Wat mogen wij ons in Nederland toch gelukkig prijzen dat we hier scheiding van kerk en staat hebben. Geen enkele kerk die in Nederland zich bestuurlijk met de overheid kan en mag bemoeien en dus ook geen beslissende invloed op … Continue reading →

Ik vind het te prijzen dat Tofik Dibi zich kandidaat stelt voor het lijsttrekkerschap van GroenLinks. Niet dat ik van plan ben op hem te stemmen, maar ik kan altijd wel waardering opbrengen voor mensen die hun nek durven uitsteken. Tofik weet dat hij, gezien zijn leeftijd en ervaring, stevige persoonlijke kritiek gaat krijgen, dus dan is zo’n stap nemen niet de weg van de minste weerstand. Iemand kwalijk nemen dat hij ambities heeft, is onzin – het gaat om de manier waarop hij ze tot uiting brengt.

Ik kan niet in de boezem van de fractie kijken, dus wat dit voor de onderlinge verhoudingen betekent, weet ik niet. Ik weet wel dat de strijd op het laatste moment tussen Joost Lagendijk en Kathalijne Buitenweg om het Europese lijsttrekkerschap in 2004 kwaad bloed zette, juist omdat Kathalijne zo lang haar ambities verborgen hield om Joost niet voor het hoofd te stoten. Respectvol en tijdig uitspreken van ambities heeft wat mij betreft de voorkeur. Dan weten je collega’s en de partij waar ze aan toe zijn.

Benieuwd wat Tofik morgen op zijn persconferentie tot inzet van zijn gooi naar nummer 1 maakt. Benieuwd ook hoe de partij (die graag wat te kiezen heeft) daarop gaat reageren. Een referendum is op korte termijn slecht te organiseren en slaat een gat in de verkiezingskas (maar je zult zien dat er weer veel mensen de voorkeur geven aan een intern democratisch hoogstandje boven de campagne om kamerzetels binnen te slepen). Het bomvolle congres van 30 juni mag van mij de doorslag geven.

Het is een wonderkijk debat in de Tweede Kamer bij het wetsvoorstel om ‘scheefwonen’ tegen te gaan. Als je meer dan 43.000 euro per jaar verdient als huishouden moet je het huis uit of extra huurverhoging als ‘straf’ accepteren. Het doel is de doorstroming op de woningmarkt op gang te helpen en sociale huurwoningen voor de minst draagkrachtigen te reserveren. Het is exemplarisch voor het oplossend vermogen van het CDA en de VVD. Je pakt niet de oorzaak aan maar bestrijd het symptoom met straf. Want, laat ik mijzelf als voorbeeld nemen, ik wil best verhuizen of een huis kopen; maar ik krijg zeker geen hypotheek.

Dit jaar woon ik op de kop af 10 jaar (naar volle tevredenheid) in mijn woning in de wijk De Boeg, een sociale huurwoning van de OFW. In die jaren is mijn inkomen behoorlijk gegroeid en ik kom (samen met mijn vriendin) inmiddels ruim boven de grens van 43.000 euro uit. Dus ik woon scheef. Nou zou ik best een huis willen kopen elders in Dronten, er is ten slotte voldoende beschikbaar, maar ik heb een nogal ‘dynamische’ loopbaanontwikkeling. Dan werk ik weer eens een paar maanden voor GroenLinks in de Tweede Kamer, dan weer eens een half jaar voor de gemeenteraad van Amsterdam, dan weer eens een jaartje elders. Kortom, niet bepaald een vast werkverband op basis waarvan je een hypotheek kan aanvragen zodat ik een huis kan kopen; en dat is nou juist de bedoeling van het wetsvoorstel.

Daarnaast zit de woningmarkt volledig op slot omdat de woningwaarde de hypotheekrente aftrek de prijzen kunstmatig hoog houdt en mensen daardoor met gigantische hypotheken zitten opgescheept. Ook zijn de hypotheekregels aangescherpt zodat je moeilijker een hypotheek krijgt en dat traft juist de starters op de koopmarkt. Als het kabinet iets wil doen aan de vastgelopen woningmarkt moet ze het probleem op de koopwoningmarkt oplossen en een goed systeem bedenken om flexwerkers zoals ik of zzp-ers een hypotheek te kunnen laten afsluiten. Want nu wordt ik bestraft met een 5% hogere huur om het feit dat ik de afgelopen jaren financieel succes heb gehad op de arbeidsmarkt en ben gaan samenwonen, zonder dat ik een mogelijkheid heb een huis te kopen.

Dat het kabinet bang is voor de huizenbezitter en daardoor de woningmarkt niet durft te hervormen door de villasubsidie (hypotheekrente aftrek) aan te pakken vind ik treurig. Maar dat ze het afwentelt op de huurder die net ‘financieel een beetje leuk mee gaat draaien’ op de arbeidsmarkt, zonder die huurder een alternatief te bieden, vind ik echt te gek. Ik heb altijd gedacht dat de VVD tegen het bestraffen van succes was (want zo noemen ze belastingheffing altijd), maar kennelijk geldt dat niet als je een sukkelige huurder bent.

Het is april, tijd dus om de meterstanden op te nemen. Maart begon koud, maar de laatste week kende zeker warme dagen. Dus de zonneboiler heeft al weer een aantal dagen dik boven de 70 graden gezeten. Ruim warm genoeg voor wasmachine, vaatwasser, bad en douche.

Effect in de buurt

Overigens begint de verlaging van onze energierekening zich langzaam rond te praten bij de buren. Om te zien wat de mogelijkheden zijn ben ik vorige maand samen met 3 buurtgenoten naar de SHK in Essen geweest. Een beurs met voornamelijk heel veel sanitair, warmte en wateroplossingen. Waarbij zeker voldoende inspiratie is opgedaan voor vervolgstappen. Al vergen die nog wel wat extra sparen.

Opvallend vond ik het grote aantal systemen voor hergebruik van regenwater, terugwinning van warmte en de andere manier waarop innovatieve kleine bedrijven het verwarmingssyteem inrichten. Van de bedrijven die grijswatersystemen ontwikkelen begreep ik dat dat interessant is, omdat in veel gebieden in Duitsland de waterzuiveringskosten gebaseerd zijn op het gebruik van leidingwater. Gebruik van regenwater voor het toilet of de wasmachine bespaart dus dubbel. Zowel op de kosten van water als op de zuiveringslasten. De prijzen die ze noemde per kubieke meter water maken ze voor Nederlandse huishoudens nauwelijks interessant, omdat je hier waterzuiveringslasten betaald per aantal bewoners en niet naar watergebruik. Daarmee valt een fors deel van de besparing weg.

Voor terugwinning van warmte waren veel verschillende systemen te zien. Variërend van losse systemen voor terugwinning uit douchewater of terugwinning van warmte uit de lucht die de mechanische afzuiging afvoert, tot systemen die in staat zijn de warmte uit meerdere bronnen op te slaan in een centraal boilervat. Deze warmte is vervolgens bruikbaar voor verwarming van tapwater of huis. Een aantal kleinere bedrijven zette het boilervat zelfs centraal in de warmwatervoorziening van het huis (ook voor hoge temperatuur verwarming), waarbij de cv-ketel als ondersteuning dient om het boilervat gedeeltelijk of geheel op temperatuur te brengen. De radiatoren worden vervolgens gevoed water dat verwarmd door een warmtewisselaar in het boilervat. Met als bijkomend voordeel dat de cv-ketel efficiënter gaat branden en minder snel slijt.

Helaas had ik dat niet goed uitgezocht toen wij onze zonneboiler vorig jaar lieten installeren. Ik verwacht echter dat in de buurt meerdere buren binnen nu en een jaar zelf een zonneboiler op het dak gaan zetten.

Gas- en elektriciteitsverbruik maart

Terug nu naar maart. Afgaande op het aantal gewogen graaddagen was 2012 warmer dan vorig jaar. Toch ligt ons gasverbruik 8 kubieke meter hoger. In mijn herinnering was maart 2011 wellicht kouder, maar wel zonniger. Al kan ik me daar in vergissen. In ieder geval is duidelijk dat we meer gestookt hebben. Ook het elektriciteitsverbruik ligt bijna 20% hoger dan vorig jaar in maart.

Maand	Graaddagen	Verbruik na correctie	Verbruik / graaddag	Elektra	Water
Maart 2011	361	68	0,19	240	12
Maart 2012	300	76	0,25	282	9

In de grafiek hiernaast zie je dat voor ons het stookseizoen weer over is. Ons gasverbruik zit met name in de koude, donkere maanden, aangezien de zonneboiler dan minder warm water oplevert. In de grafiek hiernaast kun je echter ook goed zien dat de zonneboiler ons gasverbruik in mei tot en met oktober tot minder dan 10 kubieke meter aardgas per maand reduceert.

