Duizenden wetenschappers en politici maken zich grote zorgen om het gebruik van fossiele brandstoffen. Door aardgas, steenkool en olie te verbranden verhogen wij met zijn allen de CO2-concentratie in de atmosfeer en daarmee verstoren we het klimaat. Al jaren dringen activisten erop aan om minder fossiele brandstoffen te gebruiken en zo de CO2-uitstoot te verlagen. [...]



Heraclitus (linksonder) op de School van Athene

De rivier stroomt al eeuwen door het landschap. In de lente neemt de snelheid van het water en de omvang van de rivier door smeltwater toe. In de herfst gebeurt dit door de heftige najaarsbuien. Overstromingen vinden regelmatig plaats. Bij de bron van de rivier ziet het landschap er anders uit dan bij de mond. De rivier begint met watervalletjes, stort zich daarna in stroomversnellingen waaruit zalmen omhoog springen, creëert draaikolken en eindigt bij de mond in een breed deltalandschap, met kleine poeltjes waarin kikkers leven. Hoe hoog het water morgen staat is niet te voorspellen. De mensen die bij de bron wonen, maken zich hier niet druk om. De mensen in de delta echter werpen dijken op om te voorkomen dat ze elk voorjaar natte voeten hebben. De mensen bij de bron bouwen stuwdammen, de bomen in de omgeving hoeven niet langer gekapt te worden om ’s winters in de warmte te zitten. Een plaatselijke fabriek maakt handig gebruik van het stromende water om haar machines te kunnen koelen en het afvalwater te lozen. Pas na protesten van boeren worden er filters geïnstalleerd. Er wordt een kanaal aangelegd, dat de rivier met een ander verbindt. Er komt meer scheepvaart. In de delta wordt een grote haven gebouwd. Om te voorkomen dat hoog water het aanmeren onmogelijk maakt, worden sluizen toegevoegd. Halverwege stroomt de rivier door een grote stad, de oevers zijn verbonden met bruggen. Rondvaartboten doorkruizen de weg van de scheepvaart. Het panorama vanaf de brug is elke dag anders. De ene dag is de rivier grijs en wild, de andere dag is de rivier glad als olie. Toch noemen de mensen haar al eeuwenlang de blauwe rivier.

Griekenland is hard aan het onderhandelen om 70% van de staatsschuld kwijtgescholden te krijgen. Dat is nogal wat 70%. Stel je voor dat je 70% van je hypotheek kwijtgescholden wordt, of 70% van je studieschuld. Portugal zit inmiddels in dezelfde problemen als Griekenland. De rente op Portugese 10-jaars obligaties is opgelopen tot boven de 12%, [...]

Nucleaire activiteiten verschaffen Iran de mogelijkheid op verdediging tegen externe aanvallen. Een flinke dosis economische pijn zal Iran dus zeker over hebben voor het behoud daarvan.

Tien procent van de Iraanse olie gaat naar Italië. Dat is daarmee de vierde afnemer van het Perzische goedje na China (20%), Japan en India. Spanje en Griekenland nemen samen ook nog 10% voor hun rekening tot 1 juli.

Eerdere boycotten heeft Iran prima omzeild en wist nog altijd ruwe olie naar buurlanden te krijgen en olieproducten te importeren. De grootste afnemer van Iraanse olie, China, steunt een boycot niet net als India, Rusland en Turkije. Het land zal dus niet helemaal onderuit gaan. Een VN-actie zit er niet in: China en Rusland gaan dat tegenhouden. Rusland verdient per slot van rekening geld aan dit nucleaire programma.

Wie treft dit dan? De zwakste economieën in Europa en de inwoners van Iran. Die eerste kunnen er eigenlijk geen ellende bij hebben. De Europese boycot zal de prijs van olie opdrijven. Die tweede groep ook niet: de inflatie in Iran is inmiddels gigantisch. Hoewel men best nieuwe leiders wil, een tweede reden die genoemd wordt door maatregelennemende landen, lopen zich nog geen goede kandidaten warm, dus ook op dit punt valt geen doorbraak te verwachten. Ik ben niet slimmer dan de politici die hopelijk goed geïnformeerd en overwogen deze keuze hebben gemaakt maar dit is een signaal dat niet de doelen treft die men zegt te hebben.

M.i.v. 1 juli zal de Europese Unie geen olie meer importeren uit Iran. De maatregel is een onderdeel van Europese sancties tegen het nucleaire programma van het land, zo meldt de BBC. Van de olie die Iran exporteert koopt de EU momenteel zo’n 20%. Maar toch stelt het Europese importverbod niet zoveel voor. Italië is [...]

We zijn verslaafd aan aardolie. We gebruiken het spul voor plastics en kunststof, voor voedselproduktie en voor transport, voor warmte en elektriciteit. We kunnen geen dag zonder aardolie en de geconcentreerde, goedkope energie, die erin zit. We zijn zo afhankelijk geworden van aardolie, dat we er steeds meer geld en energie voor over hebben. Sinds [...]

Vorige week berichtte Damian Carrington in The Guardian dat de Nederlandse overheid zich net als Engeland sterk maakt voor een compromis om te voorkomen dat Canadese teerzandolie als zeer milieuonvriendelijk te boek komt te staan. Daarmee verplaatst de strijd om de winning van de Canadese teerzanden zich naar Nederland. In eerste instantie leek het me een onlogische zet om je in te zetten voor de importmogelijkheden van Canadese olie. Totdat ik bedacht dat de Nederlandse staat via Energiebeheer Nederland voor 40% participeert in de winning van olie door NAM (onderdeel van Shell & Exxon) in Schoonebeek (zie lijst met deelnemingen op EBN site). De olie in Schoonebeek is ” zo taai en dik dat het lijkt op pannenkoekenstroop”

Strijd om teerzand in Canada & de VS

In Canada is de strijd al een paar jaar in volle gang en heeft de minister onlangs een open brief gestuurd, waarin hij stelt dat tegenstanders van de winning van teerzand tegenstanders van Canada zijn. In de VS  wordt al een tijd een zware strijd geleverd om de vergunning voor de Keystone XL pijpleiding te blokkeren. Begin deze week heeft Obama de vergunning voor Keystone XL voorlopig afgewezen, maar wel de mogelijkheid open gelaten om een nieuwe vergunning aan te vragen. Obama is van mening dat het Amerikaanse parlement hem onvoldoende tijd gunt om de milieu- en sociale effecten van de pijpleiding te onderzoeken.

