duidelijke GroenLinks-handtekening onder het ‘Kunduz-akkoord’. Zelfs zonder medewerking van PvdA en SP heeft Sap het aangedurfd om de onderhandelingen aan te gaan. Of – om het nieuwste Tweede-Kamer-cliché aan te halen – over haar schaduw heen te springen.

Want ook binnen GroenLinks is het morren reeds begonnen. “Schande; Jolande Sap is veel te ver voor de troepen uitgelopen!” Maar de realiteit is anders. Diederik Samsom moet zijn ogen uit zijn hoofd schamen. Dat Emile Roemer, met zijn links-conservatieve protestpartij, geen medewerking zou verlenen aan een poging de Nederlandse begroting te redden; dat verbaast mij niet. Maar dat Samsom, partijleider van de op één na grootste partij van de Tweede Kamer, het niet voor elkaar heeft gekregen zijn vinger in de pap te steken, is absoluut een gotspe. En dan vervolgen met een lynchpartij van de leider van GroenLinks? Ik geloof dat Diederik Samsom zijn motieven om volksvertegenwoordiger te zijn nog eens moet nakijken.

De kift begint al met de kwalificatie ‘Kunduz-coalitie’. Laten we die electoraal onvoordelige beslissing vooral lekker inwrijven, ongeacht wat Jolande Sap haar verdere politieke leven voor moois teweeg brengt. Als dat geen treiterij van de linkerzijde is, dan weet ik het niet meer… Misschien moeten we mijnheer Samsom een spiegel brengen voor in zijn kantoor. Want met een mandaat van dertig zetels, denk ik toch toch dat Nederland iets meer van hem verwacht had… Jolande Sap heeft haar werk gedaan. Punt.

 

 

Deze column is ook verschenen op volkskrant.nl.

Er is veel voor te zeggen als de Tweede Kamer er vandaag in slaagt wat Rutte in zeven weken niet is gelukt: een begroting voor 2013 maken waar in de EU het licht voor op groen kan.

Zo een klus te klaren is goed voor het vertrouwen in de politiek. Het weerspreekt het gemakzuchtige beeld dat politici veel lullen, maar weinig doen of er niet zijn als actie juist is vereist. Resultaat door de Tweede Kamer toont bovendien dat de situatie exceptioneel is en vraagt om manoeuvres die uitzonderlijk zijn in het Haagse. Politici zeggen niet alleen dat de situatie uitzonderlijk is, we kunnen het zelf ook aan de daden van onze vertegenwoordigers aflezen. Dit moment op deze wijze markeren geeft partijen ook na de verkiezingen het draagvlak om niet te snel in de kramp te schieten bij het bespreken van hervormingsmaatregelen.

GroenLinks lijkt een spilfunctie in te nemen. Lid van de zogenaamde Kunduz-coalitie (als alternatief voor de PVV-zetels) maar ook de meest links-georiënterde van deze coalitie. In de beeldvorming liep een eerdere steun aan kabinetsbeleid op een drama uit: in plaats van het beeld dat men de eigen internationale visie vorm gaf, werd de steun uitgelegd als hulp aan het verfoeide rechtse kabinet. De angst zal meespelen dat dit opnieuw gebeurt. Het zou echter fout zijn als is angst de raadgever is. Er zit namelijk veel voor GroenLinks in het vat.

GroenLinks heeft zich in de afgelopen tien jaar ontwikkeld tot een betrouwbare bestuurspartij op lokaal en provinciaal niveau. Anders dan de ontwikkeling bij de PvdA is macht als drijfveer minder prominent gebleven dan inhoudelijke doelen. Dat verklaart tegelijk waarom GroenLinks soms ook rap weer uit bestuursfuncties lijkt te gaan of bij coalitievorming juist moeilijk aan de bak komt ondanks bewezen kwaliteiten.

In de huidige situatie draait het juist sterk om de inhoud. De noodzak tot profilering vanwege de verkiezingen kan via dit moment-van-inhoud ten volle benut worden. GroenLinks kan tonen wie ze is en waar ze voor staat. Dan moet er een duidelijke groene winst in de begroting voor 2013 en latere jaren zitten. Juist een duurzame insteek kleurt de positie van GroenLinks en die kleur wordt extra aangezet omdat het contrast met het volkomen niet op milieu of duurzaamheid georiënteerde beleid van kabinet Rutte zo scherp is.

GroenLinks heeft ook andere redenen nu over de brug te gaan. De partij staat slecht in de peilingen. De invloed die er met het zetelaantal nu is, is niet gegarandeerd. Nu verzilveren van die invloed geeft profiel en meer kansen stemmers terug te halen.

Partijleider Jolanda Sap heeft ook eigen motieven de brug te nemen. Haar profiel is sterk getekend door Kunduz. In de huidige situatie kan ze dit vervangen door die van een doortastend, voor de groene zaak strijdende aanvoerder. Dat vergroot haar draagvlak en positie binnen de partij. En wie weet verlost het de fractie van een zekere narrigheid waarmee, naar ik heb begrepen, de onderlinge samenwerking is omgeven.

Calculerend gedrag in de politiek is een goede eigenschap, maar risico’s nemen evenzeer. De kunst is de balans te vinden tussen die twee elementen. Ik ben benieuwd hoe ver de Tweede kamer en GroenLinks in het bijzonder vandaag komt.

Ik zou er iets over moeten zeggen. Ik heb tenslotte vaak een mening hier. Vaak denk ik dat ik het beter weet. Maar ik weet het even niet meer.

Natuurlijk ben ik blij dat deze regering is gevallen. Dat de invloed van de gedoger, al is het maar tijdelijk, is teruggedrongen. Dat we van het meest rechtse kabinet sinds mensenheugenis af zijn.  Maar wat nu?

Verkiezingen eind juni of begin september? Of toch in de zomer? Rutte en de Jager snel een begroting in elkaar laten flansen of met de hele kamer proberen iets te schrijven? Demissionair kabinet of demissionair met uitzonderingen? Zo snel mogelijk onder de drie procent of mogen we er iets boven zitten? Belangrijke besluiten voor ons uit schuiven of toch snel knopen doorhakken? Ik weet het echt niet.

Vele keuzes zijn simpel. Niet bezuinigen op onderwijs en zorg, wel op defensie. De lage inkomens ontzien, de hoge inkomens kunnen nog veel missen. Ontwikkelingssamenwerking (dat is iets anders dan ontwikkelingshulp) hoeft niet te bezuinigen, cultuur ook niet. Multinationals die hier belastingvoordeel genieten profiteren ten koste van de ‘normale man’, moeten zwaar belast worden. Mislukt project JSF meteen stopzetten. Niet meer investeren in asfalt, maar wel in beter openbaar vervoer. Marktwerking in zorg, ov, nutsbedrijven en onderwijs is uit den boze. Bonussen zijn geen prikkel om beter te presteren, maar zorgen voor meer hebzucht. Morgen nog beginnen met terugtrekken uit Kunduz.