Ons elektriciteitsverbruik door het jaar heen rond de 250 kWh per maand ligt. In de donkere maanden loopt dat iets op.

Verbruik gas, water en licht op jaarbasis

In de tabel hieronder kun je de daling van ons gas, water en elektriciteitsverbruik op jaarbasis zien. De getoonde verbruiken zijn het verbruik in de 12 maanden tot en met de genoemde maand. Januari 2012 laat dus het verbruik van februari 2011 tot en met januari 2012 zien.  Ons gasverbruik per gewogen graaddag stabiliseert zich rond de 0,26  kubieke meter per graaddag. Het elektriciteitsverbruik is opgelopen tot 3.117 kWh per jaar. Het waterverbruik is nog 3 kubieke meter gedaald tot 104.

Maand	Gas	Gas / graaddag	elektriciteit	Water
januari 2011	1631	0,52	5432	167
februari 2011	1485	0,49	5128	165
maart 2011	1338	0,44	4802	162
april 2011	1228	0,41	4470	161
mei 2011	1114	0,38	4140	155
juni 2011	1086	0,37	3787	149
juli 2011	1085	0,37	3457	143
augustus 2011	1069	0,36	3164	137
september 2011	1017	0,35	2819	130
oktober 2011	919	0,32	2540	123
november 2011	762	0,27	2691	121
december 2011	676	0,26	2897	117
januari 2012	648	0,26	3067	112
februari 2012	675	0,25	3075	107
maart 2012	682	0,26	3117	104

Besparing op de gasrekening

Door verschillende aanpassingen aan ons huis hebben we het gasverbruik de afgelopen anderhalf jaar teruggebracht van 0,6 m3 aardgas per gewogen graaddag naar 0,26 m3 aardgas per gewogen graaddag. Dat heeft ons inmiddels een besparing van ruim 1.200 m3 aardgas opgeleverd (gecorrigeerd voor gewogen graaddagen), wat een besparing op de energierekening oplevert van een kleine Euro 700.

 

Natuurlijk, het is makkelijk om er cynisch over te doen, de ‘Israeli’s zijn dol op Iraniërs’ actie die de afgelopen dagen over internet spoelde en binnen de kortste keren 30.000 facebook likes (and counting) verzamelde. Het is een makkelijke vorm van actievoeren en een gebaar dat eenvoudig vermalen wordt in de wereldpolitiek.

Maar tegelijk: gelukkig zijn er nog mensen zoals Ronny Edry, die bereid zijn elke strohalm te pakken en er desnoods zelf een te maken. Ook al zou Martin van Creveld (zaterdag in de papieren Volkskrant) gelijk hebben en is een nucleair Iran helemaal geen bedreiging voor Israel, maar zijn het vooral de Israeli’s die met hun eigen paranoia moeten afrekenen, dan nog valt Ronny’s vlucht naar voren te prijzen. (sg)

Update: vanavond de tijd genomen om de stukken beter door te nemen. Waarna ik dit bericht heb aangepast, aangezien het te veel uit de losse heup geschreven was.

Vandaag ontving ik een mail met het ‘persoonlijke’ bod van de collectieve inkoop actie voor zonnepanelen van Vereniging Eigen Huis die is gewonnen dor Oskomera Home Solar. Tijd dus voor een update om te zien hoe dat aanbod zich verhoudt tot de andere landelijke collectieve inkoopacties, maar vooral ook t.o.v. de prijzen van individuele installateurs. Zoals ik dat eerder al heb gedaan voor de andere collectieve inkoopacties.

Voor een vollediger overzicht van de losgebroken markt voor collectieve inkoop verwijs ik naar Polder PV. Waar ook een interessant stuk staat voor Eneco klanten en Buurtburgemeesters van Nudge/Zon IQ en over de collectieve inkoopactie van Vereniging Eigen Huis.

Persoonlijke aanbieding

Aangezien er op ons dak al een zonneboiler ligt is de ruimte voor zonnepanelen beperkt. Ik had dan ook aangegeven slechts 6 panelen te willen. 123 Zonne-energie biedt 6 panelen van 250 Wattpiek per stuk, oftewel een installatie van 1500 Wattpiek vermogen. De kosten hiervan bedragen Euro 4.150, inclusief installatie. Daarmee behoort 123 Zonne-energie tot de duurdere aanbiedingen uit mijn vorige overzicht. De grotere installaties die 123 Zonne-energie aanbiedt zijn verhoudingsgewijs veel scherper geprijsd (zie ook tabel hieronder). Wat logisch is aangezien de kosten voor de zaken als omvormer en installatiekosten verhoudingsgewijs minder snel oplopen voor een grotere installatie.

De door mij gehanteerde berekeningwijze voor de elektriciteitsopbrengst is behoorlijk conservatief en voor alle installaties gelijk gehouden. Goede zonnepanelen en goede installaties gaan echter langer dan 20 jaar mee en de opbrengst is in veel gevallen ook hoger dan waar ik mee heb gerekend. Als je een betere inschatting wil voor je eigen situatie verwijs ik je naar de berekeningswijzes van Polder PV of Siderea. Ik heb zelf geen ervaring met Sidera, maar van Peter Segaar (de man achter Polder PV) hoor ik positieve geluiden over Siderea, dus dat geeft vertrouwen.

Voordelen 123 Zonne-energie

Vereniging Eigen Huis noemt zelf de volgende voordelen van haar collectieve inkoopactie:

• Volledige begeleiding tijdens het hele traject
• Altijd een maatwerk oplossing voor uw persoonlijke situatie
• Strenge kwaliteitseisen opgesteld i.s.m. TNO
• Kortere terugverdientijd door scherp aanbod
• Vereniging Eigen huis staat (i.s.m. KEMA) garant voor kwaliteit
• Vereniging Eigen Huis biedt juridische ondersteuning
• Vereniging Eigen Huis adviseert onafhankelijk en betrouwbaar

Zelf zie ik de volgende punten als positief:

• De panelen hebben een positieve vermogens tolerantie van 0 tot 5%, dus het vermogen van een
  paneel ligt tussen 250 en 262,5 Wp, en dat betekent altijd extra energie-opbrengst!
• De productgarantie op deze panelen bedraagt 10 jaar. De vermogensgarantie is 25 jaar voor 80%. Dat
  betekent het paneel na 25 jaar nog minimaal 80% van het nominale vermogen (Wp) moet leveren.
• Alle omvormers zijn voorzien van Bluetooth zodat ze kunnen communiceren met uw PC of laptop.
  Met behulp van de meegeleverde Sunny Explorer software kunt u dan de prestaties van uw
  zonnestroomsysteem volgen.
• De productgarantie op deze omvormers bedraagt 10 jaar.
• Uiteraard worden ook de bevestigingsmaterialen voor platte daken en schuine pannendaken, en de
  bekabeling geleverd en geïnstalleerd.
• Ook golfplatendaken en staalplaten daken kunnen zonder meerprijs voorzien worden.
• Indien nodig wordt er kosteloos een extra groep(en) naar de meterkast aangelegd.
• De omvormer wordt aangesloten op de (extra) groep.
• De garantie op het complete systeem, inclusief installatiewerk is 10 jaar. Na 9 jaar komt Oskumera langs voor een systeemcheck (niet onbelangrijk bij iets dat meer dan 20 jaar mee gaat).
• Leden krijgen 10 jaar juridische ondersteuning van Vereniging Eigen Huis bij problemen.
• De specialisten van Vereniging Eigen Huis monitoren een representatief aantal systemen voor de
  komende tien jaar.

Nadelen 123 Zonne-energie

In haar mailing schermt 123 Zonne-energie met een standaard prijs voor de installatie van 6 zonnepanelen van 250 Watt van Euro 5.106. Dat betekent dat Eigen Huis rekent met een standaardprijs van Euro 3,40 per Wattpiek. Wat me aan de hoge kant lijkt.

Een ander nadeel van de collectieve inkoopactie van Eigen Huis is dat de installatie plaats vindt tussen 22 maart en 1 november. Met een beetje pech ben je dan dus het hele zomerseizoen kwijt….

 

Een aandachtspunt vind ik de transparantie: oftewel ontvangt Vereniging Eigen Huis een kick back per verkochte installatie, en zo ja hoe hoog is deze? Die vraag komt na me op n.a.v. het bericht op Polder PV dat Natuur & Milieu een kickback fee krijgt per verkochte installatie die kan oplopen tot 9 ton. En dat Trouw een paar weken geleden berichtte dat aanbieders van collectieve inkoopacties voor energie (zoals Vereniging Eigen Huis) een kickback fee krijgen per overstapper.

