Transparantie, een geliefd woord in het openbaar bestuur. Een overtuigend communicerende overheid wil met transparantie een sterke ethosstrategie voeren. Kijk maar: niets te verbergen, geen achterkamertjes, dat moet het vertrouwen ten goede komen. Jammer… uit een Utrechts promotieonderzoek blijkt dat meer transparantie in het lokaal bestuur in ieder geval niet direct leidt tot meer vertrouwen. Sterker nog: wie meer wist, had een negatiever oordeel over al het gesteggel, zoals veel proefpersonen de gang van zaken rond gemeentelijke besluitvorming beoordeelden.

Dat is natuurlijk niet zo gek. Voor een deel is dat gesteggel nu eenmaal onderdeel van het politieke spel. Er moet onderhandeld worden in ons coalitieland. Openbaar onderhandelen is een contradictio in terminis, niemand laat dan het achterste van z’n tong zien. Verder kan een blik achter de schermen ook teleurstelling opleveren over het niveau van debatten en motieven van politici en bestuurders. Wie kijkt voor z’n lol naar een integraal uitgezonden debat van een gemeenteraad? Er zijn vast gemeenten waar wel geïnteresseerde burgers op de publieke tribune zitten, maar over het algemeen zijn deze stoelen alleen gevuld door fractievolgers en belanghebbenden (vooral tegenstanders…) bij een agendapunt.

De promovendus concludeert dat de overheid het niet snel goed kan doen; wel verkeerd. Hoe dan wel communiceren? Niet per se volledig, licht positief van toon en geloofwaardig, aldus de onderzoeker. Omdat burgers niet gek zijn, maar ook niet alles hoeven te weten. ’Those that respect the law and love sausage should watch neither being made’, zei Mark Twain lang geleden al…

Dit weekend waren Heleen en ik te gast bij Zin in GroenLinks, de loopbaanleergang van onze GroenLinks-academie. We spraken uitgebreid over de koers van de partij en wat we daaraan als kandidaat-voorzitters willen doen. Ik pleit voor meer ruimte voor debat en voor een partij die netwerkt en contacten onderhoudt en versterkt met vakbonden, werkgeversorganisaties, de milieubeweging en alle andere duurzame en hervormingsgezinde krachten.

Tekst bij foto: Joan Ferrier spreekt GroenLinksers toe over vrouwenquota

Na ZiGL reden we samen naar het Femnet/Dwars-debat over vrouwenquota. Mijn standpunt bleef onveranderd: ik ben voorstander van vrouwenquota om het bewustzijn bij mannen te vergroten en hen te ‘dwingen’ op zoek te gaan naar geschikte vrouwelijke kandidaten voor topfuncties. Ze zijn er, dus moeten ze ook in positie komen. En sterker nog: Uit onderzoek blijkt dat gemengde teams van mannen en vrouwen beter presteren. Dus waar is het wachten op? Ook binnen GroenLinks ben ik benieuwd naar de gender balance. Vooral op lokaal niveau. Als voorzitter zal ik stimuleren en faciliteren dat waar nodig meer vrouwen in positie komen, door scouting, opleiding/training en toezicht op procedures.

Gisteren begaf ik me tussen rode hesjes van de PvdA, de tomatentassen van de SP en de groengebuttonde GroenLinksers  in Nijmegen.Voor de nieuwjaarsbijeenkomst ‘Een Ander Nederland’. Natuurlijk een gezellige en feestelijke happening van progressief Nederland. Maar ook hoopgevend, omdat de bundeling van krachten uitzicht biedt op het vervolg op de huidige coalitie. Wat zegt deze brief van Cohen, Roemer en Sap over lokaal beleid. Bestaat er zoiets als ‘Een ander Nederland in Lochem’? Jawel!

Systeemprobleem

Cohen, Roemer en Sap zeggen, naar goede linkse traditie, dat de huidige crisis ons niet ‘zomaar’ overkomt, als een natuurramp die we als onvermijdelijk verschijnsel moeten accepteren. Nee, deze crisis komt vanuit falende financiële markten, zelfverrijking, korte termijnbelangen die boven de lange termijn worden gesteld. Dat is goed nieuws! Een natuurramp moet je naar beste weten opvangen. Die vergt een wendbare en alerte samenleving. Maar een crisis die geen natuurverschijnsel is… daar kan je in de kern iets aan doen. Die kan je aanpakken en voorkomen. Het systeem dat tot die  crisis leidt kan omgevormd worden. Daar gaat Een Ander Nederland ook over.

Werk

Centraal in de oproep voor Een Ander Nederland staat het scheppen van zinvolle en duurzame banen. Want via werk komen we bij de structuur die onze economie en samenleving vormt. En dat is nu juist ook wat onze lokale paarse coalitie laat zien. In een duurzame economie combineren we zinvol werk met duurzame investeringen. In Lochem spelen daarbij een aantal wezenlijke onderwerpen; energie, duurzaam bouwen, afval en recycling, groenbeleid, wegenbeheer, riolering. Ik pak er een paar elementen uit.

Duurzaam bouwen en renoveren

Terwijl de nieuwbouw in Lochem (net als in de rest van Nederland) stokt  biedt zich een fantastisch werkveld aan voor onze bouwers, installateurs en architecten. Het grootste deel van onze woningvoorraad is niet toekomstbestendig. Hoeveel werk en innovatiekracht zal er in die duurzame renovatie kunnen gaan. Dat levert veel winst op, financieel, milieutechnisch,  qua kennis. ‘Bouwend Lochem’ maakt zich hiervoor klaar. Ik schuif aan, als wethouder, bij een van de landelijke topteams om gezamenlijk beleid te ontwikkelen. Onze afdeling overlegt bij ‘Bouwend Lochem’ om krachten te bundelen. In de regio zetten we de klokken gelijk. Kortom… dit gaan we doen!

Afval en recycling

Met Berkel Milieu, 2Switch, het werkvoorzieningschap Delta en het buurtonderhoudsbedrijf Cambio werken we aan nauwe samenwerking, het Bedrijf Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte. Daarin bundelen we al onze krachten voor zowel het beheer van de gebouwde omgeving als ons uitgestrekte buitengebied. Bijzonder daarbij is dat we ook in staat zullen zijn om een goed en effectief afvalbrengpunt op te zetten. Met alle arbeidskracht gebundeld kunnen we afvalstromen beter scheiden en sorteren en alles van waarde eruit halen. In Zutphen zie je dat nu al gebeuren, met o.a. het ‘zwarte kratje’ waarin huishoudens glas, blik, plastic, papier en andere makkelijk te scheiden zaken aan de straat zetten. Delta haalt dat op en zorgt dat de afvalstromen goed terecht komen. Dat levert arbeidsplaatsen op en zorgt ook voor extra inkomsten omdat het goed gescheiden afval makkelijk in de markt te zetten is.  Dat kan voor veel meer afvalstromen gebeuren en daarmee een beter milieu en meer (duurzame) werkgelegenheid opleveren.

Onderhoud groen

Datzelfde Bedrijf Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte kan ook de enorme uitdaging voor het beheer van ons openbaar groen beter vormgeven. Behalve dat we een steviger team zullen vormen voor het noodzakelijk schoffel en renovatiewerk zijn we ook in staat een gezamenlijk dilemma rond het beheer van de bomen in het buitengebied beter aan te pakken. Door krachten en kennis te bundelen kunnen we in zetten op goed kwalitatief onderhoud van onze bomen en zijn we in staat werkelijk een bedrijfsplan te maken waarbij we het rendement van de opbrengsten aan hout en houtsnipppers beter kunnen ‘vermarkten’ en een ruim opgezette nieuwaanplant kunnen realiseren zodat we ook op de lange termijn van voldoende opbrengsten en kwaliteit kunnen genieten. Goed voor onze lokale economie, de werkgelegenheid, de biodiversiteit en het landschap!

Riolering

Ons rioolstelsel lijkt een prachtig efficiënt systeem gericht op het afvoeren van afvalstoffen. Maar is het wel zo efficiënt? Met het riool voeren we waardevolle voedingsstoffen en warmte af met een behoorlijk gebruik van energie. Jaarlijkse onderhoudslasten stijgen snel. Dat kan anders, door direct in de buurt het afvalwater te verwerken en warmte uit het riool te onttrekken. De ombouw van dit systeem zal de komende tien jaar veel werkgelegenheid kunnen leveren terwijl het ons verlies van kostbare grondstoffen beperkt. Ook hier gaan zorg voor het milieu, leefomgeving en werk samen.

Een ‘hub’ voor duurzame zzp-ers

Tientallen, zoniet honderden, bedrijfjes hebben een plek op zolder of in een achterkamer. Zzp-ers die als energieadvies geven, technische innovaties realiseren, communicatie ondersteunen, conferenties organiseren. Veel van die bedrijven en bedrijfjes werken geïsoleerd. Ze maken weinig gebruik van elkaar onderlinge kracht. Het energieadvies zou gebruik kunnen maken  van de communicatiedeskundige, de onderzoeker of financieel deskundige om de hoek. Bij LochemEnergie merken we hoeveel kennis en arbeidskracht aanwezig is en als we die bundelen dan ontstaat een geheel nieuwe kracht. Dat kan, bijvoorbeeld in een gedeelde kantoorruimte met gedeelde faciliteiten. Gezamenlijke receptie, computernetwerk en kantine. Gezamenlijke scholing, gedeelde projecten en gebundelde communicatie. Een antwoord op eventuele leegstand in kantoren en een versterking van de innovatieve en duurzame werkgelegenheid dus.

Zo krijgt Een Ander Nederland in Lochem vorm. Daarvoor is meer nodig dan een enthousiast ‘paars’ Lochems college en ondernemende gemeenteraad. Stimulans en ruimte vanuit het Rijk om duurzaam en sociaal te innoveren is  wezenlijk. Niet voor niets pleit Lochem voor  de aanpassing van de belastingwetgeving voor energie, zodat ook een lokaal energiebedrijf als LochemEnergie kan concurreren met de (nu gesubsidieerde) grootschalige opwekking van grijze energie. Het Rijk zal de belastingwetgeving moeten vergroenen, innovatie moeten stimuleren en samen met de financiële sector moeten bijdragen aan de investeringsruimte voor dergelijke duurzame initiatieven, bijvoorbeeld door het opzetten of gericht steunen van ‘revolverende’ fondsen die investeren in duurzame energie makkelijker maken. Het Rijk zal belemmerende regelgeving moeten wegnemen en normen moeten stellen (bv op het vlak van energiezuinig en duurzaam bouwen) om een gemeenschappelijk speelveld te creëren waarin al deze initiatieven kunnen floreren. Even belangrijk is dat gemeenten en lokale gemeenschappen de verbinding zoeken, gemeenschappelijke ontwikkeltrajecten opzetten en innovatie in een open en lerende omgeving plaatsen. Zodat die duurzame toekomst op vele plekken tegelijk vorm krijgt.

Dan krijgen we het andere Nederland dat we nodig hebben.  

Een duurzame samenleving waarbij recht wordt gedaan aan zowel de ecologische, sociale als economische dimensies vraagt om concrete lokale keuzen die ontegenzeggelijk als tegendraads worden beschouwd. Er is meer ‘maakbaar’ aan je samenleving dan je denkt. Je kan kiezen, voor een sociale economie, zinvolle werkgelegenheid, een cradle to cradle samenleving, duurzame landbouw, een gezonde sociale samenhang. De suggestie dat wij als lokale bestuurders, bedrijven en burgers slechts mee stromen in een autonome nationale en mondiale ontwikkeling is ideologie van de beste soort. Dagelijks wordt het tegendeel bewezen.

Jaren geleden las ik een studie van SHELL met de onschuldige titel van een meidenblad: TINA; There Is No Alternative. De studie gaf in heldere termen aan dat de hoofdlijn van ontwikkeling wel vast stond: meer concentratie van kapitaal en monopolie, vergroten van de rol van technologie, toename van de macht van internationale markten. Binnen dit scenario kon je nog wel kiezen tussen twee routes: Just Do It en Da Wo. Als mondiale speler hadden de scenario makers van SHELL wel door dat het individualistische ‘westen’ een andere route zou volgen dan het collectief gestructureerde ‘oosten’. Maar in de kern was de boodschap simpel: er is geen alternatief.

Eindige ontwikkeling

Is dat werkelijk zo? Is de huidige ‘groei-economie’, die van korte termijn opportunisme en afwenteling op toekomstige generaties werkelijk het enige alternatief. Zoals publicist Jos van der Schot laatst in het dagblad Trouw stelde: “de huidige economie kent twee voedingsbronnen: de geldpers van de banken en (eindige) natuurlijke grondstoffen in de aarde. De geldpers produceert vooral schuld, schuld van mensen, bedrijven en staten aan banken; het gebruik van grondstoffen gaat ten koste van de voorraad en holt ons ecologisch kapitaal uit”.

Perverse neigingen in economie en taal

Vandaag las ik dat in Rotterdam bijstandgerechtigden de Poolse en Hongaarse migratie-arbeid in de kassen zullen vervangen. De werkgevers zijn nu de bepalende klanten geworden, niet meer de werkzoekenden, aldus de PvdA wethouder. Interessant hoe antwoorden gevonden worden in een eindige oplossing van een schaalvergrotend bedrijfsleven die arbeid als noodzakelijk kwaad accepteert. Een tijdelijke oplossing tot de automatische komkommer of tomatenplukker is uitgevonden of de hele sector verhuizen zal. Dat huis van werkgelegenheid voor de meest kwetsbare groep is op drijfzand gebouwd. En dan gaan we, met de Wet Werken naar Vermogen in de hand en de rode roos in de borstzak deze groep naar de meest riskante hoek van de markt jagen?

Hetzelfde zien we met grondstoffen gebeuren. De visserijsector vist met overheidssteun zijn eigen visgronden leeg. We eten letterlijk onze toekomst op. Zoals Jos van der Schot constateert, investeren we overheidsgeld in de uitputting. In de landbouw steken we overheidsgeld in uitputting van watervoorraden en erosie van vruchtbare bodem, in de energiesector geven we meer overheidsgeld uit aan vervuilende fossiele centrales dan aan schone duurzame energie en vervuilend transport kan rekenen op een fiscale balans.

