Afgelopen woensdag gingen we met de Statencommissie Omgevingsbeleid op werkbezoek “natuurontwikkeling op voormalige landbouwgrond”. Helaas waren alleen de Partij van de Arbeid en GroenLinks vertegenwoordigd. Jammer, want we hebben een prima voorbeeld gezien waarbij landbouw en natuurbeheer hand in hand gaan.

Wat hebben we gezien? De inleiding in de uitnodiging zegt genoeg:

Terreinbeherende organisaties, waaronder Staatsbosbeheer, krijgen veel voormalige landbouwgronden overgedragen waarop natuurontwikkeling moet worden gerealiseerd. Daarbij vormt de relatief hoge bodemvruchtbaarheid (vooral de fosfaattoestand) van die gronden vaak een knelpunt bij het realiseren van de gewenste natuur. Gebleken is dat het traditionele verschralingsbeheer, waarbij niet wordt bemest en een beheer van maaien en afvoeren wordt toegepast, in veel gevallen niet of erg langzaam tot het gewenste resultaat leidt. Ook het afgraven, dat regelmatig wordt toegepast als methode om de rijke bovengrond kwijt te raken, is niet altijd even succesvol. Door afgraven worden bovendien aardkundige waarden aangetast. Daarom wordt gezocht naar alternatieven, zoals fosfaatuitmijning. Bij uitmijning wordt het fosfaat gericht onttrokken uit de bodem door het telen van een gewas zonder bemesting met fosfaat, maar met bemesting van stikstof en kali via kunstmest.

De mogelijkheden van fosfaatuitmijning worden onderzocht in een beekdal van het Oostervoortse Diep tussen Norg en Roden, dat recent uit de landbouw is gekomen. Aangezien effecten van beheersvarianten naar verwachting enkele jaren vergen, wordt daar gedurende een periode van 5 jaar een praktijkexperiment en een veldproef uitgevoerd. Het praktijkexperiment is bedoeld om in het gebied van 75 hectare ervaring op te doen met uitmijning, die in samenwerking tussen Staatsbosbeheer en agrariër(s) wordt uitgevoerd. Dit past binnen het concept van bodemdiensten of groenblauwediensten.

Eerst kregen we in de werkschuur van Staatsbosbeheer in Langelo een aantal presentaties. Uiteraard eerst algemene informatie over het project: uitmijning als methode om voormalige landbouwgrond voor te bereiden op natuurontwikkeling (toelichting door NMI). De tweede presentatie ging in op de samenwerking tussen landbouw en natuurbeheer, met een toelichting door Staatsbosbeheer en de betrokken melkveehouder. Tussendoor vond discussie plaats over o.a. de vraag of het gewenst is dat deze methode een bredere toepassing krijgt en zo ja, hoe daarvoor kan worden gezorgd. Het gaafste onderdeel van een werkbezoek is natuurlijk een kijkje in het veld, waarbij we een aantal van de proefplotjes in het gebied bezocht hebben en waarbij duidelijk de effecten van de verschillende bodembehandelingen (plaggen, verschralen, uitmijnen) zichtbaar waren.

Ruud Fokkens stelde ‘s middags in de vergadering van de Statencommissie voor deze aanpak te betrekken bij de nieuwe landbouwvisie. Iets wat ik volledig kan onderschrijven.

Einde politieke carrière CDA'ers Henk Bleker en Ger Koopmans? Terugkeer van Camiel Eurlings is niet aan de orde?

Het CDA is aan een grote omwenteling bezig. Ze moeten wel. De oude koers heeft bewezen de partij en het land geen goed te doen. Het CDA was te veel verrechtst. In de koersdiscussie enkele maanden geleden werd al duidelijk dat men terug wil naar het ‘radicale midden’. (Radicaal in de zin van ‘terug naar de wortels’) Nu kunnen ze meeliften met de nieuwe, optimistische lente.
Als het zo uitgevoerd wordt, dan is zo’n CDA een goede gesprekspartner voor links van het midden.
Maar het mogen geen mooie woorden blijven die dienen als camouflage voor een rechtse koers in de praktijk. Dat is in het verleden al vaak genoeg het geval geweest. Om vertrouwen te winnen zal het CDA zijn rechtse veren moeten afschudden, zowel in Nederland als in Limburg. Mensen die zich te veel associeerden met de VVD en PVV zullen het veld moeten ruimen. Ger Koopmans en Maxime Verhagen lijken dat te beseffen.

Henk Bleker is ook te veel ‘besmet’. Hij stond als interim-voorzitter mee aan de basis van het kabinet VVD-CDA met gedoogsteun van de PVV. Voor dit ‘succes’ werd hij als het ware beloond met het staatssecretariaat voor Landbouw en Natuur. Vooral de bezuinigingen op natuur en de conceptnatuurbeschermingswet kunnen worden gekarakteriseerd als weinig natuurvriendelijk en daarmee niet acceptabel voor een gematigdere koers van het CDA. Henk Bleker is het oude CDA en kan daarom niet meer voorop lopen.

Bij de zoektocht naar een nieuwe CDA-leider duikt ook Camiel Eurlings weer op. Jong als hij is en waarschijnlijk ook een groot stemmentrekker. Maar ook hij is absoluut geen exponent van de vernieuwing van het CDA. Als lid van het kabinet Balkenende stond hij aan de wieg van de teloorgang van het CDA bij de vorige verkiezingen. En met het roemruchte saluut aan Maxime Verhagen tijdens het coalitiecongres van het CDA bewees hij waar hij staat binnen het CDA: rechts van het midden en dus op het pad dat het CDA wil verlaten.

Ideeënpartijen op zoek naar macht. Is dat een paradox? Zijn idealisme en pragmatisme onverenigbaar? Is dat altijd schipperen tussen twee uitersten? Dit is een permanent debat in GroenLinks. In de provincie Utrecht bijvoorbeeld, GroenLinks zit in het college met ChristenUnie, D66, VVD en CDA. Kan zij vanuit dit college haar linkse programma realiseren? Of moet ze teveel compromissen maken juist op groene onderwerpen als mega-stallen, natuur en verkeer?

Idealen, ambten en stemmen

We kunnen de doelen van politieke partijen bekijken vanuit het perspectief van de Noorse politicoloog Strøm. Hij maakt een onderscheid tussen idealen (policy), ambten (office) en stemmen (votes). Grofweg kan een partij ernaar streven haar programma in de praktijk te brengen. Zulk idealisme maakt het lastig om compromissen te sluiten. Ze kan een baantjesmachine worden. Om minister te worden zul je wat in moeten leveren aan de andere partijen. Partijen kunnen zich ook richten op het vergaren van zoveel mogelijk stemmen. Dit kan vervallen tot het napraten van de kiezer en electoraal opportunisme.

Deze drie doelen hangen samen: een partij heeft bepaalde idealen. Die vertaalt ze naar beloften aan de kiezer. Vanwege die beloften zal een kiezer op de partij stemmen. Alleen als je genoeg stemmen hebt verzameld kan je mee doen met de formatie van een kabinet. En in de regering kan je je idealen in de praktijk brengen.

Getuigenispolitiek

Idealistische politiek zit GroenLinks in de genen. De PSP, een van de vier oprichters van GroenLinks bedreef links-socialistische getuigenispolitiek. Zij wilde geen compromissen sluiten. Zelfs het kabinet Den Uyl, het linkste kabinet uit de Nederlandse geschiedenis was voor de PSP een soort burgemeester in oorlogstijd, die compromissen moest sluiten met de kapitalisten in het parlement, op het beursplein en in Washington. Met deze houding plaatste de PSP zich in de woorden van PPR-politicus De Gaay-Fortman, radicaal buiten spel.

We kennen deze politieke stijl nog steeds: bijvoorbeeld in de PvdD. Die partij hoopt door haar verhaal van duurzaamheid en compassie uit te dragen in de Tweede Kamer de bestaande partijen herinneren aan de goede voornemens in haar verkiezingsprogramma’s. Zelf wil de PvdD geen verantwoordelijkheid dragen. Maar misschien is het meest klassieke voorbeeld van een getuigenispartij nog wel de SGP, dat is voor 2010. In de ruim negentig jaar dat de SGP in de Tweede Kamer zit heeft ze weinig anders gedaan het getuigen van haar orthodox-Gereformeerde verhaal in een langszaam seculariserend land. Maar zelfs deze partij wil nu wel compromissen sluiten met Rutte: steunen wij jullie bezuinigingen, doen jullie niets aan homo-rechten, vrouwenrechten en het zelfgekozen levenseinde.

Populisme

Populisme wordt vaak gelijkgesteld aan het nastreven van zoveel mogelijk steun van de kiezers. En hier zit ook wel een kern van waarheid in. Voor de populisten heeft het volk altijd gelijk. En dat betekent dat Wilders zijn radicaal-rechtse economische programma liet varen toen bleek dat het volk wilde dat de verzorgingsstaat behouden werd. Wilders werd in een nacht van een marktliberale hervormer de kampioen van de verzorgingsstaat. Ook de SP heeft een zekere flexibiliteit getoond, als knieval voor de kiezer: ze schrapte het voorstel om de monarchie af te schaffen uit haar programma, omdat de kiezer van het koningshuis houdt.

Verantwoordelijkheid nemen

De belangrijkste politieke ambten zijn in Nederland te vinden in het kabinet. Partijen nemen daar deel aan de macht. Ze nemen verantwoordelijkheid. Hiervoor moet je in Nederland, consensusland, coalities sluiten met andere partijen: uitruilen, compromissen vinden. Om aan de macht te komen moet een partij dus soms haar stokpaardjes laten varen. De ChristenUnie komt voort uit de orthodox-Christelijke traditie in Nederland. Dit was een partij die zich altijd verzette tegen abortus, euthanasie en het homohuwelijk. Het Paarse kabinet had dit allemaal in wetten had vastgelegd. In 2003 merkte de ChristenUnie dat het met zo’n programma lastig was om aan de macht te komen. Onder haar eigen kiezers waren deze thema’s uitermate belangrijk. In 2006 verlegde de partij de nadruk van abortus en euthanasie naar jeugd en gezin. Dit sloot veel beter aan bij de programma’s van de centrumpartijen.  In 2007 werd Rouvoet vice-premier.

Conflicten tussen doelen

Deze drie doelen staan soms met elkaar op gespannen voet: in de regering is het niet altijd mogelijk om je programma te realiseren. Neem GroenLinks Leiden. Sinds 1986 had GroenLinks zonder onderbreking in het Leidse college gezeten. Ze had heel wat bereikt, maar ook heel wat moeten slikken met name van de VVD, zoals de bebouwing van de laatste groene polder van Leiden. De aanleg van de zoveelste parkeergarage was de druppel die de emmer deed overlopen. Uiteindelijk besloot GroenLinks dat zij beter in de oppositie kon zitten.

Progressief-linkse politici geloven volgens mij in hun hart allemaal in de multiculturele samenleving, Europese samenwerking en ontwikkelingshulp. Alleen sinds Fortuyn is het lastig omdat uit te dragen. In 2000 stond GroenLinks nog op 15 zetels in de peilingen. Toen kwam Fortuyn op. Vanuit het hart ging GroenLinks vol tegen dit anti-immigratiegeluid in. GroenLinks hield tien zetels over in 2002 en ging -electoraal gezien- een lastig decennium in. De PvdA maakte ook een harde smak in 2002. Onder Bos koos de PvdA voor een populistischere lijn. Harder op integratie, Euroskeptischer. Het signaal van de kiezer was begrepen.

Regeren kan ook gevaarlijk zijn voor steun onder de kiezers. Iedere keer dat D66 regeerde heeft ze een electorale crisis doorgemaakt van existentiële grootte. In 1974 hield D66 twee eigen zetels over in alle provinciale staten van Nederland. Ze had drie bewindspersonen in het kabinet Den Uyl. In 1982 hield D66 6 zetels over nadat ze minder dan twee jaar had geregeerd in het twee kabinet Van Agt. In 1994 had 24 zetels. Na vier jaar Paars was dat 14. Na nog vier jaar Paars was dat 7. D66 zette door: ze regeerde ook in het tweede kabinet-Balkenende: drie zetels bleven over in 2006. Sindsdien zeggen ze bij D66: ‘Regeren is halveren.’