Mijn beeld is wel duidelijk. Maar hoe het voor elkaar te krijgen, geen idee. De vragen blijven onbeantwoord. De tijd zal uitwijzen wat er moet gebeuren..

Nu Wilders zijn rechte rug verkiest boven politieke invloed - als hij met VVD en CDA niet tot een compromis kan komen, in welk verband dan wel? - zijn nieuwe verkiezingen onvermijdelijk. De oppositie juicht, maar moet ook constateren dat het kabinet (als altijd) door interne verdeeldheid tot een voortijdig einde kwam. De rechtse partijen staan electoraal weliswaar op verlies, maar er is geen duidelijk alternatief. Het electorale veld is versnipperd.

Speelveld

Een doorrekening van de gegevens uit de peilingen, inclusief de recente peiling van De Hond, bevestigt de patronen die we al langere tijd zien. Vooralsnog ligt het electorale speelveld er gunstig bij voor SP, VVD en D66. De SP staat volgens het 'Pooling the Polls' model nu op 26 tot 30 zetels, waarschijnlijk 28. De VVD wint licht en gaat naar 34, terwijl D66 op 15 zetels staat. De PvdA moet van ver komen, maar laat sinds het vertrek van Cohen een opleving zien; de sociaal-democraten staan nu op 26 zetels.

De PVV heeft het de laatste tijd wat lastiger en staat nu op 18 zetels. Het is onduidelijk hoe de recente breuk zal uitpakken voor de partij van Wilders. Hijzelf ging weer 'vol op het orgel' en zette daarbij de populistische registers volledig open: we moeten niet willen voldoen aan Brusselse regels die onze ouderen in de kou laten staan. Dat de 3% begrotingsnorm ook in het gedoogakkoord stond en de handhaving ervan door de PVV ook in de afgelopen periode meermaals is gesteund, mag niet deren. Tot nu toe is Wilders met dit soort koerswijzigingen altijd weggekomen, dus waarom nu niet?

Verwachte percentages voor de grotere partijen De figuur geeft de verwachte percentages voor elke partij met 95% Bayesiaans betrouwbaarheidsinterval, tijdens de verkiezingen (meest lichte balk), een jaar geleden (middelste balk) en op basis van de meest recente gegevens (meest donkere balk). Onder de figuur staan de bijbehorende zetelaantallen; in het zwart staat de meeste waarschijnlijke verwachting, in het grijs staan de hoogste en laagste verwachting (95% vertrouwen). De sterretjes geven aan dat het verschil tussen de meest recente peiling en de betreffende balk statistisch significant is.

Verwachte percentages voor de kleinere partijen Toelichting: zie vorige figuur

GroenLinks wil een debatpartij zijn en het bestuur probeert op dit moment dat voornemen een inhoud te geven. Het partijbureau startte een project “open debat” in december en het partijbestuur publiceerde een notitie erover onder de titel “GroenLinks als open debatpartij”.
Waarschijnlijk speelde het gemor over de besluitvorming over de missie naar Kunduz bij deze initiatieven een rol en zeker ook de motie van het congres van februari die erop aan dringt haast te maken met het debat in GroenLinks.
Deze maand komt er een “permanente programmacommissie” die een soort basis-verkiezingsprogramma gaat schrijven en die tevens het interne debat moet organiseren. De diverse organen in de partij, de Helling, Groenlinks-magazine, partijraad en het partijbureau, krijgen ieder een eigen rol bij dat debat. Het lijkt me allemaal heel goed, maar ik weet niet zeker of het gaat lukken.

Er is behoefte aan een betere organisatie van het debat in GroenLinks. Maar als iedereen het daar nu zo mee eens is, dan begrijp ik niet dat er in de laatste jaren zo weinig zichtbaar is geweest van bijvoorbeeld een debat over al dan niet noodzakelijke veranderingen op de arbeidsmarkt. Er zal wel over gepraat zijn hier of daar en er waren verschillen van mening, maar van een grondig debat tussen verschillende opvattingen heb ik als tamelijk buitenstaander, slechts lid van de partijraad en lid van een afdeling die gebrekkig functioneert, weinig gemerkt. Ik heb niets gemerkt van een debat over ontslagrecht, over outsiders en insiders, over de WW en over pensioenen. Nergens heb ik een goed overzicht gekregen van de verschillende meningen binnen de partij, nergens een poging om de opvattingen bij elkaar te krijgen en op de een of andere manier op een hoger niveau te brengen. Als ik er iets over begrijpen wil, dan moet ik niet bij groenlinks zijn.
De verschillen van mening zijn er, maar een discussie is er niet. Ongeveer een jaar geleden meldde ik mij bij de “werkgroep arbeidsverhoudingen” en ik heb kunnen merken hoe zij zich ergerden aan de standpunten van de tweede-kamerfractie en hoe zij probeerden een motie te formuleren voor het afgelopen congres. Ik ben het niet eens met de ergernis van de werkgroep, ik was het niet eens met de motie en heb me afzijdig gehouden. Maar waarom ziet niemand in het bestuur dat groenlinks de zaak tot op de bodem moet uitpraten. Waarom legt niemand uit hoe de meningen in de partij verdeeld zijn en wat de argumenten zijn. Het bestuur heeft niets gedaan, maar ook groenlinks-magazine of de Helling gaven niet thuis.
Niemand doet moeite dat debat van de grond te krijgen. De fractie heeft een standpunt ingenomen, het bestuur is het er wel zo’n beetje mee eens, en wil de fractie rugdekking geven door het debat te vermijden in de hoop dat het gemor over zal gaan. De werkgroep arbeidsverhoudingen doet ook bitter weinig om de discussie op een hoger plan te brengen. Zij beperkt zich tot het gebruikelijke vakbondsgemopper en probeert op geen enkel moment diegenen te begrijpen die zeggen dat er iets veranderen moet in de arbeidsverhoudingen. Dus een debat? Ho maar.

Het is een beetje flauw om nu om nu dieper in te gaan op Kunduz. Dat debat verdient de schoonheidsprijs niet, maar daar wil ik het bij laten.Het probleem is dat GroenLinks niet uitnodigt tot een goed debat, een debat niet stimuleert, zelfs niet wanneer er voor iedereen zichtbaar een verschil van mening is, zelfs niet wanneer dat heel waarschijnlijk iets nuttigs zal opleveren.