Vergelijking installateurs & collectieve inkoopacties

Onderstaand overzicht is zeker niet compleet en ik pretendeer dat ook zeker niet. Het geeft je wel een beeld en doet je hopelijk beseffen dat het naast mooie collectieve aanbiedingen ook nog steeds de moeite kan lonen om een offerte bij een lokale installateur te vragen. Dat hoeft niet duurder te zijn en ook de voorwaarden hoeven niet slechter te zijn. Prijzen van lokale installateurs heb ik via Compare My Solar.

Leverancier/actie	Totaal vermogen	Kosten	Prijs / Wattpiek	kWh/jaar (80%)	Kostprijs
Zontech	3760	€ 6.740	€ 1,79	3008	€ 0,15
Solarsenergy*	3760		€ 1,87
Windvogel+ Metdezon	3840	€ 7.351	€ 1,91	3072	€ 0,15
123 Zonne-energie	6000	€ 11.946	€ 1,99	4800
123 Zonne-energie	5250	€ 10.857	€ 2,07	4200
Windvogel+ Metdezon	2640	€ 5.575	€ 2,11	2112	€ 0,18
123 Zonne-energie	4500	€ 9.595	€ 2,13	3600
123 Zonne-energie	3750	€ 8.146	€ 2,17	3000
Solarsenergy	1410	€ 3.090	€ 2,19	1128	€ 0,18
Solarsenergy	1470	€ 3.230	€ 2,20	1176	€ 0,18
123 Zonne-energie	3000	€ 6.672	€ 2,22	2400
Metdezon	3840	€ 8.589	€ 2,24	3072	€ 0,17
EnergieAnders	3975	€ 8.970	€ 2,26	3180	€ 0,17
Mitchel van der Meij	1380	€ 3.120	€ 2,26	1104	€ 0,19
Windvogel+ Metdezon	1800	€ 4.076	€ 2,26	1440	€ 0,21
Zontech	1410	€ 3.260	€ 2,31	1128	€ 0,19
EnergieAnders	1470	€ 3.400	€ 2,31	1176	€ 0,19
Nudge D	3680	€ 8.694	€ 2,36	2944	€ 0,18
123 Zonne-energie	2250	€ 5.438	€ 2,42	1800
Metdezon	2640	€ 6.500	€ 2,46	2112	€ 0,20
Zon zoekt dak B	1920	€ 4.935	€ 2,57	1536	€ 0,19
Nudge C	2760	€ 7.128	€ 2,58	2208	€ 0,21
Metdezon	1800	€ 4.736	€ 2,63	1440	€ 0,20
123 Zonne-energie	1500	€ 4.150	€ 2,77	1200	€ 0,21
Windvogel+ Metdezon	1200	€ 3.328	€ 2,77	960	€ 0,23
Zon zoekt dak A	1200	€ 3.375	€ 2,81	960	€ 0,23
Nudge B	1840	€ 5.190	€ 2,82	1472	€ 0,21
Nudge A	1380	€ 4.220	€ 3,06	1104	€ 0,24
Metdezon	1200	€ 3.856	€ 3,21	960	€ 0,25

           De PvdA kiest een nieuwe ‘leider’. Nou ja, eigenlijk ligt het anders; de leden van de PvdA kiezen de leider van de fractie in de Tweede Kamer. Dit doen ze door middel van een referendum. Er hebben zich vijf kandidaten gemeld, waarvan er waarschijnlijk twee niet eens de reputatie hebben om de fractie te kunnen leiden. De fractieleider wordt verkozen door een referendum. Kijkend naar de vorige soortgelijke verkiezingen (Rutte vs. Verdonk) en de context van de PvdA vóór dit referendum, kunnen we niks anders concluderen dan dat dit referendum slopende gevolgen zou kunnen hebben. Aangezien de strijd binnen de PvdA uitgebreid aan bod is gekomen, richt ik mij op de referenda. Om dit te doen plaats ik hieronder het al eens eerder (23 december 2011) verschenen stuk over referenda. Lees en oordeel zelf.

           Het is bijna het einde van het jaar en dat betekent dat allerlei media lijstjes op gaan stellen. De beste politicus, de beste reclame, de beste sportman, het beste radioprogramma en de beste tv-show van het jaar of seizoen. Gewoon een selectie van de rijtjes die de afgelopen maanden de revue zijn gepasseerd. Vooral dit jaar was er echter een storm aan kritiek op de winnaars. Tegelijkertijd zien we de laatste jaren juist een roep om meer democratie via referenda. In dit stuk zal ik proberen uit te leggen waarom ik ‘nee’ stem tegen de meeste vormen van referenda.

           Het begon met de uitreiking van de Gouden Televizierring in oktober. Van de drie kandidaten – Wie is de Mol?, The Voice of Holland en Voetbal International – waren alle experts het er over eens dat Voetbal International van de drie het slechtste programma was. Wie is de Mol? was al jaren een genomineerde voor deze televisieprijs, maar had nog nooit gewonnen. The Voice of Holland was een nieuwkomer in televisieland en was niet alleen commercieel een groot succes, maar door de nieuwe vorm van het organiseren van een talentenjacht bood het een nieuw product aan in de televisiegids. Toch won Voetbal International. Waarom? Sommigen beweren dat Voetbal International live reclame kon maken. Bovendien is het programma opgezet door het gelijknamige tijdschrift en had het dus een breder publiek om campagne voor zichzelf te voeren. Als gevolg hiervan wilden sommigen direct dat er een vakjury zou komen, en deze zo over het beste programma moeten beslissen, daar waar nu kijkers kunnen stemmen voor hun favoriet. Zo zou kwaliteit boven democratie gaan.

           Dan was er laatst ook ophef over de uitverkiezing tot Sportman van het Jaar. Van de twee grootste kanshebbers – turner Epke Zonderland en schaatser Bob de Jong – won de eerste. De sporters in de zaal konden allemaal hun stem uitbrengen. Epke Zonderland won, ondanks dat hij het afgelopen seizoen geen grote prijzen in de wacht had gesleept. De Jong had dit wél, maar greep dus naast de trofee. Wat overbleef was een discussie of de stemvorm van de verkiezing niet moest veranderen, want de keuze was toch echt niet goed. Zeker niet beschouwende de prijzen die beide sporters binnen hadden gesleept.

           De discussie over de ‘juiste’ uitkomst van deze verkiezingen staat eigenlijk haaks op het laatste decennium in de politiek. Daar willen burgers juist méér invloed op uitoefenen. D66 wilde de gekozen burgmeester, de PVV wil een referendum over Griekenland en GroenLinks wil zelfs een referendum over een kerncentrale. We zien dus een hang naar referenda. Dit terwijl het bij politiek om belangrijke zaken van nationaal belang gaat.

           Ik ben zelf tegen bindende en adviserende referenda, omdat het altijd een keuze is tussen ‘ja’ en ‘nee’. Een genuanceerd verhaal is niet mogelijk bij een referendum, tenzij er referenda worden gehouden over hele specifieke kwesties met hele specifieke oplossingen. Zoiets is alleen onaantrekkelijk voor kiezers omdat het allemaal ‘een pot nat’ is. Het gevaar van referenda ligt juist in de massa. De massa staat niet open voor een genuanceerd verhaal, maar voor spektakel. Dan verandert een referendum al snel in een show tussen het ‘ja’-kamp en het ‘nee’-kamp. Het betrekt de bevolking wel bij de besluitvorming, maar als dat ten koste gaat van de inhoud, pas ik daar liever voor.

           Bovendien, politici en ambtenaren zijn – algemeen genomen – voorbereid om hun vak te beoefenen, omdat hun vak van belang is voor de hele maatschappij. Dus; waarom zouden wij ons willen bemoeien met het beleid van die politici door hen in de weg te lopen met een referendum? Zíj hebben verstand van hun vak. Wij gaan ons toch ook niet bemoeien met de ingrediënten van het brood van de bakker, omdat wij het brood kopen? Of met het vlees van de slager? We kunnen kiezen wat we willen en als het product ons niet bevalt gaan we naar een andere bakker of slager, dus ook naar een andere politieke partij. We kiezen onze volksvertegenwoordigers op lokaal, provinciaal, nationaal en europees niveau en laten we het daarbij laten. Het is minder democratisch, maar wel beter voor de kwaliteit van de besluiten. Schoenmaker, blijf bij je leest.

