VERANTWOORDELIJK VOOR HET VOLK OF VOOR JOUW KIEZERS?

GroenLinks, D66 en de Christen Unie hebben zich ware volksvertegenwoordigers getoond door met een gezamenlijk voorstel in overleg te treden met de regeringsfracties en zo op een verantwoorde manier tot nieuwe bezuinigingsvoorstellen te komen. Ik ben trots op onze fractievoorzitter en op mijn partij. Jolande, goed gedaan meissie!

Natuurlijk doet bezuinigen pijn, maar waarom zou alleen de overheid moeten bezuinigen en wij als consumenten geen pijn hoeven lijden. Inderdaad, een paar jaar wat minder luxe. Dan denk ik altijd, dat het in de jaren van de wederopbouw ook geen vetpot was. Toch hadden we plezier in het leven, al was het maar, dat er geen oorlog meer was en geen Nazi-bezetting en geen angst voor de SD en de Arbeitseinsatz.

Een breekpunt zou het lot van de ouderen zijn geweest. Gepensioneerden zijn er door de inflatie zonder aanpassing al heel wat in koopkracht op achteruit gegaan, maar ik merk er weinig van, ook niet in mijn omgeving. De verhoging van de AOW-leeftijd gaat nu sneller beginnen. Er wordt dan altijd geroepen, dat de vergrijzing dit nodig maakt. Maar het eigenlijke probleem is niet de vergrijzing maar de ontgroening. De babyboomers, die nu later met pensioen gaan hebben weinig geïnvesteerd in kinderen. Nu zijn er dus minder mensen, die door hun AOW-premie de uitkeringen financieren. Die weinige nazaten moeten dus hard werken, hun productiviteit zoveel mogelijk verhogen en ook nog de kosten van de vergrijzing opvangen. Dat valt tegen als je een luxe jeugd achter de rug hebt. Dan mag er van de ouderen ook wel wat verwacht worden. Iets minder ZwitserLeven-gevoel moet toch te dragen zijn. Bij al die ouderen zijn er weliswaar steeds minder, maar toch enkele zonder aanvullend pensioen. Ze ontsnappen gemakkelijk aan onze aandacht. Alle reden om extra attent te zijn op deze bijna onzichtbare groep, die het nu nog moeilijker krijgt.

Tja, dat heb ik nou weer…

Omdat ik op 10 januari 1958 twee weken te laat werd geboren moet ik volgens het pensioenakkoord van gisteren in 2024 een jaar langer doorwerken.

Gelukkig heb ik daar geen hekel aan. Hopelijk lukt het me tegen die tijd ook nog.

Erik de Graaf

Luiwammesen, uitvreters, oplichters en profiteurs. De camera’s registreerden graag, het waren mooie beelden. Vraag aan de man in de straat wat hij denkt over de Grieken. De zondebok was gevonden. Als die Grieken niet allemaal ambtenaar waren geweest en op hun 47e al met pensioen waren gegaan, dan was die hele Eurocrisis nooit ontstaan.

Het zat natuurlijk genuanceerder, maar daar hadden de klagers, inclusief de meeste politici, geen boodschap aan. Sterker nog, dat ‘wij’ profiteerden van de hoge rente die Griekse banken wel moesten geven op leningen, werd nooit hardop uitgesproken. Dat Nederlandse banken en bedrijven, als echte handelsnatie, in Zuid Europa vele belangen hadden, was even niet van belang.

Nu blijkt dat ‘wij’ het ook niet zo goed hebben gedaan. Ons begrotingstekort gaat volgend jaar richting de vijf procent. En dat terwijl we zelf hebben afgesproken dat drie toch echt het maximum is. Dus nu heeft de regering een probleem. Ineens blijkt die drie procent niet meer zo heilig te zijn. Blijken er duidelijke verschillen tussen Grieken en andere mediterrane uitvreters aan de ene kant en de nobele noord-europese hardwerkende redders van de economie.

Met voorloper minister de Jager zullen de regels wel even aangepast worden. De harde woorden die voor de Grieken golden, kunnen voor onszelf achterwege blijven. Oftewel iedereen is gelijk, maar wij zijn gelijker.

Benieuwd wanneer men in het buitenland reageert. Maar misschien zijn we daar wel niet belangrijk genoeg voor.

BNR

RTL.nl

In de Volkskrant van vandaag 3 maart vergelijkt Xander van Uffelen de Nederlandse en de Duitse economie:

”Waarom Nederland in de malaise zit en Duitsland niet”:

“De sombere Nederlandse consument is de belangrijkste oorzaak van het grote verschil. Bij de Duitsers zit de stemming er goed in, stijgen de huizenprijzen, maakt niemand zich zorgen over zijn pensioen en hebben de overheidsbezuinigingen de koopkracht nauwelijks geraakt.”

“Het stemmingsverschil tussen Nederland en Duitsland komt goed tot uiting op de huizenmarkt. Door het crisisgevoel, dat ook in Duitsland heus wel gevoeld wordt, steken de oosterburen overtollig spaargeld in stenen. Huizen vinden ze een veilige belegging; geen huizenkoper die hoeft na te denken of afschaffing dreigt van de hypotheekrenteaftrek. Zolang de huizenprijzen in de lift zitten, is verkoop van de oude woning zelden een probleem. Nederlanders houden ook geld over, maar stallen dat op een spaarrekening. Vermogenden die huizen kopen zijn er nauwelijks meer.”

Helaas wijdt Xander van Uffelen niet uit over het hier achter liggende probleem van de hypotheekrenteaftrek, een belastingconstructie die in Duitsland niet bestaat. Ik heb op een van mijn Duitse blogs hierover geschreven:

Wirtschaftsprobleme in den Niederlanden

ZIN IN HET LEVEN

De laatste tijd verschijnen er op de Opinie- en Debatpagina’s van de Volkskrant regelmatig artikelen over het recht op een voortijdige beëindiging van het leven. Ze veroorzaken bij mij een wat wrevelig gevoel. Ik probeerde het gevoel te herkennen en ontdekte, dat het net zo’n gevoel is als vroeger leerlingen bij mij opwekten, die een totaal gebrek aan inzet vertoonden, niet vooruit te branden waren. Het geldt dan vooral mensen, die nog heel gezond naar lichaam en geest zijn en toch vinden, dat ze “klaar” zijn met het leven. Hoe weet je dat, denk ik dan. En zo ging ik nadenken over de zin van het leven.

Maar er is nog een andere reden om deze beschouwing op mijn weblog te plaatsen. De Partijraad van GroenLinks wijdde een discussie aan dit onderwerp. Daarbij vond de partijraad, dat het bij het liberale karakter van de partij paste, dat mensen hun eigen autonome beslissing zouden mogen nemen over het tijdstip van hun overlijden. Weliswaar werd naar voren gebracht, dat de maatschappij zich zeer moet inspannen om geen redenen te geven dit leven te willen verlaten, maar uitgangspunt was de vrijheid van het individu. Naar mijn smaak is daarbij te weinig nagedacht over de begrenzing van de vrijheid door de vrijheid van anderen. Bij iemands besluit om uit het leven te stappen zijn ook anderen betrokken. Zij kunnen nog jarenlang lijden onder het verlies, de waaromvraag en twijfel over een mogelijke schuld. De vrijheid van een mens is in mijn ogen nooit absoluut.

Op onze planeet komen allerlei vormen van leven voor. Wat is de zin van het leven van een grasspriet? Is het de wereld groener maken? Maar is een groene wereld dan beter of mooier of nuttiger dan een blauwe of rode wereld? De zin van het groeien van al die grassprieten is, dat ze het voedsel vormen van de koe. Die grassprieten weten het niet. Ze zijn zich niet bewust van de zin van hun bestaan. De koe weet evenmin, dat wij straks haar melk zullen drinken en dat de room van de melk ervoor gaat zorgen, dat we smullen van de verjaardagstaart. De koe is zich niet bewust van het genot, dat zij schenkt. Ze weet niet, dat haar leven zin heeft. Maar haar leven heeft wel degelijk zin voor ons mensen. Als we tenminste geen vegetariër zijn.

En hoe is dat nu bij mensen? Een vrouw wordt zwanger en vanaf het moment, dat zij zich daarvan bewust wordt, voelt zij zich – meestal - gelukkig. Er groeit een kind in haar buik. Soms geeft dat ongemak, maar dat heeft ze er graag voor over. De vader geniet mee. Wat is het bijzonder het kind te voelen bewegen in de buik van zijn vrouw. En hoe geweldig vinden de meeste mensen het om het kind na de geboorte in de armen te houden. Maar het kind is zich nog nergens van bewust. Het weet nog niet, dat het zin geeft aan het leven van de ouders.