En dan komen we op een ander, en eigenlijk groter probleem, namelijk dat groenlinks behoefte heeft aan meer en scherper geformuleerde meningen. Groenlinks heeft heel wat standpunten waarbij je vraagtekens kan plaatsen. Maar weinigen doen dat en vooral op dit punt ben ik pessimistisch. Ik heb een tijdje mijn best gedaan, maar ik vind weinig gehoor als ik bijvoorbeeld zeg dat het niet erg is om “weigerambtenaren” te tolereren in een gemeente.
Of dat de campagne tegen steenkolencentrales verwerpelijk is (laat die generatie die bezig is alle natuurlijke rijkdommen van de aarde op te stoken, daar ook maar een beetje last van hebben).
Of dat het besluit van de kamer om homosexualiteit op scholen verplicht in het lespakket op te nemen een herhaling is van wat de politiek al decennia fout doet met het onderwijs.
Of dat groenlinks niet klakkeloos achter vakbonden of achter iedere belangenorganisatie moet aanlopen en er soms tegenin moet gaan.
Of dat groenlinks eerst moet pleiten voor minder auto- en vliegverkeer en pas dan voor schoner auto- en vliegverkeer.
Of last but not least dat groenlinks zich moet uitspreken tegen economische groei en tegen het consumentisme.
De gebruikelijke reactie op dit soort afwijkende meningen in groenlinks is stilzwijgen. Het zijn meningen waarmee je menig verjaardagpartijtje kan opvrolijken, maar GroenLinks weet er geen raad mee. Ik heb deze dingen in het verleden vaker geschreven (inmiddels allemaal terug te vinden op mijn website henkspaan2.nl) en ik heb wel eens gehoopt dat er iemand zou zeggen: “Goh vind je dat? Daar moeten we toch eens dieper op ingaan!”. Maar zo’n reactie kreeg ik nooit.

GroenLinks wil een debatpartij zijn en het bestuur probeert op dit moment dat voornemen een inhoud te geven. Het partijbureau startte een project “open debat” in december en het partijbestuur publiceerde een notitie erover onder de titel “GroenLinks als open debatpartij”.
Waarschijnlijk speelde het gemor over de besluitvorming over de missie naar Kunduz bij deze initiatieven een rol en zeker ook de motie van het congres van februari die erop aan dringt haast te maken met het debat in GroenLinks.
Deze maand komt er een “permanente programmacommissie” die een soort basis-verkiezingsprogramma gaat schrijven en die tevens het interne debat moet organiseren. De diverse organen in de partij, de Helling, Groenlinks-magazine, partijraad en het partijbureau, krijgen ieder een eigen rol bij dat debat.
Het lijkt me allemaal heel goed, maar ik weet niet zeker of het gaat lukken.

Er is behoefte aan een betere organisatie van het debat in GroenLinks. Maar als iedereen het daar nu zo mee eens is, dan begrijp ik niet dat er in de laatste jaren zo weinig zichtbaar is geweest van bijvoorbeeld een debat over al dan niet noodzakelijke veranderingen op de arbeidsmarkt. Er zal wel over gepraat zijn hier of daar en er waren verschillen van mening, maar van een grondig debat tussen verschillende opvattingen heb ik als tamelijk buitenstaander, slechts lid van de partijraad en lid van een afdeling die gebrekkig functioneert, weinig gemerkt. Ik heb niets gemerkt van een debat over ontslagrecht, over outsiders en insiders, over de WW en over pensioenen. Nergens heb ik een goed overzicht gekregen van de verschillende meningen binnen de partij, nergens een poging om de opvattingen bij elkaar te krijgen en op de een of andere manier op een hoger niveau te brengen. Als ik er iets over begrijpen wil, dan moet ik niet bij groenlinks zijn.
De verschillen van mening zijn er, maar een discussie is er niet. Ongeveer een jaar geleden meldde ik mij bij de “werkgroep arbeidsverhoudingen” en ik heb kunnen merken hoe zij zich ergerden aan de standpunten van de tweede-kamerfractie en hoe zij probeerden een motie te formuleren voor het afgelopen congres. Ik ben het niet eens met de ergernis van de werkgroep, ik was het niet eens met de motie en heb me afzijdig gehouden. Maar waarom ziet niemand in het bestuur dat groenlinks de zaak tot op de bodem moet uitpraten. Waarom legt niemand uit hoe de meningen in de partij verdeeld zijn en wat de argumenten zijn. Het bestuur heeft niets gedaan, maar ook groenlinks-magazine of de Helling gaven niet thuis.
Niemand doet moeite dat debat van de grond te krijgen. De fractie heeft een standpunt ingenomen, het bestuur is het er wel zo’n beetje mee eens, en wil de fractie rugdekking geven door het debat te vermijden in de hoop dat het gemor over zal gaan. De werkgroep arbeidsverhoudingen doet ook bitter weinig om de discussie op een hoger plan te brengen. Zij beperkt zich tot het gebruikelijke vakbondsgemopper en probeert op geen enkel moment diegenen te begrijpen die zeggen dat er iets veranderen moet in de arbeidsverhoudingen. Dus een debat? Ho maar.
Het is een beetje flauw om nu om nu dieper in te gaan op Kunduz. Dat debat verdient de schoonheidsprijs niet, maar daar wil ik het bij laten.
Het probleem is dat GroenLinks niet uitnodigt tot een goed debat, een debat niet stimuleert, zelfs niet wanneer er voor iedereen zichtbaar een verschil van mening is, zelfs niet wanneer dat heel waarschijnlijk iets nuttigs zal opleveren.

En dan komen we op een ander, en eigenlijk groter probleem, namelijk dat groenlinks behoefte heeft aan meer en scherper geformuleerde meningen. Groenlinks heeft heel wat standpunten waarbij je vraagtekens kan plaatsen. Maar weinigen doen dat en vooral op dit punt ben ik pessimistisch. Ik heb een tijdje mijn best gedaan, maar ik vind weinig gehoor als ik bijvoorbeeld zeg dat het niet erg is om “weigerambtenaren” te tolereren in een gemeente.
Of dat de campagne tegen steenkolencentrales verwerpelijk is (laat die generatie die bezig is alle natuurlijke rijkdommen van de aarde op te stoken, daar ook maar een beetje last van hebben).
Of dat het besluit van de kamer om homosexualiteit op scholen verplicht in het lespakket op te nemen een herhaling is van wat de politiek al decennia fout doet met het onderwijs.
Of dat groenlinks niet klakkeloos achter vakbonden of achter iedere belangenorganisatie moet aanlopen en er soms tegenin moet gaan.
Of dat groenlinks eerst moet pleiten voor minder auto- en vliegverkeer en pas dan voor schoner auto- en vliegverkeer.
Of last but not least dat groenlinks zich moet uitspreken tegen economische groei en tegen het consumentisme.
De gebruikelijke reactie op dit soort afwijkende meningen in groenlinks is stilzwijgen. Het zijn meningen waarmee je menig verjaardagpartijtje kan opvrolijken, maar GroenLinks weet er geen raad mee. Ik heb deze dingen in het verleden vaker geschreven (inmiddels allemaal terug te vinden op mijn website henkspaan2.nl) en ik heb wel eens gehoopt dat er iemand zou zeggen: “Goh vind je dat? Daar moeten we toch eens dieper op ingaan!”. Maar zo’n reactie kreeg ik nooit.

Een debatpartij heeft meningen nodig is a post from Henk Spaan over GroenLinks.