Californië werkt daarnaast aan wetgeving die de invoer van teerzandolie stukken lastiger maakt, door eisen te stellen aan de CO2 emissie van brandstof over de hele winningsketen (van well to wheel). Een rekenmethodiek die ook wel bekend staat als levenscyclus analyse en volstrekt gebruikelijk is in andere branches. Zo niet in de energiehoek, want de oliemaatschappijen voeren een stevige juridische strijd tegen het voorstel.

Teerzandolie in de EU & Nederland

In Europa werkt de Europese Commissie aan een herziening van The Fuel Quality Directive, dit is een soortgelijk voorstel als waar Californië aan werkt. Engeland (volgens sommige een lichtend voorbeeld op milieugebied) probeert al langer om dit voorstel van tafel te krijgen. Nederland heeft zich daar volgens Damian Carrington inmiddels bijgevoegd met een eigen voorstel. Damian Carrington wijst er op dat BP en Shell beide fors hebben geïnvesteerd in de Canadese teerzandolie. Wat hij over het hoofd ziet is dat de Nederlandse overheid via Energiebeheer Nederland ook (fors?) geïnvesteerd heeft in de winning van teerzandolie in ons eigen kikkerlandje. De hoeveelheid energie die nodig is om de Nederlandse teerzanden te ontginnen is misschien minder groot dan voor de Canadese teerzanden, maar ik vermoed dat het nog altijd meer is dan benodigd is voor conventionele oliewinning.

Als het voorstel van de Europese Commissie ongewijzigd wordt aangenomen kan het dan ook wel eens een stuk lastiger worden om de verwachte 100 miljoen vaten olie te verkopen. Wat weer gevolgen heeft voor de ‘aardgasbaten’ die EBN afdraagt aan de Nederlandse staat. In 2010 was de afdracht van EBN aan de Nederlandse staat volgens de jaarrekening goed voor ruim 5,3 miljard Euro. Al komt het grootste deel daarvan ongetwijfeld van aardgas.

PS Waarom investeert de Nederlandse overheid eigenlijk via EBN risicodragend in de zoektocht naar en de winning van fossiele brandstoffen, terwijl hernieuwbare bronnen hooguit exploitatiesubsidie krijgen?

In de jaren 70 en 80 werd er aardolie ontdekt in de Noordzee. Dat was een meevaller in de tijd dat de olieprijzen sterk stegen en we stopten met steenkoolwinning. Maar de aardolie uit de Noordzee was een eenmalige meevaller. Het grootste deel is inmiddels opgepompt en opgestookt. De olieproduktie in het Britse deel piekte [...]

Empathie gevraagd

De Rooms-katholieke Kerk maakt in Nederland een moeilijke tijd door. De misbruikaffaire hakt er in. Allerlei meningen komen naar voren. Intussen is het onder onze mensen geen populair gespreksonderwerp. We zijn het zat er alsmaar over te horen. De meesten van ons is het indertijd volkomen ontgaan. Meestal kennen we ook geen slachtoffer. De overgrote meerderheid van de priesters, fraters en nonnen gedroeg zich keurig. Zoals velen kan ik zeggen, dat ik nooit iets heb meegemaakt, terwijl ik bij nonnen op de kleuterschool zat, bij fraters op de Lagere school en op de kweekschool en intussen had ik vaak intensieve contacten met parochiegeestelijken. En toch hoor je volkomen onverwacht over de vernederende straffen voor een neef op een internaat voor kinderen en wat later over de vergeefse toenaderingspoging van een frater naar een klasgenoot. Er zijn in Nederland duizenden mannen en vrouwen, die de ellende van misbruik in hun jeugd levenslang meedragen. Het zijn mensen, die blijvend in nood verkeren. Je kunt er o zo gemakkelijk mee geconfronteerd worden. Dan kun je als mens voor die mens in nood iets betekenen. Luisteren naar zo’n lijdende mens en met hen het verdriet voelen en de woede en de bitterheid. En bedenken, dat het ook jouw kind of kleinkind zou kunnen overkomen en wat dat met jou zou doen.

Van onze bisschoppen wordt ook verwacht, dat zij zo met de slachtoffers meevoelen. Toen ik onze bisschop Wim Eijk op de TV zag en hoorde, kon ik daar weinig van merken. Ik zag een bestuurder, die verantwoording aflegde over zijn organisatorische aanpak van de affaire. Hij sprak ook over schaamte en verdriet en spijt, maar het waren slechts woorden. Van gevoelens van schaamte en verdriet en spijt werd niets zichtbaar of hoorbaar. Het was of hij zich had voorgenomen zich in alle opzichten te beheersen. Het leek ook of zijn vorige beroep van arts nog meespeelde en dat hij koel tot een diagnose kwam en precies wist welke behandeling nodig was en zich niet realiseerde, dat die mensen iets heel anders verwachten dan een pil of een poedertje. Wat zou het goed zijn als ook bisschoppen kinderen en kleinkinderen zouden hebben. Dan zouden ze geen gebrek hebben aan empathie, het vermogen om met iemand anders mee te voelen.

====================

Dit commentaar werd geschreven na de publicatie van het Deetman rapport. Het was bestemd voor ons parochieblad, maar er was te weinig ruimte, want de brief van de bisschoppen van drie A5 pagina's moest er per sé in. Tsja.

Intussen heeft deze bisschop tijdens een bijeenkomst met slachtoffers in Hengelo (Ov.) beloofd, dat zij voor een gesprek zullen worden uitgenodigd.

De grote olijfoogst

 

Al toen we voor het eerst onze quinta gingen bekijken hadden we zin in de olijfoogst. 

Nu zijn we de eigenaar (ja echt het is geregeld!!!) en zijn we dus de trotse bezitters van zo’n 40 olijfbomen. Dat bomen moet ik maar gelijk even ontkrachten trouwens.