Het kind groeit op, krijgt vriendjes en vriendinnetjes en in hun spel brengen de kinderen geluk naar elkaar. Een gewonnen wedstrijd, een geslaagde speurtocht een zang- of toneelavond met veel applaus, goede rapporten op school. Nu zijn de kinderen zich al meer bewust van het feit, dat het leven leuk kan zijn. Ze geven zin aan het leven van hun onderwijzers en dat voel ik nu nog, terwijl ik al zo lang met pensioen ben.

Weer later vinden mensen zin in hun werk. Ze helpen mensen of maken nuttige dingen of plezieren mensen met hun muziek of romans of beeldende kunst of werken in de handel of bij de overheid. Werk kan ook saai zijn en weinig voldoening schenken, maar dan zie je, dat mensen genieten van een hobby of van hun familie of door klusjes te doen voor anderen. Het mooiste is als je mensen, die geen plezier hebben in hun leven kunt helpen om door een andere baan of door lid te worden van een koor of een sportclub zover kunt krijgen, dat ze echt zin krijgen in het leven.

Als de kinderen dan de deur uit zijn en je te oud en te stram bent voor sport of tuinieren of andere hobby’s en je geen vrienden of vriendinnen meer hebt en de contacten met de familie steeds schaarser worden, als je gezondheid achteruit gaat en je hulpbehoevend wordt, wat is dan de zin van het leven? Er zijn van die mensen, die er dan voor zorgen, dat de medewerkster van de thuiszorg er elke keer weer met plezier komt, want er is altijd een waarderend woord of een kopje thee of een leuke mop en zo geef je als oud en nutteloos mens zin aan het leven van een verzorgster.

De zin van het leven zit in de ander. Als je de ander niet meer wilt zien en anderen jou niet meer willen zien, als het individualisme echt doorslaat, dan kan een mens gaan geloven, dat het leven geen zin meer heeft. Daarom wil ik zo graag zinzoeker blijven.

Zoals zo vaak had de Volkskrant geen ruimte over voor zo’n uitgebreid stuk.

Pensioen uitkeren naar mate van inleg?

Ik ben over het algemeen niet pessimistisch maar het onderstaande kan een onheilsboodschap zijn. De dekking van de meeste pensioenfondsen is momenteel ver onder de maat. Daarbij moet een pensioenfonds rekening houden met een lange termijn. Voor de pensioengerechtigden die een lang leven zijn gegund. Maar ook de mensen die nog een lange periode van werken en inleggen voor de boeg hebben, moeten ervan uit kunnen gaan dat ze een waardevast pensioen in het vooruitzicht hebben.
Om de inleg en de pensioenuitkering min of meer in evenwicht te brengen, moet een pensioenfonds ook nog een vrij betrouwbare voorspelling doen van het te behalen rendement op de lange termijn.
Tevens dient het pensioenfonds nog mee te wegen dat de mensen gemiddeld langer blijven leven. Wellicht is het een voordeel dat het pensioenfonds vanwege de grote getallen uit mag gaan van gemiddelden en algemene tendensen.

Als er minder mensen werken dan is vanzelfsprekend de inleg lager. En in een vergrijzende samenleving zoals de onze zal het aantal uitkeringen stijgen. Op een gegeven moment is het rendement van de belegde miljarden onvoldoende om het gat te dichten tussen de inleg en de uitgaven. Er moet worden ingeteerd op het vermogen. En dan zullen dus ook beleggingen (aandelen, onroerend goed, staatsobligaties) te gelde moeten worden gemaakt. Daarvoor moeten dus weer kapitaalkrachtige mensen en organisaties voor aanwezig zijn. Als deze koopkracht minder wordt, dan daalt ook de waarde van de beleggingen. In een krimpende samenleving zal het dus nog een hele opgave worden om pensioenen waardevast te houden. Wellicht dat opkomende economieën dan nog in onze samenleving willen investeren?
Gezien deze onzekerheden en ook het zwabberen van de dekkingsgraden de laatste jaren, ben ik niet zo optimistisch dat de pensioenfondsen ook op de lange termijn aan de verwachtingen kunnen voldoen.

Hoewel er een zekere mate van solidariteit moet zijn tussen de jonge inleggers en de oude pensioengenieters, mag het niet zo zijn dat de jongere generatie het gelag mag betalen. De uit te keren pensioenen mogen nu dus niet te hoog zijn. Als het rendement een gegeven periode te laag is, dan heeft iedereen daar last van. De jongeren moeten meer inleggen om hetzelfde perspectief te houden. En de ouderen krijgen minder uitgekeerd. Een hard uitgangspunt.

Jarenlang te hoge uitkeringen geven en daarmee interen op het vermogen is zeer onrechtvaardig ten opzichte van de jonge inlegger. Voor hem/haar blijft minder over dan wat hij/zij zou mogen verwachten. Eventuele onevenwichtigheden mogen niet te lang duren want het wordt steeds moeilijker om deze ‘lening’ ook weer in te lossen.
De pensioenfondsen zijn, gezien het jaarlijkse pensioenoverzicht, steeds beter in staat om te berekenen waar men gezien de inleg ook recht op heeft. Dan weet men ook of er ouderen zijn die meer krijgen dan waar ze volgens hun inleg recht op hebben. Ik denk daarbij vooral aan mensen die nog een pensioen hebben op basis van eindloon en die de laatste maanden van hun werkzame leven nog een forse loonsverhoging hebben gekregen om het pensioen nog even op te krikken. Eigenlijk moet iedereen krijgen waar hij op dit moment of in de toekomst recht op heeft. Dus een pensioenuitkering op basis van de inleg. Zodat het onheil zo rechtvaardig mogelijk wordt verdeeld.

Ooit meer dan een uur in een taxi gezeten? Ik ook niet. Kost een vermogen. Een flinke dosis klantvriendelijkheid van de NS maakte dit echter wél mogelijk. Wegens treinuitval laat in de avond krijg ik een taxirit aangeboden van station Utrecht naar Nijmegen, zodat ik toch nog thuis kon komen.

Mijn hoofd stroomt nog over van het bezoek aan de Tweede Kamer. Diezelfde middag heb ik Ineke van Gent geïnterviewd, volksvertegenwoordiger namens GroenLinks.  Via via stond ik op een gegeven moment borrelend naast persvoorlichters, fractiemedewerkers en Tweede Kamerleden.  Gebeurt me óók niet iedere dag! Het heeft me verbaasd hoe toegankelijk en informeel het Haagse Binnenhof eigenlijk is. De aandacht en sentimenten in de media hebben bij mij het beeld doen ontstaan dat het centrum  van de macht opereert onder een glazen stolp: onbenaderbaar en veel te druk om te praten met een simpele burger als ik. Omdat het me tóch makkelijk is gelukt, zit ik vol vuur te praten over mijn middag.

Kunduz, pensioenfondsen, Jolande Sap – er wordt politiek geouwehoerd in de taxi van de Utrechte Taxi Centrale (UTC). Zo breng ik het broodfonds ter sprake: een lokaal georganiseerde voorziening voor en door ZZP-ers als vangnet voor arbeidsongeschiktheid – als voorbeeld om uit te leggen wat er verandert van onderop, zonder dat we het doorhebben. In Arnhem stapt de laatste medepassagier uit en de resterende rit naar Nijmegen zit ik alleen naast de taxichauffeur.

Hij draait zich om: “meneer, ik heb u net horen praten en ik wil u wat vragen”. Ik draai mijn gezicht. Een jongeman met Hindoestaans uiterlijk kijkt me verwachtingsvol aan. Taxichauffeur X (wegens privacyredenen zal ik zijn naam niet noemen) is 26 jaar en heeft een dochtertje van 5 maanden. Hij studeerde chemie aan de universiteit, maar moest er wegens omstandigheden mee stoppen. Heeft zich laten omscholen tot taxichauffeur. Sindsdien is het buffelen en sappelen voor X.  Zeven dagen per week, tien uur per dag, 51 weken per jaar. Elk vrij uurtje rijdt hij naar Amsterdam om zijn dochtertje te zien.  Zijn vriendin is haar baan op Schiphol kwijtgeraakt omdat  ze ziek werd. Een jaar lang zit ze al gevangen in de bureaucratische netten van het CWI en het UWV en heeft ze 0,0 euro ontvangen om van rond te komen.

Taxichauffeur X is zelfstandig ondernemer. Hij dacht er verstandig aan te doen iemand in dienst te nemen, dan konden ze samen de toenemende vraag verwerken en meer omzet draaien. Hij kwam van een koude kermis thuis, bleek toen het pensioensfonds een claim op de mat liet vallen voor zijn werknemer. Drie maanden had hij iemand in dienst gehad , of je even 1700 euro wil aftikken! Logisch dat taxichauffeur X al zijn vertrouwen in de arbeidszekerheid en instituties totaal was kwijtgeraakt.