           Bij verkiezingen zoals de Televiezierring of Sportman van het Jaar is bewust gekozen voor een democratische opzet. Als de winnaar, zoals net besproken, dan niet voldoet aan de verwachtingen is dat het risico van het keuzemodel. Het is de keuze van de massa, die makkelijk te manipuleren is. Alleen zijn die twee verkiezingen ‘spelletjes’ en gaat het niet om landsbelang. Met het landsbelang hoort de massa niet te ‘spelen,’ maar dat is wel wat referenda veroorzaken. De massa kiest haar volksvertegenwoordigers en die verstaan, samen met hun ambtenaren,  hun vak. Als we hun de keuzes laten maken is het misschien minder democratisch, maar staan hun besluiten wel voor kwaliteit. Op de vraag ‘Referenda: ja of nee?’ is mijn antwoord: nee.

           De PvdA kiest een nieuwe ‘leider’. Nou ja, eigenlijk ligt het anders; de leden van de PvdA kiezen de leider van de fractie in de Tweede Kamer. Dit doen ze door middel van een referendum. Er hebben zich vijf kandidaten gemeld, waarvan er waarschijnlijk twee niet eens de reputatie hebben om de fractie te kunnen leiden. De fractieleider wordt verkozen door een referendum. Kijkend naar de vorige soortgelijke verkiezingen (Rutte vs. Verdonk) en de context van de PvdA vóór dit referendum, kunnen we niks anders concluderen dan dat dit referendum slopende gevolgen zou kunnen hebben. Aangezien de strijd binnen de PvdA uitgebreid aan bod is gekomen, richt ik mij op de referenda. Om dit te doen plaats ik hieronder het al eens eerder (23 december 2011) verschenen stuk over referenda. Lees en oordeel zelf.

           Het is bijna het einde van het jaar en dat betekent dat allerlei media lijstjes op gaan stellen. De beste politicus, de beste reclame, de beste sportman, het beste radioprogramma en de beste tv-show van het jaar of seizoen. Gewoon een selectie van de rijtjes die de afgelopen maanden de revue zijn gepasseerd. Vooral dit jaar was er echter een storm aan kritiek op de winnaars. Tegelijkertijd zien we de laatste jaren juist een roep om meer democratie via referenda. In dit stuk zal ik proberen uit te leggen waarom ik ‘nee’ stem tegen de meeste vormen van referenda.

           Het begon met de uitreiking van de Gouden Televizierring in oktober. Van de drie kandidaten – Wie is de Mol?, The Voice of Holland en Voetbal International – waren alle experts het er over eens dat Voetbal International van de drie het slechtste programma was. Wie is de Mol? was al jaren een genomineerde voor deze televisieprijs, maar had nog nooit gewonnen. The Voice of Holland was een nieuwkomer in televisieland en was niet alleen commercieel een groot succes, maar door de nieuwe vorm van het organiseren van een talentenjacht bood het een nieuw product aan in de televisiegids. Toch won Voetbal International. Waarom? Sommigen beweren dat Voetbal International live reclame kon maken. Bovendien is het programma opgezet door het gelijknamige tijdschrift en had het dus een breder publiek om campagne voor zichzelf te voeren. Als gevolg hiervan wilden sommigen direct dat er een vakjury zou komen, en deze zo over het beste programma moeten beslissen, daar waar nu kijkers kunnen stemmen voor hun favoriet. Zo zou kwaliteit boven democratie gaan.

           Dan was er laatst ook ophef over de uitverkiezing tot Sportman van het Jaar. Van de twee grootste kanshebbers – turner Epke Zonderland en schaatser Bob de Jong – won de eerste. De sporters in de zaal konden allemaal hun stem uitbrengen. Epke Zonderland won, ondanks dat hij het afgelopen seizoen geen grote prijzen in de wacht had gesleept. De Jong had dit wél, maar greep dus naast de trofee. Wat overbleef was een discussie of de stemvorm van de verkiezing niet moest veranderen, want de keuze was toch echt niet goed. Zeker niet beschouwende de prijzen die beide sporters binnen hadden gesleept.

           De discussie over de ‘juiste’ uitkomst van deze verkiezingen staat eigenlijk haaks op het laatste decennium in de politiek. Daar willen burgers juist méér invloed op uitoefenen. D66 wilde de gekozen burgmeester, de PVV wil een referendum over Griekenland en GroenLinks wil zelfs een referendum over een kerncentrale. We zien dus een hang naar referenda. Dit terwijl het bij politiek om belangrijke zaken van nationaal belang gaat.

           Ik ben zelf tegen bindende en adviserende referenda, omdat het altijd een keuze is tussen ‘ja’ en ‘nee’. Een genuanceerd verhaal is niet mogelijk bij een referendum, tenzij er referenda worden gehouden over hele specifieke kwesties met hele specifieke oplossingen. Zoiets is alleen onaantrekkelijk voor kiezers omdat het allemaal ‘een pot nat’ is. Het gevaar van referenda ligt juist in de massa. De massa staat niet open voor een genuanceerd verhaal, maar voor spektakel. Dan verandert een referendum al snel in een show tussen het ‘ja’-kamp en het ‘nee’-kamp. Het betrekt de bevolking wel bij de besluitvorming, maar als dat ten koste gaat van de inhoud, pas ik daar liever voor.

           Bovendien, politici en ambtenaren zijn – algemeen genomen – voorbereid om hun vak te beoefenen, omdat hun vak van belang is voor de hele maatschappij. Dus; waarom zouden wij ons willen bemoeien met het beleid van die politici door hen in de weg te lopen met een referendum? Zíj hebben verstand van hun vak. Wij gaan ons toch ook niet bemoeien met de ingrediënten van het brood van de bakker, omdat wij het brood kopen? Of met het vlees van de slager? We kunnen kiezen wat we willen en als het product ons niet bevalt gaan we naar een andere bakker of slager, dus ook naar een andere politieke partij. We kiezen onze volksvertegenwoordigers op lokaal, provinciaal, nationaal en europees niveau en laten we het daarbij laten. Het is minder democratisch, maar wel beter voor de kwaliteit van de besluiten. Schoenmaker, blijf bij je leest.

           Bij verkiezingen zoals de Televiezierring of Sportman van het Jaar is bewust gekozen voor een democratische opzet. Als de winnaar, zoals net besproken, dan niet voldoet aan de verwachtingen is dat het risico van het keuzemodel. Het is de keuze van de massa, die makkelijk te manipuleren is. Alleen zijn die twee verkiezingen ‘spelletjes’ en gaat het niet om landsbelang. Met het landsbelang hoort de massa niet te ‘spelen,’ maar dat is wel wat referenda veroorzaken. De massa kiest haar volksvertegenwoordigers en die verstaan, samen met hun ambtenaren,  hun vak. Als we hun de keuzes laten maken is het misschien minder democratisch, maar staan hun besluiten wel voor kwaliteit. Op de vraag ‘Referenda: ja of nee?’ is mijn antwoord: nee.

 

Het is niet makkelijk het volgende te schrijven.

 

Portugal is sinds 2 jaar ons nieuw thuis. In eerste instantie hebben we gekozen voor het wonen in de grote stad, Lissabon. Zeker in een eerste jaar is het goed om te wonen dicht bij al het regelwerk. En regelwerk is er veel hier. Er is ongetwijfeld een compleet bos gesneuveld voor al het papierwerk dat nodig was.

Het was een moeilijk jaar dat helaas niet makkelijker werd naarmate het vorderde. Dat kwam deels door de zeer natte winter maar vooral door mijn / onze gevoelens. Het wonen in een appartement in een drukke woonwijk viel tegen. De treinen die door de woning leken te rijden wenden maar niet. Contact met de buren was er feitelijk niet, etc.. 

Maar het allerbelangrijkste was wel het gevoel van opgesloten zitten in het appartement.

Het had een prachtig balkon met uitzicht op het water van de Taag, maar toch.

 

Steeds meer begon het gevoel te leven: dit is wel een kans. Een kans om te wonen op het prachtige platteland van Portugal. Een huisje met olijfbomen, ruimte voor de beesten, een moestuin en vooral rust en ruimte.

Een spannende en leuke zoektocht begon. Voordat we ons droomhuis vonden kwam er nog iets anders op ons pad: Lucky. Lucky is een geweldige hond en tegenwoordig met afstand mijn beste vriendin. En van de beste aanvullingen op mijn leven hier!

Toen vonden we ons huis. Het was alles wat we zochten. Het was charmant, had grote bomen, ontzettend veel ruimte en niets dan rust. Het was betaalbaar en dus brachten we gelijk een bod uit. De verkopers gingen akkoord en we deden onze aanbetaling.

 

Hierna begon een lang traject tussen niet mee werkende verkopers een incompetente makelaar en een drama van een bank. Op veel momenten leek het zo te zijn dat onze droom een nachtmerrie zou worden. En dat was als we al sliepen, nachten lagen we wakker. De hypotheek leek niet te worden verleend, de verkopers zeiden te willen stoppen, etc.. Toen we eenmaal de sleutel hadden waren we even de gelukkigste mensen op aarde!