Zaterdag 11 Februari was ik wel heel vroeg op (omgeving 4:00), zelf wilde ik 9:15 aanwezig zijn op het GroenLinks congres in verband met bonnenruil en een paar mensen die ik vooraf nog snel even wilde spreken.

Vlak voor het congres 9/10 Februari werd ik mede door beïnvloeding van de media wel zo Kunduz moe dat ik overwoog om zelf een stukje pep talk in elkaar te sleutelen en er een symbolische motie van te maken maar de vraag voor mezelf was, wat ik allemaal zou willen vertellen.

- Heel kort samen gevat hoe de Kunduz missie ontstaan was en de gevolgen ervan binnen GroenLinks
- Aangeven dat GroenLinks meer is dan Kunduz alleen en ook aankomen met punten en ideeën die wel en niet in de media verschenen waren. De nadruk leggen op dat GroenLinks oog heeft voor de toekomst en op lange termijn durft te denken. Veel partijen durven dat niet, 1 van de redenen waarom ik mij zo thuis voel binnen GroenLinks (langste deel van de spreektijd innemen).
- Kort samen vatten wat het stoppen van de Kunduz missie concreet zou inhouden voor dit kabinet en misschien Jolande die niets te verwijten valt, want ook zonder ondersteuning van GroenLinks gaat de Kunduz missie gewoon door en heb ik zelf liever dat GroenLinks de grenzen aangeeft in de vorm van tot hier en niet verder!

Vat zo’n verhaal maar kort samen, vind op het laatste moment gelijkgestemden die er nog ff een klein correctie lintje overheen willen halen en dan nog spreek bonnen verzamelen aiaiai.

Betreffende zaterdag begon al goed, zelf was ik op tijd wakker (iets te vroeg) en ging eerst maar even wat eten en twitteren gevolgd door een douche, broodjes smeren, wat dingen na lezen en voor de zekerheid de actuele NS reisinformatie raadplegen i.v.m. storingen etc; wegens de vorst.

Ik vertrok helaas om 6:42 i.p.v. 6:30 (mijn trein zou vertrekken om 7:08), dat werd even heel hard fietsen zonder handschoenen aan. Bijna aangekomen bij het station zag ik op de klok dat het al 7:11 was, verminderde ik snelheid richting fietsenstalling, sprong van de fiets af maar bleef stevig door lopen.

Aangekomen in het halletje, zat ik naar mijn idee enkele minuten te pielen met de rits van mijn linker jaszak omdat mijn portemonnee er net niet uit wilde. Vlak na mij, gewoon binnen een minuut kwam een kerel met veel gehijg en gepuf binnen alsof hij haast had en ik werd er eigenlijk alleen maar zenuwachtig van dus trok mijzelf terug en zij:”Gaat u maar even voor.”, werd daarop vriendelijk bedankt en ik had daarna mijn portemonnee met deur pas goed bij de hand en stalde dus ook mijn fiets.

Wel snel naar buiten gelopen en buiten bij zo’n kaartjes paal keurig netjes een kaartje gekocht, bleek er ook nog iemand zijn geweest die daarin een muntje van 50 cent had achter gelaten (handig voor winkel karretjes, maar wel vaag). Met het kaartje stak ik die ook gewoon in mijn zak.

Onbewust bleef ik stevig door lopen of zelfs rennen om het stations gebouw heen richting de trap die mij naar de overzijde van het spoor zou brengen, tegelijkertijd hoorde ik een trein denderen die snelheid aan het verminderen was. Dat was echt een trein die letterlijk mijn neus voorbij ging (10a 20 seconden te laat), vloek, baal had ik maar.

Toen de trein weg was zat de meneer aan de overkant nog keurig 10 minuten te wachten, wilde een shaggie draaien maar aangezien mijn vingers behoorlijk bevroren aanvoelden dacht ik dat wil ik even in het afgesloten hokje doen.

Men had keurig netjes een fles cola en een lege fles berenburg voor mij achter gelaten, de bankjes waren alleen goor alsof er geschut en gespoten was met de cola fles en het stonk er ook behoorlijk.

Snel wat foto’s gemaakt en toch maar weer naar buiten gegaan. Mijn nicotine gehalte weer op pijl gebracht en na een half uurtje wachten verliep de trein reis richting Utrecht soepel.




In de trein nogmaals alle moties door genomen, met name de moties waarbij een dikke kruis krul of vraagteken stond en schreef er voor mezelf een duidelijkere toelichting bij als ik dat al niet gedaan had (voorbereiding of aandacht trekken?).

Omstreeks 9:30 was ik aanwezig op het congres, ruim de tijd om even mijn stemkastje en spreekbonnen te bemachtigen, was nog een poosje op zoek naar Jan Sinnige maar kon hem helaas nergens vinden (wilde nog even bijpraten omtrent spreektijd).

Voordat het congres van start ging even handjes geschut met onbekende collega’s van mij, over en weer wat adviezen gedeeld om vervolgens een beetje in discussie te gaan over diverse thema’s die spelen wat anders en beter zou kunnen binnen het huidige kabinet en hoe GroenLinks hier het beste zou op kunnen inspelen. Mijn GroenLinks tas wat bij gevuld met diverse boeken waarmee ik veel affiniteit heb om thuis eens goed na te lezen en daarna kon het congres beginnen ;-)

Na het welkomstwoord, het steeds voller worden van de zaal schoof ik 1 maal op naar een paar plekjes verder naar links en kreeg ik aan beide zijden van mij leuke GroenLinksers te zitten waarbij we onderling wel eens even met wat opmerkingen kwamen nadat we elkaar even hadden voorgesteld.

Wat mij het best is bijgebleven was o.a. de motie van Dwars, we hebben zin in de toekomst!
Natuurlijk hebben we zin in de toekomst, maar de spreekster zette dat wel even heel goed neer.

Jesse Klaver was ook goed bezig zeker op het sociale vlak, GrloenLinks wil naar een samenleving waarbij een handicap geen beperking is. De vonken en de energie spatten er vanaf de wijze waarop hij dat bracht.

Het afscheid als partijvoorzitter Henk Nijhof vond ik jammer, wel sprak hij ons mooi en oprecht toe en ik geloof ook echt niet dat wij van hem als persoon afscheid hebben genomen.

Tijdens de pauzes had ik nog even veel bij gekletst met diverse Hyves en Twitter vrienden, leuk om jullie allemaal weer even getroffen te hebben.

De stemmingen waren ook leuk, zelf zat ik telkens bij de meerderheid en de moties die zelf het meest belangrijk vond werden met een ruime meerderheid behaald. Toen vloog er wel even met een glimlach de gedachte door mijn hoofd heen:”Kijk”,”nu weet je ook waarom jij een echte GroenLinkser bent”.

Bij de afsluiting van het congres hielt Jolande Sap nog een speech en daarna was er tijd voor een hapje en drankje. Tussendoor een paar keer naar buiten gegaan en ik raakte op een bepaald moment met iemand aan de praat van GroenLinks Nijmegen, deze verzocht mij later binnen om aan te schuiven bij het tafeltje waar zij stonden/zaten, vloog er in eens een hand over tavel:”Hey Klaas”, trof ik voor de 2e keer een oude ‘school’ vriendin die ik in jaren niet meer gezien had en alleen op twitter volg etc; Gezellig nog wat na gepraat en daarna maar langzaam onderweg gegaan naar huis.