Hand in hand

Maar idealen en ambten kunnen ook samengaan. De SDAP was de principiële vooroorlogse voorganger van de PvdA. Op lokaal niveau leerde ze dat ze heel wat kon bereiken. Drees in Den Haag en Wibaut in Amsterdam. Ze maakte de leefomstandigheden van veel mensen beter door sloppewijken opruimen en grote werkgelegenheidsprojecten te beginnen. In die lijn van wethouderssocialisme staat ook Andrée van Es. Als jonge vrouw zat zij in de Tweede Kamer voor de PSP. Ze kreeg welgeteld één motie aangenomen.  Als wethouder van Amsterdam kan ze dagelijks het verschil maken voor Islamitische meisjes en voor illegalen. Het blijft niet alleen bij mooie woorden. In Amsterdam maakt GroenLinks het waar.

En verantwoordelijkheid dragen hoeft niet electoraal desastreus te zijn. De Duitse Groenen wonnen onder Joschka Fischer verkiezingen. Deze minister van Buitenlandse Zaken maakte van de kleine nichepartij een brede partij door te laten zien dat ze verantwoordelijkheid aan konden. In Nederland kennen we het fenomeen premiersbonus: het beste voorbeeld komt uit 1977. Na de val van het vechtkabinet Den Uyl won de PvdA tien zetels met de leus: ‘kies de minister-president.’ De VVD doet het nu zo goed in de peilingen omdat ze met Mark Rutte een herkenbaar boegbeeld hebben. Een politicus die ook in lastige tijden verantwoordelijkheid wil nemen voor de boekhouding.

Idealistische politiek hoeft ook niet in de marges van politiek te blijven. De Renaissance van de Duitse Groenen die we nu zien, komt omdat kiezers de Duitse groenen herkennen als de milieupartij van Duitsland. Haar anti-kernenergieactivisme was na Fukushima een aantrekkelijke eigenschap. De Duitse groenen zijn consistent in hun groene oriëntatie, of het nu electoraal goed ligt of niet: in 1990 vielen de Groenen uit het parlement met de leus iedereen praat over hereniging, wij praten over dat weer.

Maar ook dichterbij zijn er voorbeelden van electoraal succesvolle idealistische politici. Ik denk dan bijvoorbeeld van Paul Smeulders in Brabant. Het verhaal over een diervriendelijke landbouw zit hem diep. Hij voerde in Brabant fel campagne tegen de mega-stallen voor de gezonde landbouw. Hij won -tegen de electorale wind van GroenLinks in- een extra zetel in de staten.

Compromissen sluiten een coalitieland

Natuurlijk moet een regeringspartij compromissen sluiten in een coalitieland. Alleen dan kan je je eigen idealen ook echt realiseren. Je moet goed kiezen op welke onderwerpen je je rug recht houdt en op welke onderwerpen je buigt. Je moet de onderwerpen die voor je eigen kiezers en leden belangrijk zijn niet zo maar opgeven. Als je als groene partij ervoor kiest om de laatste groene polder te bouwen, een de bouw van kolencentrale tolereert, megastallen laat aanleggen, bij milieuschandalen blijft zitten, dan moet je niet verbaasd op kijken als er bij de verkiezingen minder kiezers komen opdagen en ook je vrijwilligers thuis blijven.

Eind maart stond op Foodlog.nl een artikel over voedselrevolutie. Geen grootse meeslepende revolutie, maar een kleine donderstorm van onderop. Het gaat niet om de actie van de bekende Engelse kok Jamie Oliver, maar om een actie van Nederlandse bodem. Opgezet door Dick Veerman van Foodlog en Sandra van Kampen van Urgenda.

Manifest

Het bijbehorende manifest stelt dat de huidige voedselvoorziening niet toekomstvast is. Dat is te veranderen en ieder individu kan daar een bijdrage aan leveren. Het manifest roept om te werken aan de benodigde veranderingen vanuit negen slimme principes die de fouten van het verleden uitsluiten:

1. Doe het samen:
   Als consumenten, producenten en winkeliers samen bepalen wat er op ons bord komt, ontstaan nieuwe markten waar iedereen zich verantwoordelijk voor voelt. Slimme, toekomstgerichte bedrijven zullen er evenveel plezier van hebben als consumenten.

• Sluit kringlopen regionaal (binnen enkele tientallen tot honderden kilometers):
  Houd water en voedingsstoffen in een voor ons beschikbare vorm in omloop; alleen regionaal lukt dat optimaal.
• Houd ook de geldstromen regionaal:
  Dat zorgt voor voedselzekerheid en werk, zowel in Nederland als in andere landen.
• Wees biodivers wijs:
  In de natuur hangt alles met alles samen; respecteer je dat niet, dan loop je risico.
• Sjouw niet met halffabricaten of levende dieren:
  Dat verspilt energie, koopkracht en kostbare nutriënten en zorgt voor onnodig leed.
• Produceer regionaal en drijf inter-regionaal handel:
  Dat belast de natuur het minst; we kunnen nu eenmaal lang niet al ons voedsel lokaal kopen.
• Denk EEEE:
  Niet alleen Economisch (financiering), Ecologisch (natuur) maar ook Ethisch (mensen, dieren) en Esthetisch (schoonheid) moeten onze landbouw, voedselproductie en –consumptie met elkaar in evenwicht zijn.
•  Zorg voor een gezond eetpatroon
  Reclame en verkooptactieken voeden ons op tot te veel en verkeerd eten; gebruik ze om mensen goed en eerlijk te laten eten.
• Verzamel revolutionair durfkapitaal in een beleggingsfonds
  Banken zien te weinig in echt innoverende projecten die op deze principes gebaseerd zijn; als investeerders tevens consumenten zijn ontstaat veel sneller rendabele vernieuwing.

Mijn bijdrage

Ik heb het manifest ondertekent, al wil ik niet beweren dat ik meteen naar alle 9 principes weet te handelen. Wat niet wegneemt dat ik het wel probeer. Zo hebben we sinds dit voorjaar 3 appelboompjes in onze tuin. De boompjes zijn in Limburg gekweekt en geven over 2 a 3 jaar appels. Aangezien we in een stadswijkje wonen, hebben we bewust appelbomen gekozen die klein blijven.

Daarnaast hebben we vandaag via Symbid een klein bedrag geïnvesteerd in de Rotterdamse stadsboerderij in wording.

Vandaag is het advies van de Alderstafel naar buiten gebracht over de toekomstige uitbreidingen van de Luchthaven Lelystad. Een adviestafel onder leiding van oud-minister Hans Alders, die een door de regio gedragen advies aan het kabinet moet geven dat zal leiden tot het afwikkelen van 3,5 miljoen passagiers op Lelystad in 2020.

Nu is er wat merkwaardigs aan de hand. De luchthaven is van Schiphol en de Lelystad Airport die de luchthaven exploiteert is een 100% dochter van de Schiphol Group. Dus eigenaar en uitbater zijn dezelfde. Toch wil de uitbater van alles waar de eigenaar niet warm voor lijkt te willen lopen en dat maakt het gedoe rond de luchthaven nogal verwarrend.

Schiphol bereikt de grenzen van de groei en ziet haar rol als ‘mainport en netwerkfunctie’ als het meest belangrijke. Dat wil zeggen dat er vooral internationale overstappen op de luchthaven worden afgehandeld en het grootste deel van de passagiers niet in Nederland hoeft te zijn. Daarnaast zijn er natuurlijk ook Nederlandse reizigers die met chartervluchten op vakantie gaan. Deze vakantievluchten zijn voor Schiphol niet zo interessant en daarom willen ze deze naar de regionale luchthavens als Eindhoven en Lelystad uitplaatsen.

Maar voorlopig, zeker met de huidige economische crisis, is er nog voldoende ruimte op Schiphol en als het daar ‘vol’ is zal eerst uitplaatsing naar Eindhoven plaats vinden.

Kortom, wie wil er nu eigenlijk dat er iets gaan gebeuren op Lelystad? Want Schiphol geeft al jaren niet die signalen. Provincie Flevoland, gemeente Lelystad, Almere en het bedrijfsleven lopen echter wél warm voor een eigen Flevolandse luchthaven war het zal duidende banen gaan opleveren voor de regio als je hen moet geloven.

Wellicht is dat ook precies het punt, als je ze moet geloven. Want ik geloof niet zo in de goede bedoelingen van de bestuurders in de regio die graag een prestigieus vliegveld willen hebben.

Als je het advies leest staat er dat de werkgelegenheid niet zo heel groot zal zijn. Zo’n 400 banen per miljoen passagiers. Dat maakt met 3.5 miljoen passagiers geen duizenden banen en zorgt wel voor een aanzienlijke verslechtering van de leefomgeving, vooral in Dronten.

Het advies preekt op pagina 11 over de mogelijkheid om bij toenemende vraag van vliegbewegingen op Schiphol er een ‘inpassing’ in Lelystad kan worden gedaan “in het perspectief van het gunstige hinderprofiel van deze locatie ten opzichte van Schiphol”.
In normale mensentaal betekend dit dat het Rijk dan een inpassingsplan maakt waarop provincie en gemeente geen invloed op kunnen uitoefenen. Een plan wat de Luchthaven de mogelijkheid geeft lekker veel herrie te maken omdat er bij ons zo lekker weinig mensen wonen en die paar mensen de nu nog rust hebben kunnen best wel wat herrie gebruiken kennelijk.

Toch beseft Alders dat het draagvlak voor een ‘herriehaven’ aan het afnemen is en daarom stelt het advies op pagina 18 dat er “snel stappen moeten worden gezet in de verdere ontwikkeling van de Luchthaven Lelystad met functies die werkgelegenheid scheppen”. Dat is nodig om iedereen die roept dat die luchthaven maar een vervelend ding is de mond te kunnen snoeren met het grote voordeel dat het wel werkgelegenheid oplevert! Dus dat is heel wat waard tenslotte!

Dat het ook een risico vormt voor de biologische landbouw erkent het advies wel, maar dit zal worden gemonitord. Dat is natuurlijk volkomen onzin. Als er een grote luchthaven ligt die in bedrijf is trekken de (biologische) boeren altijd aan het kortste eind. Dat kan voor biologische boeren en de biologisch-dynamische landbouwschool Warmonderhof in Dronten ernstige gevolgen hebben en dat is natuurlijk niet te accepteren!

Kortom, het advies van de Alderstafel brengt Dronten niets anders dan herrie, stank en overlast met een verslechterende woonomgeving tot gevolg. Iedereen die tot nu toe heeft groepen dat het goed is voor de werkgelegenheid moet wakker worden zoals ons college van burgemeester en wethouders. Luchthaven Lelystad brengt Dronten enkel ellende en dat moeten we zien te voorkomen!

In Rotterdam worden binnenkort 5 stadsinitiatieven voorgelegd aan de bevolking, waaronder een stadskas. Ondertussen is een alternatief (en veel geavanceerder) ontwerp voor een ‘stadskas’ van het Rotterdamse Except Integrated Sustainability genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge. Except noemt het zelf de Polydome, het concept is mede ontwikkeld in het kader van de plannen voor Schiebroek Zuid.

Het persbericht van Except:

Onderwerp: Except Integrated Sustainability is met Polydome – een ontwerp voor systemisch duurzame glastuinbouw – genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge met een prijs van 100.000 dollar.

Rotterdam, 14 februari 2012 – Except Integrated Sustainability is trots op de publicatie  van Polydome in de Buckminster Fuller Idea Index 1.0 vanaf dinsdag 14 februari 2012 (http://challenge.bfi.org/ideaindex). Polydome is een nieuw ontwerpparadigma voor glastuinbouw dat voedselproductie maximaliseert en milieuimpact minimaliseert. Dat doet het door middel van een ecosysteem van planten, dieren en paddestoelen.

“De Buckminster Fuller Challenge is (wereldwijd) de hoogste onderscheiding in maatschappelijk verantwoord ontwerp”, aldus Metroplis Magazine. Deze jaarlijkse prijs van 100.000 dollar ondersteunt de ontwikkeling en implementatie van projecten die een aanzienlijke potentie hebben oplossingen te bieden voor de meest urgente problemen van de mensheid. De jury bestaat uit toonaangevende mensen uit de wereld van wetenschap en design.