 

Echter, er was nog een hoop mis. De papieren van het huis bleken toch niet in orde en de hypotheek werd dus niet verstrekt. Ondertussen hadden we onze huur al wel opgezegd en  er waren al nieuwe huurders. Maar dat was nog lang niet alles. De keuken bleek een drama en duurde letterlijk maanden. Het huis was eigenlijk in veel slechtere staat dan we dachten. Zo waren er lekkages in het dak en de schoorsteen, de riolen waren verstopt maar ook dichtgemetseld, de problemen met de vochtige muur waren toch niet zo makkelijk op te lossen als we dachten en zo verder. Tot overmaat van ramp bleek dat de papieren veel moeilijker in orde waren te maken dan iedereen dacht.

 

Ondertussen woonden we hier toch maar wel! Heerlijk rustig en altijd wat te doen. Iris heeft eindelijk weer kippen, een grote wens. Onze beesten lopen vrolijk door de tuin, al moesten we ook afscheid nemen van onze kater Fonz.

De werkzaamheden aan het huis hebben het huis een complete andere look gegeven. Alles ziet er veel mooier uit al zeggen we het zelf! Helaas zijn de kosten wel wat hoger gebleken dan we dachten.

Ook hebben we tot nu toe steeds genoten van al het bezoek dat ons huis kwam bekijken. Anders dan in Nederland waar we bezoek hadden dat even “op de koffie” kwam hebben we nu echt de tijd om te praten en leuke dingen te doen!

 

Nog steeds gaan ook alle andere zaken helaas moeizaam. Zo hebben we veel te veel betaald voor de wegenbelasting (IUC) en hebben we een aanslag van echt duizenden euros van de belastingdienst omdat Portugal ons gehele inkomen van zowel Nederland als Belgie meerekent als belastbaar in Portugal. 

Dit zijn helaas maar voorbeelden van een lange lijst. Alles is in Portugal tot nu toe een gevecht gebleken en niets lijkt in één keer te lukken.

 

Tot overmaat van ramp is de crises steeds beter voelbaar. De prijzen van haast alles zijn flink gestegen. Daar boven op is het salaris van Iris verminderd met 8% per maand en vervallen het vakantiegeld en de 13de maand. Dat zijn flinke happen in het toch al niet heel grote budget. En dan hebben wij het nog goed…

Werk zoeken heeft voor mij eigenlijk geen zin al probeer ik het wel. De werkloosheid loopt alleen maar op. Er wordt niet eens meer gereageerd op een inschrijving of reactie.

 

Dan ga je samen praten en wikken en wegen. 

De conclusie van al deze gesprekken is dat we met pijn in ons hart moeten toegeven dat onze toekomst waarschijnlijk niet in Portugal ligt. Uiteraard heeft het vaststellen van dit gegeven ook gevolgen. 

We hebben besloten dat we gaan kijken naar de mogelijkheden om terug te keren naar Nederland. Dit is uiteraard niet zo makkelijk en zal veel tijd en energie kosten. Zo hebben we een baan nodig en een woning. Maar er zijn nog duizenden andere zaken die we moeten regelen voor het zover is. 

Geen vast tijdspad dus maar een duidelijk voornemen.

Ik weet dat ik met mijn meningregelmatig dwars op de algemene opinie lig . Hier is weer een voorbeeld.
Ik kreeg een oproep om te protesteren tegen de hoge benzine prijs. De schrijvers van die oproep gaven de schuld hiervan aan de grote oliemaatschappijen die de prijs opdrijven terwijl er geen schaarste is. Zou kunnen. Ze roepen om een boycot van Texaco en Shell maar stellen de autorijder wel voor om bij andere kleinere benzinemaatschappijen te gaan tanken. Het idee is dat als de marktleiders gevoelig worden getroffen, dat ze dan de prijzen wel zullen verlagen en dan komt er waarschijnlijk een gewenste prijzenoorlog.
De oproep moet een verspreiding krijgen als een kettingbrief, dus iedereen zou ‘m moeten doorsturen naar 10 mensen. Als dat vaak genoeg gebeurd, dan bereik je in korte tijd miljoenen mensen.

Hoewel ik best een groot adressenbestand heb en ook geloof hecht aan de effectiviteit van consumentenacties, heb ik het bericht niet door gestuurd.
De oproep is inmiddels achterhaald. De actievoerders gingen uit van een prijs van € 1,66. Hun schrikbeeld was een benzineprijs van € 1,80. Echter vandaag (23 februari 2012) was op het nieuws dat de benzine € 1,80 kost (nog niet overal). De hoogte van de benzineprijs wordt bepaald door veel factoren, waar de olieprijs er een van is. En die olieprijs is meestal nog in dollars. We betalen nu meer voor de olie omdat de waarde van de dollar ten opzichte van de euro gestegen is. Dat is een wankele balans van twee munten die beide eerder voor waardedaling dan waardestijging in aanmerking komen.

Ik vind een hoge benzineprijs niet erg. Ik hoop dat de prijs zo hoog wordt dat er echt substantieel meer mensen ook echt minder kilometers gaan maken (daar roepen de tekstschrijvers niet toe op). Jammer ook dat er zoveel leaserijders en bedrijfsauto’s zijn, die waarschijnlijk geenkilometer minder rijden ongeacht hoe hoog de benzineprijs is. En dat is waarschijnlijk ook niet de doelgroep van de actievoerders, want die hebben allemaal een tankpasje (waarvan velen bij Texaco en Shell?)
En wie desondanks veel tankt, betaalt ook veel belasting / accijns. Onze overheid kan dat geld goed gebruiken.
Ik weet dat ik makkelijk praten heb. Ik heb vorige week toevallig getankt (bij TINQ) en kan weer ongeveer drie maanden vooruit. Ik krijg er pas echt last van als ik moet staan in de trein.

In een dag dooi is het buiten alweer groen. Alleen witte randen sneeuw herinneren aan een winterse week. Eergisteren wandelde ik nog over het bevroren Wad boven de Noordpolder. De laatste drie letters eraf en een o voor de l en je hebt waar je je kon wanen. Zover was ik nog nooit de Waddenzee opgelopen. In alle richtingen eindeloze, ijzige verte. Door het kruiende ijs in het noorden was er geen uitzicht op Schiermonnikoog, op Rottum of op Borkum. Toch kan het niet ver meer zijn geweest. Vlak voordat ik om wilde keren om terug naar de haven van Noordpolderzijl te wandelen ontving ik een sms’je met de prijzen voor mobiel bellen in Duitsland. Meestal is dat toch een teken dat je de grens over bent. Erik de Graaf

Ik heb al eerder aandacht besteed aan de collectieve inkoopacties voor zonnepanelen van Natuur & Milieu (Zon Zoekt Dak), De Windvogel, Vereniging Eigen Huis (123 Zonne-energie) en Nudge (Zonnekracht). Deze zijn in navolging van Wij Willen Zon opgezet en er nu de elektriciteitsprijs voor kleingebruikers ongeveer gelijk is aan de kostprijs van energie van eigen zonnepanelen zullen er ongetwijfeld meer gaan volgen.

De vraag is natuurlijk hoe interessant de verschillende inkoopcollectieven zijn en hoe groot de vuist is die ze weten te maken richting installateurs en leveranciers om gunstige inkoopvoorwaarden te creëren. Het aanbod van De Windvogelwas al bekend (15% korting voor leden bij Metdezon.nl) en inmiddels zijn ook de pakketten van Natuur en Milieu (Zon Zoekt Dak) bekend. Nudge werkt samen met ZonIQ en als buurtburgemeester heb ik indicatieve voorbeeldoffertes ontvangen. De werkelijke offerte blijft maatwerk en kan dus afwijken, maar het geeft wel een beeld.

Wat is inbegrepen per actie

Leverancier/actie	Financiering	Installatie	Verzekering	Monitoring
Windvogel+ Metdezon	Nee	Optioneel	Optioneel	Nee
Nudge & Zon IQ	Optioneel	Ja	Optioneel	Ja (2,49/mnd)
Zon zoekt dak / SNM	Nee	Ja	Nee	Optioneel (29,75/jaar)
123 Zonne-energie	Optioneel	Ja	Optioneel	Onbekend

Voor wie overweegt zelf te installeren is enkel de collectieve inkoopactie van Windvogel & Metdezon.nl interessant. Bij alle andere collectieve inkoopacties zit de installatie inbegrepen. Nudge & Zon IQ gaan het verst in het all in contract, meedoen betekent automatisch monitoring van de opbrengst van je panelen op afstand en lid worden van de Zon IQ community voor Euro 2,49 per maand.