Onverzekerd tegen arbeidsongeschiktheid en zonder pensioen op te bouwen reed hij me naar Nijmegen. “Wat doe je nou als je morgen je been breekt en geen taxi meer kan rijden?” Hij haalt zijn schouders op: “geen idee meneer. Ik kan me niet verzekeren, het is niet te betalen. Als ik ziek ben, doen ze er alles aan om me niet te betalen. Of ik moet maanden wachten, hoe kom ik rond in de tussentijd? De mogelijkheden zijn er niet! Wat er met dan met mijn premie, mijn geld gebeurt, daar heb ik helemaal niks over te zeggen.”

Dat dit kán in Nederland, ontluisterend vind ik het! We weten allemaal dat het aantal ZZP-ers toeneemt. Een beschaafd sociaal vangnet ontbreekt. In het geval van taxichauffeur X kan dat desastreuze gevolgen hebben. Hij komt waarschijnlijk diep in de schulden, kan zijn dochtertje nauwelijks zien en raakt van de regen in de drup. Zijn oplossing? Keihard werken. Totdat hij erbij neervalt. Zijn veerkracht en doorzettingsvermogen roept bewondering bij me op. Natuurlijk moeten ondernemers alles doen wat in hun vermogen ligt om het onafhankelijk en zelfstandig te rooien. Maar dat betekent niet dat we ze in de kou moeten laten staan als het – buiten hun schuld om – tegenzit. En dat is wel hoe we het nu in Nederland geregeld hebben.

“Kan u me meer vertellen over het broodfonds? Want ik zie geen mogelijkheden meer om me te verzekeren.” Ik beloof taxichauffeur X info te mailen en geef hem een korte introductie, wat ik nu toevallig weet omdat ik betrokken ben bij de oprichting va zo’n fonds in Nijmegen. “Het broodfonds is een lokaal collectief.  ZZP-ers regelen zelf een voorziening in gevallen van arbeidsongeschiktheid op basis van solidariteit. De groep bestaat tussen de 20 of 50 ondernemers, die elkaar ondersteunen als iemand uitvalt. Je betaalt een redelijke premie. De hele boekhouding is transparant. Er komt geen overheid of instituut aan te pas. (Meer informatie kan u vinden op www.broodfonds.nl)

Taxichauffeur X slaat de informatie op. “Ga je écht iets regelen? Want als je morgen met schaatsen een misslag maakt en je kruisbanden scheurt, heb je wel een probleem!” Hij knikt gestaag. Alsof hij tijd heeft om te schaatsen. “Meneer, dit werk is erg zwaar, ik werk keihard. Ik moet inderdaad goed op mezelf letten, zeker nu ik vader ben geworden”.
Sommige zaken zijn voor X wél goed geregeld. Zo is hij als ZZP-er aangesloten bij de Utrechtse Taxicentrale, een samenwerkingsverband voor chauffeurs. Zo worden de ritten onderverdeeld en is hij verzekerd van werk.

Lokale collectieve verbanden zie ik overal in den lande ontstaan. Het is een teken aan de wand dat Nederland aan het veranderen is. Dat de macht van banken, verzekeraars, vakbonden en overheden tanende is. Ze hebben gefaald in hun primaire opdracht: het beschermen van belangen als taxichauffeur X.

‘Meer mogelijk maken’, was de slogan van een bank – inmiddels door de staat opgekocht. Uit de praktijk blijkt echter dat het establishment nog steeds niet heeft begrepen dat verandering van onderop komt. Burgers organiseren zichzelf. Laten we dát aanmoedigen, faciliteren en mogelijk maken. Collectieve verbanden, lokale solidariteit, samenredzaamheid – daar ligt de toekomst!   Zo kan taxichauffeur X op een veilige manier een zelfstandige onderneming bestieren én zijn dochter zien opgroeien.

 

 

 

De EU debatteert al een tijd over het thema werk. Met name de toenemende werkeloosheid – in Spanje loopt die onder jongeren op tot 50% - en de kosten van de pensioenen baren zorgen. Kenmerkend is het eendimensionale karakter van de discussie: werken of niet werken. Onlangs werd Richard Branson in het programma College Tour gevraagd wat hij zou doen wanneer hij de baas van Nederland was. Het antwoord was verbluffend vanwege zijn eenvoud: hij zou al het werk eerlijk verdelen over iedereen. Wat een idee! We bouwen de landelijke werkeloosheidsorganisatie UWV om tot een organisatie ter verdeling van het werk over iedereen. Onderhandelingen bij reorganisaties gaan niet meer over ontslag van een deel der werknemers, maar over deeltijdontslag van alle werknemers. Deeltijdwerken geeft ouders meer ruimte om zich met de zorg voor hun kinderen bezig te houden. En dan de pensioenen. We veranderen werken óf pensioen in werken én pensioen. Ouderen krijgen de mogelijkheid om vanaf hun 60e een deel van het werk in te ruilen voor pensioen en zo door te werken tot hun 70e of langer. De pensioenfondsen krijgen lucht en de combinatie jong met lef en oud met wijsheid doet het doorgaans goed op de werkvloer.

 

Nederland in crisis

 

Het meest gebruikte woord van de afgelopen jaren is ongetwijfeld: crisis.

We horen ook niet anders dan dat we in de ergste crises ever leven.

Ik moet zeggen dat is ook zo. Het is vreselijk, in Nederland dan.

 

Over relaties van Nederlandse homo’s met getrouwde allochtone mannen Hafid en Thijs woonden in 2009 ruim 17 jaar samen toen Thijs te horen kreeg dat hij ongeneeslijk ziek was en niet lang meer te leven had. Omdat Thijs zijn erfenis en pensioen gemakkelijk wilde regelen, stelde hij Hafid voor om te gaan trouwen. Hafid reageerde [...]

Over relaties van Nederlandse homo’s met getrouwde allochtone mannen Hafid en Thijs woonden in 2009 ruim 17 jaar samen toen Thijs te horen kreeg dat hij ongeneeslijk ziek was en niet lang meer te leven had. Omdat Thijs zijn erfenis en pensioen gemakkelijk wilde regelen, stelde hij Hafid voor om te gaan trouwen. Hafid reageerde [...]

Gisteren werd bekend dat de pensioenfondsen PME en PMT volgend jaar zullen moeten korten op de uitkeringen. Het ABP heeft daar nog geen beslissing over genomen, maar ook daar wordt afstempelen overwogen. De oorzaak is het teruglopende rendement op investeringen. Aandelenportefeuilles leveren geen winst meer op. Investeren in vastgoed ook niet. Veilige staatsobligaties, Nederlandse of [...]

Arme Wilders. Hij doet zo zijn best om Nederland terug te geven aan de Nederlanders. Maar zijn ideeën over Nederland met uitsluitend witte mensjes en draadjesvlees slaan alleen aan bij een deel van de kiezer. Hij wil de gulden terug, Mauro eruit, Beatrix eruit, ze is namelijk te Duits. Ze is te veel beïnvloed door pappa Bernard en eega Claus. Het lijkt erop dat de kiezer de PVV beu is. Ze daalt in de opiniepeilingen. Zelfs de meest overtuigde PVV-ers wilden Mauro hier houden. De jongen met zachte g is een van ons, vinden ook zij. En kom niet aan onze dierbare Koningin. Pas op Geert, overspeel je hand niet. Dit is het lot van de populistische partij. De PVV meent te weten wat het volk wil. Alleen verandert het volk snel van mening. Het vernederen en discrimineren van allochtonen, de kern van de PVV, houden het volk minder bezig dan de zorgen om werk, huizen en pensioen. De economische crisis als een zegen. Wat de gevestigde partijen niet lukt, doet het inzakkende kapitalisme: het zet Wilders schaak. En met de blunders die Geert en zijn politici voortdurend maken, zet de PVV zich uiteindelijk zelf schaakmat.

Goed politiek drama slaat een ongemakkelijke balans slaan tussen drie dingen: politiek realisme, een intrigerend plot en meeslepend politiek idealisme. De schets van hoe politiek werkt, moet kloppen, anders gaat het wringen. We zetten de televisie uit als het niet klopt. Maar wil een politiek drama ons meenemen, dan moet er iets gebeuren, we moeten mee genomen worden in een verhaal. Politiek biedt daar mooie mogelijkheid voor: grote belangen, slimme strategen en intrige op het hoogste niveau. Ten slotte wordt een politiek drama alleen echt interessant als we ons met de karakters kunnen identificeren: als zij zich vol idealisme inzetten voor een betere wereld. Ik wil vanuit dit perspectief naar een aantal verschillende politieke drama’s kijken.