“De Buckminster Fuller Challenge heeft ons al vanaf het begin geïnspireerd. De missie van Except is om systemische oplossingen voor een duurzame toekomst te ontwerpen. Dat sluit naadloos aan op het doel van de Challenge,” verwoordt Eva Gladek, de projectleider van Polydome, de trots over de nominatie.

De Statenfractie van GroenLinks verzette zich gisteravond hevig tegen een onaf en verwoestend natuurakkoord tussen de provincies en staatssecretaris Henk Bleker van Landbouw. Met de PvdA, Partij voor de Dieren, 50PLUS en de Onafhankelijke Statenfractie diende GroenLinks een voorstel in dat ervoor zorgde dat het natuurakkoord in Brabant niet desastreus uitpakt. Deze vier uitgangspunten voor het Brabantse natuurbeleid werden echter verworpen.

Het natuurakkoord werd aangenomen, doordat een meerderheid van de coalitiepartijen VVD, CDA en SP en oppositiepartij PVV gisteravond alsnog instemden met het natuurakkoord. In december stemde de PVV nog tegen en de SP verdeeld, waardoor in Brabant een meerderheid tegen het akkoord ontstond.

Twee van de vier tegenstemmers in de SP-fractie hebben intussen het veld geruimd. Gisteravond stemde de fractie unaniem in met het akkoord en de uitvoeringsafspraken. De SP-fractie was tijdens het debat zelfs de grootste verdediger van het natuurakkoord. Onder lees meer vind je mijn inbreng tijdens de 1e termijn van het debat. 

 

Voorzitter. Na 9 december, de Statenvergadering in Brabant waarin de meerderheid van Provinciale het natuurakkoord verwierp, stemden ook Drenthe, Friesland en Groningen tegen het natuurakkoord. Flevoland stelde de stemming uit. Rijk en IPO gingen opnieuw om tafel .

Op 8 februari bereikten het Rijk en een delegatie provinciebestuurders overeenstemming over uitvoeringsafspraken van het natuurakkoord. Dat is op zijn minst bijzonder, want was het niet staatssecretaris Bleker die in december zei dat het akkoord van tafel was wanneer er één provincie tegen zou stemmen?

"In het nieuwe akkoord komt minder grond beschikbaar voor natuur en is er de eerste jaren ook beduidend minder geld." Dat zijn niet mijn woorden, maar van de Drentse gedeputeerde Munniksma, die deel uitmaakte van de onderhandelingsdelegatie die het natuurakkoord met Bleker sloot.

“Oude wijn in nieuwe zakken.” Zo kenschetste SP-Kamerlid Van Gerven het nieuwste chantageakkoord dat staatssecretaris Bleker heeft gesloten met de IPO-bobo's van het CDA en de VVD. Voorzitter, ook dit laatste zijn niet mijn woorden, maar van SP-Kamerlid Henk van Gerven, gisteravond tijdens het Kamerdebat.

Een chantageakkoord. Of zal ik maar weer over dictaat spreken, zoals de Brabantse Gedeputeerde Van den Hout tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer zei?

Voorzitter, we spreken vanavond opnieuw over een slecht dictaat. Een afbraakdictaat.

Een dictaat waarin natuurgebieden in de uitverkoop worden gedaan.

De achteruitgang van de soortenrijkdom in Nederland voortgaat.

Bij gebrek aan voldoende middelen, internationale verplichtingen niet kunnen worden gehaald.

Een dictaat waarin de structuur uit onze ecologische hoofdstructuur wordt gesloopt. Geplande natuur bijna ter grootte van de provincie Utrecht wordt geschrapt.

Zelfs voor de zeer geringe verwerving- en inrichtingsopgave is te weinig geld, of ruilgrond beschikbaar. De grond-voor-grondregeling levert op grond van een eenvoudig sommetje circa 500 miljoen op, tegen geschatte kosten voor verwerving en inrichting van rond de 900 miljoen. Een gat van 400 miljoen euro.

De resterende natuur kan nog niet eens verantwoord worden beheerd. Er is nog steeds te weinig geld voor het beheer van de bestaande natuur: staatssecretaris Bleker stelt 105 miljoen beschikbaar, terwijl er volgens alle deskundigen 250 tot 300 miljoen nodig is.

De dekking van dit dictaat is onduidelijk en naar schatting volstrekt onvoldoende.

Gisteravond tijdens het Kamerdebat vroeg mijn partijgenoot Rik Grashoff naar het financiële plaatje. Staatssecretaris Bleker weigerde dit te geven. En waarom niet? Omdat daar volgens hem bij de provincies geen behoefte aan bestaat! Van die opmerking viel ik bijna van mijn stoel. Er is een en al onhelderheid over de dekking. Levert grond-voor-grond nu wel of niet voldoende geld op? Wanneer en hoe komt het geld beschikbaar? En de staatssecretaris zei gisteravond met droge ogen dat er geen behoefte is aan die informatie. Mijn vraag aan Gedeputeerde Staten is of de provincie Noord-Brabant deze lezing onderschrijft en echt geen behoefte heeft aan een compleet en gespecificeerd financieel plaatje?

Verantwoordelijkheden tussen Rijk en provincie worden rommelig en onlogisch toegedeeld.

Zelfs na twee toelichtingen, is het enige wat écht duidelijk is, dát het onduidelijk is.

Dit dictaat draagt daarmee een wereld aan blijvende conflictstof in zich;

tussen het Rijk en de provincies,

maar ook tussen de Europese Commissie en het Rijk,

of tussen het Rijk en de provincies enerzijds en de natuurorganisaties anderzijds.

Het is een stukje bestuurlijk broddelwerk. Feiten lijken er niet toe te doen.

Niettemin verwacht Bleker dat alle provincies zullen meewerken. Met provincies die dat niet doen, zal op ,,strikte manier via de wet worden afgerekend'', zei hij. De chantage neemt ongekende vormen aan.

Voorzitter, ik heb er genoeg van. Genoeg van een Rijksoverheid die de natuur ziet als sluitpost en de provincies opzadelt met een onaf en verwoestend natuurakkoord. Dat is dan ook de reden dat we de motie van de PvdA ‘Eens, maar nooit weer. Oproep tot constructief overleg.’ mee indienen.

Wat voor GroenLinks voorop staat, is dat de Brabantse natuur niet mag lijden onder de impasse die dreigt te ontstaan rondom de decentralisatie van het natuurbeleid.

Het dictaat hoeft niet tot kapitaalvernietiging en schade aan de Brabantse natuur te leiden, wanneer de provincie Noord-Brabant zelf de bal oppakt.

Daarom hebben we samen met PvdA, de Partij voor de Dieren, 50Plus, de Onafhankelijke Statenfractie een amendement opgesteld, waarin 4 uitgangspunten voor het Brabants natuurbeleid worden genoemd.

In lijn met het bestuursakkoord blijft de realisatie van de complete ecologische hoofdstructuur het uitgangspunt. De realisatie wordt over meerdere jaren gespreid;

Adequaat beheer van de natuur staat voorop. De provincie stelt voldoende middelen beschikbaar om te voldoen voor natuurbeheer;

Misschien wel het meest fundamentele punt: Brabantse natuur mag niet worden omgezet in maïsvelden! De provincie zet gronden voor de EHS die met eigen middelen zijn aangekocht, zo effectief mogelijk in voor realisatie de EHS. Ook voor bestaande natuur binnen de EHS, die door het Rijk wordt aangeboden, zal de provincie zich maximaal inspannen om de natuur te beschermen en te beheren.

Gronden reeds in bezit van terreinbeherende organisaties worden alleen op basis van vrijwilligheid ingezet volgens de grond-voor-grond-regeling. Het is toch van de zotte om iets te denken kunnen verkopen wat niet van jou is? In wat voor land leven we?

Voorzitter, met dit amendement laat de oppositie zien dat wíj in ieder geval constructief willen samenwerken, in het belang van Brabant! De centrale vraag vanavond is dan ook: wat is het beste voor de Brabantse natuur? Kunnen we samen uitgangspunten vaststellen zodat we zeker weten dat dit dictaat niet desastreus uitpakt voor de Brabantse natuur?

Ik hoor graag van de gedeputeerde per onderwerp hoe het college tegenover ons amendement staat.

“Groen is poen! Anders denken loont!” Dat is het thema van de dialoogbijeenkomst georganiseerd door Vernieuwing Bouw, TNO, de Vrije Universiteit Amsterdam in samenwerking met Energiesprong en Building Brains. De bijeenkomst vindt plaats  op woensdag 25 januari 2012, van 14.00-18.00 uur. Wij nodigen u van harte uit om hierbij te zijn.

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken Landbouw en Innovatie heeft TNO in samenwerking met de Vrije Universiteit van Amsterdam 12 succesvolle projecten belicht die duurzame samenwerking en innovatie als thema hebben. Vragen die centraal staan:

• Wat maakt deze projecten succesvol?
• Samenwerking en innovatie in de bouwsector verloopt moeizaam maar waarom lukt het juist in deze projecten wel?
• Wat kunnen wij van ze leren?
• Wat kunnen we samen doen om deze successen op te schalen?

Naast een inhoudelijke dialoog over de projecten en de achterliggende ‘oorzaken van succes’ zullen er plenaire sessies zijn waarin vooraanstaande sprekers Elco Brinkman en Thomas Rau wordt gevraagd om hun reactie.

Een van de onderzochte projecten is het energieservice bedrijf (ESCo) Rotterdamse Zwembaden van Strukton. Een aantal collega’s van Strukton is aanwezig om meer uitleg te geven over de gehanteerde werkwijze en natuurlijk ook om inspiratie op te doen vanuit de andere 11 succesvolle projecten. Ik kan er zelf helaas niet bij zijn.

Meer informatie

Mocht je je alvast in willen lezen dan kan dat op de website van Strukton of in de factsheet (pdf). Of vul ondestaand contactformulier in dan nemen mijn collega’s Michel Heijnekamp en Jeroen Mieris contact met je op.

[contact-form-7]

Disclaimer: als consultant maatschappelijk verantwoord ondernemen hou ik mij binnen Strukton onder andere bezig met het promoten van duurzame oplossingen van Strukton.

In de Verenigde Staten groeit het voedselhulp-programma SNAP explosief. In december 2007, net voor het begin van de grote recessie, ontvingen 27,4 miljoen Amerikanen voedselbonnen. Vier jaar later is dat gestegen tot 46,3 miljoen. Als je inzoomt op Los Angeles zie je een dezelfde stijging, van 600.000 naar meer dan 1 miljoen. Veel van de [...]

Een paar dagen geleden liep ik in het bos achter ons huis. Een mooi landgoed, waar ons gehucht Exel als een Gallisch dorpje tegen aan is geplakt. Een wat schor ‘ra ra’ en een grote kraai in de top van een boom met een ruitvormige staart was herkenning genoeg. Daar zat een Raaf. Met 1.20 meter spanwijdte de grootste kraai, bekend om z’n slimme gedrag. Een instrumentengebruiker, die met stokjes voedsel uit holletjes peutert en stenen gebruikt om noten te kraken. Bijna uitgestorven in Nederland, maar na herintroductie zijn er weer een kleine honderd broedparen. De raaf is een mooi symbool van kwetsbare biodiversiteit. Nu weer onder druk door de plannen van dit kabinet.