Wat verder opvallend is dat Zon Zoekt Dak geen financiering aanbiedt, terwijl Natuur & Milieu samenwerkt met de ASN bank bij deze actie. Naar mijn mening een gemiste kans voor het ASN Groenfonds. Wie financiering behoeft kan of bij de eigen bank aankloppen (bijvoorbeeld als je ondanks de daling van de huizenprijzen nog overwaarde in je hypotheek hebt zitten) of bij Greenloans kijken. Let er op dat het plaatsen van zonnepanelen als verbetering van je huis geldt en dat de rente die je betaald dus zeer waarschijnlijk onder de hypotheekrenteaftrek valt.

De prijzen per actie

Hieronder een tabelletje met de kosten van verschillende opties. Om de pakketten van Windvogel/Metdezon.nl qua totaal vermogen enigzins vergelijkbaar te maken met de overige aanbiedingen heb ik wat lopen shoppen in de pakketten van Metdezon.nl. Er zijn daar dus goedkopere pakketten mogelijk, als je andere soorten panelen of omvormers kiest. In de prijs van Windvogel + Metdezon.nl heb ik wel rekening gehouden met het feit dat je voor Euro 50 lid moet worden van De Windvogel om gebruik te mogen maken van de kortingsactie.

Bij het berekenen van de kostprijs per kWh ben ik uitgegaan van een levensduur van de zonnepanelen van 20 jaar en een opbrengst in kWh van 80% van het geïnstalleerde vermogen, met 1 keer vervanging van de omvormer (a 2000 Euro voor systemen boven de 2 kW en 1000 Euro voor systemen onder de 2 kW). Ik heb geen rekening gehouden met rente, inflatie of verandering van energieprijzen. Ik geen toe, heerlijk simplistisch (en dat bevalt goed in het weekend Aangezien mijn simplistische berekening aardig in de buurt komt van de kostprijs voor zonne-enerige waar Natuur & Milieu mee rekende in het NOS Journaal van vorige week denk ik dat het redelijk klopt. Wil je je eigen aanbieding op dezelfde simplistische wijze doorrekenen dan kun je deze spreadsheet gebruiken.

Leverancier/actie	# panelen	Totaal vermogen	Kosten	Prijs/ Wattpiek	kWh /jaar	Kostprijs
Windvogel+ Metdezon	16	3840	€ 7.351,01	€ 1,91	3072	€ 0,15
Windvogel+ Metdezon	11	2640	€ 5.574,81	€ 2,11	2112	€ 0,18
Windvogel+ Metdezon	6	1800	€ 4.075,77	€ 2,26	1440	€ 0,21
Metdezon	16	3840	€ 8.589,42	€ 2,24	3072	€ 0,17
Nudge D	16	3680	€ 8.693,62	€ 2,36	2944	€ 0,18
Metdezon	11	2640	€ 6.499,78	€ 2,46	2112	€ 0,20
Zon zoekt dak B	8	1920	€ 4.935,40	€ 2,57	1536	€ 0,19
Nudge C	12	2760	€ 7.128,18	€ 2,58	2208	€ 0,21
Metdezon	6	1800	€ 4.736,20	€ 2,63	1440	€ 0,20
Windvogel+ Metdezon	5	1200	€ 3.327,60	€ 2,77	960	€ 0,23
Zon zoekt dak A	5	1200	€ 3.375,00	€ 2,81	960	€ 0,23
Nudge B	8	1840	€ 5.189,51	€ 2,82	1472	€ 0,21
Nudge A	6	1380	€ 4.220,18	€ 3,06	1104	€ 0,24
Metdezon	5	1200	€ 3.856,00	€ 3,21	960	€ 0,25

Collectieve prijzen vergeleken met individuele offertes*

Gelet op het terechte commentaar van Bart Vlaar dat je de prijzen ook moet vergelijken met lokale installateurs heb ik onderstaande lijst gemaakt. De prijzen van de collectieve acties zijn groen. De andere prijzen heb ik op 7 februari 2012 opgevraagd via de website Compare My Solar. Dat is nog steeds geen lokale installateur, maar het geeft wel een beeld hoe collectieve inkoop zich verhoudt tot individuele inkoop.

Leverancier/actie	Totaal vermogen	Kosten	Prijs / Wattpiek	kWh/jaar (80%)	Kostprijs
Zontech	3760	€ 6.740	€ 1,79	3008	€ 0,15
Solarsenergy*	3760		€ 1,87
Windvogel+ Metdezon	3840	€ 7.351	€ 1,91	3072	€ 0,15
Windvogel+ Metdezon	2640	€ 5.575	€ 2,11	2112	€ 0,18
Solarsenergy	1410	€ 3.090	€ 2,19	1128	€ 0,18
Solarsenergy	1470	€ 3.230	€ 2,20	1176	€ 0,18
Metdezon	3840	€ 8.589	€ 2,24	3072	€ 0,17
EnergieAnders	3975	€ 8.970	€ 2,26	3180	€ 0,17
Mitchel van der Meij	1380	€ 3.120	€ 2,26	1104	€ 0,19
Windvogel+ Metdezon	1800	€ 4.076	€ 2,26	1440	€ 0,21
Zontech	1410	€ 3.260	€ 2,31	1128	€ 0,19
EnergieAnders	1470	€ 3.400	€ 2,31	1176	€ 0,19
Nudge D	3680	€ 8.694	€ 2,36	2944	€ 0,18
Metdezon	2640	€ 6.500	€ 2,46	2112	€ 0,20
Zon zoekt dak B	1920	€ 4.935	€ 2,57	1536	€ 0,19
Nudge C	2760	€ 7.128	€ 2,58	2208	€ 0,21
Metdezon	1800	€ 4.736	€ 2,63	1440	€ 0,20
Windvogel+ Metdezon	1200	€ 3.328	€ 2,77	960	€ 0,23
Zon zoekt dak A	1200	€ 3.375	€ 2,81	960	€ 0,23
Nudge B	1840	€ 5.190	€ 2,82	1472	€ 0,21
Nudge A	1380	€ 4.220	€ 3,06	1104	€ 0,24
Metdezon	1200	€ 3.856	€ 3,21	960	€ 0,25

 * per email ontvangen, op de website pakket niet teruggevonden.

Voorlopige conclusie

Een echte definitieve conclusie is lastig te geven. De inkoopcollectieven werken met verschillende installateurs en leveranciers van zonnepanelen. Welke keuze je maakt hangt af van wat je wil en zoekt:

Gaat het je om puur financieel voordeel, dan is het effect van de collectieve inkoopacties vooralsnog beperkt. Met een beetje zoeken zijn er goedkopere individuele aanbiedingen te vinden. Het voordeel van een collectief kan zitten in de randvoorwaarden, zoals een centraal aanspreekpunt bij problemen. Of de voorselectie van leveranciers en systemen

Wil je een aanbieding waar ook gekeken is naar hoe de panelen zijn geproduceerd, dan liggen de pakketen van Zon Zoekt Dak van Stichting Natuur & Milieu voor de hand. De ASN Bank heeft de leveranciers en installateurs op die zaken doorgelicht. Er is dus naar meer gekeken dan prijs alleen.

Wil je een aanbieding waar alles geregeld is, van installatie tot financiering en monitoring dan is Zon IQ een goede keuze. Met Zon Zoekt Dak als goede tweede, al is monitoring daar optioneel en moet je de financiering zelf regelen.

Wanneer je vooral voor weinig geld zonnepanelen op je dak wil of zelf wilt kunnen installeren, dan ligt Metdezon.nl voor de hand.

Ben je het niet eens met de bovenstaande beredeneringen of berekeningen? Laat het horen in de commentaren.

Wil je meer weten over zonne-energie meld je dan aan bij jou eigen buurt op Nudge.nl. Als er nog geen buurtburgemeester is dan kan je je ook aanmelden als buurtburgemeester

 

Nederland in crisis

 

Het meest gebruikte woord van de afgelopen jaren is ongetwijfeld: crisis.

We horen ook niet anders dan dat we in de ergste crises ever leven.

Ik moet zeggen dat is ook zo. Het is vreselijk, in Nederland dan.

 

De Volkskrant meldt vandaag 24-1-2012:

“Antisemitische opvattingen zijn volgens een nieuwe studie in ‘aanzienlijke mate’ in de Duitse samenleving aanwezig. Eenvijfde van de Duitsers zou ‘latent’ antisemitisch zijn. Dit blijkt uit een studie van onafhankelijke deskundigen die in opdracht van de regering is uitgevoerd en maandag is gepresenteerd.”
“Het gaat niet om radicaal antisemitisme dat zich in geweld of misdaden uit, maar om alledaagse vooroordelen, zoals de historicus Peter Longerich, een van de onderzoekers, bij de presentatie van het rapport zei. “

Het hele document “Antisemitismus in Deutschland – Erscheinungsformen, Bedingungen,
Präventionsansätze” kan hier worden gedownload.