Maakbaar lokaal alternatief

Dat kan dus anders. De energiesector maakt dat wel heel duidelijk. Schaf subsidies af, haal de scheve energiebelasting er uit en zon en wind winnen het van kolen, olie en kernenergie. Als overheid kan je je vervolgens concentreren op het begeleiden van processen die er toe leiden dat je lokale economie hiervan de vruchten plukt: door zelf energie op te wekken en lokale fondsen te creeeren uit de winsten versterk je structureel werkgelegenheid, bouw je aan sociale samenhang en stimuleer je innovatie. Zo maakbaar is dit!

Maar ook andere thema’s laten sterke paralellen zien: Ons wonderlijke rioleringsstelsel dat schoon water vervuilt via de meest ineffciente toiletpotten om vervolgens dit mengsels over tientallen kilometers weg te pompen naar een rioolwaterzuivering bij de IJssel. De waardevolle grondstoffen en warmte raken we kwijt. Sterker zelfs, we pompen er energie in om dit materiaal ons grondgebied uit te krijgen! En daar betalen we goed geld voor. Als je dat geld nu investeert in lokale systemen die grondstoffen en energie lokaal hergebruikt. Ook dan stimuleer je structureel werkegelegheid en innovatie.

Afval is natuurlijk ook zo’n onderwerp. Slechts 10% van het huidige afval in onze grijze bakken is nog niet herbruikbaar. De rest zouden we gescheiden kunnen aanleveren. Een belangrijk deel kunnen we lokaal of regionhaal opwerken naar fracties waarmee we geld kunnen verdienen. Met de rendementen kunnen we bijdragen aan preventie. Samen met toeleveranciers en winkeliers zorgen dat er minder verpakkingsafval komt. Moet het Rijk wel mee doen, door het statiegeld niet af te schaffen.

Duurzaam renoveren in de bestaande bouw levert een structureel antwoord op. Leidt tot lagere woonlasten, lagere emissies, hogere werkgelegenheid en innovatie. Ja, probleem is het financieren van dit systeem, zoals een aannemer me laatst vertelde. We financieren onze kwetsbare banken met tientallen miljarden en zijn niet in staat het investeringskapitaal voor duurzame renovatie bij elkaar te krijgen terwijl we weten dat het rendement zeker is? Veel van de investeringen schrijf je over 40 jaar af terwijl de energielasten jaarlijks zeker met 5% zullen toenemen. Helder toch, hier is ruimte voor een zakelijke aanpak waar institutionele investeerders en bewoners/eigenaars elkaar kunnen vinden.

Sterke lokale economie

De lijst van opties kan nog veel langer. Tegenover het TINA van SHELL staat een sterk lokaal alternatief. Dat organiseer je niet van bovenaf, maar bouw je van onderop. De komende jaren is dat de uitdaging voor het lokaal bestuur, ook in Lochem. Dan hebben we het over een arbeidsintensieve, creatieve en cultuureigen bedrijvigheid die onze samenleving zonder meer kan vullen. Financieel is dat geen probleem. Want dit brakke schip van onze huidige economie verliest zoveel geld, grondstoffen en kennis aan die mondiale economie dat het dichten van deze lekken een onmiddellijk drijfvermogen geeft. Dat biedt de ruimte en kracht om werkelijk die lokale duurzame economie op te bouwen.

Een mooie uitdaging, zo voor het nieuwe jaar.

In maart 2012 organiseert IIR weer een seminar voor het opzetten van een lokaal duurzaam energiebedrijf. Daar hoeft u niet naar toe. IIR negeert de belangrijkste factor voor succes: de Deelnemer in dat Lokale Duurzame Energiebedrijf.  Natuurlijk komt er allerlei … Lees verder →

Of het nu om milieu, gezondheidszorg, natuurbeheer of armoede gaat, de lokale overheid kraakt in haar voegen. Niks ten nadele van de inzet van ambtenaren en bestuurders, want het beeld van slapende raamambtenaren is een verbeelding die schril afsteekt bij de algemene werkelijkheid van het keiharde werken en grote betrokkenheid die vele gemeenten kenmerkt. Maar de dominante positie van de overheid, dus ook die van de raad, wethouder en ambtenaar, is verleden tijd. Eindelijk, tenminste… als je tijdig de risico’s onderkent.

Bezuinigingen

In mijn gemeente Lochem moeten er op termijn 20 fte uit. Wat minder dan 10% van ons bestand, we zijn een kleine gemeente. Financieel komen er nog wat stormen aan. Het zou niet verbazingwekkend zijn als we nog verder moeten in het krimpen van ons ambtenarenbestand. Deze bezuinigingen zijn een belangrijke ‘driver’ achter de ombuigingen. Maar is het niet gek dat we een dergelijke stok achter de deur moeten hebben om kritisch naar onze organisatie te kijken. Het is een negatieve impuls die ons dwingt. En er is weinig creativiteit en ondernemingslust geboren uit weerstand en angst.

Ondernemen in en met de samenleving

LochemEnergie, onze cooperatieve energievereniging, is voor mij een voorbeeld van een particulier initiatief dat laat zien hoe in de toekomst lokaal initiatief een eigen rol pakt. Burgers die het leuk vinden met elkaar te ondernemen, voor een gemeenschappelijk belang. In dit geval geen kleine onderneming, hoewel het daar wel mee begint, maar een bedrijf dat gaat uitgroeien naar een omzet van tien tot twintig miljoen per jaar! Over vijftien jaar een winst van 10 miljoen per jaar, die jaarlijks terug gepompt wordt in de Lochemse samenleving. Deze groep kan ook initiatieven nemen op het gebied van energiebesparing, duurzame renovatie in de bestaande bouw of in de slimme netwerken en duurzame mobiliteit. LochemEnergie zal de lokale overheid overvleugelen. De raad en het college zullen misschien op een aantal vlakken, zoals ruimtelijke ordening, vergunningverlening, nog een rol spelen.

Het Bedrijf Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte, een ontwikkelinitiatief van de gemeente Lochem met Berkel Milieu, Delta, Cambio en 2Switch is weer een andere vorm. De overheid zoekt marktpartijen op waarmee ze een gezamenlijke bedrijfsvorm kan ontwikkelen. Ook om te ondernemen, met belangrijke sociale doelen als het gaat om de onderkant van de arbeidsmarkt. Ook hier zie je een beweging ‘weg’ van de ambtelijke en bestuurlijke structureren. Met een beperkt aantal kaders die de gemeenteraad stelt zoeken we de vrijheid van maatschappelijk ondernemen op, breken de muur van de overheidsstructuur open.

Alle beleidsvelden in ondernemerschap

Deze ‘vermaatschappelijking’ gaat ver en rijkt over alle beleidsvelden. Neem het armoedebeleid. Waarom vormen groepen in de samenleving geen cooperatieve initiatieven die zelf lijnen uitzetten met sportclubs, toneelgroepen of muziekonderwijs. Die er aan bijdragen dat mensen met een uitkering elkaar ontmoeten en steunen, de koppeling vinden met de lokale fondsen, het bedrijfsleven en de kerken? Waarom zou de overheid die touwtjes in handen houden? Www.rechtop.nu laat fantastisch zien hoe dit in Deventer uitgewerkt is.

Neem nu een onverdacht beleidsveld als onze riolering en verwerking van het afvalwater. Wat is het voor een onzin dat we met veel schoon drinkwater en regenwater ons waardevol afval wegspoelen via een peperduur systeem naar een vergelegen rioolwaterzuivering. We betalen er jaarlijks stevig geld voor! Ach ja, het is natuurlijk een moment een zegen geweest, want ons rioleringssysteem heeft ons van veel ellende afgeholpen. En het was goed dat overheden zich daarmee bemoeiden. Maar het wordt tijd dat systeem eens helemaal overnieuw te bekijken. Riolen verwerken waardevol schoon water, warmte en grondstoffen. Dat kan toch allemaal lokaal afgevangen worden? Zodat we alle warmte vasthouden, schoon water besparen en grondstoffen hergebruiken? Hele delen van Lochem afkoppelen van het riool? Waarom niet. De vraag is of gemeente en Waterschap nu de beste partners zijn om die verandering te bewerkstelligen. Het Lochems rioolbeleid gaat ervan uit dat we hier een consortium voor bouwen, met burgers, kennisinstellingen en bedrijven.

Naar een ondernemende samenleving

Ik pleit voor een herdefinitie van de rol van de overheid. Geen hoekje van ons overheidsbedrijf wordt daarvan gevrijwaard. De samenleving is een een ondernemend organisme, vol wat netwerken en creativiteit. De taak van de overheid is om dat ondernemerschap van synergie, samenwerking en gezamenlijk gekozen richting te voorzien. Op basis van democratisch gelegitimeerde steun van de gemeenteraad. Dan gaat de bezem er door en zouden op termijn nog wel meer dan 20 fte kunnen verdwijnen. Het zou ook anders kunnen gaan, namelijk dat er gecombineerde bedrijven ontstaan waar ook de overheid haar deel in heeft. Maatchappelijke ondernemers in dienst van de overheid.

Ik zie het voor me. In ons nieuwe gemeentehuis. Een vleugel is helemaal vrijgemaakt voor deze maatschappelijke onderneming. Een thematische ‘hub’ voor zzp-ers, bijvoobeeld over duurzaamheid. Daar komen de zzp-bedrijven bij elkaar, huren een bureau, gebruiken gemeenschappelijke diensten, bouwen gemeenschappelijke ondernemingen op. Daar zitten ook onze ambtenaren, die mee ondernemen. Die de opdrachten van de raad doorvertalen in stimulansen en nieuwe samenwerkingsverbanden. Maar nooit doet de overheid iets meer ‘zelf’, altijd in samenwerking en altijd in ondernemerschap. En dan zou het wel eens interessant zijn om te kijken of die overheid ook zelf in de ‘markt’ kan verdienen. Bijvoorbeeld de markt van gemeenten die nog niet zover zijn.

Opschieten dus, dan zetten we die ondenemende overheid in beweging.

Het was even wennen om mezelf op een provinciale bijeenkomst niet als Statenlid GroenLinks voor te stellen, maar als penningmeester IVN Amsterdam. Op slot Beeckestijn in Velsen kwamen vanochtend zo’n 120 natuurvrijwilligers en provinciale ambtenaren bij elkaar om elkaar beter te leren kennen en na te denken over manieren om samen te werken.

Geen dag te laat, omdat het kabinet in de persoon van Henk Bleker, grof bezuinigt op de natuur en het verzet daartegen maar moeizaam op gang komt. Nou was dat niet de insteek van de bijeenkomst, maar kortingen tot 60% hebben natuurlijk (let op de woordspeling) wel een enorme impact. Waar professionele krachten wegvallen en subsidies voor aankoop en beheer flink minder worden, neemt het belang van al die duizenden vrijwilligers toe.

Af en toe moest ik me wel inhouden en niet in de verdediging te schieten over de rol van de provincie. Gelukkig hebben we daar bovendien prima ambtenaren voor. Maar sommige vrijwilligers lijken wel iets te veel te verwachten van de provincie. Er is nu eenmaal beduidend minder geld en daarnaast is het ondoenlijk om de enorme hoeveelheid van (werk)groepen, stichtingen en organisaties allemaal aandacht te geven en – al dan niet financieel – te ondersteunen.

De belangrijkste les voor mij vandaag was dat dat in heel veel gevallen ook niet nodig is. Met bewondering zag ik hoeveel moois er al lokaal gebeurt door mensen met passie en overtuiging, zonder dat daar altijd subsidie vanuit de overheid voor nodig is. Wat vooral moet gebeuren is dat die goede voorbeelden uitgewisseld worden, men van elkaar leert en losse initiatieven met elkaar worden verbonden. Voor IVN en andere koepelorganisaties in de provincie ligt daar nog een schone taak. Wie weet kan ik daar zelf ook nog een rol in spelen. Want natuur is best belangrijk!

Op 18 november verscheen een opiniestuk in het dagblad Trouw van een aantal wethouders van verschillende politieke kleur. Een oproep aan kabinet en Tweede Kamer om de belasting op zelflevering van schone energie te wijzigen , zoals al eerder in Duitsland gebeurde. Daarmee wordt een drempel op vergroening van niet-fossiele energie weggenomen. Ook wethouder Bart Eigeman tekende de brief.

Doorbraak duurzame energie voor het grijpen

Maandag praat de Tweede Kamer over duurzame energie en de veelbesproken ‘Green Deal’. Behalve de behandeling van de begroting van minister Verhagen is het ook dé kans om een doorbraak voor lokaal geproduceerde duurzame energie te realiseren.

Dit kabinet wil duurzame energie vooruit helpen, dat blijkt bijvoorbeeld wel uit de initiatieven die opgenomen zijn in de Green Deal. Echter, de urgentie van klimaatverandering, maar meer nog de economische crisis die nu gaande is, nopen tot verdergaande maatregelen. Gemeenten, maatschappelijke organisaties en bedrijven kijken reikhalzend uit naar een maatregel die in een klap zal leiden tot een doorbraak van lokale opwekking van duurzame energie: stel lokale duurzame energiecoöperatieven vrij van energiebelasting. Krijgen we maandag eindelijk de doorbraak waar we al jaren op wachten?

De energiebelasting is in 1996 geïntroduceerd om energiegebruik te remmen. Nu vormt ze, onbedoeld, een onneembare drempel voor het lokaal opwekken van duurzame energie.
Het enthousiasme bij mensen om hun ‘eigen’ energie op te wekken, is enorm. Als mensen de elektriciteit van zonnepanelen op hun eigen dak gebruiken, komt de energie ‘gratis’ hun huis binnen en hoeven ze bovendien geen energiebelasting te betalen. Als een coöperatieve vereniging de gezamenlijk aangeschafte zonnepanelen daarentegen op een centrale plaats, bijvoorbeeld een weiland of het dak van een groot gebouw, en de opgewekte stroom via het openbare net naar de gebruikers stuurt, betalen de leden van de coöperatie een hoge rekening. De energiebelasting die ze moeten betalen is, zeker in vergelijking met de energiebelasting voor grote bedrijven, zo hoog, dat deze zonnecentrale niet rendabel is. Wanneer de vergelijking met een volkstuin wordt gemaakt, wordt het nog krommer. Immers, voor het eigen gekweekte kropje sla op de volkstuin hoeft ook geen wegenbelasting te worden betaald om het thuis op te kunnen eten.