Prachtige oase in isolement

Ik woon in een prachtige wereld. Naast het landgoed Ampsen, op een steenworp van het landgoed Verwolde en de moerassige bossen van het Kranengoor. Achter Ampsen liggen de broekgronden. Vroeger waren dat elsenbroeken, moerassen en venen waar beken doorheen stroomden. Nu nog vindt je het geurige gagel in de weg, groeit hier en daar de heide in de bermen. De rest is ontgonnen, mais- en grasakker geworden. De landgoederen liggen als oases van biodiversiteit in deze groen/bruine woestenij, met hier en daar nog resten van oude houtwallen. Want dat is het toch, laten we eerlijk zijn. Rechte lijnen van eiken begeleiden de ontsluitingswegen, jaarlijks vol van eikenprocessierups. Daar tussen liggen eeuwig groene weilanden, regelmatig gescheurd voor nieuwe inplant van engels raai. Afgewisseld door maisakkers, soms een aardappelveld. In de winter groenbemest met wintertarwe. Reeen haasten zich over deze kale akkers, op zoek naar beschutting. Als een boer ploegt, dan zie je nauwelijks meer vogels in zijn sporen. Het bodemleven is verarmd door intensief grondgebruik. Zelfs de roeken, vlak bij het station, trekken steeds meer de stad in omdat er ‘s winters op het platteland niets te halen is. Mijn bijen verhongeren er in de zomer, omdat na de linde er nauwelijks iets bloeit.

Ecologische Hoofdstructuur

Die Raaf in het winterse bos is als een symbool van de fantastische biodiversiteit die dit gebied kan dragen. Een prachtige vogel die als opportunistische aaseter aan z’n kost moet komen. Dus veel oppervlakte en rust nodig heeft. Aan de andere kant van Lochem broedt een paar, in het Grote Veld. Ampsen is, denk ik, net te klein. Dat hoeft niet zo te zijn, maar de lijnen met Verwolde en Kranengoor zijn verbrokkeld, de verbinding met de Lochemse Berg is ver weg. Hier ligt potentieel een prachtig natuurgebied, als die lijnen getrokken worden en kwaliteit via natte natuur en houtwallen ervoor zorgt dat natuurgebieden in verbinding komen. Bij ons achter wordt die poging gedaan, door een weiland te ontgraven en een stap tussen Kranengoor en Ampsen mogelijk te maken via een mini-natuurgebiedje. Verderop loopt de, gekanaliseerde, Dortherbeek. Een ecologische verbindingszone. Boeren en buitenlui zetten zich in voor kavelruil om ook daar natuurlijke verbindingen te realiseren. Dan wordt dit gebied weer één, de oases krijgen weer hun voeding. Er is dan ruimte, ook voor de Raaf.

Bezuinigingen

Volgende week, de 12de, ga ik naar de provincie. Daar krijgen we te horen wat er met de Ecologische Hoofdstructuur gaat gebeuren nu er drastisch bezuinigd wordt. De voortekenen zijn absoluut onheilspellend. De lijnen worden verbroken, bestemmingen verdwijnen, de oases komen geïsoleerd te liggen. Onder andere omdat agrarisch land onttrokken wordt van die Ecologische Hoofdstructuur.  Dit kabinet, met Bleker als woordvoerder, verandert de verhoudingen en zet de landbouw weer voorop. Kortzichtig, in een gebied waar met agrariërs lang gewerkt is aan grondruilen en zorgvuldig vormgegeven verbindingen. Zodat die Raaf weer terug kan komen, als symbool van biodiversiteit die misschien de ruimte ging krijgen. Nu, met het loslaten van de melkquota in de komende jaren, en de daarmee verbonden explosie van schaalvergroting en productie, worden dergelijke processen jaren terug geslagen. De verbindingen vallen dan weg, de oases staan weer in hun groene woestenij.

Alternatief lokaal

Wat goed is, van het beleid van dit kabinet, is dat we zo weinig van Den Haag te verwachten hebben. Zelfs Arnhem, onze provinciale hoofdstad, is heel ver weg. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, is het ook een beetje. Maar het betekent dat we het zelf moeten oplossen, met zeer beperkte middelen. Ons energiebeleid laat zien dat je in zo’n zoektocht onvermoede krachten tegen komt. Dat we sterker dan Den Haag of Arnhem kunnen zijn. Dat we zelf in staat moeten zijn die biodiversiteit te verbeteren en ons niet door Haagse besognes moeten laten leiden.  Dat kan, maar het vraagt, net als bij ons energiebeleid, volstrekt ‘omdenken’. Vanuit de lokale belangen zoekend naar perspectief voor onze Raaf? In een wereld van jagers en boeren, gewend te oogsten wat de natuur hun lijkt te bieden?

Ja dus. Want is het huidig natuur- en landschapsbeleid niet gebouwd op een zompig fundament van afhankelijkheden zonder overtuigend deel te zijn van onze eigen economie? Komende jaren staan, in Lochem, in het teken van duurzame gebiedsontwikkeling. Daarbij staat de economie van het platteland voorop. Bedrijven die een goed inkomen halen uit dit agrarisch landschap, met haar landgoederen, houtwallen en beken. Schaalvergroting zal onvermijdelijk zijn, maar dan ingepast in een kleinschalig landschap. Verdienen aan de natuur, via biomassa, slimme maairegimes, goed grondgebruik waardoor mestgift omlaag kan, gebruik makend van natuurlijke systemen die evenwicht in de bodem versterken wordt het adagium. Maar ook verdienen aan de biodiversiteit en prachtige natuur omdat dit ons landschap recreatief en toeristisch waardevol maakt. Want de recreant komt voor die beek, prachtige houtwallen en landgoederen.

En dat er dan een enkeling is die kippevel krijgt van dat schorre ‘ra ra’ van een eenzame Raaf, is dan mooi meegenomen.

Een duurzame samenleving waarbij recht wordt gedaan aan zowel de ecologische, sociale als economische dimensies vraagt om concrete lokale keuzen die ontegenzeggelijk als tegendraads worden beschouwd. Er is meer ‘maakbaar’ aan je samenleving dan je denkt. Je kan kiezen, voor een sociale economie, zinvolle werkgelegenheid, een cradle to cradle samenleving, duurzame landbouw, een gezonde sociale samenhang. De suggestie dat wij als lokale bestuurders, bedrijven en burgers slechts mee stromen in een autonome nationale en mondiale ontwikkeling is ideologie van de beste soort. Dagelijks wordt het tegendeel bewezen.

Jaren geleden las ik een studie van SHELL met de onschuldige titel van een meidenblad: TINA; There Is No Alternative. De studie gaf in heldere termen aan dat de hoofdlijn van ontwikkeling wel vast stond: meer concentratie van kapitaal en monopolie, vergroten van de rol van technologie, toename van de macht van internationale markten. Binnen dit scenario kon je nog wel kiezen tussen twee routes: Just Do It en Da Wo. Als mondiale speler hadden de scenario makers van SHELL wel door dat het individualistische ‘westen’ een andere route zou volgen dan het collectief gestructureerde ‘oosten’. Maar in de kern was de boodschap simpel: er is geen alternatief.

Eindige ontwikkeling

Is dat werkelijk zo? Is de huidige ‘groei-economie’, die van korte termijn opportunisme en afwenteling op toekomstige generaties werkelijk het enige alternatief. Zoals publicist Jos van der Schot laatst in het dagblad Trouw stelde: “de huidige economie kent twee voedingsbronnen: de geldpers van de banken en (eindige) natuurlijke grondstoffen in de aarde. De geldpers produceert vooral schuld, schuld van mensen, bedrijven en staten aan banken; het gebruik van grondstoffen gaat ten koste van de voorraad en holt ons ecologisch kapitaal uit”.

Perverse neigingen in economie en taal

Vandaag las ik dat in Rotterdam bijstandgerechtigden de Poolse en Hongaarse migratie-arbeid in de kassen zullen vervangen. De werkgevers zijn nu de bepalende klanten geworden, niet meer de werkzoekenden, aldus de PvdA wethouder. Interessant hoe antwoorden gevonden worden in een eindige oplossing van een schaalvergrotend bedrijfsleven die arbeid als noodzakelijk kwaad accepteert. Een tijdelijke oplossing tot de automatische komkommer of tomatenplukker is uitgevonden of de hele sector verhuizen zal. Dat huis van werkgelegenheid voor de meest kwetsbare groep is op drijfzand gebouwd. En dan gaan we, met de Wet Werken naar Vermogen in de hand en de rode roos in de borstzak deze groep naar de meest riskante hoek van de markt jagen?

Hetzelfde zien we met grondstoffen gebeuren. De visserijsector vist met overheidssteun zijn eigen visgronden leeg. We eten letterlijk onze toekomst op. Zoals Jos van der Schot constateert, investeren we overheidsgeld in de uitputting. In de landbouw steken we overheidsgeld in uitputting van watervoorraden en erosie van vruchtbare bodem, in de energiesector geven we meer overheidsgeld uit aan vervuilende fossiele centrales dan aan schone duurzame energie en vervuilend transport kan rekenen op een fiscale balans.

Maakbaar lokaal alternatief

Dat kan dus anders. De energiesector maakt dat wel heel duidelijk. Schaf subsidies af, haal de scheve energiebelasting er uit en zon en wind winnen het van kolen, olie en kernenergie. Als overheid kan je je vervolgens concentreren op het begeleiden van processen die er toe leiden dat je lokale economie hiervan de vruchten plukt: door zelf energie op te wekken en lokale fondsen te creeeren uit de winsten versterk je structureel werkgelegenheid, bouw je aan sociale samenhang en stimuleer je innovatie. Zo maakbaar is dit!

Maar ook andere thema’s laten sterke paralellen zien: Ons wonderlijke rioleringsstelsel dat schoon water vervuilt via de meest ineffciente toiletpotten om vervolgens dit mengsels over tientallen kilometers weg te pompen naar een rioolwaterzuivering bij de IJssel. De waardevolle grondstoffen en warmte raken we kwijt. Sterker zelfs, we pompen er energie in om dit materiaal ons grondgebied uit te krijgen! En daar betalen we goed geld voor. Als je dat geld nu investeert in lokale systemen die grondstoffen en energie lokaal hergebruikt. Ook dan stimuleer je structureel werkegelegheid en innovatie.

Afval is natuurlijk ook zo’n onderwerp. Slechts 10% van het huidige afval in onze grijze bakken is nog niet herbruikbaar. De rest zouden we gescheiden kunnen aanleveren. Een belangrijk deel kunnen we lokaal of regionhaal opwerken naar fracties waarmee we geld kunnen verdienen. Met de rendementen kunnen we bijdragen aan preventie. Samen met toeleveranciers en winkeliers zorgen dat er minder verpakkingsafval komt. Moet het Rijk wel mee doen, door het statiegeld niet af te schaffen.

Duurzaam renoveren in de bestaande bouw levert een structureel antwoord op. Leidt tot lagere woonlasten, lagere emissies, hogere werkgelegenheid en innovatie. Ja, probleem is het financieren van dit systeem, zoals een aannemer me laatst vertelde. We financieren onze kwetsbare banken met tientallen miljarden en zijn niet in staat het investeringskapitaal voor duurzame renovatie bij elkaar te krijgen terwijl we weten dat het rendement zeker is? Veel van de investeringen schrijf je over 40 jaar af terwijl de energielasten jaarlijks zeker met 5% zullen toenemen. Helder toch, hier is ruimte voor een zakelijke aanpak waar institutionele investeerders en bewoners/eigenaars elkaar kunnen vinden.

Sterke lokale economie

De lijst van opties kan nog veel langer. Tegenover het TINA van SHELL staat een sterk lokaal alternatief. Dat organiseer je niet van bovenaf, maar bouw je van onderop. De komende jaren is dat de uitdaging voor het lokaal bestuur, ook in Lochem. Dan hebben we het over een arbeidsintensieve, creatieve en cultuureigen bedrijvigheid die onze samenleving zonder meer kan vullen. Financieel is dat geen probleem. Want dit brakke schip van onze huidige economie verliest zoveel geld, grondstoffen en kennis aan die mondiale economie dat het dichten van deze lekken een onmiddellijk drijfvermogen geeft. Dat biedt de ruimte en kracht om werkelijk die lokale duurzame economie op te bouwen.

Een mooie uitdaging, zo voor het nieuwe jaar.

Dat is de vraag die bij me opkomt nu Delta deze week heeft aangekondigd de vergunningaanvraag voor een nieuwe kerncentrale een half jaar uit te stellen. Eerder had de provincie Zeeland al bij het rijk aangeklopt voor steun voor de nieuwe kerncentrale. Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie gaf deze week aan dat subsidie voor een kerncentrale er niet in zit.