Dat zit zo. Iedereen kent die prachtige, dikke en grillige stammen van de olijfboom. Prachtig maar hoe wordt ie nu zo? Van zelf dus niet is het antwoord. Doe je niets aan een olijf wordt het grote, dikke en ondoordringbare struik. Alleen door heel veel snoeiwerk van alles wat uit de grond of te laag op de stam groeit creëer je de illusie van en mooie boom. Zaak is dan het bij te houden anders gaat eigenwijze stuk hout gewoon weer vanuit de grond groeien onder het moto: ik ben een struik, ik ben een struik!

Als je dat nu ondercontrole hebt moet je ook nog zorgen dat hij niet te ver naar boven doorschiet want anders drogen de takken gewoon in. 

Op het jonge hout gaat de olijf bloeien en zal hij uiteindelijk olijven gaan dragen. Die zijn rechtstreeks van de boom overigens volstrekt oneetbaar.

Nu was het dan zover. De oogst ging beginnen. Ans en Jacques stonden nog op onze camping en ook papa was over komen vliegen. Ik had ondertussen zeilen voor de grond gekocht dus we konden aan de slag.

 

Al na enkele ogenblikken stond onze buurvrouw op de oprit. Vol interesse keek ze toe op de werkzaamheden. “Muito bom, mas….” / Heel goed, maar…

Na een korte cursus oogsten en een hele lading nieuw materiaal konden we nu echt aan de slag. Conclusie met 4 man een hele dag druk in de weer zijn levert je 53 kilo olijven op. Dat was de oogst van 4 bomen. Dat schiet dus niet op.

 

De volgende dagen was het weer gewoon kl*ten dus geen oogst meer. Onze opbrengst van de eerste dag was toen alleen natuurlijk nog geen olijfolie.

 

Daarvoor moesten we naar Almoster. Daar staat de moinho (molen) voor de olijven uit de streek. Concept is tamelijk eenvoudig. Je brengt er je olijven heen, zij persen die volgens ambachtelijke methode. Wij krijgen dan per 10 kilo 1 liter olie, de rest is voor hen. Zo verdienen zij hun geld.

Het persen gebeurt door de olijven eerst te malen. De pulp wordt op rieten matten gelegd die vervolgens onder grote druk worden geperst. Wat dan overblijft is pulp en olie!

 

Onze 53 kilo leverde een overweldigende hoeveelheid van 5,3 liter ongefilterde olie op. Winkelwaarde ongeveer 7 euro. Maar de smaak is geweldig!!!

 

 

 

Stuk, alles gaat stuk!

 

Nooit heb ik het idee gehad echt in de wieg te zijn gelegd voor oneindig geluk. Het zal ook wel deels liggen aan het afwezig zijn optimisme. Maar ach, optimisten zijn nu eenmaal slecht geïnformeerde pessimisten!

 

Het laatste jaar, of misschien wel gewoon de laatste 2 jaar, waren niet de makkelijkste uit ons leven. Wekelijks verbaas ik me over de groep mensen die meewerken aan bijvoorbeeld “Ik Vertrek” en dan doen alsof wonen in het buitenland hetzelfde is als eeuwig  op vakantie en nooit meer werken. Dat nooit meer werken klopt vaak wel: de werkloosheid is meestal veel hoger dan in Nederland en de mensen met baan zijn meestal niet vooruit te branden. Dat is ook zo in Portugal. Wat mij betreft is de werkloosheid hier nog niet wat ie zou moeten zijn. Regelmatig sta ik in een winkel en denk ik stuur ze allemaal maar naar huis en ik doe het zelf wel. Beter en sneller, easy!

 

Maar veel erger dan dat is het gevoel wat we de laatste tijd steeds vaker hebben: houd het  dan nooit op!?! Echt alles lijkt stuk te gaan of niet meer goed te werken.

Dak net gerepareerd, nu lekt het op dezelfde plek weer.  Muur compleet behandeld, gestuct en geverfd nu loopt het water er gewoon weer harder uit dan soms uit de kraan. Dat komt vooral omdat het kennelijk heel moeilijk is watervoorzieningen zo te maken dat ze gewoon werken. Dat geldt dan nog meer voor stroom. Stroom valt nog steeds regelmatig gewoon uit. Soms een paar seconden en soms gewoon veel langer. Ter compensatie hebben we overigens een flinke IVA (BTW) verhoging van 6 naar 23% gekregen. Echt goed voor bijvoorbeeld computers is dat natuurlijk niet.

 

Opzoek naar de lek in het dak is de conclusie dat alle dakpannen van het dak moeten. Ze moeten helemaal schoongemaakt en opnieuw geïmpregneerd. En als ze dan toch van het dak zijn kunnen we gelijk alle houtdelen vervangen. Die bevatten nu een complete dierentuin. Houtwormen, boktorren, etc..

 

Onze nieuwe houtkachel staat dagelijks heerlijk te branden. Helaas blijkt dat we de pech hebben dat we een exemplaar hebben gekocht dat niet helemaal ontvet is voor het verven. Nu zit de kachel vol vlekken en moet na de winter opnieuw gespoten. Commentaar van de winkel: hij zag er nog niet zo uit toen jullie hem meenamen. 

 

Op 12 jan. 2012 stopt de analoge televisie in Portugal. Niet erg opzicht uiteraard. We moesten de antenne en kabels toch al vervangen. Een digitale ontvanger kopen was lastiger. De meeste werken op HDMI en onze tv had slechts scart. Na wat proberen bleek dat de toch al zwakke scart-aansluitingen toch echt versleten waren. Repareren is met een oude tv niet meer aan de orde. Nieuwe dus maar.

 

De rij met kleine zaken is verder oneindig. Maar…. het aller, aller aller ergste was wel het stuk gaan van de espressomachine! Mijn grote vriend begon te lekken en verloor veel van zijn druk. Druk heb je nodig voor een mooie cremelaag. Dat is dus niet wat veel mensen denken te drinken met een Senseo. Dat is badschuim en varkensvet! Ondrinkbaar bocht!