Het is onbegrijpelijk dat de regulerende energiebelasting, bedoeld om vervuilend energiegebruik tegen te gaan, de doorbraak van schone energie frustreert. In onze gemeenten hebben we daar ernstige problemen mee. Enerzijds omdat hierdoor het realiseren van beleidsdoelstellingen wordt gefrustreerd. Anderzijds omdat hierdoor vele ondernemers, die ook in de optiek van dit kabinet de motor zijn voor duurzaamheid, het duurzaam ondernemen onmogelijk wordt gemaakt.

De energiebelasting werd indertijd budgetneutraal ingevoerd waardoor verhoging van de inkomstenbelasting achterwege kon blijven. We realiseren ons terdege dat een oplossing voor dit probleem, ook met EU-regels, niet eenvoudig is. De doorbraak van lokale energieopwekking heeft echter meerdere positieve maatschappelijke effecten. Het zorgt voor werkgelegenheid bij installatiebedrijven, bouw en renovatiebedrijven en versterkt zo de lokale duurzame economie. Het rendement van de energieopwekking kan opnieuw worden geïnvesteerd in zaken als energiebesparing en verdere groei van wind, zon en biomassa. Een belangrijk effect is dat lokaal ondernemerschap en sociale verbanden worden versterkt. Daarmee ontstaat een kracht en betrokkenheid die wezenlijk is voor lokaal en nationaal klimaatbeleid. Het totale eindresultaat, ook voor het rijk, zal groter zijn dan de inkomsten uit de huidige energiebelasting.

Bestuurders van gemeenten en provincies vragen de Tweede Kamer om deze doorbraak van duurzame energie mogelijk te maken. Dat kan door de energiebelasting voor duurzame opwekking van coöperatieve energieverenigingen af te schaffen. Daarmee handelt de overheid conform dezelfde wetgeving die nu al geldt voor grootverbruikers van energie. Zij betalen een extreem lage energiebelasting, omdat het economisch belang en onze concurrentiepositie hiermee gediend is. Het zorgt voor een sterke economie en een gevulde schatkist. Coöperatieve energieverenigingen zijn te beschouwen als bedrijven die gezamenlijk grootproducent en -gebruiker van duurzame energie worden en zo een wezenlijke bijdrage leveren aan onze economie. Met als bijkomend groot voordeel dat hierbij geen broeikasgassen vrijkomen.

En heeft dit Kabinet twijfels? Laat een onafhankelijk instituut een maatschappelijke kosten-batenanalyse maken en geef ruimte aan proefprojecten van professioneel georganiseerde lokale coöperatieven. Dan kan het bewijs geleverd worden dat deze wetswijziging alleen maar winnaars kent. Wij helpen u er graag bij!

D66
Berend de Vries, Tilburg
Alexandra van Huffelen, Rotterdam

CDA
Robbert Jan Piet, Beverwijk
Bas Nootenboom, Barendrecht

PvdA
Houkje Rijpstra, Tytsjerksteradiel
Jos Pierey, Deventer

GroenLinks
Thijs de la Court, Lochem
Robert Linnekamp, Zaanstad
Bart Eigeman, ‘s-Hertogenbosch

Meer dan 50 wethouders, burgemeesters en gedeputeerden lieten deze week weten dat een doorbraak in de regelgeving van de energiebelasting noodzakelijk is om grootschalige uitrol van duurzame energie regionaal en lokaal mogelijk te maken. Maandag 21 november spreekt de 2de kamer hierover.

Al eerder schreef ik het: de energiebelasting vormt dé rem op doorbraak van lokale opwekking van duurzame energie op lokaal en regionaal vlak. Bij ons staat LochemEnergie zich zowat te verkrampen in de startblokken met Megawatts aan ruimte om onmiddellijk uit te rollen. Terwijl grote bedrijven geen cent betalen aan energiebelasting een een groot lokaal initiatief nog steeds kansloos. Innovatie, sociale verdienmodellen, versterking van werkgelegenheid, duurzaamheid… het zijn allemaal zaken die op de plank blijven liggen als de doorbraak er niet komt. En dat terwijl de Eurocrisis als een sombere deken over ons heen gaat liggen en de regio’s krimpen. Zou dit kabinet nu eindelijk een keer inzien dat de economische crisis ook een systeemcrisis is. We hebben, in de regio’s een enorm potentieel. Neem daarom belemmeringen voor duurzame ontwikkeling weg.

In de put praten

Terwijl we de economie een buiklanding zien maken zie je lokaal en regionaal initiatieven die willen opstijgen. Het zijn andere initiatieven dan de lege hulsen die ons systeem zo kwetsbaar maken. Het zijn degelijke structuren voor duurzame energieopwekking, voor verwerking van biomassa, versterking biodiversiteit in samenhang met natuur, voor coöperatieve zorginstellingen, dorpshuizen als ondernemingscentra, thematische werkplekken voor ZZP-ers en ga zo maar door. Het lijkt of dit kabinet niet wil luisteren en ons alleen maar verder het dal in trapt. Want waar innovatie- en sociale kracht zit… vinden we CDA en VVD landelijk nog niet aan onze kant.

Plattelandsparlement

Op 12 november vond het Plattelandsparlement plaats. Ruim 300 deelnemers discussieerden met elkaar in de 2de kamer. Opvallend dat bij het slotdebat de CDA vertegenwoordigers van de 2de kamer goed aangeschoven waren. Natuurlijk, het CDA is een partij van de regio’s, dit is hun klassieke achterban. Opvallend dat die kamerleden de oproep van het Plattelandsparlement om de energiebelasting voor cooperatieve verenigingen op ‘nul’ te zetten negeerden. Nog steeds begrepen ze niet dat een duurzame economie haar wortels heeft in klei en zand van onze samenleving en niet in de vluchtige durfinvesteerders waartoe onze nationale en internationale banken verworden zijn.

Behandeling begroting ELI

Maandag de 21ste november staat de begroting Economische Zaken, Landbouw en Innovatie op de rol in de Tweede Kamer. Een herkansing voor de parlementsleden en uit betrouwbare bron heb ik vernomen dat die kans gegrepen gaat worden. Met meer dan 50 bestuurders, van SGP tot SP, roepen we de kamer op, en vooral onze collega’s van CDA en VVD, om die doorbraak te realiseren die voor onze duurzame economie zo wezenlijk is.

Voor meer informatie: www.klimaatverbond.nl   

Maandag praat de Tweede Kamer over duurzame energie en de veelbesproken ‘Green Deal’. Behalve de behandeling van de begroting van minister Verhagen is het ook dé kans om een doorbraak voor lokaal geproduceerde duurzame energie te realiseren. Gemeenten, maatschappelijke organisaties en bedrijven kijken reikhalzend uit naar een maatregel die in één klap zal leiden tot een doorbraak van lokale opwekking van duurzame energie: stel lokale duurzame energiecoöperaties vrij van energiebelasting. Krijgen we maandag eindelijk de doorbraak waar we al jaren op wachten? Een opinieartikel in Trouw van tientallen lokale bestuurders.

De energiebelasting is in 1996 geïntroduceerd om energiegebruik te remmen. Nu vormt ze, onbedoeld, een onneembare drempel voor het lokaal opwekken van duurzame energie.

Het enthousiasme bij mensen om hun ‘eigen’ energie op te wekken, is enorm. Als mensen de elektriciteit van zonnepanelen op hun eigen dak gebruiken, komt de energie ‘gratis’ hun huis binnen en hoeven ze bovendien geen energiebelasting te betalen. Als een coöperatieve vereniging de gezamenlijk aangeschafte zonnepanelen daarentegen op een centrale plaats, bijvoorbeeld een weiland of het dak van een groot gebouw, plaatsen en de opgewekte stroom via het openbare net naar de gebruikers stuurt, betalen de leden van de coöperatie een hoge rekening. De energiebelasting die ze moeten betalen is, zeker in vergelijking met de energiebelasting voor grote bedrijven, zo hoog, dat deze zonnecentrale niet rendabel is. Wanneer de vergelijking met een volkstuin wordt gemaakt, wordt het nog krommer. Immers, voor het eigen gekweekte kropje sla op de volkstuin hoeft ook geen wegenbelasting te worden betaald om het thuis op te kunnen eten.

Het is onbegrijpelijk dat de regulerende energiebelasting, bedoeld om vervuilend energiegebruik tegen te gaan, de doorbraak van schone energie frustreert. In onze gemeenten hebben we daar ernstige problemen mee. Enerzijds omdat dit het realiseren van beleidsdoelstellingen tegenwerkt. Anderzijds omdat hierdoor vele ondernemers, die ook in de optiek van dit kabinet de motor zijn voor duurzaamheid, het duurzaam ondernemen onmogelijk wordt gemaakt.

De energiebelasting werd indertijd budgetneutraal ingevoerd waardoor verhoging van de inkomstenbelasting achterwege kon blijven. We realiseren ons terdege dat een oplossing voor dit probleem, ook met EU-regels, niet eenvoudig is. De doorbraak van lokale energieopwekking heeft echter meerdere positieve maatschappelijke effecten. Het zorgt voor werkgelegenheid bij installatiebedrijven, de bouw en renovatiebedrijven en versterkt zo de lokale duurzame economie. Het rendement van de energieopwekking kan opnieuw worden geïnvesteerd in zaken als energiebesparing en verdere groei van wind, zon en biomassa. Een belangrijk effect is dat lokaal ondernemerschap en sociale verbanden worden versterkt. Daarmee ontstaat een kracht en betrokkenheid die wezenlijk is voor lokaal en nationaal klimaatbeleid. Het totale eindresultaat, ook voor het rijk, zal groter zijn dan de inkomsten uit de huidige energiebelasting.

Bestuurders van gemeenten en provincies vragen de Tweede Kamer om deze doorbraak van duurzame energie mogelijk te maken. Dat kan door de energiebelasting voor duurzame opwekking van coöperatieve energieverenigingen af te schaffen. Daarmee handelt de overheid conform dezelfde wetgeving die nu al geldt voor grootverbruikers van energie. Zij betalen een extreem lage energiebelasting, omdat het economisch belang en onze concurrentiepositie hiermee gediend is. Het zorgt voor een sterke economie en een gevulde schatkist. Coöperatieve energieverenigingen zijn te beschouwen als bedrijven die gezamenlijk grootproducent en -gebruiker van duurzame energie worden en zo een wezenlijke bijdrage leveren aan onze economie. Met als bijkomend groot voordeel dat hierbij geen broeikasgassen vrijkomen.

En heeft dit Kabinet twijfels? Laat een onafhankelijk instituut een maatschappelijke kosten-batenanalyse maken en geef ruimte aan proefprojecten van professioneel georganiseerde lokale coöperatieven. Dan kan het bewijs geleverd worden dat deze wetswijziging alleen maar winnaars kent. Wij helpen er graag bij!

Dit is de lijst met bestuurders die deze oproep steunen:

Piet Adema Achtkarspelen wnd burgemeester, woonachtig Drachten ChristenUnie
Bert Blase Alblasserdam, Burgemeester PvdA
Jan Nagengast Alkmaar CDA
Sebastiaan van ‘t Erve Amersfoort GL
Alex Langius Assen ChristenUnie
Bas Nootenboom Barendrecht CDA
Hans van Dalen Barneveld CU
Alwin Hietbrink Bergen (NH) GL
Piet de Klein Beuningen BN&M
Robbert Jan Piet Beverwijk CDA
Wilbert Willems Breda GL
Hennie Beelen Brummen IPV
Christel Portegies Castricum VVD
Jos Pierey Deventer PvdA
Kees Luesink Doesburg, burgemeester GL
Steven Kroon Doetinchem PvdA
Tom Nederveen Ermelo CU
Christiaan Kwint Heerhugowaard GL
Fred Gilissen Heerlen D66/OPH
Janneke Oude Alink Hengelo GL
Michiel van Liere Houten D66
Herman Geerdes Houten VVD
Pieter Treep Kampen CDA
Evert Damen Kapelle CDA
Thijs de la Court Lochem GL
Ton Dohle Meppel VVD
Jan van der Meer Nijmegen GL
Andries Poppe Noordoostpolder CU/SGP
Lia de Ridder Oegstgeest Progressief Oegstgeest
Vincent van Uem Oost Gelre OOG
Johan van den Hout prov Brabant SP
Harriet Tiemens Rheden GL
Bart Eigeman ’s-Hertogenbosch GL
Henk van Roosmalen Sint Michielsgestel CDA
John Stuurman Teylingen D66
Berend de Vries Tilburg D66
Houkje Rijpstra Tytsjerksteradiel PvdA
Jan van Muyden Voorst PvdA/GL
Jan van Groos Waalwijk CU
Lex Hoefsloot Wageningen GL
Jan Luteijn Werkendam SGP
Robert Linnekamp Zaanstad GL
Gerben Dijksterhuis Zeewolde CU
Joke Leenders Zeist GL
Patricia Withagen Zutphen GL
Henk Mirck Zwijndrecht Algemeen Belang Zwijndrecht
Antoin Scholten Zwijndrecht, Burgemeester VVD

Op 8 november behandelde de gemeenteraad de begroting voor 2012. Lees hieronder mijn betoog….