Wat opvalt is dat in de berichtgeving voor de goede verstaander kleine kraakjes te vinden zijn die het verhaal dat kernenergie een van de goedkoopste vormen van elektriciteitsopwekking is onderuit halen. Want als elektriciteitsopwekking met kernenergie zo goedkoop is, hoe kan het dan dat een van de problemen voor het rondkrijgen van de business case de lage elektriciteitsprijs is? Je zou verwachten dat een lage elektriciteitsprijs vooral een probleem vomt voor dure vormen van elektriciteitsopwekking, zoals wind op zee of gascentrales.

Kortom lage elektriciteitsprijs en geen steun van de overheid betekent exit vergunningaanvraag. Precies zoals je kon verwachten op basis van het rapport New Nucleair? The Economics Say No van City Bank waar ik begin 201o over schreef.

Afgelopen woensdag was ik namens Strukton aanwezig bij de uitreiking van de VBDO Verantwoord Ketenbeheer Award 2011 in het kantoor van KPMG. Een avond die in het teken stond van de rol die duurzaam inkopen en ketenbeheer kunnen spelen bij het verduurzamen van organisaties. Onderstaande impressie is zeker niet compleet, maar geeft hopelijk wel een beeld van de avond.

Giuseppe van der Helm, directeur van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO), gaf aan dat de VBDO twee belangrijke routes ziet om de productieketen te verduurzamen:

• Via de klant
• Via de eigenaar/aandeelhouder

Hoewel er bij de consument nog een wereld te winnen is als het gaat om duurzaam consumeren. Zeker als de klant een ander bedrijf is kun je grote duurzaamheidswinst behalen.

Duurzaamheid is volgens de VBDO belangrijk vanuit maatschappelijk oogpunt en vanuit de business case. Vooral op dat laatste aspect zijn bedrijven goed aan te spreken. Om met duurzaamheid tot een sluitende business case te komen is de keten cruciaal. Zowel voor het toevoegen van waarde als voor voor het verbeteren van de marge. Verantwoord ketenbeheer draait volgens de VBDO niet om het drukken van kosten, maar om het helpen van je ketenpartners om successen te behalen in andere omstandigheden. Unilever doet dit bv. door met belangrijke leveranciers gezamenlijke ontwikkel / innovatieovereenkomsten af te sluiten. Verantwoord ketenbeheer vraagt om visie, transparantie, ketenbeheer en lef om waarde toe te voegen en aan je visie vast te houden.

Bart Vos van de Tilburg School of Economy & Management voegde daar tijdens de paneldiscussie aan toe dat het niet alleen gaat om de verdeling van de waardecreatie tussen bedrijven, maar ook om de verdeling van waardecreatie binnen bedrijven. Hoe wordt een inkoper afgerekend? Wat telt er mee voor de projectleider? Welke businessunit ziet de gerealiseerde extra marge terug in zijn cijfers?

Lessen Unilever

Unilever heeft vorig jaar het Unilever Sustainable Living Plan gelanceerd. Doel verdubbeling van de omzet, milieuvoetafdruk halveren, meer dan 1 miljard mensen helpen in actie te komen om hun gezondheid en welzijn te verbeteren, en 100% van de landbouwgrondstoffen betrekken uit duurzame landbouw (da’s volgens Unilever wat anders dan biologische landbouw).

Voor Unilever staat vast dat duurzaamheid in de toekomst een basisvoorwaarde wordt voor zakendoen. Wanneer dat zo is zijn er nog maar twee mogelijkheden leiden of volgen. Leiden geeft (tijdelijk) competitief voordeel.

De kunst daarbij is te zoeken naar de sweet spot waar er voordeel is voor de klant en waar de oplossing goed is voor duurzaamheid. Voorbeeld: handenwassen met zeep. Om bacteriën te doden moet je je handen 30 tot 60 seconden wassen met standaardzeep. Unilever heeft een zeep ontwikkeld die hetzelfde effect bereikt in 7 seconden. Dat scheelt 23 tot 53 seconden aan water en 7 seconden is voor kinderen een haalbaardere termijn dan een minuut handen wassen. Unilever heeft ook een leverancierscode voor haar banken en financiers, dat is wennen voor de banken.

Een belangrijke keueze van Unilever om duurzamer te worden is om weg te gaan van veilingen en internationale markten, waar je niet weet wat de herkomst is. Unilever werkt actief aan kortere ketens. Voor contacten met kleine boeren wel samenwerken met lokale partijen, dus handelshuis ertussen. Met het handelshuis worden wel afspraken gemaakt over kennisondersteuning en inkooptrajecten.

Bij Unilever is duurzaam of niet geen discussie meer, omdat verdubbeling van de omzet en halvering van de ecologische footprint beide op hoog niveau vastliggen en even zwaar wegen bij de beoordeling. Voor bv. thee is Rainforest Alliance de norm, einde discussie. Wel is Unilever met Rainforest Alliance in discussie over de sociale criteria die Rainforest Alliance hanteert. Unilever vindt deze namelijk onvoldoende en wil vernieuwing van de criteria.

Uitreiking Award en speciale vermeldingen

Giuseppe van der Helm noemde vooral de vooruitgang in verduurzaming van de keten van de bouwsector opmerkelijk. Deze vooruitgang is in zijn ogen voor een belangrijk deel te danken aan het beheersen van de CO2-uitstoot. In de bouwsector is het gebruik van de CO2-prestatieladder van SKAO inmiddels heel gebruikelijk geworden. Bouwbedrijf BAM is zelfs doorgedrongen tot de top 10 van de VBDO Verantwoord Ketenbeheer Award en ontving daarvoor een speciale vermelding van de jury. Ook de vooruitgang bij Wavin, een belangrijke toeleverancier voor de bouwsector, werd beloond met een speciale vermelding.

De vijf genomineerde bedrijven waren Akzo Nobel, DSM, Philips, Reed Elsevier en Unilever. De winnaar van de Award was Philips met 95% van de maximale score.

Aanpak BAM

BAM lichtte kort toe hoe zij de afgelopen jaren hadden gewerkt aan het verbeteren van hun ketenbeheer. Deze aanpak bestond uit 3 stappen (waarvan ik er maar 2 heb onthouden :

1. keuzes maken binnen de grote hoeveelheid aan duurzaamheidsonderwerpen. BAM heeft daarbij gekozen voor: veiligheid, CO2 reductie en afvalreductie
2. Uit de of of discussie van geld of duurzaam stappen

Daarnaast stellen inkopers in gesprekken met leveranciers en onderaannemers de vraag of de leverancier/onderaannemer ideeën heeft hoe het duurzamer kan dan in het bestek staat (en daarbij hebben ze het niet meteen over de centjes).

Paneldiscussie

Van de paneldiscussie zijn me maar een paar zaken bijgebleven. Ten eerste de nadruk die Philips legde op het belang van samen met concurrenten optrekken als het gaat om problemen die vroeg in de keten zitten. Bijvoorbeeld als de winning van grondstoffen in verband wordt gebracht met oorlogen of andere misstanden. De tweede opmerking die me bij is gebleven is het antwoord van Piet Sprengers, ASN Bank, op de vraag hoe je achterblijvers in beweging kunt krijgen. Zijn idee was om dat als criterium mee te nemen in de beoordeling van de koplopers.

De derde opmerking komt ook op naam van Piet Sprengers. Hij gaf aan dat de ASN bank investeert vanuit waarden creatie en pas dan vanuit waarde creatie. Hij gaf aan dat deze op de langere termijn heel goed in elkaars verlengde kunnen liggen. Zo heeft de ASN nauwelijks tot geen investeringen in de financiële sector, omdat de meeste banken en verzekeraars niet transparant genoeg zijn om toegelaten te worden tot het beleggingsuniversum van de ASN-bank. Dat dat de ASN bank op dit moment geen windeieren legt behoeft geen uitleg…

Na afloop van de avond kregen alle aanwezigen het boekje Verantwoord Ketenbeheer: van risicomanagement naar waardecreatie mee.

Open brief

De Staatssecretaris van het Ministerie
van Economie, Landbouw en Innovatie
de heer dr. H. Bleker
Postbus 20101
2500 EC Den Haag

Assen, 7 december 2011

Geachte heer Bleker,

Met betrekking tot het deelakkoord Natuur brengen wij graag het volgende onder uw aandacht.

Provinciale Staten van de 12 provincies dienen uiterlijk op 24 december 2011 te besluiten of zij het deelakkoord al dan niet aanvaarden. Wij hebben kennis genomen van de tekst van het deelakkoord en constateren dat een belangrijk deel van de afspraken in algemene, vage en multi – interpretabele  bewoordingen is geformuleerd. Uit de tekst van het deelakkoord is, zelfs na langdurige exercities ‘close reading’, niet zonder meer op te maken waartoe provincies zich verplichten, welke risico’s zij nemen en wat de betekenis van het akkoord is voor de provinciale financiën en natuuropgaven.

Het IPO heeft weliswaar een zogeheten memorie van toelichting geproduceerd, maar aan de tekst van deze memorie van toelichting wenst u zich niet te committeren. Naar wij hebben begrepen is deze memorie van toelichting aan u aangeboden, maar heeft u geen uitspraak willen doen over de juistheid van de interpretatie van de afspraken. De memorie van toelichting geeft daardoor geen (finaal) uitsluitsel over de betekenis van de teksten van het deelakkoord. De algemene, vage en voor meerder uitleg vatbare formuleringen in het deelakkoord hinderen ons in het uitvoeren van de besluitvormende rol die Provinciale Staten hebben te vervullen in het beoordelen van de inhoud en aanvaardbaarheid van het deelakkoord. Wij hebben als volksvertegenwoordigers ons te verantwoorden en moeten minst genomen begrijpen en kunnen uitleggen waar wij wel c.q. niet mee instemmen.

Uw weigering medewerking te verlenen aan het tot stand brengen van een memorie van toelichting die zowel van rijkszijde als van IPO-zijde kan worden onderschreven hindert ons in onze afweging.

Het is voor ons niet aanvaardbaar om goedkeuring te verlenen aan een overeenkomst waarvan de exacte betekenis van de formuleringen, de artikelen, de bedoelingen van partijen, de verplichtingen en de risicoverdeling niet helder is. Het IPO heeft de moeite genomen om licht in de duisternis te brengen. Wij verzoeken u die inspanning op waarde te schatten en uitsluitsel te geven over de vraag of de door het IPO opgestelde memorie van toelichting wel of geen juiste weergave is van de rechten en plichten van de provincies en het rijk en de risicoverdeling tussen rijk en provincies. Wij verzoeken u stellig en ondubbelzinnig te verklaren dat de memorie van toelichting van het IPO een juiste weergave is van de inhoud, aard, betekenis en de interpretatie van de afspraken die zijn gemaakt in het deelakkoord natuur. Indien u van oordeel bent dat de memorie van toelichting geen juiste weergave vormt van de inhoud, aard, betekenis en de interpretatie van de afspraken vormt, dan vernemen wij graag gemotiveerd en gedetailleerd op welke onderdelen de memorie van toelichting een onjuiste weergave en duiding van de afspraken is , alsmede hoe deze onderdelen naar uw oordeel wel dienen te worden begrepen en te worden verstaan.

Zoals gesteld kunnen wij op basis van een deelakkoord zonder nadere verduidelijking in de vorm van een door rijk en IPO onderschreven en geaccepteerde memorie van toelichting,  geen weloverwogen besluit nemen over de mate van (on)aanvaardbaarheid van het deelakkoord natuur.  Voorts verzoeken wij u ruim vóór 24 december 2011 adequaat op deze brief te reageren, opdat wij in staat zijn een weloverwogen oordeel over het deelakkoord Natuur te geven. Indien u onverhoopt niet op deze brief reageert, dan wel de onduidelijkheid over de juistheid van de memorie van toelichting van het IPO laat voortbestaan, zal dat voor ons aanleiding  vormen om  geen besluit te nemen over het deelakkoord natuur. Wij hopen dat het zover niet zal komen en zien uw reactie met belangstelling vóór 24 december aanstaande tegemoet.