De machine moest bij gebrek aan mogelijkheden hier terug naar Nederland. Dat waren vreselijke dagen, zelfs weken met koffie uit een filter. Het smaakte naar de beste reden om Nederland niet te missen: als donker water met ergens iets in de verte van een koffiesmaak. Gelukkig staat ie inmiddels weer trots op het aanrecht, daar waar hij thuis hoort.

 

Oha. Wat ook stuk gaat zijn mijn kiezen. Geen idee waarom precies maar ze breken spontaan af. Ach laat ook maar…

Uit een onderzoek van investeringsbank Dalman Rose & Co. blijkt dat de wereld komend jaar 9% meer zal uitgeven aan de speurtocht naar nieuwe olie en gasvelden. De totale uitgaven zullen in 2012 oplopen tot $595 miljard. Dat bedrag is nodig om in de diepzee en het poolgebied naar olie en gas te zoeken. En [...]

Nigeria produceert dagelijks 2,4 miljoen vaten olie. Het binnenlands oliegebruik, ca. 280.000 vaten per dag, is sinds 1995 niet gestegen. Van de totale produktie exporteert het land ca. 2,1 miljoen vaten per dag. Daarmee komt Nigeria op de 6e plaats in de lijst van de olie-exporterende landen, boven Irak, Canada en Venezuela. Maar het land [...]

De artikelen over populisme beschrijven nagenoeg feilloos het succes ervan en zoeken geestdriftig naar een afdoende antwoord op dit verschijnsel. Wat veelal in de artikelen ontbreekt is een werkelijke analyse van de oorzaak van populisme. Crisistijden zijn als olie op vuur voor populisten, waardoor de vraag dient te zijn waarom de politiek het tot zover [...]

Amerikanen rijden steeds minder in hun auto. En steeds minder jonge Amerikanen hebben een rijbewijs, volgens een onderzoek van het tijdschrift Traffic Injury Prevention. In 1983 had 46% van de 16 jarigen in de VS een rijbewijs. In 2008 was dat nog maar 31%. Van de 18-jarigen had 80% in 1983 een rijbewijs. Dat percentage [...]

Een duurzame samenleving waarbij recht wordt gedaan aan zowel de ecologische, sociale als economische dimensies vraagt om concrete lokale keuzen die ontegenzeggelijk als tegendraads worden beschouwd. Er is meer ‘maakbaar’ aan je samenleving dan je denkt. Je kan kiezen, voor een sociale economie, zinvolle werkgelegenheid, een cradle to cradle samenleving, duurzame landbouw, een gezonde sociale samenhang. De suggestie dat wij als lokale bestuurders, bedrijven en burgers slechts mee stromen in een autonome nationale en mondiale ontwikkeling is ideologie van de beste soort. Dagelijks wordt het tegendeel bewezen.

Jaren geleden las ik een studie van SHELL met de onschuldige titel van een meidenblad: TINA; There Is No Alternative. De studie gaf in heldere termen aan dat de hoofdlijn van ontwikkeling wel vast stond: meer concentratie van kapitaal en monopolie, vergroten van de rol van technologie, toename van de macht van internationale markten. Binnen dit scenario kon je nog wel kiezen tussen twee routes: Just Do It en Da Wo. Als mondiale speler hadden de scenario makers van SHELL wel door dat het individualistische ‘westen’ een andere route zou volgen dan het collectief gestructureerde ‘oosten’. Maar in de kern was de boodschap simpel: er is geen alternatief.

Eindige ontwikkeling

Is dat werkelijk zo? Is de huidige ‘groei-economie’, die van korte termijn opportunisme en afwenteling op toekomstige generaties werkelijk het enige alternatief. Zoals publicist Jos van der Schot laatst in het dagblad Trouw stelde: “de huidige economie kent twee voedingsbronnen: de geldpers van de banken en (eindige) natuurlijke grondstoffen in de aarde. De geldpers produceert vooral schuld, schuld van mensen, bedrijven en staten aan banken; het gebruik van grondstoffen gaat ten koste van de voorraad en holt ons ecologisch kapitaal uit”.

Perverse neigingen in economie en taal

Vandaag las ik dat in Rotterdam bijstandgerechtigden de Poolse en Hongaarse migratie-arbeid in de kassen zullen vervangen. De werkgevers zijn nu de bepalende klanten geworden, niet meer de werkzoekenden, aldus de PvdA wethouder. Interessant hoe antwoorden gevonden worden in een eindige oplossing van een schaalvergrotend bedrijfsleven die arbeid als noodzakelijk kwaad accepteert. Een tijdelijke oplossing tot de automatische komkommer of tomatenplukker is uitgevonden of de hele sector verhuizen zal. Dat huis van werkgelegenheid voor de meest kwetsbare groep is op drijfzand gebouwd. En dan gaan we, met de Wet Werken naar Vermogen in de hand en de rode roos in de borstzak deze groep naar de meest riskante hoek van de markt jagen?

Hetzelfde zien we met grondstoffen gebeuren. De visserijsector vist met overheidssteun zijn eigen visgronden leeg. We eten letterlijk onze toekomst op. Zoals Jos van der Schot constateert, investeren we overheidsgeld in de uitputting. In de landbouw steken we overheidsgeld in uitputting van watervoorraden en erosie van vruchtbare bodem, in de energiesector geven we meer overheidsgeld uit aan vervuilende fossiele centrales dan aan schone duurzame energie en vervuilend transport kan rekenen op een fiscale balans.

Maakbaar lokaal alternatief

Dat kan dus anders. De energiesector maakt dat wel heel duidelijk. Schaf subsidies af, haal de scheve energiebelasting er uit en zon en wind winnen het van kolen, olie en kernenergie. Als overheid kan je je vervolgens concentreren op het begeleiden van processen die er toe leiden dat je lokale economie hiervan de vruchten plukt: door zelf energie op te wekken en lokale fondsen te creeeren uit de winsten versterk je structureel werkgelegenheid, bouw je aan sociale samenhang en stimuleer je innovatie. Zo maakbaar is dit!