Ideal(istisch)e Politici

The West Wing (1999-2006, wiki, een van de vele prachtige scenes) is de touch stone van political drama. Het volgt President Bartlet, de ideale president: een man met de charme van Clinton, de intelligentie van Keynes en de compassie van Carter. Het team om hem heen, zijn woordvoerders, chief of staff, en speechwriters, doen hun best om van dit Presidentschap een succes te maken. De politieke realiteit is weerbarstig, de Democratische President staat tegenover een Republikeins Congres. Ze weten politieke successen te boeken, maar moeten nationaal en internationaal tegenslagen weerstaan. Alle politici hebben het hart op de juiste plek, maar moeten soms vuile handen maken om meerderheden voor hun wetten te vinden en om de wereld veilig te houden. De serie is geprezen om het realistisch beeld dat het geeft van het Amerikaanse politieke stelsel. De serie komt het meest op gang in de laatste seizoenen als de focus wordt verlegd naar de race om het presidentschap tussen een oude, maar onafhankelijk denkende Republikein en een jonge Democratische kandidaat met een etnische afkomst. Vier jaar voor de verkiezing van Obama weet de serie een boel correcte voorspellingen te doen: zelfs de voorspelling dat de Democratische kandidaat uiteindelijk een tegenstrever zou kiezer voor de post van Secretary of State.

Ik denk dat de grote kracht van The West Wing ligt in de combinatie van twee dingen: een realistisch beeld hoe politiek in Amerika eigenlijk werkt, een aanstekelijk politiek idealisme van de hoofdpersonen die geloven dat ze het land de goede kant op kunnen krijgen. Maar het geniale schrijf- en camerawerk maakt het af: door de snelle dialogen en voortdurend bewegend opgenomen scenes wordt je meegezogen in een dynamische politieke wereld die je wel moet volgen. Het enige minpunt is het overall plot: in de eerste seizoenen zijn er veel “political problem of the week”-afleveringen, het grote plot komt pas met de onthulling dat de President ziek is, maar dit niet heeft vertelt. De makers probeerden een Lewinsky-achtige affaire in hun verhaal te verweven: een President die liegt en daarover verantwoording moet afleggen, en zo zijn presidentschap zwaar beschadigt, maar daar zit een stuk minder intrige achter dan je zou verwachten. In de latere seizoenen de race om The White House, niet zo zeer spannend maar wel enthousiasmerend.

Commander-in-Chief (2005-2006, wiki, eerste scene) probeert het succes van The West Wing te kopieren: een onafhankelijke vice-president van de Verenigde Staten wordt president als de Republikeinse president doodgaat. Ze vindt een vijandig Congres tegenover zich en woelt zich door familieproblemen. Ik heb al eerder geschreven dat deze serie een slechte kopie is.

Seks en Politiek

De Lewinsky-affaire is een grote inspiratie voor filmmakers, veel zoeken de relatie op tussen seks en politiek: de nieuwe film The Ides of March (2011, wiki, trailer) van George Clooney verslaat de primary-verkiezing van een linkse Amerikaanse presidentskandidaat door de ogen van een van zijn jonge, ambitieuze, idealistische aides: die stuit op een politieke schandaal. De kandidaat heeft een kind verwekt bij een campagnemedewerker. De aide helpt de medewerker bij een abortus, maar de druk wordt haar te veel: ze pleegt zelfmoord. De aide gebruikt die informatie uiteindelijk om zelf zijn positie in de campagne zeker te stellen. De film lijkt sterk op Primary Colors (1998, wiki, trailer). De plotten vallen min-of-meer samen: een seksueel schandaal, een aide die het geheim houdt. En zo verliest een jonge politicus zijn naiviteit. De herhaling van deze verhalen is ook niet raar, want President Clinton werd door zulke seksuele schandalen achter volgt. Het fundamentele verschillen tussen de twee verhalen is dat in The Ides of March iedereen alles voor zijn eigenbelang inzet, in Primary Colors komt de politieke volwassenwording heel hard aan, maar verandert de naieve jongeling niet in een slag in een berekende Machiavelli. Dat geeft duidelijk een plus aan Primary Colours voor realisme en idealisme.

The American President (1995, wiki, trailer) geeft een veel romantischer beeld van de verhouding tussen macht en liefde. The American President gaat over de opbloeiende relatie tussen de Democratische Amerikaanse President, een wedunaar, en een milieulobbyiste. Hun liefde komt onder politieke druk te staan als het wordt gebruikt door de Republikeinen die het als een test zien van de moraliteit van de president. Uiteraard: in deze romantische komedie overwint de liefde alles. De waarheid over macht en liefde zal wel ergens tussen de cynische thriller Ides of March en de zoetsappige romantische komedie The American President in liggen. Het meest interessante aan deze flim is dat hij vier jaar voor The West Wing is gemaakt en dat een aantal acteurs op opvallende plaatsen opduiken: President Bartlet is nu Chief of Staff.

The Contender (2000, wiki, trailer) focust op ook een seksschandaal, dat weer wordt gebruikt als de toetssteen van de moraliteit van een Democratische politicus: nu van de eerste vrouwelijke kandidaat-vice-president van de Verenigde Staten. De kandidaat wordt door de Republikeinen ervan beticht tijdens haar studietijd seks te hebben gehad om lid te worden van een studentenvereniging. De kandidaat zwijgt. Dit brengt haar kandidatuur in groot gevaar. We komen erachter dat ze het niet heeft gedaan, maar dat ze vindt dat politiek hier niet over mag gaan. Een klassieke clash tussen het idealisme van een Democratische kandidaat en het cynisme van het Republikeinse establishment. Maar geeft een realistisch beeld van hoe schandalen worden gebruikt om kandidaten te breken.

Post-Lewinsky cinema kunnen we het wel noemen. Maar ook andere recente gebeurtenissen hebben ook hun weerslag gehad: de legendarische presidentschappen van Nixon en Kennedy zijn ook verfilmd.

Historisch Realisme

The Kennedys (2011, wiki, trailer) reconstrueert de Amerikaanse politieke machine: de Kennedys. Vader Joe Kennedy heeft maar een ambitie: zelf President van de Verenigde Staten worden. Als dat niet lukt, concentreert zijn ambitie zich op zijn oudste zoon. Als die omkomt in de Tweede Wereldoorlog, dan richt hij zich op zijn een-na-oudste zoon: John F. Kennedy. Kennedy heeft dezelfde krachten en zwakten als zijn vader: een politiek genie, maar in de relatie met vrouwen uitermate onbetrouwbaar. Alle middelen, inclusief keiharde verkiezingsmanipulatie, worden ingezet om verkozen te worden: zelfs de maffia steunt hen. JFK schopt het tot president. We volgen het presidentschap van Kennedy: statesmanship in de Cuban Missle Crisis (ook mooi verslagen in Thirteen Days (2000, wiki, trailer)). De communicatie tussen de wereldleiders gaat in punten en komma’s van officiele verklaringen. En uiteraard het politiek idealisme in de strijd tegen segregatie. We weten dat het presidentschap van Kennedy bloedig eindigt. Zijn broer Bobby neemt de fakel over en betaalt dat ook met zijn leven.

Over het realisme van zulk politiek drama wordt vaak gezeverd: maar dat gaat over kleine details. Het algemene beeld van politiek dat er geschetst wordt klopt. De Kennedys werden gedreven door hun ambitie om seksuele en politieke veroveringen te boeken en om Amerika iets eerlijker te maken. Daarvoor waren alle middelen geaccepteerd. De nationale politieke realiteit blijkt weerbarstig, maar de internationale politieke realiteit is nog weerbarstiger. We delen de politieke ambities van de Kennedys in de strijd tegen segregatie, maar de alle middelen zijn geaccepteerd-mentaliteit gaat soms te ver.

Een alle middelen zijn geaccepteerd-mentaliteit staat ook centraal in All the President’s Men (1976, wiki, trailer) dit volgt de journalisten die het Watergate schandaal ontdekten. Het is misschien niet zozeer een politiek drama als een journalistieke thriller. Ze stuiten via een simpele inbraak in een hotelcomplex op een samenzwering rond de Republikeinse Amerikaanse president Nixon om met het  Democratische hoofdkwartier af te luisteren. Om hun macht te behouden zijn politici tot alles in staat. De journalisten zijn echter oprecht op zoek naar de waarheid … en een goed politiek verhaal. In Frost/Nixon (2008, wiki, trailer) legt Nixon verantwoording af bij de journalist Frost. De interviews

hebben echt plaats gevonden, maar de verfiliming geeft de context realistisch weer: een sluw politiek genie die een tweede rangs-journalist wil gebruiken om zijn onschuld te bewijzen, en een jonge journalist die zich graag wil bewijzen door een zo groot mogelijke scoop te halen.