Onder meer zijn in het rapport ook interessante tabellen te vinden waaruit het verschil in antisemitische opvatting tussen Duitsers en Nederlanders blijkt( p 61). Voorbeeld:

“Joden hebben hier te veel invloed” – beaamd door 20 % van de Duitsers en 6 % van de Nederlanders.
“Joden trachten te profiteren van het feit dat ze tijdens het nazi-tijdperk slachtoffers werden”
Toestemming van 50% Duitsers en knap 20 % Nederlanders.

Dat zijn toch schokkende feiten!

 

Als Duitse en Germaniste ben ik het met de conclusies van het rapport (een substantieel latent antisemitisme)  uit ervaring helemaal eens.

Ik heb in een uitvoerige studie (samenvatting in het Nederlands klik hier) het latent antisemitisme van een Duits toneelstuk, “Passage” van Christoph Hein angetoond. 

Op het eerste gezicht is dit toneelstuk een saai stuk met slechte taal, maar er is geen bovenop liggend antisemitisme te zien.  Nauwkeurige studie aan de hand van drama- analyse geeft een ander beeld, vooral ook als men meer weet van de vormen van antisemitisme en de geschiedenis van het antisemitisme. 
Het stuk Passage kan “latent antisemitisch” worden genoemd. In Passage wordt de joodse literatuurtheoreticus Walter Benjamin als een impotente parasiet, als een nutteloze wetenschapper een als een loser voorgesteld, wiens zelfmoord op de vlucht voor de nazi’s  aan de ene kant een laffe daad was, die toch aan de andere kant te prijzen is omdat de samenleving deze loser beter kwijt kan zijn.

 

In mijn uitvoerig Duits hoofdstuk ga ik uitgebreid in op het begrip “antisemitisme” , en op het feit dat dit begrip, net als het begrip “racisme”, verschillende definities kent, brede en smalle. Ik heb altijd aangegeven dat ik mij op de belangrijkste Duitse antisemitisme-deskundige baseer, de historicus Helmut Berding, die heeft aangegeven, dat er tussen cultureel en biologisch racisme geen eenduidige grens te trekken is. 
Passage is gekleurd door cultureel antisemitisme, en niet door biologisch antisemitisme. Cultureel antisemitisme was in de visie van prof. Berding (die mijn teksten met goedkeuring en erkenning heeft gelezen) de voorwaarde en het voorstadium van het latere biologisch antisemitisme, zonder dat het één met het ander altijd samenvalt.

Samengevat zijn mijn argumenten om Passage een antisemitisch stuk te noemen:

ten eerste: de basis van het stuk Passage is een tegenstelling ‘goede jood’ versus ‘slechte jood’;
ten tweede: het stuk maakt onkritisch en niet-ironisch gebruik van antisemitische metaforen ;
ten derde: het stuk trivialiseert en banaliseert de vervolging van joden;
ten vierde: het stuk beeldt de slachtoffers van de vervolging af als daders.

Mijn engagement tegen antisemitisme en racisme is sterk gebaseerd op mijn familiegeschiedenis en op mijn liefde en bewondering voor mijn oom, de socialistische pacifist Heinz Brandt, die twaalf jaar concentratiekampen waaronder Auschwitz heeft overleefd. Later zat hij als dissident nog drie jaar in een isolatiegevangenis in de DDR.

 

Lees het Duits artikel over het nieuwe onderzoek hier  .  Het antisemitisme vindt men in Duitsland vooral in rechts-extreme-kringen, maar ook onder islamieten en bij voetbal-fans (in Duitsland dus ook- dat wist ik niet!).

“Bundestagsvizepräsident Wolfgang Thierse (SPD) warnte bei der Vorstellung des Berichts davor, sich mit dem Antisemitismus nur im Zuge spektakulärer Vorfälle zu beschäftigen: “Der Antisemitismus ist ein dauerhaftes Phänomen.“

Routinematig denken in antisemitische clichés is naar mijn ervaring ook  gebruikelijk in burgerlijke kringen- niet alleen in Duitsland.

Maria Trepp www.passagenproject.com

Sinds het begin van het nieuwe jaar mogen tandartsen in heel Nederland vrije tarieven hanteren voor alle behandelingen binnen de mondverzorging. Minister Edith Schippers (VVD) van Volksgezondheid mogen ze daarvoor hartelijk bedanken. Vanuit het volk zal het aantal steunbetuigingen echter beduidend minder zijn. Wij worden immers aanzienlijk de dupe van dit “experiment” van het kabinet-Rutte.

Wat wil de minister eigenlijk met haar proefballon bereiken? Belangrijke doelen zijn dat de serviceverlening verbetert, er innovatie komt en een ruimer assortiment aan producten beschikbaar wordt. Op zich mooie doelen. Maar het zijn niet de enige die Schippers stelt om het experiment te laten slagen. De prijzen mogen niet te veel stijgen, de toegankelijkheid mag niet in het geding komen en er moet een evenwichtige verhouding tussen tandartsen en zorgverzekeraars ontstaan. En precies op deze drie punten falen de vrije tandartstarieven genadeloos.

Het nieuwe beleid creëert namelijk via deze drie voorwaarden nu al, nog niet drie weken na de start ervan, grote problemen. Neem de prijsstijgingen. Twee veelvoorkomende behandelingen van de tandarts zijn het plaatsen van vullingen en het zetten van kronen. Juist deze vormen van verzorging ondervinden nu al duidelijk prijsstijgingen. Zo blijkt uit onderzoek van de Verzekeringssite.nl dat 87% van de tandartsen over het gemiddelde van €38,- heen gaat, dat zorgverzekeraars maximaal vergoeden voor vullingen. Met het plaatsen van kronen gaat het zelfs nog verder. Maar liefst 95% van de gebitspecialisten overschrijdt hier het verzekerde gemiddelde van €236,85. Daar zitten uitschieters bij van €349,- per kroon. In dat geval komt het er dus op neer dat een consument, los van zijn verzekering, uit eigen zak nog eens €112,15 mag bijleggen. Het eerste probleem is dus een feit: er vinden door de vrije tandartstarieven onevenredige prijsstijgingen plaats.

Doordat verzekeraars dankzij het nieuwe beleid met maximumvergoedingen kunnen werken, hoeven ze lang niet meer het volle pond te vergoeden. Hierdoor neemt de toegankelijkheid van de mondverzorging zienderogen af, het tweede probleem. Immers, alleen als de behandeling onder de maximumvergoeding blijft óf als de tandarts van dienst een contract met dezelfde van één van de 27 beschikbare zorgverzekeraars als de consument heeft afgesloten, hoeft de consument niet extra te betalen. In veel gevallen komt het er echter dus op neer dat met de forse prijsstijgingen de burger wel meer geld kwijt is. Zeker in economische tijden als dezen verslechtert dit de toegankelijkheid van de tandheelkunde ernstig.

Bij deze twee problemen blijft het echter niet. Het derde grote probleem is dat de vrije tandartstarieven juist averechts werken voor een evenwichtige balans tussen tandartsen en zorgverzekeraars. Zoals ik hierboven al aangaf zit het overgrote deel van de tandartsen (soms ver) boven de maximumvergoeding van de zorgverzekeraar. Hierdoor groeien de reële prijs en de vergoede prijs steeds meer uit elkaar. In plaats van een balans ontstaat er dus een wanverhouding.

Al binnen drie weken tijd blijk het proefkonijntje van Schippers dus in feite een faalhaas te zijn. De problemen zijn namelijk inherent aan het nieuwe beleid. Door de vrijgave van de tarieven hebben tandartsen vrij spel gekregen en kunnen ze onbelemmerd de prijzen verhogen. De instelling van de minister dat “de tandartsen en de zorgverzekeraars zelf tot een oplossing moeten komen”, is dan ook onthutsend en behoorlijk naïef. Geen van beide partijen zal daar economisch of financieel gewin bij hebben. Voordat het beleid werd ingevoerd kon de overheid nog controleren dat de tandartsprijzen in lijn moesten liggen met de vergoedingen van de verzekeraars. Nu is die stok achter de deur weg.

De doeltreffendheid van het nieuwe beleid is dan ook ver te zoeken. De drie genoemde belangrijke voorwaarden om het beleid te laten slagen worden niet gehaald en zullen ook niet gehaald worden. Schippers kan dan ook maar zo snel mogelijk stoppen met haar experimentje. Dat is beter voor de consument en voor de tandarts. Anders zal het, onlangs door Metro aangekaarte, stijgende aantal Nederlanders dat in het goedkope buitenland tandartspraktijken bezoekt nog forser gaan groeien. Ver van huis laten landgenoten dan steeds meer hun mondverzorging uitvoeren, terwijl onze tandartsen verder van huis raken dan met de regulering van tandartsprijzen.