Betoog begroting 2012 GroenLinks

GroenLinks vindt dat het college goed op weg is om de erfenissen uit het verleden en de opgaven voor de toekomst het hoofd te bieden. De begroting is al een heel stuk beter ‘helder en op orde’. We zijn er echter nog niet. Nog té vaak wordt de begroting dichtgereden met kasschuiven, alternatieve inzet van reserveringen, verlengen van afschrijvingstermijnen en voorsorteren op mogelijke kansen en te verwachten voordelen. Wij verwachten dan ook van het college dat zij dit blijft aanpakken.

Het grootste deel van de ruim 56 mln bezuinigingen heeft onze goedkeuring. Heel belangrijk vinden we het extra geld in armoede en de Wmo. Wij zijn ook erg tevreden met de investering in duurzaamheid. Met een beperkt budget weliswaar, maar doordat we dat niet inzetten om allerlei losse projecten op te tuigen maar het investeren in scholing en goede randvoorwaarden, kiezen we voor een fundamentele aanpak waarmee we ons tot de koplopers in de wereld scharen. Daar zijn wij trots op.

Bij een aantal voornemens hebben wij in de commissie en eerder dit jaar kritische kanttekeningen geplaatst. Ik noem er hier een paar:

- De leges, die willen we kostendekkend, maar toen bleek dat de procedures erg duur en omslachtig zijn. Maar onder druk wordt alles vloeibaar is gebleken. In ieder geval bij de horeca. Wij willen dat de andere dossiers zo ook worden doorgelicht.

- Het innovatieprogramma. We zijn het eens met de doelstellingen, maar niet met een structurele financiering voor Brainport Development hierin.

- Cultuur. Voor het CKE zien we positieve ontwikkelingen. Bij de voorstellen over de bibliotheek en de backoffice hebben we nog ernstige twijfels over de haalbaarheid. Hoe denkt de wethouder dit op te lossen?

- Tot slot de sporttarieven, waarover we nog in discussie gaan, maar waarbij wij op basis van het dossier wel het gevoel hebben gekregen dat de taakstelling haalbaar is. We zijn blij dat de ijsbaan toch open zal blijven.

Als we terugkijken op al deze discussies, dan vragen wij ons af wat nu echt het allerbelangrijkste is voor de komende jaren. Wat is het toekomstperspectief waar we voor gaan? Voor GroenLinks is dat meedoen en kansen voor iedereen. Kansen op onderwijs, ontwikkeling, werk en een gezond leefklimaat. Een van de belangrijkste speerpunten in ons verkiezingsprogramma én in ons coalitieakkoord, maar ook het grootste risico in onze meerjarenbegroting.

Deze coalitie heeft ‘werk voor iedereen’ als belangrijk doel gesteld . Maar door de rijksbezuinigingen worden de gemeenten de kansen ontnomen om mensen daar op een goede manier bij te ondersteunen. Gedachten om mensen met een arbeidshandicap gewoon in reguliere bedrijven aan het werk te helpen zijn mooi, maar het gebeurt niet vanzelf! Zonder financiële middelen blijven deze doelen slechts van papier.

Voor die mensen voor wie betaald werk nog een brug te ver is, stelde onze coalitie dat sociale activering of vrijwilligerswerk wenselijk is. Omdat meedoen en ergens bijhoren beter is dan eenzaam thuis achter de geraniums zitten. Door de bezuinigingen van het Rijk op het participatiebudget vervallen deze mogelijkheden. GroenLinks vindt dit erg zorgelijk, wij vragen ons af of het lukt om ook deze mensen een alternatief te bieden. Wij komen hierop terug bij de behandeling van het participatiebudget. En wij verwachten van dit college dat zij er alles aan doet om onze afspraken uit het coalitieakkoord overeind te houden!

Werk voor iedereen. Maar tegelijkertijd behalen we onze doelstellingen door ‘beter te handhaven en de poortwachtersfunctie’. Natuurlijk moeten we fraude bestrijden, daarover is geen discussie. Maar als mensen recht hebben op een uitkering, moeten ze die gewoon krijgen. Als je mensen duurzaam aan het werk wilt hebben, is een goede motivatie erg belangrijk. Iemand met wantrouwen tegemoet treden zal dan niet helpen. Wij willen mensen aanspreken op hun kwaliteiten en hun eigen kracht. Behandel hen dan ook zo, ga naast hen staan ipv boven hen, dat levert zoveel meer resultaat!

Ondertussen wordt de situatie van mensen met een minimum inkomen of een beperking er niet beter op. Zij worden door de rijksmaatregelen vaak dubbel of zelfs driedubbel gepakt. De effecten van deze stapeling van maatregelen, landelijk én lokaal zijn niet te overzien. Hoe kunnen wij dan goede afwegingen maken? Daarom zijn wij voornemens een motie mee in te dienen met onder andere het OAE om de stapelingen van effecten in kaart te brengen, en hier passende maatregelen op te nemen. Want GroenLinks vreest voor de toekomst van bv alleenstaande ouders met kinderen. Die moeten we ontzien!

Maar is het dan alleen maar doemdenken?

Nee. In al deze ontwikkelingen horen we ook heel veel positieve, hoopvolle geluiden. Deze Raad maakt zich zorgen om de draagkracht van de samenleving, of er wel genoeg vrijwilligers zijn om al die dingen te gaan doen die de overheid niet meer wil regelen. Een aantal partijen heeft haar oordeel al klaar. Dat gaat nóóóit lukken. Maar toch hebben bv de vrijwillige hulpdienst, of Humanitas geen enkel gebrek aan vrijwilligers. De zelfhulpnetwerken, waarbij veel gebruik gemaakt wordt van ervaringsdeskundigen, zijn nog nóóit zo succesvol geweest. Bij uitstek voorbeelden van hoe vrijwilligers aanvullend kunnen zijn op professionele zorg. En bij het vrijwilligerspunt melden zich élke week een kleine 20 mensen voor vrijwilligerswerk! Prachtige en hoopvolle voorbeelden. Het gaat er dus ook om hoe je mensen aanspreekt en wat je ze kunt bieden.

Een ander voorbeeld. GroenLinks baalt er stevig van dat het Rijk met de WWnV niks wil doen om de werkgevers te verplichten om mensen met een arbeidshandicap in dienst te nemen. Want doen ze dat vanzelf? Nee, het grootste deel doet dat waarschijnlijk niet vanzelf. Maar ze zijn er wel, die betrokken ondernemers die vanuit een maatschappelijk besef mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in dienst nemen. Zo sprak ik laatst de directeur van van Asperdt, hier op de Hurk, die vanuit een maatschappelijke betrokkenheid een huismeesterproject is gestart en daarmee mensen uit een moeilijke doelgroep weer perspectief bood. Wat doen wij om deze werkgevers te ondersteunen? Burgemeester van Gijzel, bijna een jaar geleden deed u een oproep in uw nieuwjaarstoespraak aan werkgevers. U zei toen: ‘Wij hebben klaargestaan toen u ons nodig had. Nu moet het andersom’. Wat heeft ú tot nu toe gedaan om de werkgevers te betrekken bij deze maatschappelijke vraagstukken? Wij roepen u én wethouder Brink op: Zoek de werkgevers in de wijken op, niet alleen in China!

In tijden van financiële krapte moeten we op zoek gaan naar maatschappelijk rendement. Als we toch investeren, plak er dan een maatschappelijke doelstelling aan vast, twee vliegen in één klap! GroenLinks heeft hier allerlei ideeën over. Wij geven hier één voorbeeld.

Met deze begroting besluiten we om bijna 2 ton in het expatcenter te steken. In de commissie legde wethouder Brink uit dat dat geld nodig is om onze gemeentelijke taak te regelen. Maar zien wij onze taak alleen maar als het uitleggen van wetten en regeltjes? Of gaan we voor het welzijn van mensen in onze stad? Het vrijwilligerspunt heeft een project om kenniswerkers te koppelen aan oudkomers (ook weer vrijwilligers) om hen wegwijs te maken in Eindhoven en de integratie te bevorderen. Van die kennisuitwisseling worden beide partijen beter, daarom wordt momenteel gekeken of het project bij het expatcenter kan worden aangehaakt. Twee vliegen in 1 klap. Wij vragen de wethouder om zich in te zetten voor dit project. Als nodig dienen wij hier een motie voor in.

Tot slot voorzitter. Het perspectief waarin we deze begroting beoordelen is er eentje van een samenleving in verandering. We hadden, ook zonder de landelijke bezuinigingen, nooit alles kunnen laten zoals het was. De komende 20 jaar verandert onze bevolkingssamenstelling en de behoefte van de mensen drastisch. Dit had hoe dan ook geleid tot een verdere stijging van het gebruik van bv Wmo en welzijnsvoorzieningen. Door de bezuinigingen wordt het veranderingsproces moeilijker en sneller. Maar de verandering was hoe dan ook nodig geweest. GroenLinks kan en wíl daarom niet garanderen dat alles blijft zoals het was. Wij geloven in de kracht van de samenleving. En wij geloven in de kracht van mensen en het teruggeven van de regie. Het is dan ook zaak om als overheid de goede keuzes te maken om deze ontwikkelingen te faciliteren.

Besturen in deze tijd vraagt om lef. Lef om keuzes te maken, te stoppen met wat was en ruimte te geven aan het nieuwe. Deze coalitie, en dit college maakt in onze ogen de juiste keuzes, binnen de mogelijkheden die zij nu heeft.

———————————————————————————————————

Verander de energieheffing voor coöperatieve verenigingen

In Lochem liggen ruim 17 hectaren voormalig vuilstort te wachten op zonnepanelen. Met een beetje goede wil kunnen 1000 gezinnen er hun duurzame energie van halen. De prijzen van zonnepanelen dalen, hun efficiëntie neemt toe, de elektriciteitsprijzen stijgen… dus waarom liggen die panelen er nog niet? Omdat er een enorm gat wordt geslagen door de regulerende energiebelasting. Dan gaat het makkelijk over ruim 30% van de elektriciteitsrekening. Een belastingmaatregel die bedoeld is om het energiegebruik af te remmen door het een hogere prijs te geven. Voor zonne- en windenergie en voor coöperatieve verenigingen en verenigingen van eigenaren moet een uitzondering gemaakt worden. Als dat gebeurt, dan hebben we een doorbraak, dan verandert er echt iets in onze energievoorziening!

De vergelijking met de slakrop in de volkstuin

Wat is nu de rechtvaardiging voor het afschaffen van de energiebelasting op collectieve zelflevering, dus het leveren van duurzame energie via zonnepanelen van een cooperatieve vereniging die elders (bijvoorbeeld op een voormalige vuilstort) staan. Je bent toch gewoon een energieproducent geworden die haar energie via het publieke net naar een huis transporteert? Wat ben je dan anders dan de Nuons, Essenten en andere producenten van deze wereld. Behalve heel wat kleiner en misschien heel wat duurzamer.

De vergelijking wordt wel getrokken met de volkstuin. Als je lid bent van een volkstuinvereniging, dan heb je een landje waar je je slakropjes kan kweken. Met een beetje geluk komen ze niet allemaal tegelijk op (bij mij bijna altijd wel!). Je snijdt je kropje af en neemt ‘m mee naar huis, over de openbare weg. Je hoeft er niks voor te betalen. Geen fiscus die je land en haar productie op waarde gaat schatten. Tuurlijk betaalde je belasting, toen je de zaden kocht. Maar we maken geen verschil tussen die volkstuin en je achtertuin. Je mag je slaplantje opkweken, over de weg vervoeren en zonder belasting te betalen heerlijk consumeren. Dat zonnepaneel, op die voormalige vuilstort, is een vergelijkbaar verhaal. Je neemt een kavel op de vuilstort, dan paneel is van jou, en als de zon schijnt, dan betaal je iemand (de netwerkbeheerder), om die energie over het net naar je huis te vervoeren. Dat wordt keurig geadministreerd. Wat je kavel op de vuilstort verlaat, komt bij je huis weer binnen. Dus kan je het net zo afrekenen als bij die zonnepanelen die op je huis of in je tuin staan.

De Nuon’s en Essenten van deze wereld, die produceren niet in je voor- of achtertuin, of in je volkstuin. Dat zijn private instellingen die een product op de markt brengen. Net als sla die bij de groentenboer ligt. Daar betaal je wel belasting over. Dat is een ander verhaal.

Onze economie gaat voor!

De energiebelasting (eigenlijk wordt over een ‘heffing’ gesproken) is niet voor iedereen hetzelfde. Grootverbruikers krijgen een groot voordeel. Dat gaat al heel snel. Een verbruik van meer dan 10.000 Kwh levert een voordeel van meer dan 50% op. Ga je 50.000 Kwh of meer gebruiken dan zit je al op een tiende van de energiebelasting van kleingebruikers!

Tot 10.000 Kwh betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.1121
Van 10.000 tot 50.000 Kwh betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0408
Van 50.000 tot 1.000.000 Kwh betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0109
Boven de 10 miljoen Kwh (niet zakelijk), betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0010
Boven de 10 miljoen Kwh (zakelijk), betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0005 

Rechtvaardiging van deze differentiatie is dat grootgebruikers vaak sterk afhankelijk zijn van hun energielasten voor bijvoorbeeld hun productie en export. Daarmee concurreren ze op een markt, ook met het buitenland. Daar gelden andere energietarieven en belastingregimes. Om onze economie niet te frustreren met ongelijke concurrentie wordt de energiebelasting voor grootverbruikers lager gemaakt. Dat doen we, omdat ze belangrijk zijn voor onze economie, niet omdat we zo aardig willen zijn voor deze bedrijven. We zien dat, zo rond Lochem, heel snel. De grote bedrijven betalen nauwelijks iets voor hun energie. Aan hun hoeven we niet te proberen wind- of zonnekracht te leveren. Ze gaan voor fossiel, veel goedkoper!