Zelf was ik met een heel goed gevoel thuis gekomen.

Afgelopen zaterdag, 11 februari, was het jaarlijkse congres van GroenLinks. Net als vorig jaar was ook nu weer congrescentrum Vredenburg in Utrecht het plaats delict. Tussen de kluwen van Kunduz-moties had DWARS, GroenLinkse jongeren drie eigenzinnige moties op het programma geplaatst. Er stond dus zeker wat op het spel. Uiteindelijk bleek het voor DWARS een meer dan geslaagde dag te worden. Lees hieronder een terugblik op het GroenLinks-congres vanuit een DWARSer perspectief.

De voorbereidingen op het congres van GroenLinks begonnen bij DWARS al ver voor die bewuste 11 februari. Zo moesten de moties geschreven worden, beoordeeld, herschreven en nog een keer gecontroleerd worden en stelden we een actieplan op om zo veel mogelijk spreekbonnen in te zamelen voor de DWARSe woordvoerders. In de week voorafgaand aan het congres kwam er daarnaast de belangstelling van de media bij. Zij verwachtten dat het een hectische bijeenkomst van GroenLinks-leden zou worden, vooral vanwege de drukte omtrent Kunduz. De media wilden daar wel de mening van de GroenLinkse jongeren over horen. Vandaar bijvoorbeeld dat ik de dag voor het congres bij BNR Nieuwsradio belandde samen met Henk Nijhof, scheidend voorzitter van GroenLinks, voor een interview met Wilfred Genee en Ed Nijpels. Zoals verwacht waren de dominerende onderwerpen in het gesprek de missie in Kunduz en de koers van GroenLinks. Juist over de koers grepen we de kans aan om GroenLinks weer in het positieve daglicht te stellen. Luister hieronder het interview terug.

Interview met BNR over GroenLinks-congres (Henk Nijhof, Ashley North)

Na alle voorbereidingen was het zaterdag dan de dag van de waarheid. Nog voordat de deuren voor het publiek waren opengesteld, was er al een grote DWARS-delegatie aanwezig om zich voor te bereiden op wat zou komen gaan. Zo namen we nog maar eens de speeches van onze moties door. Toen het zover was, was Jojanneke Vanderveen, voorzitter van DWARS, de eerste die het spits af mocht bijten. Met een vlammende toespraak pakte zij de aanwezige leden en media direct vanaf de eerste zin in. Haar oproep tot weer Zin in de Toekomst bij GroenLinks werd dan ook overweldigend overgenomen door het congres. Kijk hieronder haar toespraak terug.

Vervolgens was het mijn beurt. Met de motie “Studieloon in plaats van leenstelsel” probeerde ik het congres te overtuigen GroenLinks weer te laten kiezen voor ons eigen hervormingsplan van de studiefinanciering: het studieloon. Met de steeds verdergaande bezuinigingen op het hoger onderwijs vindt DWARS het van groots belang dat GroenLinks haar sociale alternatief laat horen. De leden waren het met ons eens. Ook deze motie werd enthousiast overgenomen, zie hieronder.

Als laatste DWARS-spreker was onze penningmeester aan de beurt, Bram de Kleine. Onder zijn leiding riep DWARS de GroenLinksers op zich uit te spreken tegen de door de EU voorgenomen ACTA-wetgeving. Wetgeving die privacy op internet van elke burger zwaar aantast. Na een betoog van ongeveer 2 minuten had Bram de zaal volledig ingepakt. Deze motie werd zelfs unaniem aangenomen!

Al met al was het voor de DWARS’ers dus een zeer geslaagd congres. De moties waren allen aangenomen en het was een gezellig weerzien met veel leden. Als het elk jaar zo kan gaan, schrijf ik me bij deze alvast voor de komende decennia congressen van GroenLinks in!

To the annoyance of most of my political friends, we have to recognize that when talking about politicians and their professionalism, i.e. their capacity to do their job of communicators, the populists always run with the price. I mean, this is true almost by definition. The core strength and the original sin of our democracy is that a politician is supposed to represent. And representing is best done by populists, those that don't really care about contents or ideals, but care, understand and reproduce the opinion... of the masses.

In the past days I was thinking in one of those populists that occurred in this (second) adoptive country of mine. She is all gone from the limelights, so I guess that she wasn't that great a populist after all. Few years ago, though, most of us seriously wondered if she would be the first dutch woman to become prime minister. At least for a while, she did seemed to capture the soul of this country, with her vastly appealing attitude and her slogans. One of them was "neither right neither left, but straight through the sea". Past week, looking at the run up and run off the congress of my beloved green party, I had to think in Rita Verdonk again, and her wishes to steer a straight line, no suspicious curves whatsoever.

The thing of this bizarre slogan is not the content. After all pretty much every politician today wants to be as ideology-free as possible. The funny thing is that it reveals a profound schizophrenic nature in this nice flatlands. That slogan says that the helms-woman will not hear anybody else, will not bend, will not compromise. It was a very popular slogan. But hold it right there: am I not in a country in which politics is compromise, is extended hearings, is protracted negotiations? Am I not in a country where every citizen is proud of its "polder model" where teams talk and talk and talk... And talk once more... Up to the moment of achieving consensual solutions? Yes, that is the country were I live. How comes that straight through the sea was so appealing?

Well, it was appealing in the same way that the Kunduz debacle, enacted by my very much debating party, was appealing for the dutch media. In the running up to the last party congress, the media focused in the struggle occurring inside groenlinks, where pacifists and neo-interventionists debated and debated around Afghanistan. That is what dutchies do, actually. They argue, and argue, and argue. So the media looked with attention to our arguing. And then, once the congress happened, and as expected, a feeling of remaining disagreement floated in the air, the media almost crucified our... Great... Leader... And why? By lack of leadership, of course. Because our Jolande Sap apparently did not lead the party... straight through the sea... Never you mind that there is nothing as foreign to the dutch as a big leader.

If you ask me, we are all going nuts. Schizophrenic, to be precise. Because you can not have both, can you now? Or you have a leader that tells you where to go (which in my experience would be a very un-dutch thing to have), or you have discussions that are never really solved. Discussions that might open possibilities and development, but that definitively do not offer simple solutions. Perhaps the polder model, after all, is what has lead this country to the schizophrenia of today. Because it is possible to argue for a long time about how to stop the sea. It is possible to agree into building a dam, it is possible to create and defend that almost mythical polder. But when talking about afghanistan, and a couple of more complicated issues of today's global town, there is no silver bullet, no dam. What there is, is a diversity of potentially good solutions. If we are to embrace modernity and its diversity, we do have to embrace discussion, but we might as well forget straight leadership and easy answers. The hard questions are here to stay, and our waters are not to be fared... straight.