Het grote nadeel van zulke films is dat we het einde al weten: je weet dat in de laatste scene van The Kennedys RFK wordt doodgeschoten, je weet dat de wereld niet is vergaan tijdens de Cuban Missiles Crisis en je weet dat, hoe hij het ook probeert te ontkennen, Nixon een crook is.

Maar ook de recente geschiedenis inspireert: Too Big to Fail (2011, wiki, trailer) verslaat een episode uit de Amerikaanse bankencrisis, namelijk hoe in een heel korte tijd de grote banken van Amerika gered moeten worden (het is zo een interessant zusje van de financiele thriller Margin Call (2011, wiki, trailer) over de nacht dat een bank instort). Too Big to Fail geeft een mooi inzicht in hoe de besluitvorming loopt: met niet-meewerkende bankiers, eigenwijze senatoren en grote belangen.

Brits Cynisme

De Amerikaanse politiek staat uiteindelijk veraf van wat wij in Europa gewend zijn: een parlementair stelsel met een premier en onafhankelijke professionele bureaucratie. Politici hebben niet het vermogen om de wereld te veranderen, noch de intelligentie daarvoor. Politiek is wat er gebeurt op televisie, terwijl ambtenaren de dienst uit maken. Dat is in elk geval de indruk die we krijgen van de Britse serie Yes, Minister/Yes, Prime Minister (1980-1984, wiki, een klassieke scene). Dit is een klassieke Britse sitcom uit de jaren ’80: een catchphrase, hoge grapdichtheid en niet meer dan drie karakters: de politicus die denkt hij iemand is, maar dat niet is, de sluwe topambtenaar en de aangever, de persoonlijke secretaris van de minister. Maar daar achter zit een cynisch-realistisch beeld van de politiek. Een minister weet in een periode van vier jaar niets te bereiken, de echte macht ligt bij de honderden ambtenaren die er jaren zitten, en in het bijzonder de topambtenaren. Het was de favoriete serie van de toenmalige premier Margaret Thatcher zelf, die een even cynisch beeld had van de overheid.

De VPRO heeft, overigens, recentelijk geprobeerd de serie te kopieren, zonder succes (Sorry Minister, 2009, wiki, een overduidelijk gekopieerde scene).

Nog cynischer dan Yes (Prime) Minister is de serie House of Cards (1990, wiki, klassieke scene), To Play the King (1993, wiki, nog zo’n klassieke scene) en The Final Cut (1995, wiki, een laatste klassieke scene). Ik schreef hier al eerder over. Het volgt de fictieve politieke carriere van Francis Urquhart (F.U.) een machiavellistische politicus. Urquhart wil alles doen om zijn macht te vergroten. In House of Cards elimineert hij een-voor-een zijn mogelijke concurrenten als conservatieve partijleider door seksschandalen te creeeren en reputaties van mensen te vernietigen. Het kost uiteindelijk het leven van zijn politieke assistent. Urquhart begint een relatie met een jonge journaliste die geintrigeerd is door het charisma van de macht. Ze komt achter zijn plannen. Urqhart vermoordt ook haar. In To Play the King is Urquhart premier geworden aan gaat hij de strijd om de macht aan met de idealistische koning, die zich verzet tegen het rechtse beleid van de regering. Urqhart dwingt hem uiteindelijk af te treden voor zijn nog zeer jonge zoon. In The Final Cut probeert Urquhart zijn pensioen zeker te stellen door in de laatste dagen van zijn premierschap een oliedeal te regelen waar hij zelf voordeel van heeft. Als dit dreigt uit te komen, laat zijn vrouw, die in de hele serie een soort Lady Macbeth is geweest, hem vermoorden om zijn reputatie te bewaren. Dit niveau van intrige gaat veel verder dan echte politiek, of zelfs de Amerikaanse politieke thrillers. Waar in het begin de kijker, net als de jonge journaliste geintrigeerd is door de machtpoliticus Urquhart, eindigt hij als een karikatuur. Deze triologie is een interessante studie van absolute macht, maar staat wel ver van de politieke realiteit.

Blair werd voor 2003 gezien als een politicus van een ander slag dan de cynische conservatieven. Een man die als geen ander kan communiceren, mensen enthousiast kan maken voor een progressief verhaal. In het drieluik The Deal (2003, wiki, laatste scene), The Queen (2006, wiki, trailer) en The Special Relationship (2010, wiki, trailer) zien we hoe Tony Blair, een jonge ambitieuze hervormer, begint aan een politieke carriere onder mentorschap van de norse Gordon Brown, die door Blair wordt gezien als de natuurlijke partijleider. Hij groeit uiteindelijk boven Brown uit. Blair kan premier worden. De relatie verzuurt: in de politieke realiteit is The Deal nodig tussen de twee. Eerst acht jaar Blair, dan de kans voor Brown. The Queen begint met het aantreden van Blair, die zich tegenover de Britse Koningin moet verhouden. Het opent met een prachtige scene waarin de Koningin een jonge Blair, die net de verkiezingen heeft gewonnen, terecht wijst over het protocol: Blair mag de Koningin niet vragen hem te benoemen als premier. De Koningin moet hem vragen premier te worden. De dood van Prinses Diana is een schakelpunt: Blair weet het publieke sentiment na de dood van Diana veel beter in te schatten dan de koele afstandelijke Koningin. Blair moet de Koningin overtuigen menselijkheid te tonen. The Special Relationship focust op de relatie tussen Blair en Bill Clinton. Clinton nodigt de Blair, als leider van de oppositie uit in het Witte Huis. Hij ziet in Blair een mooie mogelijkheid om een gelijkgezinde centre-left progressive politicus aan de macht te helpen. Clinton geeft Blair advies als hij eenmaal premier is geworden. De twee leiders komen in conflict over Kosovo. Blair wil veel harder ingrijpen dan Clinton. Dat wil hij uit politiek idealisme: de wereld moet vrij worden gemaakt van dictatuur. Hij forceert Clinton, die ondertussen door seksschandalen politiek is verzwakt, om in te grijpen. Twee jaar later is een verzuurde Clinton president af en zoekt Blair een nieuwe relatie met Bush. De politieke kernboodschap van de drie films is dat politiek niet over grote idealen of grote schandalen, maar over persoonlijke relaties gaat. Blair groeit iedere keer als leerling boven zijn meester uit, wat de relaties onder druk zet.

Een aanzienlijk cynischer beeld van het premierschap van Blair spreekt uit uit de Amerikaanse film the Ghost Writer (2010, wiki, trailer). De film gaat over een ghost writer die de memoires moet schrijven van een voormalige Britse premier. De premier, een duidelijke kopie van Blair, was heel populair in eigen land en bij de Amerikaanse regering. Zijn reputatie is echter onder druk gekomen vanwege zijn steun aan de War against Terror. De schrijver komt erachter dat de premier letterlijk door de Amerikanen aan de macht geholpen is: in zijn studietijd is hij gekoppeld aan een vrouw die hem stimuleerde om premier te worden en daar het Amerikaanse belang te dienen. Een vermakelijke speculatie, maar geen diepzinnige politieke analyse. Een soort Manchurian Prime Minister eigenlijk (cf. Manchurian Candidate 1962, 2004, wiki, wiki, trailer, trailer)

Van Eigen Bodem

In Nederland hebben we het ook geprobeerd: politiek drama van onze eigen bodem. Den Uyl en de Affaire Lockheed (2010, wiki, trailer) volgt de Nederlandse premier Den Uyl die probeert een schandaal rond de Kroon te voorkomen. Het conflict tussen de linkse idealen van Den Uyl en de politieke realiteit worden mooi weergegeven door Den Uyl zowel te volgen in zijn eigen familie, waar zijn eigen zoon Den Uyl veroordeelt voor het creeeren van een doofpot en op het Paleis, waar hij keihard met de politieke realiteit wordt geconfronteerd. De affaire en Den Uyl spelen een bijrol in Bernhard, Schavuit van Oranje (2010, wiki, trailer). Dit legt vrij realistisch het politieke leven van Bernhard langs het politieke leven Maxima. Bernhard, geniaal gespeeld door Daan Schuurmans, vindt zichzelf eigenlijk te groot voor Nederland: tijdens de Tweede Wereldoorlog werkt hij mee met staatslieden, in het na-oorlogse Nederland wordt zijn positie steeds marginaler. Maar de sluwe vos weet, zo speculeert de serie op basis van het script van Thomas Ross, een laatste zet te maken: hij haalt Maxima naar Nederland om de zwakke kroonprins bij te staan, zoals ook hij ooit naar Nederland is gehaald om de zwakke kroonprinses bij te staan.