Dus, het lid van een cooperatieve energievereniging wordt, als kleingebruiker van zo’n 5000 Kwh, gewoon in het toptarief belast. Blijkbaar is de economische bijdrage van deze kleingebruikers nog niet meegewogen in deze, op zich begrijpelijke, argumentatie onder de belastingwetgeving. Het leggen van zonnepanelen, het bouwen en onderhouden van windmolens, de bedrijvigheid van het ‘runnen’ van een lokaal energiebedrijf, levert een zeer hoog rendement voor de lokale economie. We berekenden dat het, voor het kleine Lochemse, wel eens om een jaarlijks bedrag van 10 tot 20 miljoen Euro kan gaan dat recycled wordt in de lokale economie. Dat is voor een gemeente met 13.000 huishoudens substantieel. Het is geen klein bedrijf, maar een collectieve grootverbruiker die een wezenlijke bijdrage levert aan de lokale economie.

Coöperatieve zelflevering, miljoenenmotor lokale economie

Daarbij mag best vermeld worden dat deze omzet sterk verbreed wordt omdat de lokale bedrijven deel zijn van een hecht sociaal/maatschappelijk netwerk waarlangs ook andere producten de consumenten bereiken. In Lochem betrekken we LochemEnergie direct bij het Slimme Netwerk (eigenlijk is het omgekeerd hoor… die mensen van LochemEnergie zijn slimmer dan wij… en ze betrekken ons bij de ontwikkeling van het Smart Grid) en bij energiebesparing in de bestaande bouw. De omzet die daar te bereiken is ligt in de tientalen miljoenen per jaar binnen de gemeente Lochem. Duurzame omzet, omdat het om zeer renderende investeringen gaat die passen bij een duurzame economie. Kortom, deze coöperatieve systemen kunnen in een gemeente als Lochem, met 33.000 inwoners en 13.000 huishoudens tot een jaarlijkse versterking van tientallen miljoenen Euro’s in de lokale economie leiden. Waarom worden cooperatieve verenigingen dan niet vrijgesteld van regulerende energiebelasting als het argument van belang voor de economie het fundament van deze heffing is?

De coöperatieve grootverbruiker!

De coöperatieve vereniging is niet alleen een vereniging van producenten, maar ook van gebruikers. In die zin vormen ze in gezamenlijkheid een grootverbruiker en kan de energieconsumptie van alle leden van LochemEnergie opgeteld worden. Dat is, met ruim 1000 aspirant-leden van LochemEnergie, zo een 4 a 5 miljoen Kwh. Als we boven de 2000 leden uit komen en de gemeente doet ook mee met haar gemeentehuis, openbare verlichting en pompen van de riolering, dan zijn we met elkaar een echte grootverbruiker die nauwelijks meer belasting hoeft te betalen. Met de doelstelling van LochemEnergie, meer dan 60% van de aansluitingen zijn in 2020 lid, een makkelijk haalbaar verhaal.

Nee, zo werkt het natuurlijk niet. Want gebruikers hebben een aansluitpunt, een uniek huisadres. Maar de essentie is toch helder! En het zou me niet verbazen als een aantal slimme fiscaal/juristen hier een antwoord op weten te vinden.

Wat je zeker kan concluderen is dat, naar de intentie van de belastingwetgeving, de coöperatieve vereniging die duurzame energie opwekt en collectief gebruikt minstens gelijk gesteld mag worden met grootgebruikers. Dus in het laagste belastingtarief zouden moeten vallen.

Verlies aan inkomsten voor het Rijk?

De landelijke overheid, het Rijk, is natuurlijk bezorgd over de inkomenseffecten. De energiebelasting is een belangrijke inkomstenbron voor het Rijk, en de financiele positie van ons land is niet makkelijk. Het is daarom wel begrijpelijk dat een wijziging met een mogelijk negatief effect voor Rijk’s inkomsten niet positief ontvangen wordt. Het antwoord hierop is tweeledig:

1. Er zijn ook inkomsten. De investeringen, de versterkte lokale werkgelegenheid, de verbetering van besparingsinspanningen met meer energie-efficiency als gevolg, maar ook werkgelegenheid voor installateurs en in de bouw. Een impuls voor de economie, die levert het Rijk meer geld op dan de maatregel kost. Twijfels hierover? Laten we het doorrekenen, bv. in praktijkproeven binnen de experimenteerruimte!
2. De kosten vallen mee omdat het feitelijk om nog een beperkt aantal initiatieven gaat. Het coöperatieve karakter, met eisen richting lokale verdienmodellen, is nog niet breed uitgewerkt. Het aantal serieuze businesscases is beperkt, de  investeringsmogelijkheden voor de investeringen komen langzaam los. Heus… er komt geen vloedgolf. En als het Rijk het wil, dan kan ze beginnen met een plafond, om te voorkomen dat er een ‘open einde’ is. Dus een experimenteerruimte. 

Als coöperatieve energieverenigingen kunnen bewijzen dat ze een economisch, sociaal en milieurendement van betekenis hebben, dan zullen ze de markt gaan bepalen. In Lochem streeft LochemEnergie naar een dekking van meer dan 60% in 2020. Het Rijk mag best richting aan deze ontwikkeling geven, bv. door een voorwaarde te stellen dat deze ontwikkeling moet leiden tot versterking van de economie en tot vergelijkbare inkomsten via andere belastingkanalen dan de regulerende energiebelasting. De eerste stap is het bieden van ruimte om hiermee te experimenteren.

Een stap naar de echte energiebelasting

Deze aanpassing op de belastingwetgeving voor energie is klein vergeleken bij de werkelijke aanpassing die nodig is: namelijk het verwerken van de milieueffecten van het energiegebruik in de prijs. Dat kan en wordt op Europees niveau ook besproken. Door de CO2 inhoud van het energiegebruik te vertalen in kosten. Hoe meer CO2, hoe meer je betaalt! Dat kan je dan ook nog combineren met de afstand van het transport van de energie. Want via al dat transport heb je kostbare en belastende infrastructuur nodig en ook nog stevige verliezen. Hoe dichter bij je energie wordt opgewekt, hoe lager de transporttarieven. Daarmee zou je definitief een eerlijk krachtenveld krijgen waarin wind, zon en biomassa kunnen concurreren met fossiel. De komende jaren zullen in het teken staan van een lobby voor deze, feitelijk onvermijdelijke, aanpassing van de energiebelasting. Een aanpassing die stevig tijd zal kosten, in een krachtenveld waar grote energieleveranciers veel te verliezen hebben. De beperkte aanpassing van de huidige wetgeving om cooperatieve opwek laag te belasten is daarmee een kleine stap in de goede richting.

Professioneel lobby traject

Er zijn al wat pogingen gedaan om de wetgeving aan te passen. Gedeeltelijk zijn ze ook gelukt, want voor Verenigingen van Eigenaren is er licht aan de horizon, hoewel de goedkeuring van de tweede kamer nog steeds niet vertaald is in concrete maatregelen. Om tot een wetswijziging te komen, desnoods met een relatief beperkte experimenteerruimte, is een echte bundeling van krachten en een goede analyse van vragen en eventuele weerstanden nodig. 

Dit gebeurt nu. Initiatieven van diverse partijen worden gebundeld, onderzoeksvragen wordt verzameld en de sleutelpersonen in de politiek worden betrokken in een gezamenlijke zoektocht zodat een meerderheid in het parlement zeker wordt.

Afgelopen week kwamen de Grote 32 gemeenten, de Grote 4 gemeenten, het Interprovinciaal Overleg en VNG bij elkaar voor afspraken over hun lobby traject. Daar werd besloten deze thematiek uit te werken voor een gemeenschappelijke inspanning. Organisaties als het Klimaatverbond en Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling pakken coördinatie op, sluiten die kort met netwerken van lokale initiatieven als e-decentraal. De klimaatambassadeurs, bestuurders die mede de Lokale Klimaatagenda opstellen, maken zich sterk voor het onderwerp. Een netwerk van duurzame bestuurders zorgt voor een achterban van een brede politieke afkomst, om zeker te zijn van de politieke breedte die nodig is om het voorstel door het parlement te laveren. Tenslotte wordt afstemming gezocht met de grote milieu-organisaties en hun lobbyisten om met elkaar een transparant traject in te zetten waardoor we met elkaar het resultaat bereiken dat nodig is.

Daarmee zetten we, gezamenlijk, in op een doorbraak voor collectieve opwek van duurzame energie.

Gisteren sprak ik uitgebreid met mijn Nijmeegse collega over lokaal klimaatbeleid. “Denk je dat we, met al onze inspanningen, grootschalige klimaatverandering kunnen voorkomen?”, vroeg hij. We waren het er allebei snel over eens dat dit een illusie is. Omdat de verandering van het klimaat een vertraagde response is op emissies van broeikasgassen: de verandering die we nu waarnemen het effect is van emissies van 20 tot 30 jaar geleden. Het klimaatsysteem is traag. Ons gedrag beïnvloed de wereld van onze kinderen. Dus als wij aan een knop draaien, dan is een groot deel van het effect pas over 20 of 30 jaar voelbaar! Onze invloed is ook marginaal omdat we als lokale partijen maar weinig in de melk te brokkelen hebben. Als onze emissies dalen… wordt dat teniet gedaan door stijging elders. Tenslotte hebben we ook nog te maken met een handelssysteem in broeikasgassen. Als wij, in Lochem en Nijmegen, onze emissies radicaal laten dalen, dan legitimeert dat anderen, zoals kolencentrales, om hun emissies te verhogen. Want Nederland heeft een verplichtingenkader waarbinnen ze beweegt. Rede om dan maar rustig aan te doen met lokaal klimaatbeleid?

Met de smalle blik van een milieukundige die op zoek is naar directe effecten misschien wel. Die blik is ook de oorzaak van het bovenstaande dilemma. Duurzaamheid is een breed en vol begrip is waarin de economische, ecologische en sociale dimensies in samenhang opereren met oog op de lange termijn (de volgende generaties) en onze buren (internationaal). De economie van duurzame ontwikkeling is dus zeker even belangrijk als de ecologie.

Stijgende kosten en uitstroom kapitaal

Het is niet zo moeilijk om je voor te stellen hoe de samenleving over tien a twintig jaar in diepe problemen zit door afhankelijkheid van stijgende energieprijzen. Er is geen twijfel over de schaarste, zeker als ze gecombineerd wordt met schaarste van schone lucht en de CO2 effecten worden meegerekend in de prijs van onze energie. Het zal nog even duren, voordat dit gebeurt. Maar het is onvermijdelijk en de Europese processen zijn al vergaand in beweging om dit af te dwingen. De energierekening van onze lokale samenleving, in Lochem, zal ongeveer 3 miljoen Euro (zonder transportkosten) per jaar zijn. Je hoeft geen wiskundige of econoom te zijn om te bedenken dat dit over 10 tot 20 jaar een aantal malen over de kop gaat. Op zich is het opvangen van deze prijsstijging al een enorme klus. De effecten op de vaste lasten van mensen, zo laten recente berekeningen van o.a. Nibud zien, zijn enorm.

Dat geld stroomt onze lokale economie uit. Maar heel weinig van deze geldstroom wordt lokaal terug geïnvesteerd. Onze lokale economie is natuurlijk zo lek als een mandje. Dat verlies aan koopkracht door de energierekening brengt ons in een lastige situatie: we hebben bijvoorbeeld stevig wat geld nodig om te investeren in bestaande woningen om ze energiezuinig te maken. Maar met dalende koopkracht ontbreekt dit kapitaal. Banken en beleggers willen wel instappen, maar tegen hoge rentes en rendementen, waarmee de kapitaalvoorziening dus leidt tot een versterkte geldstroom naar buiten toe. Esco’s, financiele voorzieningen die betaald worden uit de efficiency winsten van besparingen, zijn onvoldoende om in bestaande bouw voldoende financieringskracht te vinden voor de noodzakelijke renovatie naar duurzaamheid.

Centrifugale en centripetale krachten

In een centrifuge draait alles naar buiten toe. Onze samenleving zit in dat systeem. De krachten zorgen ervoor dat de meeste antwoorden binnen het systeem leiden tot uitstroom van kapitaal. Dat is natuurlijk ook niet zo gek, want daar is het systeem ook voor gebouwd. Kenmerk, naast de uitstroom van kapitaal, is een fragmentatie van activiteiten en processen. Een gemis aan samenhang, verlies van identiteit, steun op individueel consumentisme dat de centrifuge aan drijft. Een ander kenmerk is dat productiemiddelen, zoals grond en de bedrijven, sterk in handen komen van gecentraliseerd privaat kapitaal buiten onze gemeenschap. Recent werd ik verrast door het feit dat een groot deel van de agrarische grond in Lochem op die manier al belegd is.

Centripetale krachten zijn tegengesteld daaraan. Die trekken naar binnen toe, vormen een verbindende kracht. Je ziet samenhangende en complexe systemen ontstaan die gekenmerkt worden door lokaal eigendom en lokale identiteit. Een belangrijk kenmerk is dat kapitaal lokaal geaccumuleerd en geherinvesteerd wordt. Processen binnen dat systeem zijn als synergetische netwerken met elkaar verbonden. De ene impuls, leidt tot veelvuldige impulsen naar binnen toe. Een belangrijk kenmerk is dat de productiemiddelen sterk in handen zijn van de lokale partijen en dat vreemd kapitaal slechts wordt aangetrokken om processen in beweging te krijgen ten bate van lokaal geformuleerde doelen.

In een dynamisch systeem zijn centripetale en centrifugale in grote lijnen in evenwicht. Daardoor blijft een systeem stabiel, anders schiet ze uit de baan en fragmenteert in een crisis, of slaat geheel naar binnen… naar een statische situatie waar bijvoorbeeld alle innovatie verdwijnt. Dynamiek is in de economie een dimensie die wezenlijk is. Soms zeggen ze dan wel: “Stilstand is achteruitgang”. Wat daarmee bedoeld wordt is niet altijd duidelijk. Maar het klopt, dat innovatie een belangrijke motor van de economie is. Die vereist een zorgvuldig evenwicht tussen de krachten naar binnen- en naar buiten toe.

Bijvoorbeeld zonne-energie

Een goed voorbeeld is misschien wel de zonne-centrale Armhoede. We zijn in staat, als lokale samenleving, om voor een belangrijk deel in onze eigen energiebehoefte te voldoen met zon en andere oneindige bronnen. Dat kunnen we nu al aantonen. In Lochem ligt een voormalige vuilstort, die zonder meer een productieruimte heeft voor 4 a 5 Megawatt geïnstalleerd vermogen.