Het dertigste congres van GroenLinks was weer apart. De voorvrouwen en voormannen zaten op de eerste rij. Handig voor journalisten en cameramensen. Want die wilden vooral registreren hoe Jolande Sap zou reageren op de moties over de politiemissie. De indieners van de moties kregen1 tot 2 minuten spreektijd om hun standpunt toe te lichten. Mariko Peters verdedigde het standpunt van de fractie en kreeg 15 minuten… Dat de moties op 1 na verworpen werden was mede te danken aan een gepassioneerde Ineke van Gent die een vurig pleidooi hield voor eenheid in de partij. Als een moderne Jeanne d’Arc won zij de gunst van de zaal. Een beetje makkelijk was dat natuurlijk wel, want de tegenstanders van het Kunduz-gebeuren hebben toch al hun partijlidmaatschap opgezegd. Wat gebeurde er verder op het toneel? De scheidende voorzitter hield een warrig verhaal over ooms en neven die per fiets of caravan hun vakantie vierden in de vorige eeuw. Het moest een parabel zijn voor niet kiezen voor oud links en soms kijken naar liberaal links. Ontroerend vond ik het verhaal van Hans Feddema, een lieve man die kritiek heeft maar het vaderlijk brengt. Echt enthousiast  was ik over het optreden van Jojanneke, de voorzitter van Dwars. In een hoog up-tempo propte zij een lange boodschap in twee minuten. Helder en bevlogen, recht door zee, met een perspectief van hoop op een schitterende toekomst. Terecht kreeg zij een luide ovatie. De twee rijen Dwars jongeren roerden zich flink. Ik zat er vlak achter, mede omdat ik mijn spreekbonnen aan Dwars gegeven had. Ik zou willen dat er in de Hoeksche Waard ook zulke jongeren voor GroenLinks te vinden zijn. Hoop doet leven, maar dan moet er eerst een Universiteit in de Waard komen.

Wellicht is dat de beste conclusie na het congres van afgelopen zaterdag, GroenLinks gaat weer doen wat in haar slogan staat: zin hebben in de toekomst. Want hoewel je de indruk zou krijgen in de dagen vooraf, was er bepaald geen crisisstemming op het congres zelf. Kunduz lag en ligt moeilijk. Maar (en nu spreek ik voor mijzelf) het overtuigende optreden van Kathalijne Buitenweg en (vooral) Ineke van Gent hebben me er toe bewogen steun te geven aan de motie die heel helder vast legt wat het congres wel en niet goed vindt, maar de missie niet te beëindigen. Het huidige mandaat blijft gehandhaafd, maar het GroenLinks congres sluit daarbij wel vier mogelijke uitbreidingen uit:

• training van grenspolitie 
• training van het middenkader 
• training van politie uit andere provincies 
• trainen van trainers

Mariko Peters vertaalde dit dat alle mogelijkheden die binnen het mandaat staan ook behouden blijven en kon er ‘op die manier wel mee leven’. Mijn advies aan de fractie zou zijn de vier genoemde punten echt met huid en haar te verdedigen, want het congres was in haar stemming hier zeer duidelijk over.

Maar wat vooral toch op viel is dat we de somberheid voorbij willen. ‘Er is leven na Kunduz’ werd meer dan eens gesteld. Dat is goed en laten we het nu weer hebben over de dingen die voor ons als GroenLinks even zo belangrijk zijn als oorlog en vrede: een groene en sociale samenleving, hier en elders in de wereld.

De opvolger van partijvoorzitter Henk Nijhof is ook verkozen en laat ik eerlijk zijn: het liefste had ik gewoon op Henk gestemd. Maar het is Heleen Weening geworden. Zij won haar verkiezing op het congres onder andere met de toezegging dat ze voorafgaande aan grote besluiten éérst een consultatie in de partij zou gaan organiseren en kreeg daarvoor (na alle gedoe rond Kunduz) veel applaus.

Ik ben buitengewoon benieuwd hoe dat vorm gaat krijgen de komende 3 jaar. Want de partijvoorzitter is de Tweede Kamerfractie niet. Het Kunduz besluit was dat wel en er was geen tijd en geen ruimte voor een partijbrede consultatie vooraf. Daarbij staat de missie in ons verkiezingsprogramma en heeft de Kamerfractie een eigen mandaat. Om maar een paar voorbeelden te noemen waarom er geen partijbrede consultatie kón worden gehouden vooraf gaande aan Kunduz. Daarmee vond ik dit een wat bijzondere belofte, maar laat ik gewoon afwachten hoe dit haar beslag krijgt. Ik wens Heleen in ieder geval heel veel succes!

Wellicht is dat de beste conclusie na het congres van afgelopen zaterdag, GroenLinks gaat weer doen wat in haar slogan staat: zin hebben in de toekomst. Want hoewel je de indruk zou krijgen in de dagen vooraf, was er bepaald geen crisisstemming op het congres zelf. Kunduz lag en ligt moeilijk. Maar (en nu spreek ik voor mijzelf) het overtuigende optreden van Kathalijne Buitenweg en (vooral) Ineke van Gent hebben me er toe bewogen steun te geven aan de motie die heel helder vast legt wat het congres wel en niet goed vindt, maar de missie niet te beëindigen. Het huidige mandaat blijft gehandhaafd, maar het GroenLinks congres sluit daarbij wel vier mogelijke uitbreidingen uit:

• training van grenspolitie 
• training van het middenkader 
• training van politie uit andere provincies 
• trainen van trainers

Mariko Peters vertaalde dit dat alle mogelijkheden die binnen het mandaat staan ook behouden blijven en kon er ‘op die manier wel mee leven’. Mijn advies aan de fractie zou zijn de vier genoemde punten echt met huid en haar te verdedigen, want het congres was in haar stemming hier zeer duidelijk over.

Maar wat vooral toch op viel is dat we de somberheid voorbij willen. ‘Er is leven na Kunduz’ werd meer dan eens gesteld. Dat is goed en laten we het nu weer hebben over de dingen die voor ons als GroenLinks even zo belangrijk zijn als oorlog en vrede: een groene en sociale samenleving, hier en elders in de wereld.

De opvolger van partijvoorzitter Henk Nijhof is ook verkozen en laat ik eerlijk zijn: het liefste had ik gewoon op Henk gestemd. Maar het is Heleen Weening geworden. Zij won haar verkiezing op het congres onder andere met de toezegging dat ze voorafgaande aan grote besluiten éérst een consultatie in de partij zou gaan organiseren en kreeg daarvoor (na alle gedoe rond Kunduz) veel applaus.