Een stuk zwakker is Vox Populi (2008, wiki, trailer). Het volgt de politiek leider van RoodGroen (ja, dat is een heel subtiele verwijzing), Jos Fransen, die in een midlife crisis is beland. Via de nieuwe vriend van zijn dochter komt hij in contact met “gewone burgers”. Hij merkt dat hij het goed doet in de peilingen als hij de taal van deze gewone burgers uitslaat op televisie. Maar daarmee breekt hij wel met zijn eigen politieke programma. De peilingen en zijn affaire met een stagaire slaan hem naar de bol. En uiteindelijk besluit hij te migreren. De film is weinig realistisch: het gaat uit van populistisch idee dat er een kloof tussen burger en bestuur is en dat kiezers naar iedere politicus neigen die daarover heen stapt. Wat de film precies wil zeggen over politiek is mij onduidelijk: het lijkt me eerder een film over een man in een midlife crisis die toevallig politicus is. Het enige interessante is het hoge aantal cameo’s van ‘echte’ politici, journalisten en opiniemakers.

De Burcht

Een Nederlandse The West Wing is er dus niet. Het meest dichtbij komt Borgen (vanaf 2010, wiki, bijbehorende website). Borgen volgt de Deense politica Birgitte Nyborg, die onverwacht premier wordt. We volgen de complexe relaties tussen politici, de media en voorlichters en de reprecussies van politieke carrieres op het thuisfront. Nyborg, de leider van de sociaal-liberale partij Moderate wordt onverwacht premier, als de leider van de grote sociaal-democratische partij en de leider van de grote liberale partij verwikkeld raken in een moddergevecht over politieke schandalen op de laatste dagen van de verkiezingen. Nyborg vormt een minderheidskabinet van groenen, sociaal-democraten en sociaal-liberalen dat soms steun moet vinden bij de uiterste linkse Solidarisk Samling en soms bij de centrum-rechtse Ny Nojre. Binnen de coalitie staan de weinig sympathieke sociaal-democraten, die zich als de natuurlijke machtspartij zien, klaar om Nyborg een dolk in de rug te steken. Het partijenstelsel is overduidelijk gebaseerd op het Deense, maar doet sterk denken aan het Nederlandse stelsel: van rechtse xenofobe populisten tot regenteske sociaal-democraten, het is wel heel herkenbaar. De serie wordt soms gezien als politiek naief omdat Nyborg nogal amateuristisch is en er vaak alleen voor lijkt te staan, maar Nederlandse politici zijn allemaal amateurs. Tegelijkertijd volgt het plot de jonge journaliste Fonsmark, wiens carriere een plotseling sprong maakt. Zij probeert haar onafhankelijke journalistieke positie te beschermen tegen de druk van de politieke macht en niet altijd welwillende collega’s. Ze worden verbonden door Kasper Juul, de sluwe spindokter van de premier: een echte machtspoliticus die prachtige speeches kan schrijven en die een relatie had met Fonsmark.

De serie is gemaakt door de makers van The Killing, een politiethriller. En dat is het enige nadeel: er is een grote neiging om lijken naar beneden te gooien als een soort Deus Ex Machina. De serie opent met de politiek assistent van de liberale premier die sterft in de kamer van Fonsmark (met wie hij een relatie heeft) en voor zijn baas belastend bewijs achterlaat voor Juul om te vinden. En zo zitten er wel meer weinig realistische thriller-achtige twists en turns in.

Veel realistischer is de weergave van de relatie tussen seks en macht. De premier en haar man groeien uit elkaar: hij moet zijn carriere opgeven voor haar. Zij heeft het veel te druk om intiem te zijn met hem. Het huwelijk valt uitelkaar: niets geen spannende one-night-stands maar een opdrogend huwelijk.

We zien een prachtig en herkenbaar beeld van politiek achter de schermen in een parlementair stelsel. Hierin probeert de premier trouw te blijven aan haar sociaal-liberale idealen, terwijl de media en haar coalitiepartners dat proberen te dwarsbomen. Een prachtige serie dus, het enige probleem is dat de schrijvers denken dat ze bovenop alle politiek ook nog een extra dramatisch plot nodig hebben, dat niet bijdraagt aan het politieke verhaal.

In Conclusion

De meest realistische films zijn de historische drama’s. Het minst realistisch zijn volgens mij Vox Populi en The Manchurian Candidate. Het meest idealistisch zijn The Contender en The West Wing. Een hele serie films en series zijn uitermate cynisch. Het spannendst is The Contender, samen met Primary Colors, Ides of March en House of Cards. Daarin kan je echt niet voorspellen hoe het plot zich ontwikkeld. Commander in Chief, Yes, Prime Minister/Sorry, Minister en Vox Populi zijn aanzienlijk voorspelbaarder. Dat geeft een tie aan de top (The Contender/The West Wing) en een duidelijke verliezer: Vox Populi.

Als rijksambtenaar draag ik pensioenpremie af aan het ABP. Het ABP is een van de collectieve pensioenfondsen die verantwoordelijk is voor het betalen van pensioenen aan huidig gepensioneerden en dient er zorg voor te dragen dat de dekkingsgraat hoog genoeg is om nu werkende na pensionering hun pensioen uit te kunnen betalen. Om hier aan te kunnen voldoen beleggen zij een deel van hun vermogen op de financiële markten. Naast het mogelijke risico die deze pensioenfondsen hiermee lopen, zet...

Als rijksambtenaar draag ik pensioenpremie af aan het ABP. Het ABP is een van de collectieve pensioenfondsen die verantwoordelijk is voor het betalen van pensioenen aan huidig gepensioneerden en dient er zorg voor te dragen dat de dekkingsgraat hoog genoeg is om nu werkende na pensionering hun pensioen uit te kunnen betalen. Om hier aan te kunnen voldoen beleggen zij een deel van hun vermogen op de financiële markten. Naast het mogelijke risico die deze pensioenfondsen hiermee lopen, zet...

Waarom komt China voorlopig niet over de brug voor het Europese noodfonds? Jin Liqun is bestuursvoorzitter van het Chinese staatsinvesteringsfonds China Investment Corporation. Hij legt uit waardoor, in zijn optiek, de Europese economische problemen zijn ontstaan. De Chinezen vinden dat de Europeanen de problemen zelf veroorzaakt hebben. De Chinezen zijn de bemoeizucht van de Europeanen [...]

Cartoons:nieuws-feiten met een knip-oog,weekend t/m vrijdag. thema's 30/10 t/m 04/11: weekend: Medische foutjes. maandag: Spieken voor gevorderden. dinsdag: Onzeker over pensioen. woensdag: Meditatie is gezond. donderdag: Eeuwig jong. vrijdag: Baby op kantoor.

deze blog werd geschreven door Itai Siegel en Deniz Tepebasi (leerlingen van het Vossius Gymnasium) tijdens hun stage bij GroenLinks Amsterdam

Sport, wie kan het nog wegdenken uit de maatschappij? De meerderheid van de jongeren beoefenen er één, en zelfs één derde van de volwassenen participeren aan deze bezigheid. Naar onze mening is sport zeer belangrijk, omdat het de bouwsteen is van een gezond lichaam, en het de normen en waarden van eerlijkheid en saamhorigheid aanleert.

Zeker in Amsterdam, een stad van vele culturen, zou deze manier van universele omgangswijzen aanleren zeer effectief zijn. Het bevordert namelijk de samenwerking op zeer verschillende gebieden. Zo is een goede samenwerking de grondsteen van economische vooruitgang.

Maar natuurlijk is economisch voordeel niet het enige belangrijke. Immers, het is bewezen dat mensen die niet sporten, sneller last hebben van klachten zoals rugklachten en hernia maar ook hart- en nierfalen. Wat is er dierbaarder dan een gezond lichaam?

Amsterdam heeft nog moeite dit fenomeen te begrijpen. Een bekend gedachtegoed van de gemeente was “stuur wat geld aan de stadsdelen, die richten wel wat cluppies op en dan komt alles goed”. Maar de laatste tijd is het bedrag steeds kleiner geworden. Feit is dat steeds meer sportclubs failliet aan het gaan zijn, of geforceerd worden samen te voegen. Steeds meer jongeren worden geforceerd om te stoppen met een sport, omdat er geen club meer in de buurt is.

Amsterdam zal zich dus moeten realiseren wat voor gevolgen dit kan hebben. Er zijn al problemen met de integratie van allochtonen, en het failliet gaan van sportclubs zal deze situatie zeker niet verhelpen. Ook zal Amsterdam in acht moeten houden dat dit ook een gevolg heeft voor de pensioen- en ziektekosten.