Hoogachtend,

Philip Oosterlaak, fractievoorzitter SP
Marianne van der Tol , fractievoorzitter D’66
Gabriëlle van Dinteren, fractievoorzitter GroenLinks
Provinciale Staten van Drenthe

Er is een planeet ontdekt waar volgens onze normen leven mogelijk is. Mooi, dan moet homo sapiens maar eens goed gaan nadenken hoe we daar met ons allen heenkunnen. Wegwezen voordat planeet Aarde is uitgewoond is. Helaas valt dat ‘sapiens’ voor de lange termijn erg tegen.

Wat Bleker op de beperkte schaal van ons kikkerlandje aanricht, gebeurt helaas door zijn gedachtegoedgenoten op grote schaal in een van de grootste landen op de aardkloot. De Braziliaanse senaat heeft een wet goedgekeurd die toestaat dat het Amazonewoud leeggekapt wordt. Het had al te lang geduurd, die linkse milieulobby die de agrarische ontwikkeling van het land in de weg stond, aldus senator Abreu. Die ook, gut, toeval, voorzitter is van een grote landbouw- en veeteeltfederatie. Meer soja (vooral voor veevoer), rundvlees en hardhout voor de hele wereld. Dat dat ook minder zuurstof voor de hele wereld betekent omdat het Amazonewoud een van onze belangrijkste collectieve longen is, soit. Tegen de tijd dat we daar last van krijgen, heeft homo sapiens toch wel een ruimtereis bedacht op weg naar Kepler 22-b. Ongetwijfeld voor wie het kan betalen. Beginnen we gewoon opnieuw. Zijn we meteen af van de vraag of armoede wel bestaat of niet.

Meer dan 50 wethouders, burgemeesters en gedeputeerden lieten deze week weten dat een doorbraak in de regelgeving van de energiebelasting noodzakelijk is om grootschalige uitrol van duurzame energie regionaal en lokaal mogelijk te maken. Maandag 21 november spreekt de 2de kamer hierover.

Al eerder schreef ik het: de energiebelasting vormt dé rem op doorbraak van lokale opwekking van duurzame energie op lokaal en regionaal vlak. Bij ons staat LochemEnergie zich zowat te verkrampen in de startblokken met Megawatts aan ruimte om onmiddellijk uit te rollen. Terwijl grote bedrijven geen cent betalen aan energiebelasting een een groot lokaal initiatief nog steeds kansloos. Innovatie, sociale verdienmodellen, versterking van werkgelegenheid, duurzaamheid… het zijn allemaal zaken die op de plank blijven liggen als de doorbraak er niet komt. En dat terwijl de Eurocrisis als een sombere deken over ons heen gaat liggen en de regio’s krimpen. Zou dit kabinet nu eindelijk een keer inzien dat de economische crisis ook een systeemcrisis is. We hebben, in de regio’s een enorm potentieel. Neem daarom belemmeringen voor duurzame ontwikkeling weg.

In de put praten

Terwijl we de economie een buiklanding zien maken zie je lokaal en regionaal initiatieven die willen opstijgen. Het zijn andere initiatieven dan de lege hulsen die ons systeem zo kwetsbaar maken. Het zijn degelijke structuren voor duurzame energieopwekking, voor verwerking van biomassa, versterking biodiversiteit in samenhang met natuur, voor coöperatieve zorginstellingen, dorpshuizen als ondernemingscentra, thematische werkplekken voor ZZP-ers en ga zo maar door. Het lijkt of dit kabinet niet wil luisteren en ons alleen maar verder het dal in trapt. Want waar innovatie- en sociale kracht zit… vinden we CDA en VVD landelijk nog niet aan onze kant.

Plattelandsparlement

Op 12 november vond het Plattelandsparlement plaats. Ruim 300 deelnemers discussieerden met elkaar in de 2de kamer. Opvallend dat bij het slotdebat de CDA vertegenwoordigers van de 2de kamer goed aangeschoven waren. Natuurlijk, het CDA is een partij van de regio’s, dit is hun klassieke achterban. Opvallend dat die kamerleden de oproep van het Plattelandsparlement om de energiebelasting voor cooperatieve verenigingen op ‘nul’ te zetten negeerden. Nog steeds begrepen ze niet dat een duurzame economie haar wortels heeft in klei en zand van onze samenleving en niet in de vluchtige durfinvesteerders waartoe onze nationale en internationale banken verworden zijn.

Behandeling begroting ELI

Maandag de 21ste november staat de begroting Economische Zaken, Landbouw en Innovatie op de rol in de Tweede Kamer. Een herkansing voor de parlementsleden en uit betrouwbare bron heb ik vernomen dat die kans gegrepen gaat worden. Met meer dan 50 bestuurders, van SGP tot SP, roepen we de kamer op, en vooral onze collega’s van CDA en VVD, om die doorbraak te realiseren die voor onze duurzame economie zo wezenlijk is.

Voor meer informatie: www.klimaatverbond.nl   

TOEKOMST VOOR DE EUROPESE LANDBOUW

Landbouw zal altijd een zekere mate van marktingrijpen vergen. Er is immers zelden een evenwicht tussen vraag en aanbod. Door de weersomstandigheden, maar bij ons niet zo vaak door ziekten of plagen kan de oogst mislukken met als gevolg hoge prijzen voor de consument, een hoog inkomen voor de boer, die wel een goede oogst heeft en een slecht jaar voor de boer, waarvan de oogst inderdaad slecht is. Het is ook een reden voor de EU zich vanouds met landbouw bezig te houden. Men wil voedselzekerheid voor de Europese burger tegen redelijke prijzen en men wil een gezonde boerenstand, boeren met een gezond bedrijf en een redelijk inkomen. Toch heeft de landbouwpolitiek van de EU voortdurend ongewenste effecten.

Ook GroenLinks heeft zich steeds met landbouw bezig gehouden en vooral in het begin werd de boer vooral als boosdoener gezien, die zorgde voor stank en zijn dieren onder erbarmelijke omstandigheden huisvesting bood. Er was weinig inzicht in de productie-consumptiekolom. Dat is gelukkig verleden tijd. GroenLinks heeft een moderne visie op de landbouw ontwikkeld en daarbij intensief met producenten, consumenten en deskundige organisaties overlegd. Zie hiervoor op de site van GroenLinks het document “De boer is troef” en een document van de Europese Groenen “The agricultural dimension of the New Green Deal”. Over dit alles werd op woensdag, 9 november intensief gediscussieerd in de Europawerkgroep van GroenLinks. Ik geef hieronder een aantal indrukken met mijn eigen commentaar.

In de dialoog tussen boer en burger komt steeds meer de nadruk te liggen op de kwaliteit: Het voedsel moet veilig en gezond zijn, dus zonder resten van bestrijdingsmiddelen, liefst zonder genetische manipulatie en zonder ziektekiemen. Het moet alle voedingsstoffen bevatten, waaraan een mens behoefte heeft. Consumenten letten daar steeds meer op en supermarkten merken dat en spelen er op in. Consumentenorganisaties controleren de producten in de winkels en publiceren erover. Er is een kentering merkbaar, maar een consument moet wel voldoende inkomen hebben om die wat duurdere producten te kunnen aanschaffen. Soms gaan ze naar boerenwinkels, maar als je midden in de stad woont, is dat wat lastig. Boeren geven voorlichting, bijvoorbeeld via open dagen of laten mensen tegen een kleine vergoeding zelf fruit plukken. Consumenten kunnen een boom of een dier adopteren. De nieuwste ontwikkeling is, dat burgers mee werken en mee investeren in een boerenbedrijf, een CSA. Er is een streven merkbaar om stad en ommelanden weer meer tot een zelfvoorzienende eenheid te maken en voedsel niet over duizenden kilometers aan te voeren. Toch kan het ecologisch slim zijn Griekse druiven naar Nederland te brengen  en ze niet meer hier in verwarmde kassen te telen.

Veel boeren houden behoefte aan inkomenssteun. Terecht worden daaraan voorwaarden verbonden. Boeren worden geacht het landschap te onderhouden en te beschermen.  Denk aan houtwallen, weidevogels, akkerranden, geriefhoutbosjes, erfbeplanting, slootkanten, wilgen knotten. Wat mij opvalt bij al die natuurbeschermende maatregelen is, dat handhaven van een evenwicht nooit als doelstelling wordt gehanteerd. Roofdieren (vossen) en roofvogels krijgen zo veel bescherming, dat hun prooidieren gedecimeerd worden. En dan maar klagen, dat de weidevogelstand zo achteruit gaat. De boeren hebben dat dondersgoed in de gaten, drijven de spot met het natuurbeschermingsbeleid en dit alles bevordert niet hun motivatie. Enige herijking lijkt mij verstandig. En kom dan niet aan met het verhaal, dat de natuur zelf voor correctie zorgt in deze zin, dat als alle prooidieren gedecimeerd zijn, de roofdieren vanzelf weer in aantal teruggaan.

Een andere kant van het natuurbesef is, dat natuur vooral opgevat wordt als levende natuur en dat er weinig aandacht is voor de basis van die levende natuur: bodem, moedermateriaal/grondsoort, (micro-)reliëf, helling, hoogteligging, waterhuishouding, (micro-)klimaat, vegetatietype. Als voor deze aspecten geen aandacht is, ondergraaf je de basis voor de biodiversiteit. Maar al deze aspecten hebben ook hun eigen intrinsieke waarde en dan met name allerlei bijzondere vormen in het landschap, waarin de geologische geschiedenis zichtbaar wordt. In Nederland moet vooral veel aandacht zijn voor het microreliëf. De kleine hoogteverschillen van 1 á 2 meter zijn bepalend voor de ontsluiting van het landschap, de bewoning, het kavelpatroon en het agrarisch bodemgebruik. Alles samen bepaalt de bijzondere waarde van een historisch landschap en doet menigeen al fietsend verzuchten: “Wat is Nederland toch mooi!” Dan hebben mensen het over cultuurlandschappen en niet over bos, hei en zandverstuivingen, ook geen echte natuur, maar door de mens bepaald. Wees zuinig op deze “public goods”.

Tenslotte nog iets over biobrandstoffen. Duidelijk is, dat ze in toenemende mate concurreren met voedselgewassen. Zo zorgen ze voor lokale voedseltekorten en in veel gevallen voor hogere voedselprijzen. Dat kan de bedoeling niet zijn. Mijn idee was altijd, dat het dwaasheid is goed landbouwgrond braak te laten liggen (dus niet vanwege een bepaald landbouwsysteem) om op die manier overproductie  tegen te gaan. Als je dan energie leverende gewassen verbouwt en daarbij zijn geen grote hoeveelheden kunstmest of gewasbeschermingsmiddelen nodig, dan is dat een zinnige zaak. De opbrengsten vallen vaak tegen. De inspanningen zouden meer gericht moeten zijn op planten, die veel effectiever zonlicht omzetten in chemische energie en daarbij werden algen genoemd. Boeren kunnen met windmolens op hun grond en zonnecellen op de daken, met mestvergisting (biogas) en energieleverende broeikassen ook bijdragen aan een vergroening van de energievoorziening.

De gemeente Nijmegen heeft een brief gestuurd naar de ministeries van Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie om aan te kondigen dat Nijmegen een gentechvrije stad wil zijn. De gemeente wil geen teelt van genetisch gemodificeerde gewassen op haar grondgebied. Op 29 juni heeft de gemeenteraad de stad gentechvrij verklaard. Aanleiding is een burgerinitiatief dat door 4000 burgers is ondersteund.

De kern van het burgerinitiatief is dat burgers verontrust zijn over het beleid dat Europese en nationale overheden voeren over de toelating van genetisch gemodificeerde gewassen (ggg’s) op de Europese markten. De Nijmeegse gemeenteraad deelt de ongerustheid en wil de reguliere en biologische landbouw in Nijmegen gentechvrij houden. Ook wil zij aandacht voor de uitwassen die verbonden zijn met de productie van ggg’s

In de brief aan beide ministeries geeft de gemeente aan dat de introductie van ggg’s in ons voedsel en leefmilieu onvoldoende gebaseerd is op een wetenschappelijke analyse van de risico’s voor de menselijke gezondheid en de landbouw. Bovendien is er weinig bekend over de gevolgen van de verspreiding van ggg’s voor de biodiversiteit en voor een duurzame voedselvoorziening.