Maar ook andere thema’s laten sterke paralellen zien: Ons wonderlijke rioleringsstelsel dat schoon water vervuilt via de meest ineffciente toiletpotten om vervolgens dit mengsels over tientallen kilometers weg te pompen naar een rioolwaterzuivering bij de IJssel. De waardevolle grondstoffen en warmte raken we kwijt. Sterker zelfs, we pompen er energie in om dit materiaal ons grondgebied uit te krijgen! En daar betalen we goed geld voor. Als je dat geld nu investeert in lokale systemen die grondstoffen en energie lokaal hergebruikt. Ook dan stimuleer je structureel werkegelegheid en innovatie.

Afval is natuurlijk ook zo’n onderwerp. Slechts 10% van het huidige afval in onze grijze bakken is nog niet herbruikbaar. De rest zouden we gescheiden kunnen aanleveren. Een belangrijk deel kunnen we lokaal of regionhaal opwerken naar fracties waarmee we geld kunnen verdienen. Met de rendementen kunnen we bijdragen aan preventie. Samen met toeleveranciers en winkeliers zorgen dat er minder verpakkingsafval komt. Moet het Rijk wel mee doen, door het statiegeld niet af te schaffen.

Duurzaam renoveren in de bestaande bouw levert een structureel antwoord op. Leidt tot lagere woonlasten, lagere emissies, hogere werkgelegenheid en innovatie. Ja, probleem is het financieren van dit systeem, zoals een aannemer me laatst vertelde. We financieren onze kwetsbare banken met tientallen miljarden en zijn niet in staat het investeringskapitaal voor duurzame renovatie bij elkaar te krijgen terwijl we weten dat het rendement zeker is? Veel van de investeringen schrijf je over 40 jaar af terwijl de energielasten jaarlijks zeker met 5% zullen toenemen. Helder toch, hier is ruimte voor een zakelijke aanpak waar institutionele investeerders en bewoners/eigenaars elkaar kunnen vinden.

Sterke lokale economie

De lijst van opties kan nog veel langer. Tegenover het TINA van SHELL staat een sterk lokaal alternatief. Dat organiseer je niet van bovenaf, maar bouw je van onderop. De komende jaren is dat de uitdaging voor het lokaal bestuur, ook in Lochem. Dan hebben we het over een arbeidsintensieve, creatieve en cultuureigen bedrijvigheid die onze samenleving zonder meer kan vullen. Financieel is dat geen probleem. Want dit brakke schip van onze huidige economie verliest zoveel geld, grondstoffen en kennis aan die mondiale economie dat het dichten van deze lekken een onmiddellijk drijfvermogen geeft. Dat biedt de ruimte en kracht om werkelijk die lokale duurzame economie op te bouwen.

Een mooie uitdaging, zo voor het nieuwe jaar.

De afgelopen maanden is de olieproduktie van Saoedi-Arabië gestegen. De Saoedi’s doen dat niet om de olieprijs op de wereldmarkt omlaag te krijgen. Ze produceren meer olie om meer geld te verdienen. Om de bevolking tevreden te houden en de Arabische lente buiten de deur te houden, heeft de Saoedische regering sociale programma’s opgezet, die [...]

Het IEA waarschuwde afgelopen week dat de hoge olieprijs schadelijk is voor de economie. De nieuwszender RTLZ wijdde ook aandacht aan dit onderwerp. - video 1: Hans de Geus over de dure olie (excuus voor de advertentie) - video 2: Mathijs Bouwman gaat wat dieper in op de oorzaken en gevolgen De effecten van de [...]

Vandaag presenteert de commissie-Deetman haar eindrapport over het onderzoek naar seksueel misbruik binnen katholieke instellingen. De commissie heeft ± 800 daders opgespoord die tussen 1945 en 1985 ongeveer 20.000 kinderen hebben misbruikt. Men ziet het celibaat als een van de oorzaken van het misbruik. De kerk heeft geprobeerd het probleem binnenshuis op te lossen, maar dat is niet gelukt, zegt Deetman. Ooit werkte ik bij de theologische faculteit van een Nederlandse universiteit. Priester Hans was decaan van de faculteit en mijn baas. Als bestuurder zag ik hem dingen doen, waar hij als dienaar van God de mensheid juist voor moest behoeden. Toen ik hem tijdens een borrel vroeg hoe hij zijn handelen als bestuurder naar zijn God kon verantwoorden, antwoordde hij minzaam lachend niet verwacht te hebben dat ik nog zo naïef was. Deze hypocriete man leidt mensen op voor leidinggevende functies binnen het instituut van de katholieke kerk. Hoe geloofwaardig is in dit licht bezien de constatering dat de kerk geprobeerd heeft het probleem binnenshuis op te lossen? En hoe voor de hand liggend is de constatering dat dit niet is gelukt? Overigens was ik als misdienaar best jaloers op collegaatjes die wel op de schoot van kapelaan mochten zitten en ik niet.

In de afgelopen 20 jaar is er veel nieuwe technologie ontwikkeld om te zoeken naar aardolie. Zo kan de bodem tegenwoordig in driedimensionale projecties worden doorzocht. Er kan tegenwoordig geboord in de zeebodem, zelfs als de zee meer dan 1000 m. diep is. Dat is heel erg duur en gevaarlijk, maar het wordt toch toegestaan. [...]

De Amerikaanse marine heeft een contract afgesloten om 450.000 gallons (bijna 2 miljoen liter) biobrandstof, gemaakt van vet en plantaardige olie, in te kopen. De biobrandstof kost ongeveer vier keer zoveel als de normale (fossiele) brandstof. In de komende zomer zal al die biobrandstof worden verbruikt door schepen en vliegtuigen in de buurt van Hawai. [...]

Onderstaand stuk verscheen in het septembernummer van het parochieblad van de Paus Johannes XXIII parochie,  Open Venster, Editie Odijk. Toen ik het weken later nalas, merkte ik, dat ik onbewust de stijl van honderd jaar geleden had gebruikt om de installatieplechtigheid in 2011 te beschrijven. Ik merkte ook, dat mensen dat herkenden. Tegelijk was het kenmerkend voor de plechtigheid. We vonden het nodig aan het verslag een commentaar toe te voegen. Hierboven komt een brief waaruit blijkt, dat de bezorgdheid terecht is.