Mensen met een gezond lijf kunnen namelijk langer werken. Dit is goed voor de demografische druk, en helpt hen hun eigen pensioen op te bouwen.

Dus Amsterdam: er zit meer achter sport dan je denkt. Het gaat niet alleen om “kinderen iets te geven om te doen”, maar het heeft gevolgen voor de hele samenleving. Immers, een gezonde geest in een gezond lichaam bestaat alleen in een gezonde samenleving.

Nog twee weken tot het DWARS-congres! Ditmaal is Groningen onze onvangstplek. En waar beter dan hier, dit rode bolwerk, om mij te kandideren voor de post van Politiek Secretaris Sociaal in het nieuw te verkiezen DWARS-bestuur?! Bij deze dus! Ik, Ashley North, kandideer mij op het DWARS-congres van 8 en 9 oktober te Groningen voor de bestuursfunctie Politiek Secretaris Sociaal met als aanvullende taak vicevoorzitter Politiek. Hieronder een motivatie waarmee ik hoop dat het DWARS-congres mij goedgezind zal zijn!

Het afgelopen half jaar heb ik hard gewerkt als bestuurslid Promotie & Ledenwerving voor DWARS. Met andere DWARS’ers heb ik mij met succes ingezet om politiek interessant te maken voor jongeren. Wat mij opviel is dat veel jongeren weinig bewust zijn van de sociale rechten die ze toekomen. Rechten die door economische malaise en vergrijzing onder druk staan. Daarnaast verhardt de samenleving en verslechteren de verhoudingen tussen verschillende bevolkingsgroepen. Ook jongeren hebben een verantwoordelijkheid om mee te denken over deze sociale vraagstukken.

Als Politiek Secretaris Sociaal wil ik jongeren betrekken om zich in te zetten tegen de heersende sociale onzekerheid. Dat betekent dat we samen de zorgen om zorg moeten wegenemen. We moeten werken om voor onze generatie een eerlijk pensioen te verzekeren. Ik wil met andere jongeren meedenken over hoe we onderwijs toegankelijk houden. Ook voor groepen die door achterstanden de weg hier naartoe nog niet kunnen vinden. Voor een sociaal klimaat is orde en veiligheid een voorwaarde. Met jongeren wil ik nadenken over hoe we veiligheidsvraagstukken vanuit een DWARS perspectief kunnen oplossen.

Als vicevoorzitter Politiek wil ik de inbreng van leden omvormen tot een goed en krachtig verhaal waarmee DWARS jong en oud kan overtuigen van haar idealen. Geen versplintering maar een duidelijke lijn, uitgestippeld door de leden, naar de voorgrond brengen. Samen veroveren wij de media en de samenleving om DWARS sociaal de kaart te zetten.

Kom naar het congres van 8 en 9 oktober en laat je door mijn verhaal overtuigen. Tot in het Groningse!

De laatste weken hoor ik steeds vaker dat ik geen pensioen meer hoef te verwachten. Als ik al wat zou krijgen is dat vele malen minder dan waar ik volgens mijn laatste pensioenoverzicht recht op zou hebben. En hier baal ik van. Ik betaal al zeker 10 jaar iedere maand premie. Als ik de 40 vol zou maken zou ik makkelijk een ruime ton (120.000 euro) gespaard moeten hebben, en dan reken ik niet eens de rente mee. Continue reading →

Deze column is eerder verschenen in Overdwars nummer 2/2011

Van de week zat ik in een restaurant met welgeteld één vegetarische keuze op de kaart. Eigenlijk kan ik dat geen keuze noemen. Ik eet al jaren geen vlees, maar wel eens een stukje vis. Aangezien die ene optie er niet aantrekkelijk uitzag bedacht ik me dat ik dan maar de zalm zou nemen. Mijn tafelgenoten vonden dat niet consequent. Bovendien, hoe kan ik nou eieren eten en leren schoenen dragen als ik vind dat de bio-industrie verboden moet worden?

Een lastige vraag, met een simpel antwoord: het is beter inconsequent te zijn en soms dingen goed te doen, dan consequent alles fout doen. Maar het is niet simpel om de principieel juiste keuzes te maken in onze consumptiemaatschappij.

Lebmaagstremsel van kalfjes in kaas, varkenshaar in brood, luizeneitjes in M&M’s, gelatine in dropjes, het is niet makkelijk om te weten waar dierlijke producten in zitten. Vegetarisch eten wordt gezien als een dieetwens, terwijl het eigenlijk een bijzondere wens zou moeten zijn om vlees te willen eten. Biologische en fair trade producten zjin duurder dan “normale” (maar wat is eigenlijk normaal, dat we mensen en de aarde slecht behandelen?).

Het is goedkoper en sneller om naar Italië of Polen te vliegen dan om de internationale trein te nemen. Met de trein en de bus naar Lutjebroek gaan is vele malen onhandiger en duurt veel langer dan met de auto. Als je niet wil dat er negen liter water door de wc wordt gespoeld moet je een extra keer op de knop drukken. Je moet zelf groene stroom aanvragen. Sommige koekjes zitten in twee of zelfs drie lagen plastic verpakt.

De mainstream banken investeren graag in wapens, olie, kernenergie en andere branches die noch ecologisch noch sociaal genoemd kunnen worden. Mijn pensioen is verplicht bij een pensioenfonds met net zo’n slecht investeringsbeleid, maar ik kan mijn geld daar niet weghalen zolang ik bij de rijksoverheid werk. Allemaal dingen waarvan ik denk: onze consumptiemaatschappij is eigenlijk de omgekeerde wereld.

Omgekeerd zou zoveel makkelijker zijn en zoveel beter. Uit praktische overwegingen maakt bijna iedereen daarom vaak eigenlijk verkeerde keuzes. En als je het dan eenmaal fout doet, komt de gewenning. Je denkt al gauw dat dat ene stukje vlees ook niet meer uitmaakt, die ene vliegreis, dat ene stukje extra verpakking. Maar als we dat nou eens allemaal niet zouden denken? Gewoon alles wat praktisch haalbaar is, al is het nog zo klein, wel goed doen? Natuurlijk blijven er dan nog dingen over die we in principe anders zouden moeten en willen doen. Maar dat moeten we dan maar accepteren. Het is inconsequent, maar vele malen beter dan consequent zijn. Consequent zijn wordt zwaar overschat.

In Nederland liepen we aanvankelijk wat achter op de rest van Europa, maar sinds een jaar of tien hebben we die achterstand ruimschoots ingelopen en viert het populisme ook in de Nederlandse politiek hoogtij. Het fenomeen populisme is de afgelopen jaren keer op keer onderwerp van beschuldigingen, bespiegelingen en analyses geweest en volledig ingeburgerd in ieders politieke jargon. Vaak blijft echter onduidelijk wat daar nou precies mee bedoeld wordt: Populisme, wat is dat eigenlijk?

Strategische Benadering
In het dagelijks spraakgebruik gebruiken we populisme vooral om twee verschillende strategieën te benoemen: demagogie en opportunistisme. Een demagoog is een politicus die inspeelt op gevoelens. Iemand die onderbuikgevoelens weet te beroeren wordt door ons vaak verweten een populist te zijn. Meestal gaat het dan om gevoelens van angst of haat, maar ook de speeches van Obama over hope en change zijn natuurlijk gericht op het beroeren van (onderbuik)gevoelens.

Een tweede strategie die als populistisch wordt genoemd is opportunisme. Iets zeggen wat je niet werkelijk vindt met het oog op (electoraal) gewin levert al snel het verwijt op populistisch te zijn. De SP die de NAVO uit het verkiezingsprogramma schrapt? Populistisch. De PVV die haar sociale paragraaf veranderd van neo-liberaal naar sociaal-democratisch? Populistisch.

Stemmen winnen behoort tot de core business van een politicus en dat gaat vaak makkelijker door populistische strategieën toe te passen: de vorm en de boodschap aanpassen aan het publiek. Populisme kan zo gezien worden als een strategie die partijen in meer of in mindere mate kunnen toepassen.

Ideologische Benadering
De politicoloog Cas Mudde beargumenteert in zijn artikel The Populist Zeitgeist echter dat populisten meer dan een strategie delen en het begrip populisme beter inhoudelijk gedefinieerd kan worden. Of een politicus een populist is hangt af van het verhaal dat hij vertelt, de ideologie die hij nastreeft. Mudde omschrijft populisme als een thin ideology, het is te beperkt om op zichzelf te staan en moet zich daarom aansluiten bij een al bestaande ideologie: zo bestaan er links-populisten en rechts-populisten. En hoewel deze partijen daarom erg verschillend kunnen zijn hebben zij belangrijker overeenkomsten in hun verhaal.