Ik zal niet vaak zo uit mijn slof schieten als in dit stukje. Staatssecretaris Henk Bleker maakt het nu toch wel echt te bont. Eerst draait hij de natuurontwikkeling van de Ecologische Hoofdstructuur nagenoeg de nek om. Slechts een paar hectares voor de meest waardevolle Natura 2000 gebieden mogen erbij komen. Maar gronden die al gekocht waren om als ruilgrond voor natuur te dienen, moeten weer op de markt komen (lees terug naar de landbouw gaan). En naar verluid moet zelfs Staatsbosbeheer bezittingen gaan verkopen. Ik hoorde laatst dat door zijn beleid de natuur niet groener wordt maar bleker.

Maar de krant van zaterdag 8 oktober bevat nog slechter nieuws. De staatssecretaris wil in natuurgebieden de plezierjacht weer toestaan, ook op tot nu toe beschermde dieren. Dam- en edelherten, reeën, zwijnen en bepaalde soorten ganzen mogen ook worden afgeschoten als ze geen schade hebben veroorzaakt. Het eerder dit jaar afgesloten ‘ganzenakkoord’ wordt hiermee aan flarden geschoten (terwijl dit ‘akkoord’ mij als dierenliefhebber toch al behoorlijk pijn deed). Nu mag ook naar hartenlust gejaagd worden op internationaal beschermde trekvogels zoals de grauwe gans, de kolgans en de smient, aldus de Vogelbescherming.
En er mag ook gejaagd worden in Natura 2000 gebieden, gebieden met de hoogste beschermingsstatus. Zo staat er in de concept Natuurwet die binnenkort naar de Tweede Kamer gaat. En als een lafaard laat hij de uitvoering van deze jacht over aan de provincies, zodat hij er zelf geen verantwoordelijkheid voor hoeft te nemen.

En ik heb al zo’n hekel aan plezierjacht. De natuurbeschermingsorganisaties zijn vanzelfsprekend woest. Volgens hen wil Bleker alleen maar geld uitsparen door minder wildschade te hoeven uitbetalen.
Je zou verwachten dat een staatssecretaris met natuurbeleid in zijn portefeuille ook enige affiniteit heeft met natuur. Niets is minder waar. Bleker is alleen mensgericht. Landbouw en jacht krijgen absolute prioriteit. Voor natuur heeft hij geen cent over. Hij bezuinigt daar veel meer op dan nodig. Henk Bleker heeft niets met natuur en als hij beweert van wel, dan spreken zijn daden hem tegen. Staatssecretaris Bleker is staatsvijand nummer 1 van de natuur.

In veel debatten over de ontwikkeling in de landbouw en dan specifiek de veehouderij lijkt het alsof agrariërs en natuur- en dierenliefhebbers lijnrecht tegenover elkaar staan. De emoties lopen soms hoog op: het gaat immers over ons voedsel, over de levenskwaliteit van dieren en over met hard werk opgebouwde familiebedrijven. Hieronder een “exacte” analyse, die het mogelijk maakt dat agrariërs en natuurbeschermers juist de handen ineen slaan in plaats van elkaar bestrijden.

lees verder

Deze week verscheen dan eindelijk de Duurzaamheidsagenda van dit kabinet. Samen met een zogeheten Green Deal, een opsomming van tientallen initiatieven uit het bedrijfsleven, moest dit antwoord geven op de duurzaamheidsambities van dit kabinet. Volgende maand komt daar nog de Lokale Klimaatagenda bij, maar daar worden de lokale overheden, die op 2 november die agenda zouden moeten ondertekenen, nog minder vrolijk van. Een agenda die weliswaar veel thema's benoemt die de komende jaren aan de orde zijn, maar die geen urgentie en ambitie uitstraalt en nauwelijks nieuwe doelen stelt. Zelfs die van het vorige kabinet worden hier en daar losgelaten terwijl we toch nog wel heel wat te doen hebben.

Maar laat ik eerst de positieve zaken noemen zoals ik die ook deze week tegen een journalist van de Staatscourant heb uiteengezet: dit kabinet houdt vast aan de samenhang tussen People, Profit en Planet; dus duurzame/ groene groei en geen economie boven milieu zoals we op andere beleidsterreinen zien. En dit kabinet erkent dat de samenleving en zeker ook het bedrijfsleven op veel onderdelen al veel verder is dan de overheid en ze wil daarmee dus samenwerken. Kennis delen is een gevleugeld woord en innovaties stimuleren o.a. door regels te verminderen. Ook de internationale duurzaamheidagenda wordt gelukkig niet vergeten.

Tot zover het positieve nieuws. Maar verder is de inhoud meer dan mager. Het enkele feit dat een aanscherping van de energieprestatienorrn van nieuwbouw op de agenda staat zegt nog niets over wanneer dat kan gaan gebeuren en in welke mate. Dat we elektrisch gaan rijden in de toekomst mist een actieplan en inhoud. Dat de luchtvervuiling niet beperkt blijft binnen de Europese normen is goed om te weten, maar zal dus ook tot concrete acties moeten leiden. Dat Europa de landbouwsubsidies afschaft leidt niet vanzelf tot een groene landbouw, zonder fosfaten, stikstof en ammoniakuitstoot. Dat gemeenten een belangrijke rol spelen in het verduurzamen van de samenleving is mooi maar vraagt ook om voortzetting van de programma's die hen daarbij faciliteren. We zullen binnenkort zien wat daarvan terecht komt.

Er is een prachtig nieuw boek verschenen over het hoge noorden van Groningen. Vanmiddag ontving staatssecretaris Henk Bleker in het Zielhoes in Noordpolderzijl het eerste exemplaar van het boek DIJKRIJK. Noordpolder 1811-2011 uit handen van auteur Jan de Boer. En ik ongeveer het 75e.

DIJKRIJK vertelt de geschiedenis van de Noordpolder boven Warffum in tien hoofdstukken. In 1811 werd in vier maanden een nieuwe, 11,5 kilometer lange zeedijk aangelegd, nadat daartoe een jaar eerder door koning Lodewijk Napoleon (de broer van… en door zijn Franse-Nederlandse uitspraak van zijn eigen titel vaak het “konijn van Nederland” genoemd) was besloten. vanaf oktober 1811 kon de nieuwe Noordpolder worden ingericht tot het rijke landbouwgebied, dat het tot op de dag van vandaag is gebleven. Tweehonderd jaar heroïsche landbouwgeschiedenis, waarin de landbouw niet zelden ten koste ging van natuur, milieu en biodiversiteit. Zelfs de staatssecretaris gaf dat vanmiddag aan in zijn speech.


DIJKRIJK beschrijft in 272 pagina’s de Groningse pioniersgeest van de 19e eeuw en de ontwikkeling van de polder en de landbouw tot aan 2011. In talloze anekdotes en verhalen wordt verteld over de Noordpolder, zijn bewoners en hun boerderijen, over de kloof tussen de rijke herenboeren en hun arme landarbeiders, over oorlog en vrede, over de ophoging van de dijken in het kader van het Deltaplan en over de opkomst van het milieudenken in de tweede helft van de 20e eeuw. Alles rijk geïllustreerd met historische en nieuwe foto’s, kaarten, schetsen en schilderijen.

De boekpresentatie werd vanmiddag besloten met de onthulling van een plaquette met het gedicht Mien Poller (1950) van L. van Bergen op een muur van het Zielhoes in Noordpolderzijl. DIJKRIJK. Noordpolder 1811-2011 is ongetwijfeld verkrijgbaar bij de betere boekhandel.

Erik de Graaf

PS: wilt u foto's van de boekpresentatie bekijken? Klik hier.

GRENZELOOS FIETSEN AAN DE ZUIDGRENS

Net die ene mooie week in de herfst zijn wij op vakantie in eigen land. Je moet maar geluk hebben. Gezien de drukte op wegen en fietspaden waren we niet de enige, die per fiets het grensgebied van de Acht Zaligheden verkenden. Zuidwestelijk van Eindhoven liggen een aantal grotere en kleinere dorpen, die eindigen op ‘sel’ . Ze worden de acht seligkeiten/zaligheden genoemd.  Ik reed door Reusel, Hulsel, Netersel, Eersel, Duizel, Knegsel en Steensel. Dat zijn er zeven. Waar was nummer acht? Was dat Woensel? De deskundigen geven er wisselende antwoorden op.

Voor het eerst reden we met elektrische ondersteuning. Dat gaat geweldig, maar je moet wel zorgen voor een goede accu, want anders kom je niet ver. Op mijn leenfiets haalde ik afwisselend in de stand eco en de stand normaal net 55KM, zodat ik de laatste drie KM zonder ondersteuning thuis moest zien te komen. Met de accu van de fiets, die in bestelling is, kom ik dan drie keer zo ver. We waren ook niet de enige met elektrische fietsen. Het bezit is explosief gegroeid. Wel gezellig om op een rustpunt ervaringen uit te wisselen. Twee keer kwamen we een bordje oplaadpunt tegen. Die komen er ook steeds meer.

Het is een typisch Brabants gebied, tamelijk vlak en langzaam aflopend in Noordelijke richting. Dat zie je aan de beekjes en aan de stuwen erin, waar het water toch steeds ruim een halve meter naar beneden valt. Hier en daar zijn meestal beboste stuifduinen, met wat meer reliëf. Het landschap is erg afwisselend met grotere en kleinere bossen, veel grasland en maisakkers. Soms zie je een duidelijk rationele verkaveling. Dan zit je in een jong heideontginningsgebied met kaarsrechte wegen. Bij de dorpen is het kleinschaliger en minder regelmatig. Er zijn natuurlijk boerderijen. Je ziet er de geschiedenis. Oudere boerderijen hebben nogal eens alleen nog een woonbestemming en zien er keurig onderhouden uit. Daar wonen geen boeren meer. Nieuwe boerderijen staan vooral in het open gebied. Vaak is het een gewoon woonhuis met een kleine stal en daarbij reusachtige schuren voor kippen, varkens of melkvee. Zo wordt de schaalvergroting in de landbouw van de afgelopen vijftig jaar goed zichtbaar. Het is er een echt veehouderijgebied. Afgelopen zondag, fietsend tussen Duizel en Hoogeloon zagen we bijvoorbeeld een koeienkijkdag. Het was een knap druk. Op deze arme zandgronden is veeteelt de meest geschikte vorm van bodemgebruik. Je hebt op deze stuifgevoelige gronden organische mest nodig. Tsja, maak dat Mevrouw Thieme maar eens wijs.

Bij de meeste dorpen zijn flinke bedrijventerreinen. Je zit hier erg gunstig  met een autosnelweg, die Antwerpen met het Ruhrgebied verbindt en verder Eindhoven en de A2 in de buurt, een vooral technisch goed geschoolde bevolking en een prettig woon- en leefklimaat. Het gebied mikt samen met het aangrenzende België op het toerisme met een grensoverschrijdend knooppuntennetwerk en uitstekende fietspaden. Je moet wel even in de gaten krijgen, hoe het systeem werkt. Altijd de bordjes volgen, ook al maak je dan omwegen. Die omwegen gaan juist over de leukste en rustigste weggetjes door het mooiste landschap.

Het thema van de laatste Open Monumentendag was het tweede gebruik van gebouwen. We zagen een bijzonder voorbeeld. Een boerderij werd verbouwd tot “Afscheidshoeve”, een slimme zet op een forse groeimarkt, gezien de toenemende vergrijzing. Maar als je dan even verder langs een vers bermmonument met veel bloemen rijdt en dan een bordje grafheuvel passeert, dan zet je dat wel even aan het denken. Om met de naam van een Haagse uitvaartonderneming te besluiten: “Hodi Mihi, Cras Tibi”, heden ik, morgen gij. Tsja, als je een dagje ouder wordt…..!

Vierde Jaargang, Nr. 181.