In het huidige systeem is het nog heel lastig om zo’n zonne-centrale van de grond te krijgen. Nationale belastingwetgeving discrimineert een dergelijk initiatief. Waar alle consumenten, leden van LochemEnergie, collectief een groot bedrijf vertegenwoordigen (en ook eigenaar zijn, namelijk LochemEnergie), worden ze toch beschouwd als ‘kleingebruikers’ in de belastingwet en moeten maximale energiebelasting betalen. De grootverbruikers in onze gemeente betalen zo weinig voor hun energie, dat duurzame energie nog niet loont. Dus… we kunnen voor onze bewoners noch voor onze bedrijven voor een redelijke prijs zonne-energie leveren vanuit onze centrale.

Zo is het systeem ingericht, met als effect dat geldstromen van onze burgers en bedrijven niet naar LochemEnergie gaan, maar naar grote partijen in Europa. En dat heeft weer tot gevolg dat het vermogen tot herinvesteren in de Lochemse samenleving alleen maar daalt, zeker naarmate energieprijzen stijgen.

Rijksfinancien

Dé argumentatie voor dit lekke systeem is dat ons Rijk inkomsten zal missen als de regulerende energiebelasting anders wordt ingericht. Stel je voor dat lokale initiatieven als LochemEnergie werkelijk de lokale markt zullen bepalen. Op zich is die zorg bemoedigend. Want blijkbaar is die potentie er, anders zou de weerstand niet zo groot zijn. Tegelijk is die zorg typisch een fenomeen van een gefragmenteerd denkende overheid. Een overheid die inkomsten ziet via energiebelasting, maar zich niet beseft dat haar economie structureel een zodanig lek vertoond dat ze kracht verliest in plaats van wint en daarmee een structureel veel groter financieel risico veroorzaakt. Sterker nog… door de herinvestering van de vele miljoenen binnen Lochem zal het financieel rendement voor het Rijk, via BTW en andere belastingafdrachten, eenvoudig het verlies aan inkomsten van de energiebelasting goed maken. Het wordt tijd om dit eens concreet in een berekening neer te zetten.

Systemische uitdaging

1. Duurzame ontwikkeling is dus niet zo’n ‘containerbegrip’ als sommigen veronderstellen. Het is een heel politiek en systemisch begrip. Dat maakt het ook zo spannend. Als we weerstand ontmoeten, in de verandering van centrale systemen (zoals de verandering van het belastingsysteem) dan kunnen we vermoeden dat we op de goede weg zijn. Het besef dat dit de werkelijke uitdaging is, is belangrijk. Want anders denken we nog dat we met projecten rond energiebesparing en duurzame energie het klimaatvraagstuk kunnen aanpakken. Dat is een illusie en leidt tot valse verwachtingen en teleurstelling. Deze activiteiten zijn slechts bouwstenen in een samenhangend verhaal dat duurzame ontwikkeling heet en vooral gaat over sociaal- economische processen en systeemverandering.
2. Een tweede conclusie is dat je als lokale overheid heel bewust moet bijdragen in de versterking van de centripetale krachten. Dat betekent bijvoorbeeld dat je ervoor moet zorgen dat productiemiddelen zo veel mogelijk in lokaal eigendom komen en blijven. Kenmerkend voor de actuele discussie rond duurzame energieproductie is dat we veel investeerders zien. Van energie- tot afvalbedrijven, die dolgraag het productief vermogen aan zich willen trekken. Dat is natuurlijk prachtig. Want het gaat toch om het ‘resultaat’, namelijk duurzame energieproductie? En daar gaat het dus fout. Want tegelijk moet die duurzame energieproductie leiden tot lokale rendementen, een structurele influx van gelden die lokaal geherinvesteerd worden in nieuwe productie duurzame energie, duurzame renovatie bestaande bouw, dorpshuizen en trapveldjes. Investeerders moeten op hun plek gehouden worden en het vraagt een stoere overheid om dat voor elkaar te krijgen.  

De toekomst van de thuiszorg, dat stond begin september op de agenda van de commissie Maatschappij. Aanleiding was de uitkomst van een aanbestedingsprocedure waarbij achttien van de huidige negentien aanbieders van thuiszorg werden ingeruild voor vier nieuwe. Bijna vijf uur lang werd gepraat over de gevolgen van de aanbesteding. Maar op geen enkel moment echt over de toekomst van de thuiszorg. Terwijl dat nu juist zo urgent is.

Tijdens de marathonzitting buitelden de partijen over elkaar heen met verwijten of juist complimenten aan het adres van de wethouder. Critici maakten zich terecht druk om het feit dat de wethouder in de aanbesteding niet geëist had dat de arbeidsvoorwaarden van verzorgers door een nieuwe aanbieder gerespecteerd zou worden.

Voorstanders spraken, eveneens terecht, schande van de gigantische overhead bij de huidige aanbieders. Een verzorger kost bruto zo’n 13,50 euro, terwijl de aanbieders daar van de gemeente 24,50 euro voor krijgen. Een overhead van meer dan 80 procent! Kwaliteitscriteria, arbeidsvoorwaarden en een efficiënte organisatie. Alle drie zijn ze van belang om de komende twee jaar goede zorg voor een goede prijs te realiseren. Maar de grote uitdaging zit ‘m in de periode daarna.

Stijgende zorgvraag
Als gevolg van de vergrijzing zal vanaf 2015 de vraag naar zorg in rap tempo stijgen. Die stijgende kosten kunnen met geen mogelijkheid opgevangen worden met een zoektocht naar een aanbieder die dezelfde zorg voor een paar euro per uur goedkoper kan leveren. Sterker nog, met een krimpende beroepsbevolking is er simpelweg niet voldoende personeel om te voorzien in de stijgende zorgvraag. Het is een illusie – want economisch onhaalbaar – om te denken dat straks een kwart van de beroepsbevolking als professional in de zorgsector zal werken. Kortom: het huidige stelsel staat op omvallen.

Heilige huisjes
Het is tijd voor een stelselwijziging. En daarvoor moeten linkse en rechtse dogma’s op de schop. Links zal moeten accepteren dat collectieve arrangementen op de schop moeten. Niet elke cliënt heeft nog langer een onvervreemdbaar ‘recht’ op een vast pakket aan thuiszorg. Waar men recht op heeft is op de hulp die onontkoombaar nodig is. Wie het zelf kan redden, hoeft niet langer een beroep op de overheid te doen.

Rechts zal moeten beseffen dat de vraagstukken die in de zorg spelen te groot zijn om nog langer geheel aan de markt over te laten. In een markt waar het aanbod van personeel zo achterblijft bij de intrinsieke vraag en waarbij cliënten maar een beperkte keuzevrijheid hebben – een hulpbehoevende kan er immers niet voor kiezen geen zorg af te nemen – schiet het marktwerkingsprincipe van vraag en aanbod schromelijk tekort.

Flexibiliteit
Het zorglandschap moet anders ingedeeld worden. Op dit moment krijgen diverse, commerciële aanbieders een theoretisch bepaald zorgkavels toegewezen. Dat kan ertoe leiden dat een zorgverlener de helft van de werkzame dag op en neer aan het fietsen is tussen cliënten aan andere uiteinden van de stad. Die zorg wordt verleend op basis van vooraf geïndiceerde en ingeroosterde uren.

Binnen het huidige stelsel is nauwelijks ruimte om in te springen op een actuele behoefte of een veranderende situatie. Zelfs de beste zorgverleners hebben nauwelijks tijd om de vraag achter de zorgvraag te ontdekken, laat staan om in die behoefte te voorzien. Waarom elke week een vast aantal afgemeten uren, in plaats van de ene week ‘ns net wat meer en in een goede week wat minder?

Zorgcommunities
Het antwoord zit in kleinschalige, buurt- of wijkgebonden zorgcommunities. Zorgclusters die voor een groot deel bestaan uit bewoners uit diezelfde buurt die op vrijwillige basis enkele uren per week besteden aan eenvoudige zorgverlening. Buurtbewoners die, wanneer dat nodig is, snel kunnen reageren op veranderende omstandigheden bij de zorgcliënten in de eigen buurt. Die zorgcommunities moeten aangestuurd worden door professionals. Zij zijn er voor de moeilijkere zorgtaken en voor het organiseren en onderhouden van een goed functionerende zorgcommunity.

Aanpassen
Deze kanteling van het zorgstelsel vraagt van iedereen het nodige aanpassingsvermogen. Zorgvragers moeten accepteren dat zij niet langer elke dag of week hetzelfde gezicht over de vloer krijgen. Zij moeten wennen aan het feit dat de zorgtaken door een pool van bekende gezichten wordt verricht. Wat ze daar voor terugkrijgen is een versterkte binding met de eigen buurt en de wetenschap dat er altijd iemand ‘in de buurt is’, mocht er iets gebeuren.

Professionele zorgverleners moeten accepteren dat zij meer bezig zullen zijn met het aansturen en motiveren van vrijwilligers en minder bezig zullen zijn met de directe zorgverlening. En commercieel opererende zorgaanbieders zullen plaats moeten maken voor lokaal georganiseerde coöperatieve organisaties zonder winstoogmerk.

Het is goed dat de Bredase gemeenteraad het belangrijke onderwerp van de zorg op de politieke agenda heeft geplaatst. Maar laten we het dan ook echt over de toekomst hebben. Voor een beperkte discussie over alleen het uurtarief van de verschillende zorgaanbieders is het veel, veel te laat.

Dit artikel is eerder in verkorte vorm gepubliceerd in BN/DeStem en is ook te lezen via de website Welzijn in de 21e Eeuw.

Het klimaatverbond:

Het netwerk van lokale overheden die zich inzetten voor goed lokaal energiebeleid: energiebesparing, duurzaamheidsonderwijs, duurzaam bouwen… Etcetera. Fantastische club.

Terwijl in Leiden de 3 Oktober-feesten in volle gang zijn, is het zo aan het einde van het weekend weer tijd voor een nieuwe ‘Heldenschets‘. Vanwege de feeststemming heb ik gekozen voor een politica die, naar verluidt, zelf ook niet vies is van een feestje. Daarnaast is deze held extra interessant voor alle DWARS-lezers, omdat ze volgende weekend spreekt op het congres van de GroenLinkse jongeren in Groningen.

Groningen is nog altijd de woonplaats van de held van deze week. Hier begon zij haar politieke carrière als gemeenteraadslid. Eerst namens de PSP en toen deze fuseerde met PPR, CPN en EVP voor GroenLinks. Nadat ze lokaal haar diensten had bewezen, streed de geboren Arnhemse in 1993 om het lijstrekkerschap namens GroenLinks voor de Tweede Kamerverkiezingen van ’94. Daarin moest ze het duo Ina Brouwer-Mohamed Rabbae als haar meerdere erkennen. Niettemin drong ze in 1998 alsnog toe tot de Tweede Kamer. En daar maakt ze faam als hardwerkend, sociaal en eigenzinnig parlementslid. Tegenwoordig is ze zelfs vice-fractievoorzitter namens GroenLinks. Moeder aller progressief-socialisten, de held van deze week is: Ineke van Gent.

De eerste keer dat ik las over Ineke van Gent was in de persoonlijke memoires van Paul Rosenmöller over zijn werk voor GroenLinks, genaamd ‘Een mooie hondenbaan’. De oud-fractievoorzitter typeerde haar als een hard werkend Kamerlid, die sterke banden had met de afdelingen en exponent was van de linkervleugel binnen de partij. Zeker dat laatste trok mij. Nadat GroenLinks de afgelopen jaren steeds meer de liberale koers heeft ingeslagen als stroeve bijwagen van D66, torent Ineke van Gent nog altijd boven veel van haar fractiegenoten uit dankzij haar karakteristieke, socialistische geluid. Een geluid dat door haar progressieve opvattingen ontdaan is van dogma’s. Maar ook een geluid dat GroenLinks nu nog recht geeft op de tweede helft van haar naam: Links.

Nadat ze in 1976 haar Havo had afgerond, verhuisde Ineke van Gent naar Groningen om daar te studeren aan de Sociale Academie. Ondertussen werkte ze als verkoopster bij de HEMA, was ze kinderoppas en voegde ze de baan kantinemedewerkster toe aan haar cv. Misschien dat ze aan dat laatste haar persiflage in de afleveringen van ‘Buro Den Haag’ als kantinejuffrouw te danken heeft (zie hieronder). Naast haar bijbaantjes werd Ineke van Gent tijdens haar studententijd actief voor de PSJG, de jongerengroepen van de Pacifistisch Socialistische Partij.

Het duurde niet lang of Van Gent stoomde bij de moederpartij, de PSP, door tot de beleidsbepalers. Als gemeenteraadslid en later fractievoorzitter in Groningen ontwikkelde ze zich tot een bedreven politica. Alhoewel het landelijk lijsttrekkerschap namens GroenLinks haar in 1993 nog niet gegund was, werkte Van Gent met haar lidmaatschap van de Partijraad en haar functie als districtshoofd van de FNV in de noordelijke provincies aan haar status binnen GroenLinks. In 1998 kwam ze, tijdens de grote stijging naar 11 zetels, dan ook alsnog namens deze partij in de Tweede Kamer. Samen met wijlen Ab Harrewijn werd Ineke verantwoordelijk voor de portefeuille Sociale Zaken. Een onderwerp waarop zij zich, mede dankzij haar (werk)verleden, nog altijd uitstekend manifesteert. Zo heeft ze onlangs nog de initiatiefwet Flexibel Werken ingediend.

Typerend voor Ineke van Gent is dat ze zich niet altijd binnen de grenzen van haar portefeuille houdt. Alhoewel ze loyaal aan de partij is, verloochent zij haar eigen idealen niet. “Dwars en principieel dat ik ben, zie ik ook altijd het nut en de noodzaak van zoeken naar oplossingen voor ingewikkelde kwesties.”, aldus zijzelf op www.tweedekamer.nl. Daarmee omschrijft ze zichzelf perfect. Samen met haar fractiegenoten en de overige Kamerleden werkt Van Gent hard om Nederland vooruitgang te bieden. Bepaalde principes blijft ze echter trouw en daarop zwicht ze dan ook niet onder bijvoorbeeld fractiedruk.