Ik ben buitengewoon benieuwd hoe dat vorm gaat krijgen de komende 3 jaar. Want de partijvoorzitter is de Tweede Kamerfractie niet. Het Kunduz besluit was dat wel en er was geen tijd en geen ruimte voor een partijbrede consultatie vooraf. Daarbij staat de missie in ons verkiezingsprogramma en heeft de Kamerfractie een eigen mandaat. Om maar een paar voorbeelden te noemen waarom er geen partijbrede consultatie kón worden gehouden vooraf gaande aan Kunduz. Daarmee vond ik dit een wat bijzondere belofte, maar laat ik gewoon afwachten hoe dit haar beslag krijgt. Ik wens Heleen in ieder geval heel veel succes!

Samen met Rien Honnef naar het congres geweest, immers naast de missie in Kunduz moest ook worden gestemd om Nienke Homan in het landelijk bestuur te krijgen. Helaas liep dat net anders. Nu ook 4 uren voor de provinciale beleidsmedewerker geformaliseerd in de GL organisatie en geen 2/3 meerderheid om de statuten aan te passen om via een referendum de landelijke kandidatenlijsten vorm te laten geven.

Als je de media mocht geloven zou het een spannond dagje worden in de Rode Doos, bij het jaarlijkse congres van GroenLinks. Rondom Kunduz waren de spanningen hoog opgelopen. Het agendapunt van ongeveer een half uur werd zelfs opgeblazen tot het hele congres. Wie de congressen een beetje kent weet dat dat allemaal wel losloopt. De fanatieke voor- en tegenstanders zijn beter in herrie maken in de pers dan mobiliseren van congresdeelnemers.

Maar, los van de verkiezingen van een nieuwe voorzitter en nieuw bestuurslid, de algemene fractieverantwoordingen, de workshops en het invoeren van een ledenreferendum om de kieslijsten vast te stellen was Kunduz wel het grootste inhoudelijke punt. Voor de liefhebber ontvouwde zich een mooie politieke show: eerst de indieners van de moties om de missie te beëindigen, die nog steeds amper in staat zijn de handen op elkaar te krijgen – een meerderheid leek vooral al uit den boze, maar het had een stuk krapper gekund als de heren een sterker verhaal hadden neergezet.

Dan, de kanonnen. De Tweede Kamerfractie had duidelijk de dreiging van een onmogelijke positie (steun aan missie intrekken is geen optie, en zou het einde van Jolande Sap betekenen) serieus genomen. Achtereenvolgens werden Tof Thissen, Kathalijne Buitenweg en als toetje Ineke van Gent opgevoerd om steun aan de moties te ontraden. Het woord “samen” viel veel te vaak, evenals “eenheid”, maar het was wel terecht. Het denderende pleidooi van Ineke van Gent, als tegenstander van de missie het meest geloofwaardig, om de eenheid te bewaren en na steun uitgesproken te hebben niet te draaien kwam aan. Eigenlijk konden we toen al over naar de stemmingen. Mariko Peters moest hard werken om haar enthousiasme voor de missie te temperen om de twijfelaars over de streep te trekken. Opvallend dat zij er stond: misschien had Sap er zelf beter kunnen staan.Peters verpestte het niet, de indieners sputterden nog wat, waarvan er één met de woorden “collaboreren met de vijand” nog wat missietegenstanders richting fractie joeg, Peters omarmde in haar slotwoord nog de motie tegen uitbreiding van de missie (vond de fractie toch al), en zo werden de moties om de missie te beeindigen met een 2/3 meerderheid verworpen. Ook ik stemde tegen het intrekken van steun aan de missie, en vóór het uitsluiten van uitbreiding.

Daarvoor waren er nog wat andere politieke puntjes gescoord. Met nietszeggende moties over GroenLinks als democratische debatpartij, wat herinneringen aan diverse verkiezingsprogramma’s (GroenLinks is voor studieloon, en tegen de crisis), en vage oproepen (laten we zin hebben in de toekomst) wisten diverse leden zich in de kijker te spelen voor toekomstige posities in de partij. En dan waren er natuurlijk de traditionele “GroenLinks waarschuwt Israel voor de laatste keer”-motie (verworpen) en “laten we alleen maar met de SP en PvdA samenwerken” (verworpen) moties. In het eerste geval jammer (ik waarschuw met liefde iedere keer Israel voor de laatste keer), in het tweede goed, omdat samenwerken moet gaan op basis van ons eigen programma, en daarbij kan je geen enkele partij uitsluiten.

De strategiën verdwenen vervolgens als sneeuw voor de zon toen er weer eens een nieuwe manier om de kieslijsten samen te stellen werd bediscussiëerd. Het begint simpel, met een kieslijst op volgorde van de kandidatencommissie (nu hebben we blokken). Dan wordt het ingewikkeld met een internetreferendum onder de leden, waarbij iedereen z’n eigen lijst samenstelt, en daar komt dan De Lijst uit die direct ook vaststaat. Dat laatste ging mij en anderen te ver, een meerderheid was er wel maar niet de vereiste 2/3 meerderheid. Er leek geen enkele regie vanuit het bestuur te zijn om dit voorstel erdoorheen te loodsen – vreemd. Het leverde gelukkig nog wel even wat procedurele verwarring op – ook zo’n vast item op het congres.

Met dank aan scheidend voorzitter Henk Nijhof (tabaat!), een van de beste voorzitters die we hebben gehad, en wat speeches al dan niet met applausmomenten konden we naar de borrel & afterparty van DWARS. Het was weer een mooie dag.

Volgend congres: een motie dat GroenLinks Israel voor de laatste keer waarschuwt, een oproep tot exclusieve samenwerking met SP en PvdA, een discussie over een nieuw kiessysteem, een vleugje Kunduz, en wie weet ga ik toch een motie indienen om de fracties op te roepen voor Wereldvrede te zorgen. Kan ik het congres daarna vragen waarom ze dat nog niet is gelukt.

Jolande Sap klaagde in Nieuwsuur dat het besluit van GroenLinks om de missie naar Kunduz te steunen haar partij het afgelopen jaar is blijven achtervolgen. Laten we even het een en ander helder stellen: GroenLinks is een samengaan van de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP), de Communistische Partij Nederland (CPN), de Politieke Partij Radikalen (PPR) en de Evangelische Volkspartij. Met name de PSP, de EVP en in iets mindere mate de PPR waren sterk pacifistisch georiënteerd. En laat nou uitgerekend GroenLinks een beslissende stem verlenen aan het besluit om een politiemissie naar Kunduz te sturen. Een missie, bestaande uit een kleine groep specialisten die Afghanen tot politiemensen moeten opleiden en een grote groep militairen ter bescherming. Een beetje politiek leider moet bij een besluit, dat haaks staat op de traditie waarin de partij geworteld is, rekening houden met de vergaande betekenis ervan. Jolande Sap had moeten weten dat een dergelijk breken met haar wortels de partij veel stemmen zou gaan kosten. Het feit dat ze daar blijkbaar geen rekening mee heeft gehouden, tekent haar ongeschiktheid als partijleider. Het congres van GroenLinks had beter door de zure appel heen kunnen bijten en haar naar huis moeten sturen.

Op 12 december 2011 werden Arno Uijlenhoet en Heleen Weening gepresenteerd als de kandidaten voor het voorzitterschap van GroenLinks landelijk.