Moeder ziet haar zoon als pastoor geïnstalleerd

Zijn negentigjarige moeder was er bij toen Frenk Schyns tot pastoor van onze Paus Johannes XXIII Parochie werd geïnstalleerd door Hulpbisschop Mgr. Drs. Herman Woorts. Daar waren ook honderden parochianen, de burgemeesters van Houten en Bunnik naast enkele mensen uit Benschop, de vorige standplaats van de nieuwe pastoor. Er was een koor, dat alle engelenkoren naar de kroon stak en er was een perfect geregisseerde plechtigheid met misdienaars en acolieten en alle leden van het nieuwe pastoresteam inclusief de twee nieuwe pastoraal werksters, Elisabeth van Dijl en Meike Hettinga.

Terwijl alle aanwezigen uit volle borst het Veni Creator in het Nederlands zongen trad de stoet van geestelijken de kerk binnen. De plechtigheid begon met het voorlezen van de benoemingsbrief door de vicevoorzitter van het parochiebestuur, mevrouw E. Kok-Hendriks. Mgr. Woorts nodigde Frenk Schyns uit de ambtseed af te leggen met de hand op het Evangelieboek. De eed omschrijft gedetailleerd alle taken van een pastoor. Toen was het de beurt aan de twee pastoraal werksters hun ambtseed af te leggen.

De drie lezingen sloten aan bij het karakter van de viering: het belang van gehoorzaamheid aan de regels, hoe goed het is, dat God ons liefheeft en wij Hem en onze naasten liefhebben en dat je van Christus kunt leren, dat nederigheid en zachtmoedigheid belangrijke deugden zijn voor een pastor. De overweging van Mgr. Woorst ging uit van de verering van het H. Hart van Jezus, symbool van de liefde van Jezus voor de mensen. We vierden immers die dag het H. Hartfeest.

Het was een viering vol symbolen. De pastoor ontving uit handen van leden van de pastoraatsgroepen hostieschaal, kelk en altaarmissaal, de sleutel van het tabernakel, zijn zetel op het priesterkoor,  de ambo, de doopschaal met schelp, de biechtstool, de witte stola en de heilige olie. De geloofsbelijdenis kreeg in deze viering een bijzondere nadruk.

Na afloop konden de aanwezigen in en om de H. Familieschool kennis maken met de nieuwe pastores en vooral ook elkaar ontmoeten. Daarbij lieten zij zich de koffie met cake goed smaken.

Maar wat vond je er nu zelf van?
De plechtigheid ademde de nieuwe sfeer in het Aartsbisdom. Dat merkte je al in het begin bij het afleggen van de ambtseed. De nieuwe pastoor wordt gevraagd onder ede te beloven, dat hij overeenkomstig de kerkelijke voorschriften – prima – en in onderwerping aan de paus van Rome en aan de aartsbisschop van Utrecht – dat is nogal wat – de plichten van zijn herderlijk ambt getrouw en stipt te vervullen; dat hij naar best vermogen zal zorg dragen voor het zielenheil van zijn gelovigen – moet je de zorg voor de gelovigen niet breder zien? – en dan zou het voor mij voldoende zijn. Maar dan moet hij ook nog nadrukkelijk zweren, dat hij de liturgische voorschriften nauwkeurig zal nakomen, de kerkgebouwen goed zal onderhouden en het overige bezit goed zal beheren. Nu zijn er in den lande pastoors geweest, die zich veel vrijheid permitteerden in de liturgie en ook een enkeling, die uit de kerkelijke pot graaide, maar voor mij is hier toch sprake van een dwangmatige neiging mensen in een kerkelijk gareel te dwingen. Ik heb ook grote moeite met de term onderwerping alsof het eigen geweten van een pastoor geen rol meer zou mogen spelen. Juist dat automatisch gehoorzamen aan een hoger gezag maakte landen met veel katholieken extra geneigd fascistische ideologieën te accepteren.

Verderop in de viering hernieuwde de pastoor zijn wijdingsbeloften. Die beloften zijn veel gematigder van toon en sluiten ook beter aan bij de verwachtingen van de gewone mensen, de parochianen. Die verwachten een pastoor, die hen nabij is, geen politieagent, die voortdurend controleert of er geen regels overtreden worden. Ze verwachten een priester, die hen inspireert net als Jezus van Nazareth het goede te doen en alles over te hebben voor de mensen. Er wordt in die wijdingsbeloften niet gesproken over onderwerping aan de bisschop, maar over eerbied en gehoorzaamheid. In gehoorzamen zit het woord horen, luisteren naar jouw bisschop om vervolgens je eigen gewetensbeslissing te nemen.

Voor ons parochianen is het goed te weten, dat een pastor gemakkelijk klem kan komen te zitten tussen een aartsbisschop met een wat dwingende bestuursstijl en de verwachtingen van ons, die vooral een menselijke benadering van een pastor op prijs stellen. Laten we onze nieuwe pastoor Frenk Schyns open en eerlijk en met veel begrip tegemoet treden.

Via de mail kreeg ik een bestelformulier om oliebollen te bestellen en hiermee meteen een goed doel te steuen. Ik vind dit een zeer goed initiatief en wil hiervan meer mensen op de hoogte stellen om zo een extra bijdrage te leveren. Onderstaande tekst is overgenomen van het formulier. Dit formulier (link) kunt u invullen en opsturen voor de bestelling.

Geachte heer, mevrouw,

Mijn vrouw en ik zijn al een aantal jaren actief met een jongeren project onder de paraplu van Dorcas. Dit project zijn we in 2008 begonnen. Een project waarbij we veertien dagen werken met de allerarmste van Tanzania. Wij bouwen daar huisjes voor mensen die bijna in de openlucht wonen en dagelijks moeten zoeken naar eten en drinken.Scholing en medische zorg is bijna helemaal niet bereikbaar.

Wij geven een aantal mensen een beetje hoop op een betere toekomst. Daarnaast worden de jongeren in de leeftijd van 17 tot 25 jaar geconfronteerd met deze armoede. Wij vinden het voor de jongeren een geschenk, een uniee kans en wij zijn dankbaar dat wij dit kunnen en mogen doen.