Zo baarde Ineke van Gent opzien door begin dit jaar als enig Kamerlid namens GroenLinks tegen de politietrainingsmissie naar Kunduz te stemmen. Ze dichtte de operatie weinig kans van slagen toe en was bang dat de missie, bijvoorbeeld door de zending van F-16′s, in plaats van een civiel een militair karakter zou hebben. In dat laatste heeft de Groningse gelijk gekregen. Waar haar partij over dit punt nu in een spagaat ligt, lijkt haar standpunt steeds meer te celebreren als terecht.

Kunduz was niet het eerste topic waar de Groningse afwijkend stemde van de fractie. Zo stemde ze tegen het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander met Máxima en was Farah Karimi het enige GroenLinks-Kamerlid dat met haar meestemde voor een bombardementstop op in Kosovo tijdens de Balkanoorlog. Ander eigenzinnig gedrag van Ineke van Gent is dat ze over het algemeen niet aanwezig is bij de Troonrede tijdens Prinsjesdag, vanwege haar republikeinse gedachtegoed. Dit jaar was ze dat wel en viel ze meteen op door presentator Paul de Leeuw als haar gast mee te nemen.

Ineke van Gent. Dankzij haar idealistische standvastigheid is ze één van de meest gewaardeerde prominenten op de linkervleugel van GroenLinks. Haar werklust en goede initiatiefvoorstellen maken haar een echte meerwaarde voor de partij. Niet voor niets ondernamen partijleden de actie ‘Ien in de top 10′ om Van Gent voor de laatste verkiezingen weer te verzekeren van een Kamerzetel. Van plek 13 steeg ze naar 5 op de kieslijst van GroenLinks. Als bewaker van het linkse gedachtegoed een politica waar GroenLinks blij en trots op mag zijn. Ineke van Gent: een held!

Als toegift de al hierboven genoemde persiflage van Buro Renkema op Ineke van Gent als de kantinejuffrouw. Daaronder Van Gent in actie voor een betaalbare kinderopvang.

 Links                                                                                                                                  Ineke van Gent bij de Madiwodovrijdag-show van Paul de Leeuw over o.a.                Kunduz

Afgelopen maand is er binnen GroenLinks veel aandacht geweest voor het Fokuswonen, een vorm van begeleid wonen waarbij mensen met een beperking zoveel mogelijk zelfstandig kunnen wonen en hun eigen leven kunnen vormgeven.  In de tweede kamer spande GroenLinks kamerlid Linda Voortman zich in, lokaal bezocht ik samen met collega Mohamed een Eindhovens woonproject op een open dag, georganiseerd door de bewoners zelf.

Het fokuswonen wordt bedreigd door bezuinigingen van het Rijk. De belangrijkste daarvan is het vervallen van de 24 uurszorg, de bezuiniging op het PGB en het versnipperen van budgetten waardoor de cliënten niet meer in staat zullen zijn zelf samenhangende zorg te organiseren die aansluit bij hun eigen manier van leven. Hierdoor kunnen mensen als het tegenzit niet meer naar hun werk, maar ook de normale dagelijkse handelingen worden hierdoor flink bemoeilijkt. De 1300 fokusbewoners vrezen dan ook het ergste.

De staatssecretaris mevr. Veldhuijzen van Zanten heeft de Fokusbewoners toegezegd dat zij er persoonlijk voor zou zorgen dat zij hun zorg zouden behouden. In het debat afgelopen week bleek helaas dat zij zich deze uitspraak niet meer herinnerde. Verder rekende het CPB op verzoek van oa GroenLinks de haalbaarheid van de voorgestelde bezuinigingen op het persoonsgebonden budget door. De uitspraken van het CPB zijn duidelijk: de bezuiniging kan het beoogde bedrag nooit opbrengen,en als het kabinet de belofte aan cliënten dat zij hun zorg niet verliezen werkelijk waar wil maken, dan levert het zelfs helemaal niks op. Ondanks deze informatie zet het kabinet haar maatregelen gewoon door, en is zij slechts bereid om voor bestaande cliënten de situatie wat te verzachten.

Alles bij elkaar ziet het er niet goed uit voor mensen die leven met een beperking. De stapeling van bezuinigingen op oa de gezondheidszorg, minder in het basispakket, duurdere verzekeringen, hogere eigen bijdragen, vervallen van de chronisch zieken toeslag, het is maar een greep uit de rijksmaatregelen die deze mensen treffen. Voor de gemeente ligt een lastige opgave: wij krijgen steeds meer taken van het rijk, maar op de budgetten wordt bezuinigd. De gemeentelijke uitdaging voor de komende jaren is dan ook om al deze groepen zo goed mogelijk van passende ondersteuning te voorzien binnen de mogelijkheden die de gemeente daar voor krijgt.

 

 

 

 

Afgelopen week zag ik twee 'tweets' langs komen van twee Almeerse wethouders over culturele bezuinigingen door de rijksoverheid. Verontwaardiging bij Duivesteijn en Peeters over staatssecretaris Halbe Zijlstra. Hij zette zich alleen nog in voor de 'elitaire' kant van de cultuur in Nederland. Koos voor de topgezelschappen en liet het jonge talent in de kou staan door het perspectief voor kleinere, en experimentele, gezelschappen weg te halen. Uit het hart gegrepen dus! De basisinfrastructuur in Nederland staat onder druk. De 'elite-cultuur' blijft gespaard...en gesubsidieerd. De 'gegoede burgerij' kan met een gesubsidieerd kaartje naar het Concertgebouw of naar de Opera. Wil je kleine voorstelling in de Kleine Komedie bezoeken tref je waarschijnlijk een lege zaal of een Joop van de Ende-aanbod. Alleen lijken de twee Almeerse wethouders met twee maten te meten. Een landelijke meetlat versus ???????? op lokaal niveau. Want in Almere doet het college namelijk precies hetzelfde als de regering op landelijk niveau. De basisinfrastructuur wordt ingeruild voor 'kennismaking-lessen' kunst en cultuur op scholen (als die tenminste willen meewerken; hen is nog niets gevraagd). Als je aan cultuur geroken hebt, geïnteresseerd bent geraakt, mag je op de particuliere markt een aanbod zoeken. Moet er in jouw keuze wel zijn natuurlijk; bij piano gaat het lukken, bij harp??? Als je geluk hebt, en je ouders kunnen het betalen, dan kan je je talenten ontwikkelen. Maar stel dat je in een groep wil musiceren, aan een musical wil werken, een professionele dansklas wil volgen...waar moet je dan naar toe? De Kunstlinie is ondertussen vergeven aan een landelijk topensemble, om met wethouder Steunenberg te spreken. Straks wellicht het Metropole-orkest in plaats van het Almeerse Jeugd Symfonie Orkest. Is dat een verbetering voor de Almeerders? Halbe Zijlstra heeft een Almeerse kloon; Steunenberg heet zij, met warme steun van Duivesteijn en Peeters.

De Nijmeegse universiteitscampus is een indrukwekkende archipel met op ieder eiland een andere taal en cultuur. Beta’s, medici, alfa’s. Als orang-oetans, gorilla’s en chimpansees. De een is niet per se beter dan de ander, maar helemaal dezelfde soort aapjes zijn het niet.

Cool. Er zijn al genoeg massa-aapjes in Nederland. Differentieer en excelleer! Toch?

Toch is het handig als alle academische aapjes af en toe een beetje met elkaar communiceren. Zo volgde ik (orang-oetan) laatst een vak bij de chimpansees. Dat valt nog niet mee. Dat chimpansees met meer zijn en zich in een grote groep wat onrustiger gedragen neem je voor lief, dat weet je. Maar dat de administratie zo’n drama moet zijn…

Voor de cursus inschrijven via het normale systeem lukte niet. Het ontbrak mij aan de juiste propedeuse. Gelukkig wist mijn studieadviseur dit van mij over te nemen. Superlogisch is het vervolgens dat je als student, reeds ingeschreven voor de juiste cursus, je nog steeds niet kunt aanmelden voor het tentamen. Die queeste bleek minder eenvoudig. Daarvoor moest ik mij, zo zou blijken, fysiek tot diep in het territorium van de chimps begeven.

Dit voorbeeld illustreert goed hoe allerlei voorwaarden aan onderwijsdeelname inherent voor onbedoelde belemmeringen zorgen. Het aantal keren dat studenten, die net wat anders dan de standaard willen, bij administraties te horen krijgen “nee dat kan echt niet, zo werkt het systeem nou eenmaal” is een bloody shame. Gelukkig werd ik, eenmaal aan de juiste balie, enorm vriendelijk geholpen. Zo kon ik, zou later blijken, ook eens ervaren hoe het is om met netto nog geen 50 uur werk 5 chimpans-EC te halen. Relaxt! Twee, maximaal drie EC zou die cursus gewaardeerd worden op orang-oetan-eiland. Vermakelijk.

Aanpak en intensiteit verschillen per eiland. Voorheen kon ik mij daar druk om maken, maar tegenwoordig niet meer. Soit. De chimpansees die Nijmegen uitserveert behoren tot de beste van Nederland. Hun opleiding stelt hen uitstekend in staat in een professionele omgeving te functioneren, al dan niet als academicus. Lijkt me prima.

Wij mensen zijn slechts aapjes en beoordelen de wereld zoals wij die tot nu toe kennen. Halbe Zijlstra demonstreert dit excessief. Deze dominante chimp vertelt soms dat hij als student sociologie maar halve weken hoefde te studeren. Door die bril bekijkt hij de wereld. Als hij zulk onderwijs genoot, geniet iedereen zulk onderwijs. Cultuur idem dito. Een concert van de toppers is de culturele horizon van onze staatssecretaris.

Helaas heb ik uit betrouwbare bronnen begrepen dat een zekere bestuurder, gerenommeerd chimpansee, zich momenteel inhoudelijk bemoeit met examenregelingen op mijn orang-oetan eiland. Het liefste worden vergaande plannen doorgevoerd met betrekking tot herkansingen en onvoldoendes, zonder de formele decentrale medezeggenschapsorganen hier zorgvuldig bij te betrekken.

Deze ad hoc werkwijze komt slordig op mij over. Maar minstens zoveel moeite heb ik met het generalisme waarmee chimpansees aan orang-oetans regels komen dicteren. Misschien vergt een orang-oetan-5 wel gelijke inspanning als een chimpansee-6. Weet u het? Ik niet. Maar ik weet wel dat verschillende eilanden verschillende waardes aan hun studiepunten toekennen.

Om van onderwijs- en facilitaire voorzieningen een meer coherent geheel te maken zijn goed gedefinieerde protocols nodig. Daar valt nog veel winst te behalen. Protocols die het noodzakelijke regelen voor interfacultaire interactie, maar tegelijk vrijheden inbouwen om details lokaal optimaal in te vullen. Wanneer beginnen we?

Ben je belangrijk geworden als er ter ere van je afscheid een symposium wordt georganiseerd (ook al is het een mini-symposium)? Bij die vraag sta ik maar niet al te lang stil. Eervol vind ik het in ieder geval wel.
Ter gelegenheid van mijn vertrek uit de Amsterdamse (deelraads)politiek organiseert mijn GroenLinks afdeling op 6 juli a.s. een mini symposium over Eigen Kracht in de buurt. Met buurtbewoners die vertellen over de manier waarop zij hun eigen kracht en die van mede buurtbewoners inzetten. Als vrijwilliger bij Blue (bespreekbaar maken huiselijk geweld), binnen een gehandicapten-adviesraad en in een clientenraad van een GGZ-instelling. Dick Jansen, voormalig wethouder welzijn in Westerpark, zal deze gasten interviewen, en met hen en de aanwezigen op zoek gaan naar manieren waarop het stadsdeel kan bijdragen aan het vinden en gebruiken van de eigen kracht van bewoners en hun netwerken.
Het zal degenen die mij kennen niet verbazen dat ik een belangrijke stem heb gehad in de keuze van het thema. Ik reken op een bijeenkomst die niet alleen voor degenen die op lokaal niveau actief zijn interessant is, maar die mij ook weer zal inspireren voor mijn werk in de Eerste Kamer. Want ook bij landelijke politiek en wetgeving moet wat mij betreft centraal staan hoe we de eigen kracht van mensen en hun netwerken kunnen aanspreken, en kunnen vergroten.
Meer informatie over het symposium vind je hier

Oost-Georgië, in een typisch heuvelachtig landschap op een druilerige dag. Doorweekt. Een langzaam omhoog klimmende weg lijdt naar een oud klooster. Even druilerig als de omgeving staat hij daar, al eeuwen, langzaam uit elkaar vallend vol van geloof en bijgeloof. Drie mannen van middelbare leeftijd zitten er naast aan een tafel. Overdekt door een kleine overdekking op het kerkhof. Op de in het midden staande wegrottende tafel - even schuin als gammel - ligt eten. Fel rode tomaat gemengd met komkommer liggen op een zwarte plastic zak op de hoek. De drie mannen wenken. Vochtige en sompige modder laat mijn schoenen langzaam erin zinken. Naast de zwarte zak staan nog drie doorzichtig plastic bakjes met allerlei lokaal vlees. Een half uit elkaar geplukte kip in het midden, het borstbeen steekt nog duidelijk naar voren. Vettige handen worden gedrukt.

Aan de randen van de tafel staan plastic bekers, allen in meer of mindere mate gevuld met hersenvertroebelende dranken. Met veel gebaar wordt duidelijk gemaakt plaats te nemen rondom de tafel. Ergens wordt een stoel vandaan getrokken, even gammel als de rest. Afslaan van het aanbod is onmogelijk. Communiceren ook niet, Engels wordt er door hen niet gesproken; Russisch kan ik niet. Gemakkelijk is anders, gelukkig heeft mijn medereiziger wel iets van zelfstudie Russisch gedaan.