Om campagne te voeren heb je mensen nodig die je helpen bij het uitdelen van flyers, feedback geven op je verhaal, helpen met social media, noem maar op. Aangezien ik ook al betrokken was geweest bij de Provinciale Statenverkiezingen campagne in Brabant, werd ik door Arno benaderd om hem te helpen bij zijn campagne.

In december waren er al enkele bijeenkomsten waar ze campagne hebben gevoerd voor hun kandidatuur, maar op 6 januari 2012 was de officieuze aftrap van hun landelijke campagnetour bij het galabal van Dwars in Utrecht.

In de U-Bar werden de beide kandidaten aan de tand gevoeld over hun standpunten. Zaken zoals het ‘aanpakken’ van de fractie met thema’s zoals Kunduz, het soort bestuurder, samenwerking met DWARS kwamen ter sprake.

Na de ‘aftrap’ in Utrecht ben ik nog aanwezig geweest bij een groot aantal andere bijeenkomsten. Een korte samenvatting:

• Nieuwjaarsborrel GroenLinks Tilburg op 8 februari 2012
   
• ALV GroenLinks Friesland in Leeuwarden op 14 januari 2012
   
• Nieuwjaarsbijeenkomst GroenLinks Leiden op 15 januari 2012
   
• Nieuwjaarsborrel GroenLinks Eindhoven op 22 januari 2012
  
• Seats2meet bijeenkomst met als thema ‘Passie’ in Utrecht op 24 januari 2012
   
• Bijeenkomst GroenLinks Groningen op 26 januari 2012
   
• Nieuwjaarsbijeenkomst GroenLinks ‘s-Hertogenbosch op 29 januari 2012
   
• ALV GroenLinks Rotterdam op 1 februari 2012
   
• Seats2meet bijeenkomst met als thema’s ‘Identiteit’ en ‘Droom’ in Utrecht op 7 februari 2012
   

Kortom, het was voor mij al een hele onderneming om al die afdelingen af te gaan, laat staan voor de kandidaat-voorzitters!

Door het bezoeken van diverse afdelingen krijg je een bepaalde indruk wat er zoal leeft bij de afdelingen. Hierbij een opsomming zoals ik ze ervaren heb:

• Kunduz is een hekel punt, een punt wat nog lang niet uitgepraat is.
• Afdelingen voelen dat er geen binding is tussen de Tweede Kamer fractie en wat er speelt in de afdelingen.
• De rol van de partijvoorzitter blijkt in veel gevallen niet geheel duidelijk. Wat is zijn rol in de organisatie, is het een politieke functie of puur bestuurlijk en kan de voorzitter toch politieke standpunten innemen of juist niet.

Hopelijk is met het congres van gisteren het eerste punt zo goed als uitgesproken! De andere punten lijken me een taak voor de nieuwe voorzitter. Want daar is nog veel te winnen, qua binding ‘Den Haag’ en de afdelingen. Maar ook wat de rol van de voorzitter nu precies is in de organisatie.

Het hoogtepunt van de campagnetour was natuurlijk gisteren tijdens het congres. Want hoe gaat de energie die in de campagne gestoken is zich vertalen naar het aantal stemmen.

‘s Morgens moest er natuurlijk nog geflyerd worden! Arno had er voor gekozen om een duurzame flyer te maken, namelijk een van groeipapier.

‘

Als eerste stond het ronde tafel gesprek op het programma, waarbij de kandidaten aan de tand gevoeld zou worden.

Vragen over Kunduz, waarom eerst lijsttrekker Newropeans en nog veel meer zaken kwamen ter sprake.

 

Na het ronde tafel gesprek was het ‘s middags tijdens de lunch tijd om de kandidaten persoonlijk aan de tand te voelen. Tijdens een heuse speeddate kon je de kandidaten persoonlijk nog je laatste vragen stellen om je definitieve keuze te maken.

‘s Middags net voor de stemmingen kregen beide kandidaten nog 2 minuten de tijd om zich te presenteren.

Waar Arno koos voor puur een inhoudelijk verhaal ‘veilig’ achter de katheder, koos Heleen voor een verhaal waarbij ze het publiek betrok met lichten in de zaal en daarbij een inhoudelijk verhaal.

Aan het applaus was al min of meer duidelijk wat de uitslag zou gaan worden van de stemming.

Na het stemmen was het even wachten op de uitslag, waarbij Heleen verkozen is tot voorzitter van GroenLinks landelijk met 649 stemmen. Arno kreeg 243 stemmen en 53 personen stemden blanco.

Het is dan wel even flink balen dat de inzet van Arno, mij en nog vele andere personen van zijn campagneteam niet tot het gewenste resultaat hebben mogen leiden.

In de afgelopen maanden heb ik gemerkt dat Heleen nog zoekende was welke kant ze op moest gaan met haar verhaal. Zo koos ze bij DWARS op 6 januari nog voor D’66, maar gedurende haar campagne merkte ze waarschijnlijk dat dit niet positief zou uitpakken om dit vast te houden. Daarom werd haar keuze in de weken daarop ‘GroenLinks’ in plaats van ‘D’66’.

De felheid waarmee ze de fractie zou aanspreken op thema’s zoals Kunduz lijkt ze ook steviger te hebben gemaakt in haar toezeggingen bij de diverse afdelingen. Daar waar Arno al vanaf het begin deze felheid liet blijken.

Dus grote kans dat ze zaken waar Arno al een idee bij had over heeft genomen of gaat overnemen.

Daarnaast had Jolande Sap het gisteren in haar speech op het congres over het jaar van de doorbraak, een thema waarvoor Arno zich sterk heeft gemaakt de afgelopen maanden.

Dus ondanks dat Arno geen voorzitter is geworden, heeft hij toch mooie zaken indirect al kunnen regelen in de partij!

Natuurlijk wens ik Heleen Weening veel succes toe in haar nieuwe functie als voorzitter en Matthijs Nieuwenhuis met zijn nieuwe functie als bestuurslid Publiciteit en Campagnes!

Het 30ste partijcongres, dat gisteren plaatsvond in Vredenburg Leidsche Rijn, was voor mij vooral thuiskomen na een lange reis.  Natuurlijk, de partij sprak zich uit over Kunduz, we kozen een nieuwe partijvoorzitter, namen afscheid van een geweldig voorman, Henk Nijhof, Tukker, GroenLinkser in hart en nieren en wat heeft hij veel en goed werk verzet [...]

Vandaag is in Utrecht Leidsche Rijn (Vredenburg) het jaarlijkse GroenLinks congres. Voor het grootste deel staan er geen belangrijke onderwerpen op de agenda. Het belangrijkste punt is een motie over het stopzetten van de steun van GroenLinks aan de missie in Kunduz.

Voordat de Kunduz motie in stemming kwam, passerden enkele andere moties de revue. Een motie waarin uitgesproken werd dat Israel geen democratische staat is werd verworpen.

read more