Uit ervaring weten we dat de middelen die wij met allerhande acties binnenhalen om dit project te doen goed terecht komt. We zijn er zelf bij. Geen strijkstok gedoe. In augustus 2012 gaan we met jongeren uit Opmeer en Broek op Langedijk. Totaal een groep van 35 jongeren.

Saoedi-Arabië heeft onlangs aangekondigd dat het een plan van 100 miljard dollar om de olieproduktiecapaciteit te verhogen naar 15 miljoen vaten per dag niet doorgaat. Het land beweert momenteel een capaciteit van 12 miljoen vaten per dag te hebben. Wat betekent dit besluit voor de toekomst? Laten we eens een kijkje nemen achter de cijfers. [...]

Nederland verbruikte in 2010 meer dan 1 miljoen vaten aardolie per dag. Een behoorlijk deel daarvan wordt in de vorm van benzine en diesel opgebrand door auto’s. Bij een olieprijs van $100 per vat kost de import van aardolie Nederland jaarlijks $36 miljard ofwel 27 miljard euro. Je zou verwachten dat de regering plannen zou [...]

In Revolutie met Recht neemt Roger Cox een behoorlijke uitgebreide aanloop om te betogen dat de rechterlijke macht ons laatst overgebleven redmiddel is om te zorgen dat maatregelen tegen klimaatverandering genomen gaan worden. De vraag die mij bekruipt na het lezen van het boek is waarom je zoveel tijd (5 jaar) steekt in het schrijven van een boek, als je in die tijd ook de gewenste rechterlijke uitspraak had kunnen krijgen? Buiten dat zitten er nog wat zaken in het boek waar ik me niet in kan vinden, maar eerst kort de inhoud.

Deel 1: Energie en oliekrimp

In het eerste deel van het boek gaat Cox uitgebreid in op de manieren waarop onze maatschappij van olie afhankelijk is en de wijze waarop oliemaatschappijen de afgelopen anderhalve eeuw gesteund zijn door de overheid. En passant komt ook de macht van de financiële sector voorbij, de voedselcrisis (eigenlijk vooral ook een oliecrisis in de ogen van Cox) en de ontaarding van grote multinationals.

Op basis van de theorieën van peak oil betoogt Roger Cox dat het einde van goedkope energie voorbij is en dat dat ingrijpende gevolgen gaat hebben voor de Westerse samenlevingen. Voor een groot deel van onze welvaart zijn we tenslotte afhankelijk van goedkope olie. Of het nu gaat om goedkoop transport van voedsel dat van over de hele wereld hier naar toe wordt gesleept of om de verwarming van ons huis. Cox voorspelt dan ook dat energiearmoede een groeiend probleem gaat worden, een standpunt dat onder andere Hans Verbeek ook regelmatig uitdraagt op zijn weblog. Energie armoede is een probleem dat in Nederland nog maar weinig aandacht krijgt in de media, al zijn er wel woningbouwcorporaties en gemeenten die inzien dat veel van het armoedebeleid en welzijnswerk zinloos is als de stijgende energierekening niet wordt ingedamd.

Cox rekent ook voor dat investeringen in duurzame energie slechts beperkt soelaas zullen bieden. Deze investeringen vergen tenslotte geld, wat de teruggang in eerste instantie enkel verergert. Alle Europese landen zijn al fors aan het bezuinigingen geslagen om de gevolgen van de bankencrisis uit 2008 te bestrijden. Extra uitgaven voor duurzame energie zullen een nog grotere bezuiniging op andere gebieden vergen.

Deel 2: Klimaatverandering als stresstest

In klimaatverandering als stresstest gaat Cox in op de stijgende kosten van energie. Vooral beredeneert vanuit peak oil betoogt hij dat het tijd wordt om werk te gaan maken van emissieloze energieopwekking, kortere distributielijnen en andere brandstoffen dan olie voor transport.

Cox beschrijft ook hoe de zekerheden die het IPCC koppelt aan door de mens veroorzaakte klimaatverandering zich verhouden tot jurisprudentie in eerdere zaken over milieu- en gezondheidsproblemen. Hij gaat met name in op asbest, waarvan het effect op de menselijke gezondheid nog niet onomstotelijk vast stond op het moment dat de rechter van mening was dat bedrijven aansprakelijk waren voor ontstane gezondheidsschade.

Terecht betoogt Cox in dit deel van het boek ook dat veel markten zich in het verleden enkel hebben kunnen ontwikkelen door sturing van de overheid. Het huidige paradigma binnen de overheid met haar focus op privatiseren, dereguleren en liberaliseren lijkt daar blind voor. Zoals ook de bestaande ondersteuningsmaatregelen voor fossiele energiewinning niet meer als subsidie herkend worden.

Deel 3: Het falen van de democratie

In het derde deel beschrijft Cox hoe de invloed van lobbyisten, media en geld ervoor zorgt dat het democratisch proces niet tot het door hem gewenste eindresultaat komt. In dit deel toont zich naar mijn mening het duidelijkst de beperking van simplificerende theorieën. Want aan de ene kant ben ik een consument die niet in staat zou zijn om te kiezen voor duurzaam. Want geld kan niet van de een op de andere dag weg van je huidige bank naar een duurzame bank en Nederland kan niet in een keer massaal overstappen op duurzame energie. De reden daarvoor ligt volgens Cox in een beperkt aanbod aan duurzame banken en duurzame energie.

Deel 4: Revolutie met recht

In het laatste deel betoogt Roger Cox dat er kansen zijn om nationale overheden via het Europees Hof van Justitie te dwingen tot een stringenter klimaatbeleid. Een van de bouwstenen van zijn betoog is de uitspraak uit de VS waarin het oordeel luidde dat CO2 een vervuilende stof is, waar de EPA (het Amerikaans milieuagentschap) maatregelen tegen moet nemen.