De geur van een nat geregend bos. Meer jongeren staan met hun auto's verder op. Luide muziek klinkt uit de sterk opgevoerde auto radio's. Ditmaal geen Balkan achtige muziek. Europese muziek die overal te horen is, in elke kroeg, nation of discotheek. In elk geval in Zweden. De nieuwe vrienden hebben ook een auto ernaast staan. Een zwarte BMW met open portieren, ze draaien andere muziek, een rare mengeling van Europees en Russisch.

Het eten moet gegeten worden, vooral door ons, twee bekers per persoon worden ingeschonken. Het ene wordt gevuld vanuit een immens grote 2 liter bierfles van plastic. Lokaal merk. De andere beker met een doorzichtige vloeistof, het ruikt naar brandspiritus. In het Georgisch brengt een in een donker Adidas geklede T-shirt een toost uit. Vrede, daar drinken wij op. Althans dat is wat er op te maken valt uit de Russische vertaling. Een kalend man die naast Tito zit, kalend maar nog wel met een roodkleurig vlassig baardje en in een ruitjes overhemd - het soort van overhemd wat je voorstelt bij een houthakker - brengt nog een toost uit. Waarover, geen flauw idee. Maar weer een slok van dit brandende vuurwater wordt naar binnen geslagen. Enkel weg te spoelen met een grote slok bier.

Met een duidelijk dubbele tong en het reeds al nodige hoeveelheid alcohol in het lichaam zegt de derde man aan de tafel: "Woorden hoeven elkaar niet te begrijpen; zolang onze harten elkaar maar doen."

En anders zorgt de drank er wel voor.

 
Ik weet niet wat ik nu de meest schokkende ervaring in het Geldermalsense vond de afgelopen 24 uur. Het raadslid dat in de rondvraag van de gemeenteraad van zijn vrouw moest vragen waarom zij niet mede uitgenodigd was voor de fesstelijke opening van het heraangelegde marktplein? De sticker achter op een Dacia: "Vegetarians drive like animals"? Of de mevrouw die daadwerkelijk als een beest reed, geen richting aangaf en mij verrot schold omdat ik niet op haar richtingverandering anticipeerde.

Gisteren bezocht ik voor het eerst als belangstellende de gemeenteraad van Geldermalsen. Dit in het kader van mijn inburgering en omdat ik met een aantal enthousiastelingen ga proberen om in Geldermalsen de afdeling GroenLinks nieuw leven in te blazen. Deze "kiss of life" voor de afdeling is hard nodig en ik hoop eigenlijk dat de revitalisering van Groenlinks op lokaal niveau ook bijdraagt aan een levendiger dorpscultuur.

Het aanschouwen van de gemeenteraad leverde vermakelijke taferelen op. Een in zijn kuif gepikte CDA-er, een mevrouw van de PvdA die niet uit de voeten kon met de lopende zaken binnen het samenwerkingsverband rivierenland en ongelooflijk veel gesteggel over een "kluifrotonde". RroRail lijkt dat graag te willen, maar lokaal ziet niemand er echt iets in en zelfs de burgemeester vindt het maar niets en nam alvast afstand van het college dat de "kluifrotonde-variant" als enig overgebleven alternatief voor een goede ontsluiting van de brandweerkazerne verder wilde uitwerken. 

Even dreigde er een "kluifrotonde-oproer" vanuit de VVD waar men de afgevallen varianten in de overweging mee wilde nemen, maar met enkele soepele toezeggingen van de wethouder en de belofte er in de commissievergadering nog een keer over te praten, werd het collegevoorstel soepel door de raad geloodst.

De lokale politiek boeit. Dat weet ik als oud-raadslid als geen ander. Iedere gemeente heeft gelukkig haar eigen raad met haar eigen politieke mores en cultuur. Voor de raad van Geldermalsen geldt hetzelfde als voor de dorpskern. Er mag wel wat leven in de brouwerij.

HDR staat voor “High Dynamic Range” en duidt op beelden met een hoog dynamisch bereik, waarbij zowel zeer donkere delen als zeer heldere delen goed worden weergegeven. Met behulp van tone mapping-technieken kan het contrast worden verminderd en kunnen afbeeldingen worden gemaakt met behoud of overdrijving van lokaal contrast om zo een kunstzinnig effect te bereiken.

De meeste gangbare foto’s hebben een klein dynamisch bereik, net als verreweg de meeste digitale camera’s en ook beeldschermen. Het menselijk oog heeft een zeer groot dynamisch bereik, sommige duurdere digitale camera’s hebben ook een relatief groot dynamisch bereik en kunnen daarom ook erg donkere en erg lichte delen tegelijkertijd opslaan.

Door het gebruik van HDR instellingen op Digitale Spiegel refelxcamera’s ben je in staat om enkele foto’s snel achter elkaar te maken, met verschillende belichtingstijden (bracketing). Door die foto’s te combineren kan daar een HDR-afbeelding mee samengesteld worden.

Bron: wikipedia (tekst bewerkt)

Veel meer architectuur en natuurfoto’s op mijn Flickr-Photostream

Vanmiddag op 11-1-11 op nl 1 het afscheid van Femke als politica voor GroenLinks in de tweede kamer.
IK ben er een beetje stil van, maar Femke bedankt je kunt het met een gerust hart over laten aan Jolanda en de rest van de fractie.
En lokaal komen we elkaar nog wel tegen in Oost Amsterdam

 

In het klimaatplan 2009-2012 van de gemeente Ede is als doel opgenomen dat Ede 2% energie per jaar zal besparen en 20% van de gebruikte energie in 2020 duurzaam zal zijn. Voor een deel zal deze energie lokaal worden opgewekt via windturbines, een bio-energie centrale en door vergisting.

Als je naar het energiegebruik in Ede kijkt zie je dat de huishoudens met 31% veruit de grootste gebruikers zijn. Daar valt dus nog wel wat winst te halen. Zeker als je ook nog kijkt naar het bouwjaar van de huizen. Nieuwbouw huizen zijn aanzienlijk beter geïsoleerd dan huizen van voor 1980. De gemeente Ede probeert dan ook juist bij deze oudere huizen het energieverbruik te verminderen. Voor de woningen in het bezit van een woningbouwvereniging is dit eenvoudiger dan voor de woningen in particulier bezit. Met woningbouwverenigingen bestaan al talrijke afspraken. Dan kunnen de klimaat afspraken er wel bij. De particuliere huizenbezitter is echter lastiger te bereiken. Het kan via voorlichting op de gemeente website en via de krant maar dat is toch alleen maar zenden. Je hebt weinig invloed op wat met deze informatie wordt gedaan. En dat is jammer want je streeft in feite gedragsverandering bij de inwoners na. En dat zijn hele lastige veranderingen waar je eigenlijk bovenop moet zitten. Door het verstrekken van subsidies en een mogelijkheid om een gunstige lening af te sluiten, leg je de drempel al wat lager en kom je de inwoners meer tegemoet. Nadeel van dit soort hulp is dat de subsidiepotten weer snel leeg zijn en dan staat het project, wegens succes, weer een tijdje stil.

Nog een stapje verder gaat het als je op het moment dat de inwoners met een verbouwing willen beginnen op de stoep staat. Maar het lastige is dat je niet weet wanneer mensen gaan verbouwen. Ja, in de uitzonderlijke gevallen dat er een bouwvergunning moet worden aangevraagd wel. Maar door deregulering komt een dergelijke aanvraag steeds minder voor. Voor een verbouwing heb je natuurlijk wel spullen nodig als je zelf (ver)bouwt of je neemt een aannemer in de hand. Dan liggen daar mogelijkheden om als gemeente je gezicht te laten zien. Betrek dus bouwmarkten en aannemers in je ambitie. Dan bereik je ook de inwoners. Zoek de oplossingen dus dichtbij bij de inwoners en neem ze dan mee in je enthousiasme.

Hoewel hiermee een belangrijke stap is gezet, is het nog niet voldoende. Je hebt de mensen dan wel bereikt maar daarmee is het huis nog niet geïsoleerd. Zet daarom ‘greenbusters’ in. Zij kunnen maatwerkadvies geven voor ieder die dat wenst. De kosten hiervoor verdienen zich snel terug omdat je immers je doelstellingen eerder haalt. Dan is Ede echt een groene gemeente.

  

Drie weken geleden besteedde ik aandacht aan de Golden Arches Theory Of Conflict Prevention van Thomas Friedman: landen met een McDonald's restaurant voeren zelden oorlog met elkaar. Vandaag staat een een nieuw smakelijk onderwerp op het menu, dat evenmin zou misstaan op het curriculum van de Hamburger University in Oakbrook, Illinois: de Big Mac index.

Maak kennis met burgernomics. Allemaal te danken aan de Big Mac, in 1967 bedacht door restauranthouder Jim Delligatti in Pittsburgh. Dit onverwoestbare icoon van Amerikaans fastfoodimperialisme inspireerde in 1986 The Economist-redactrice Pam Woodall tot een heuse Big Mac-index, bedoeld als speelse manier om het verschil in relatieve koopkracht tussen verschillende landen in kaart te brengen. Mc Donald's staat namelijk niet alleen bekend om de wereldwijde standaardisering van het menu, maar koopt bovendien haar ingredixc3xabnten lokaal in.
 
In de prijs van een Big Mac zitten dus automatisch de kosten van de ingredixc3xabnten, arbeid en energieverbruik inbegrepen. Wat de ingredixc3xabnten van een Big Mac zoal zijn? Amerikanen van boven de de veertig zullen het ongetwijfeld eenvoudig kunnen reproduceren, dankzij een enorm succesvolle reclamecampagne uit de jaren 70: "How fast can you say "twoallbeefpattiesspecialsaucelettucecheesepicklesonionsonasesameseedbun?"

Door het prijsniveau van een Big Mac in de VS te vergelijken met die in andere landen kun je iets zeggen over relatieve koopkracht en dus over de wisselkoersen van verschillende valuta's. De Big Mac index toont aan hoeveel dollar een andere valuta 'eigenlijk' waard is en maakt zo mooi inzichtelijk of de wisselkoers te hoog of te laag is. Laten we de gegevens uit juli 2008 eens bekijken. Een Big Mac in de Verenigde Staten kostte toen $3.57 en in Engeland gemiddeld xc2xa32.29. Dat verondersteld een koopkrachtpariteit van 1,56 ($3.57/xc2xa32.29), terwijl de werkelijke wisselkoers op dat moment $2 op  xc2xa31 was. Omdat de absolute kosten vergelijkbaar zouden moeten zijn, leidt dit tot de conclusie dat de Britse pond destijds overgewaardeerd was ten opzichte van de dollar met 22 %, [(1.56-2.00)/2.00]*100= -22%.

De Big Mac-index wordt door The Economist zo'n twee maal per jaar gepubliceerd en aangeprezen als "a more fun way to understand exchange rates than textbooks." Op 14 oktober jl. verscheen de meest recente bijdrage: "An indigestible problem: Why China needs more expensive burgers", wederom rijkelijk gelardeerd met allerlei naar de fastfoodcultuur verwijzende woordspelingen. De conclusie van The Economist op basis van de Big Mac methodologie is dat de Chinese Yuan zo'n 40% ondergewaardeerd is ten opzichte van de dollar. De daartegenoverstaande overwaardering van de Zwitserse frank (meer dan 80 %), de Braziliaanse real (42%) en de euro (29%) lijken een goede graadmeter van de toenemende spanningen op de internationale valutamarkt en dan met name de door sommigen ontwaarde onstuitbare val van de dollar.

Het voedt geruchten dat het op termijn misschien komt tot een valutaoorlog. The Economist  bericht: "The tensions caused by such misalignments prompted Brazilxe2x80x99s finance minister, Guido Mantega, to complain last month that his country was a potential casualty of a xe2x80x9ccurrency warxe2x80x9d. Perhaps it was something he ate. In Brazil a Big Mac costs the equivalent of $5.26, implying that the real is now overvalued by 42%. The index also suggests that the euro is overvalued by about 29%. And the Swiss, who avoid most wars, are in the thick of this one. Their franc is the most expensive currency on our list. The Japanese are so far the only rich country to intervene directly in the markets to weaken their currency. But according to burgernomics, the yen is only 5% overvalued, not much of a casus belli."

Gelukkig maar dat het dus niet zo'n vaart loopt met oorlogvoeren tussen landen die zich beschermd weten door een waar leger aan Mc Donald's vestigingen.

De afgelopen weken hebben de PvdA, VVD, D66 en CU als een broedende kip bovenop het collegeprogramma gezeten. En iedereen weet, een broedende kip mag men niet storen, want dan wordt het niets met het ei. Maandag j.l.  is het ei uitgekomen en gisteravond is het kuiken vol trots getoond aan de inwoners van Assen. Weliswaar moesten de laatste veren nog in model worden gestreken, maar met liefdevolle handen ging het kuiken van plek naar plek over de onderhandelingstafel.

Grote discussie of er nu wel of niet binnen deze periode speciaal voor dit kuiken een eigen zwemplas moet worden gebouwd? En wie gaat die kar dan trekken? De ouders of zoeken we een pleegvader die dit moet gaan doen? En blijft er wel genoeg groen in Assen om in te kunnen scharrelen voor ons kuiken? Laten we dat dan ook nog maar opnemen in ons programma rondom ons kuiken. Dan heeft hij of zij in ieder geval genoeg ruimte om zich te kunnen ontwikkelen de komende 4 jaar. De trotse ouders vinden dat zij het leven van dit kuiken op hoofdlijnen hebben uitgezet en verder…..

De ontwikkeling van dit kuiken zullen wij met argusogen in de gaten gaan houden. Van enige belemmering in de groei kan en mag natuurlijk geen sprake zijn. Wij gaan de komende 4 jaar de communicatie rondom dit kuiken in ieder geval via dit weblog bijhouden. Wie weet groeit er wel een mooie zwaan uit, maar er kan ook nog een addertje onder het gras schuilen.