Iedere populist maakt onderscheid tussen ‘het volk‘ en ‘de corrupte elite.’ Populisten gaan uit van volkssoevereiniteit: dat wat het volk wil moet worden uitgevoerd. Doordat de populist zijn common sense gebruikt weet hij wat in het belang is van het volk, maar de corrupte elite weigert in dit belang te handelen en zij negeren de gewone man. Het belangrijkste dat door de corrupte elite wordt veronachtzaamd is het beschermen van de eenheid van (de traditionele way of life) van het volk.

De notie van ‘ het volk’ is niet hetzelfde als die van ‘ de staatsburger.’ Het volk bevat de overgrote homogene meerderheid, maar tegelijkertijd signaleert iedere populist een andere groep, die een bedreiging voor het volk vormt. In het geval van links-populisten kan het gaan om het grootkapitaal of de bankiers in het geval van rechts-populisten gaat het om de bedreiging door moslims of allochtonen. Centraal in het populisme staat dus een homogene groep, ‘ de gewone man,’ ‘ de hardwerkende Nederlander’ of ‘ het volk’ die door een andere groep bedreigt wordt en waartegen de corrupte elite niet afdoende maatregelen neemt. De populist spreekt de taal van het volk (‘hij is een van ons’) en is de enige die de eenheid en en de traditionele levenswijze of cultuur van het volk wil verdedigen.

Voorbeeld 1: Geert Wilders’ totale oorlog
Bij de hervatting van het proces tegen Geert Wilders op 7 februari zei hij in een speech voor de rechtbank: “In heel Europa vechten de multiculturalistische elites een totale oorlog uit tegen hun bevolkingen. Met als inzet de voortzetting van de massa-immigratie en de islamisering, uiteindelijk resulterend in een islamitisch Europa – een Europa zonder vrijheid: Eurabië.”

Veel krachtiger dan hier kan populisme niet goed samengevat worden, je ziet alle inhoudelijke elementen van heel duidelijk terug komen: er is een conflict tussen ‘de [Europese] bevolkingen’ en ‘hun multiculturalistische elites.’ Deze elites weigeren op te treden tegen het gevaar van de massa-immigratie en de islamisering en deze bedreigen de traditionale way of life: onze Europese vrijheid.

Voorbeeld 2: PvdA+
In de workshop populisme die de Leidse politicoloog Tom Louwerse afgelopen DWARS-congres gaf, liet hij het campagnefilmpje van de Belgische links-populistische PvdA+ zien. Ook hier is er heel duidelijk een onderscheidt tussen de bevolking die als een paard moet werken als de economie goed gaat en op straat staat als de economie slecht gaat. ‘De politiek[e elite]’ en vooral de ‘ liberalen met veel diploma’s op zak’ zijn er de schuld van dat onder druk van de markt en de beurzen de economie uitgekleed en geprivatiseerd wordt en daardoor zijn ‘de gewone mensen kop van Jut.’ De bedreiging komt hier vanuit de markt en van ‘de banken die speculeren met het pensioen van uw pa.’ De crisis moet daarom betaald worden door de groep die, ten koste van de gewone man, zijn zakken goed heeft gevuld.In het filmpje worden deze groepen heel duidelijk uitgebeeld door zwarte poppetjes (het volk die de dupe is) en witte poppetjes (de kapitalisten die profiteren).

Tot slot
In het dagelijks leven wordt de term populisme vooral gebruikt voor de strategieën opportunisme en demagogie, strategieën waar volgens mij iedere partij die wil scoren in meer of mindere mate gebruik van moet maken. Bekijk je populisme echter niet strategisch maar inhoudelijk, dan zorgt de creatie van een in-group en een out-group en het aanwijzen van de politieke elite als schuldige volksvijandige bestuurders, voor een beeld dat weinig constructieve oplossingen biedt voor de problemen die populisten zeggen te bestrijden.

Minimabeleid
Tot genoegen van GroenLinks wordt het minimabeleid zo goed als overeind gehouden. Maar ook hier zijn de structurele tekorten die de komende jaren ontstaan nog niet opgelost. Samen met de PvdA en D66 dienen we nu een voorstel in om de langdurigheidstoeslag al na drie jaar toe te kennen in plaats van de huidige vijf jaar, en om geld beschikbaar te houden voor chronisch zieken en de belangenbehartiging WAO Nijmegen (BWN).
Gesubsidieerde arbeid
De afgelopen weken hebben we veel reacties gehad op de hervormingsplannen van de gesubsidieerde arbeid. Ook de inspraakronde vorige week heeft grote indruk gemaakt op onze fractie. Het maakt de noodzaak duidelijk om dit proces zorgvuldig in te zetten en goed oog te houden voor de gevolgen voor betrokkenen en de activiteiten die nu georganiseerd worden.
Jarenlang hebben we met geld dat we overhielden van het re-integratiebudget gesubsidieerde banen betaald. Voor veel mensen was dit een uitstekende manier om een bijdrage te leveren aan de samenleving. Wij hadden en hebben grote waardering hiervoor. Daarom hebben we zolang deze banen in stand gehouden en vinden we het nu zo pijnlijk om hier verandering in te brengen. Deze banen waren oorspronkelijk bedoeld om mensen te laten doorstromen naar een reguliere betaalde baan. De laatste jaren is hier geen werk van gemaakt. Laten we eerlijk zijn: we zaten in een patstelling en hebben de zaak op zijn beloop gelaten. Er is nauwelijks moeite gedaan om ervoor te zorgen dat instellingen mensen met een gesubsidieerde baan regulier in dienst zouden nemen. Nu het re-integratiebudget daalt van 40 miljoen naar 22,5 miljoen, ontkomen we er niet meer aan om te proberen zowel werkgevers als werknemers in beweging te krijgen. Allereerst moeten instellingen die het kunnen, meer meebetalen. Mensen moeten zoveel mogelijk in dienst genomen worden. Ook is het van belang dat de portefeuillehouders in hun eigen programma kijken wat er mogelijk is om banen te witten. We denken hierbij onder andere aan de kinderopvang, peuterspeelzalen, sportclubs en welzijnsorganisaties. Ten tweede moeten mensen met voldoende kansen op de arbeidsmarkt ondersteund worden om de stap naar een reguliere betaalde baan te maken. Ten derde zijn er mensen die met vervroegd pensioen kunnen gaan.
We stellen randvoorwaarden hoe we omgaan met de overige mensen. Eerst wil ik echter twee misverstanden aankaarten. Het is niet zo dat we alle gesubsidieerde banen in één keer schrappen: de gemeente gaat in overleg met instellingen en betrokkenen en komt op basis daarvan met rapportages naar de raad. Pas daarna wordt de loonkostensubsidie stapsgewijs afgebouwd. En als gemeente halen we geen geld weg bij werk en inkomen om te besteden aan andere doelen. De middelen voor Werk & Inkomen nemen af en als gemeente voegen we geld toe om de tekorten te verminderen. Dit jaar en volgend jaar samen halen we 8 miljoen euro uit de reserve en vanaf 2011 komt daar nog eens 3 miljoen euro per jaar bovenop.
De fractie van GroenLinks vraagt het college om zorgvuldigheid, zoals we hebben afgesproken in het coalitieakoord. We begeleiden mensen van werk naar werk en we houden rekening met de nadelige gevolgen voor de activiteiten en maatschappelijke functie van instellingen. Middels een amendement vragen we aan het college om voor de volgende perspectiefnota te komen met een overzicht van de gevolgen voor de instellingen en een voorstel om dit op te lossen vanuit de begroting, zodat we hier als raad een besluit over kunnen nemen.
 
Bij de uitvoering van het ombuigingsplan moeten we ook voldoende oog blijven houden voor de meest kwetsbare groepen. Hiervoor is ook in de toekomst nog een kwart van de huidige plaatsen beschikbaar. We vragen aan het college om voor de zomer met een rapportage te komen met daarin de tot zover bekende gevolgen voor de betrokkenen. Op basis hiervan kunnen we als raad het vervolgtraject nog bijsturen indien we dat nodig vinden, bijvoorbeeld als de groep groter is dan we nu denken. GroenLinks wil dan de middelen zoeken om de meest kwetsbaren te beschermen. Zoals nu ook al in de begroting staat, kan dit betekenen dat we andere afwegingen maken binnen de totale begroting. Hierbij betrekken we alle programma's en de lokale lasten.
Tot slot vinden we het van belang dat mensen voldoende juridisch ondersteund worden als dat nodig is.
We hebben vertrouwen in het college en in het bijzonder de wethouder werk en inkomen om van dit moeilijke proces een succes te maken.