Mijn commentaar op Revoluite met recht

Op een aantal fronten wordt ik een beetje moe van betogen als die van Roger Cox. In de eerste plaats wordt ik moedeloos van mensen die menen dat het hele complex aan uitdagingen dat er voor ons ligt terug te voeren valt op een of twee problemen. Of dat nu gaat om energie en klimaat (zoals Roger Cox doet) of om de islam (zoals de PVV doet). Naar mijn mening los je complexe problemen niet op door simplistische reducties. Zoals ik al eerder heb betoogd gaat de milieuproblematiek om veel meer dan enkel klimaatverandering en gaat de sociale problematiek waar we voor staan om veel meer dan enkel toenemende energieschaarste of stijgende energieprijzen. Uiteraard zijn er slimme beleidsmaatregelen mogelijk die ervoor zorgen dat je meerdere problemen tegelijk aanpakt. We leven tenslotte in een second best world en die vraagt om second best solutions.

Voor wat betreft de stelling van Roger Cox dat consumenten niet massaal over kunnen stappen op duurzame banken en/of duurzame energie denk ik dat dat er al heel wat banken zijn die sinds 2007 hebben ontdekt dat een bankrun nog nooit zo makkelijk is geweest als nu. Een paar klikken met je muis en je geld staat bij een andere bank. Voor andere banken is dat gemak een groot probleem. Konden ze vroeger nog zien dat er een bankrun plaatsvond (rijen bij de concurrent) nu gebeurt het grotendeels onzichtbaar. Zodra een bankrun of bankencrisis in de lucht hangt droogt de interbancaire markt dus pijlsnel op en kunnen banken enkel nog bij de Europese Centrale Bank terecht.

Wat duurzame energie betreft heb ik nog niet gehoord dat er energiebedrijven zijn die wachtlijsten hanteren voor nieuwe klanten. Mocht dat wel zo zijn dan hebben Nederlanders met een eigen huis nog de mogelijkheid om zelf duurzame energie op te gaan wekken. Voor zover ik weet hanteren installateurs nog geen quota of wachtlijsten als je zonnepanelen of urban windmolens besteld. Mocht je bang zijn dat zonnepanelen duurder zijn dan je huidige elektriciteitsrekening, dan zijn er inmiddels zelfs installateurs die daar een oplossing voor aanbieden.

Klimaatbeleid via de rechtbank

Het is naar mijn mening de vraag of het betoog van Roger Cox in de praktijk stand houdt voor een rechter. De Europese Unie en de Europese lidstaten nemen maatregelen om CO2 emissies te reduceren en de effecten van klimaatverandering tegen te gaan. Een rechtszaak binnen de EU zal dus anders dan in de VS gaan over de vraag of het gevoerde beleid effectief is. Het antwoord daarop zal denk ik minder zwart wit zijn dan we vanuit Nederlands perspectief denken.

Wanneer we kijken naar het streven naar een emissieloze energievoorziening dan zijn er landen die een uitermate effectief beleid hebben. Landen als Denemarken, Duitsland, Spanje en Zweden halen hun elektriciteit voor een groot deel uit hernieuwbare en emissieloze bronnen. Nederland bungelt samen met Groot Brittannië en Malta al jaren in de staart van de lijst, alle inspanningen rond energietransitie MEP, SDE en SDE+ ten spijt. Ik vraag me af waarom je de Europese rechter nodig hebt om daar een eind aan te maken.

Cox lijkt ook te geloven dat de Europese rechter als een held en verlosser zal worden binnengehaald. Dat een uitspraak te faveure van een stringenter klimaatbeleid zal leiden tot een hernieuwd geloof in de Europese instituties, lokale democratie en een kleinere afstand tussen politiek en burger. Ik waag dat te betwijfelen. Zoals Cox zelf ook betoogd leiden forsere inspanningen voor het omschakelen naar hernieuwbare en emissieloze energievormen tot forse investeringen nu, waardoor bezuinigingen op andere terreinen en vervroegde afschrijvingen op bestaande installaties nodig worden. Zowel de bezuinigingen als de vervroegde afschrijvingen zullen de nodige pijn geven bij burgers, maar ook bij banken en pensioenfondsen die de waarde van hun investeringen zien teruglopen. Juist op een moment dat hun reserves toch al fors onder druk staan.

Het is naar mijn mening ook zeer de vraag of de kloof tussen burger en overheid kleiner wordt als de democratie onder curatele van de rechtbank wordt geplaatst, zoals Roger Cox terloops voorstelt. Naar zijn mening is klimaatverandering urgent genoeg om dat te doen. Daarmee voegt Cox klimaatverandering in het rijtje bankencrisis en eurocrisis, waarvoor hetzelfde wordt beweert door banken en beleggers. In mijn ogen geen aanbeveling. Bovendien is de PVV een van de partijen die het hardnekkigst tegen het voeren van milieubeleid is. Dat is nu ook net de partij die tijdens het proces tegen Wilders zeer effectief is gebleken in het in twijfel trekken van de onpartijdigheid van de rechterlijke macht. Een uitspraak pro klimaatbeleid gaat PVV stemmers echt niet overtuigen van het nut van Europa of de onpartijdigheid van de rechterlijke macht.

Op het weblog van Gail Tverberg, Our Finite World staan een paar interessante grafieken. Gail laat zien dat de Amerikaanse voorraden aardolieprodukten het afgelopen half jaar sterk zijn afgenomen. De voorraad is nog meer dan 130 miljoen vaten, maar hoort gemiddeld genomen flink hoger te zijn. In het Midden-Westen van de VS (PADD2: het gebied [...]

Volgens de officiële cijfers valt de inflatie in de eurozone erg mee. In de periode 2002 – 2011 bedroeg de inflatie op jaarbasis meestal tussen de 2 en 3% In 2008 liep de inflatie tijdelijk op tot 4% maar in 2009 daalde de inflatie snel tot nul en was er zelfs tijdelijk sprake van deflatie. [...]

Is de hoge olieprijs schadelijk voor de economie? Daar kun je lang over discussieren. Het IEA is van mening dat de huidige hoge olieprijs schadelijk is voor de groei in opkomende economieën en een bedreiging voor het economisch herstel in Europa. Wij onderschrijven die mening: de hoge olieprijs is een belangrijke factor in de huidige [...]