Geweldig nieuws, vanuit Groniningen ontving ik vanmiddag een mailtje waarin te lezen was dat de Raad van State de vergunning voor de RWE-centrale vernietigd heeft op basis van de Natuurbeschermingswet met daarbij een link naar een artikel die in het dagblad van het noorden te lezen is: RvS haalt streep door vergunningen RWE-kolencentrale Eemshaven

Als periodiek demonstrerende en protesterende natuur liefhebber kan en mag ik het natuurlijk niet laten om ook eens dit goede nieuws te delen met u! Zelf blijf ik wel een beetje sceptisch, de vergunning mag dan wel vernietigd zijn, het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie zou er voor kunnen kiezen om de bouw alsnog door te laten gaan waar ik niet meteen in geloof.

Ik hoop dat men nu echt gaat inzetten op Groene stroom, met name Zonne-energie en Windenergie lijken mij prima alternatieven!

Zie hiervoor ook een eerder geschreven blog van mij:

- Nieuwe kolencentrales binnen de Eemshaven kan echt niet toch?

Een zelfpluktuin hier, een moestuin daar. Wat zou het mooi zijn als dat aanwezig was in Ede. Steeds meer gemeenten maken ruimte voor ‘stadslandbouw’. En ook in Ede is hier ruimte voor.

Stadslandbouw is de productie van groente en fruit in moestuinen, parken en achtertuintjes in en rond de stad voor consumptie door bewoners. Stadslandbouw kan bestaan uit bijvoorbeeld eetbaar groen in de stad, plukfruit in parken en bij scholen. Ook het aanleggen van tuinen op braakliggende grond en het in contact brengen van inwoners met boeren vallen er onder.  Almere, Culemborg, Eindhoven, Meppel en zelfs een dichtbevolkte stad als Amsterdam gingen Ede hierin al voor. En daar kunnen we van leren. In Almere wordt landbouw bedreven op gronden waar volgens de plannen uiteindelijk op gebouwd gaat worden, in Culemborg is de stadsboerderij Caetshage aangelegd, in Eindhoven zijn drie stadspoorten aangebracht als verbinding tussen platteland en stad, in Meppel is veel aandacht voor beleefboerderijen en in Amsterdam vinden onder de paraplu van "farming the city" veel initiatieven plaats.

In Ede kunnen we denken aan:

• Pluktuinen met fruitbomen speciaal voor mensen die een abonnement nemen en zelf komen oogsten zoals bij de nieuwe Ronde in Wageningen,
• Educatietuinen, eventueel in combinatie met speelveldjes, voor scholen,
  vrije zones met veel natuurlijke bessenstruiken voor iedereen om jam,  sap en wijn te maken,
• Buiten de bebouwde kom laagdrempelige recreatieterreinen zoals langs de weg naar Otterlo,
• Plaatsen aan de rand van het bos waar trapveldjes zijn. Een paar banken, tafels en een plek om te barbecueën is al voldoende,
• Groenstroken bij woningen in beheer geven van omwonenden.

Hiermee bereik je dat:

• Inwoners meer betrokken worden bij het groenonderhoud,
• Braakliggende terreinen, waar de plannen vanwege de crisis stil liggen, een tijdelijke groene bestemming krijgen,
• Inwoners dichter bij de oorsprong van voedsel komen,
• Er een verbinding wordt gelegd tussen stad en platteland.

Het zorgt bovendien voor gezelligheid en sociale contacten en het is een middel om de opwarming in steden door klimaatverandering te verminderen.

De gemeente Ede hoeft dit niet alleen te doen. Natuurlijke partners kan zij vinden in:

• Vereniging van volkstuinders
• Groenhorst College
• Stichting milieu werkgroepen Ede
• Permar

Iets waar zeker ook kansen liggen is samenwerking met de allochtone verenigingen. Allochtonen zijn nu al goed vertegenwoordigd als volkstuin bezitter. Er kan ook gewerkt worden met medewerkers van Permar voor bijvoorbeeld het groot onderhoud en er kunnen stageplekken voor bijvoorbeeld het Groenhorst college worden gecreëerd. Op deze wijze kan het “low-budget” worden gehouden.

Kortom een pleidooi om stadslandbouw een plaats te geven in het groenbeleid van de gemeente Ede.

Toch wel een aardige foto van die koe op die koeienoversteekplaats. En koeien hebben voorrang. Er staan duidelijke verkeersborden voor het verkeer dat de koeienoversteekplaats nadert.
Het zal best vaak goed gaan als een koe terug naar de stal gaat om te worden gemolken. Maar naar de wei? Dan kunnen koeien ook afslaan naar die heerlijke ongemaaide berm met z’n sappige gras-kruidenvegetatie? Of ook voor koeien begrijpelijke verkeersborden bestaan om deze dames op het juiste pad te houden? Wellicht dat de boer wat koebellen uit Zwitserland kan laten komen?

Een maandje of wat geleden heeft staatssecretaris Henk Bleker opgeroepen tot een nationaal debat over megastallen. De media hebben er over bericht, maar voordat ik eraan toe kwam om deel te nemen aan dit ‘debat’, was de inzendtijd al verstreken. Nu heb ik ook niet zoveel toe te voegen. Maar vier zaken wil ik wel kwijt, ook al hebben die niet specifiek betrekking op megastallen, maar meer op de nu al te grote productie.

De plannen van onze provincie en deze landbouwsector zijn vooral gericht op schaalvergroting en groei. Meer varkens en kippen. Ze hebben het over 30 % meer de komende jaren. En ze zitten nu al hoofdzakelijk op een kluitje, met alle risico’s van overproductie (de ‘varkenscyclus’) en dierziekten. Daarbij zorgt de (preventieve) bestrijding door overmatig gebruik van geneesmiddelen al te vaak voor immune bacteriën die ook de gezondheid van mensen bedreigen.

‘We’ willen allemaal graag goedkoop vlees op tafel, maar al die beesten moeten ook eten. De productie van vlees kost een veelvoud aan voedingswaarde van plantaardig voedsel. En veel van het veevoer wordt uit ontwikkelingslanden geïmporteerd. Daar is daarvoor goede landbouwgrond in gebruik en wordt tropisch regenwoud ‘ontgonnen’. We weten allemaal dat er op de wereld veel honger wordt geleden. De toename van vleesproductie zal de honger in de wereld doen toenemen. Dus verminderen zou het devies moeten zijn.

De megastallen zouden niet ten koste gaan van het dierenwelzijn. De Nederlandse varkens en kippen hebben het toch al veel beter dan de meeste soortgenoten op de wereld. Maar kippen die te kort op elkaar leven, gaan elkaar pikken. Het verbod op het knippen van hun snavels is daarom onlangs weer met 10 jaar uitgesteld. En varkens zijn intelligente beesten. Ze weten misschien niet wat ze missen, maar of een speelbal nu zo’n grote verbetering is? Vergelijk het eens met die blije koeien die echt dansen en springen als ze in de lente weer voor de eerste keer in de wei mogen. Echt dierenwelzijn voor varkens zit er niet in als ze niet ook eens mogen wroeten en luieren in de modder.

Regelmatig worden er grote branden gemeld in varkens- en pluimveestallen. Er scharrelen dan rond de boerderij wel wat kippen en varken rond, maar de meeste, en dat zijn er vaak tienduizenden, overleven zo’n brand niet. Ik moet er niet aan denken wat zich bij brand voor schrijnende taferelen in zo’n stal afspelen. De voorschriften voor het voorkomen van brand worden om bedrijfseconomische redenen minimaal gehouden. En bij méér verdiepingen is het nog moeilijker voor het vee om de nooduitgang te vinden.

Volgens mij is verdere schaalvergroting alleen goed te praten vanwege eng economische redenen (winstmaximalisatie). Maar zijn er teveel (maatschappelijke) argumenten tegen de megastallen.

GroenLinks Tweede Kamerlid Arjan El Fassed is uitgeroepen tot Fair Politician of the Year...

Alsof je in een achtbaan zit die politiek heet. Een klein half jaar terug waren we bezig met de voorbereidingen voor de campagne. Vijf zetels gingen we halen, een zesde zetel lag in het verschiet. En toen kwam Kunduz en was alles anders. We moesten ineens keihard werken om onze stemmen te behouden en de kans op winst leek zo goed als verkeken. Het was afwachten in hoeverre de landelijke politiek leidend was voor onze provinciale uitslag. Immers, er spelen toch genoeg thema’s in onze provincie die een goede uitslag voor GroenLinks hadden gerechtvaardigd. En was het niet juist GroenLinks die 4 jaar terug juist vanwege die provinciale thema’s het grootste deel van haar kiezers trok. In tegenstelling tot alle andere landelijk opererende partijen. Het heeft niet mogen baten, niet genoeg in ieder geval voor een vijfde zetel. Al zaten we er dichter bij dan ooit. Toch ben ik niet al te veel teleurgesteld. Immers, met 168 stemmen minder had de PvdD haar zetel niet in kunnen nemen. En laat ik Willem zijn zetel nu eens van harte gunnen.

Met de uitslag van 2 maart werd al snel duidelijk dat GroenLinks voor het eerst in het college kon komen in de provincie Utrecht. De VVD was als grote winnaar aan zet en de PvdA had zich als tweede partij al voor de verkiezingen buiten spel gezet. De campagnetijd heeft daar geen verandering in weten te brengen. Daarmee werden CDA en D66 logische partners en een vierde partij was noodzakelijk voor een meerderheid. En waarom zouden wij dat niet kunnen zijn? Aan kennis en kunde binnen onze partij geen gebrek, onze visie op een sterk en gefocust middenbestuur sluit voor een groot deel aan bij die van de andere drie partijen en de flirt van de VVD landelijk met GroenLinks toonde in ieder geval dat er geen onoverkomelijke bezwaren lagen. Dus, zo geschiedde. GroenLinks zit in het college. Onze lijsttrekker Mariëtte werd Gedeputeerde en er kwam een plek vrij in de fractie die ik mag vervullen.

2,5 maand heb ik op de reservebank mogen plaatsnemen. Natuurlijk, mijn input was onveranderd aanwezig. Toch voelt het anders, van de zijlijn aanwijzingen geven en hopen dat de vier vertegenwoordigers het goed doen. En dat hebben ze. Zoals RTV-Utrecht het verwoordde, gezien de aanvallen van zowel de SP als de PVV op het collegeakkoord heeft GroenLinks het misschien helemaal niet zo slecht gedaan. Natuurlijk, we investeren veel te veel in asfalt. Maar ja, als de VVD zelfs nog een zetel wint en wij gelijk blijven, dan kun je hard roepen, binnen halen zul je dan niets. Dubbel jammer dus voor ons dat landelijke thema’s zo hebben gedomineerd bij de provinciale verkiezingen. Maar met veel onderwerpen kan ik goed uit de voeten. Bedrijventerreinen zullen duurzaam worden geherstructureerd, leegstaande kantoren zullen vaker worden hergebruikt, bijvoorbeeld als studentenwoning of atelier. Van het rijk mogen we sturender zijn op economisch gebied: de culturele sector, groene recreatie, technologie en biologische landbouw zullen er hopelijk wel bij varen. Dit najaar nog gaan we werken aan een brede visie op beter OV in onze provincie en drie nieuwe ecoducten zijn zeker gesteld.

Maar, hoe zit het eigenlijk met onze nieuwe collega’s? Vijf PVV’ers! Niet iets om over te juichen. Maar gezegd moet worden dat ze, in tegenstelling tot hun Almeerse broeders, erg constructief meedenken met hoe we in deze krappe financiële tijden ons geld beter kunnen benutten. En als je je niet al te veel stoort aan hun wat zurige berichten op twitter, dan is er best mee te werken. En hoe is het met het CDA? De permanente machtsfactor heeft een dreun te verwerken (gehad). En dat is ook best te merken in de Staten. Ze zijn duidelijk op zoek naar een goede invulling van hun bescheidener rol. Iets wat D66, met een zetel minder, juist iets meer zou mogen doen. Ze zijn nu wel erg overtuigd geraakt van zichzelf PvdA en SP zitten als linkse broeders nu tegenover ons in de oppositie. Vooral de SP speelt dat, zoals alleen zij dat kunnen, soms hard. Het is hun recht, en hun plicht, om ons met veel nieuwe gezichten in de fractie, scherp te houden. En als links en groen geweten binnen de fractie zal ik altijd open staan voor oprechte inhoudelijke kritiek.