 

Vlak voor de kerst kwam het kabinet met het plan dat woningcorporaties verplicht worden om 75% van hun huurwoningen te koop aan te bieden aan de bewoners. Als huurders hier gebruik van gaan maken, komen veel voormalige huurwoningen op de koopmarkt. Hoewel het niet direct zo'n vaart zal lopen, omdat immers niet iedereen kan of wil kopen, kan deze maatregel de woonmarkt toch flink ontwrichten. Natuurlijk, een dergelijke mogelijkheid tot koop bestond al. In Ede bijvoorbeeld in de vorm van "vrije koop" of "koop garant" waarbij het gekochte huis na verloop van tijd weer wordt terug verkocht aan de corporaties. Maar het verplichtende karakter van de overheidsmaatregel ontbreek toch hierbij.

De ratio achter de maatregel is onduidelijk en roept dus veel vragen op. Zo is er door de schuldencrisis meer vraag naar huur dan naar koop. Maar als de maatregel uitpakt zoals het kabinet wenst, worden juist woningen onttrokken aan de voorraad "te huur" en toegevoegd aan de voorraad "te koop". En er staat al zoveel te koop! En meer aanbod van koopwoningen bij zelfs een gelijkblijvende vraag, betekent nog lagere prijzen en nog meer huizen die minder waard zijn dan de hypotheek die er in zit. Dus nog meer huizen komen onder water te staan, nog meer mensen in de problemen en een huizenmarkt die nog vaster komt te zitten. En als vervolgens niet snel huurwoningen worden bijgebouwd komen er ook minder sociale huurwoningen beschikbaar met dus nog langere wachttijden tot gevolg.

Meer koopwoningen betekent overigens ook meer hypotheekschuld. En moet nu juist niet deze consumentenschuld omlaag? Nog afgezien of de banken het geld voor de hypotheken wel in kas hebben als de maatregel echt effect heeft. Of zou dit kabinet zich rijk rekenen en alvast de beoogde winsten van de corporaties willen afromen door middel van heffingen. Immers het kapitaal in stenen van de corporaties wordt op deze wijze wel liquide gemaakt.

Tot nog toe werd ik in mijn leven niet gevraagd als fotomodel, had ik geen hordes vrouwen achter me aan en kan ik dus rustig concluderen dat ik niet echt knap ben. Aan de andere kant mag ik me gelukkig prijzen dat ik geen bulten in mijn gezicht, scheve neus of hazenlip heb, echt lelijk zal dus ook wel niet kloppen.

Toch ben ik bang dat ik op latere leeftijd alsnog flaporen aan het ontwikkelen ben. Niet bewust, niet eens gewenst, maar toch onvermijdelijk. Mijn allerliefste dochter heeft namelijk ontdekt dat het vanaf de schouders van papa erg leuk is om de wereld vanaf een andere hoogte ter ontdekken. Dus zit mijn dochter regelmatig bij papa ‘op de nek’.

Nu is dat niet echt een probleem, al is het wel eens zwaar als je haar na een tijdje weer neer wil zetten, terwijl zij dat niet wil. Of wanneer ze zonder aankondiging begint aan de afdaling, waarbij ik haar moet opvangen, ook al krijg ik per ongeluk een laars in mijn gezicht.

Maar het leukste moment, voor een toeschouwer tenminste, zelf zie ik het niet, is wanneer ze zit en ze houvast zoekt. Dit doet ze steevast aan mijn oren. En ze houdt ze goed vast. Zo goed dat het soms pijn doet. Grappend tegen anderen zeg ik wel eens dat ik de schoonste oren heb van iedereen, maar tegelijkertijd staan mijn oren wel in een onnatuurlijke stand. De kleine vingertjes zijn in en om mijn oren, ze geniet van het uitzicht of spoort me aan te rennen, te springen of te huppelen.

Ik vind het natuurlijk geweldig dat Suus graag bij mij op de schouders zit. Ik vind het zelfs grappig hoe ze zich vasthoudt. Maar kun je op latere leeftijd toch nog flaporen ontwikkelen?

2011 is een jaar van grote veranderingen en het jaar waarin het eindelijk is gelukt om een aantal goede voornemens voor 2009 en 2010 tot uitvoering te brengen.

Werk
De grootste verandering is de overstap vanuit de overheid terug naar het bedrijfsleven. Na zes jaar vanuit het Haagse bedacht te hebben hoe je duurzamer kunt ondernemen in Nederland werd het tijd om er actief mee aan de slag te gaan. Daarvoor deed zich een mooie kans voor in de sector waar ik me de laatste jaren als columnist voor het magazine Duurzaam Gebouwd en vanuit het project duurzaam ondernemen als kans mee bemoeid had: de bouw. Afgelopen jaar ben ik gaan werken voor twee bedrijven. In de eerste plaats voor Strukton, daarnaast werk ik af en toe mee bij TreFoil Energy. Inmiddels ben ik redelijk ingewerkt en in 2012 kun je dus meer berichten verwachten over mijn werkzaamheden voor deze bedrijven en over de activiteiten van deze bedrijven. Ook zal ik zeker aandacht besteden aan het onderzoek dat TNO en Stichting Vernieuwing Bouw momenteel uitvoeren naar geslaagde duurzame innovaties in de bouw. Ik ben namelijk erg benieuwd naar de uitkomsten daarvan, aangezien de mensen van Building Brains het oorspronkelijke onderzoeksvoorstel mede op mijn verzoek hebben geschreven. Helaas kan ik 25 januari niet naar de dialoogbijeenkomst Groen is Poen over het onderzoek.

Verandering van werk betekende ook verandering van vervoermiddel. Na een paar maanden in een slurpende bak rondgereden te hebben kon ik deze gelukkig inruilen voor een leaseauto naar keuze. Elektrisch zat er helaas niet in, maar met de Lancia Ypsylon koos ik op moment can uitkiezen de nummer 3 uit de top 10 zuinige kleine benzineauto’s van de ANWB. Inmiddels is het overigens nummer 4. Het goede nieuws is dat ik de eerste 2 maanden keurig volgens normverbruik heb gereden. Vanaf 2012 is het mijn bedoeling om de CO2 uitstoot via Natuur en Milieu te compenseren met emissierechten van het Europees CO2 emissiehandelssysteem.

Prive
De verandering van werk heeft ook thuis effect gehad. In onderling overleg met Nelleke ben ik een dag meer gaan werken en zij een dag minder. Om alles tijdtechnisch rond te krijgen gaat onze dochter nu 3 dagen naar het kinderdagverblijf. Of dat zo blijft in 2012 is de vraag. Tijdelijke contracten in gemeenteland zijn schaars aan het worden en het huidige contact van mijn vriendin is niet verlengd. Dat wordt binnen een maand iets nieuws vinden of het kinderdagverblijf van onze dochter opzeggen. Met wat gepuzzel gaat 1 dag waarschijnlijk nog wel lukken, maar 3 dagen is met de nieuwe Kabinetsplannen duurder dan de hypotheek… Dat wordt dus een keten van werkloosheid in gang zetten, want we zullen vast niet de enige familie in ded buurt zijn die met werkloosheid te maken krijgt.

Ons huis bevalt nog steeds goed. We hebben afgelopen jaar behoorlijk weten te sparen, dus wie weet kan een nieuwe badkamer er eerder komen dan we oorspronkelijk hadden gepland. Het is ook nog steeds mogelijk dat we het geld in gaan zetten voor extra energiebesparende of energieopwekkende maatregelen in huis. Dat laatste hangt af van de prijzen die in de verschillende collectieve inkoopacties voor zonnepanelen bedongen worden.

Investeren
2011 was ook het jaar van investeren in een duurzame toekomst. In de eerste plaats natuurlijk door het plaatsen van een zonneboiler, die voorlopig Euro 1.100 duurder lijkt uit te vallen doordat mijn oude werkgever de SDE warmte niet meer open heeft gesteld in 2011. Onze installateur voert hierover nog een rechtzaak tegen Agentschap NL.

Buiten ons huis hebben we voor €1.000 in windenergie geinvesteeerd. We hebben onze investering in Meewind met € 500 uitgebreid (was €1.000) en zijn we voor €50 lid geworden van De Windvogel. We hebben De Windvogel ook €450 geleend. Geen grote bedragen en toch een poging om in deze economisch minder goede tijden duurzame energie in Nederland een steuntje in de rug te geven.

Op twitter werd afgelopen week terecht opgemerkt dat je ook aan duurzaamheid wereldwijd moet denken. Vanuit dat oogpunt heb ik mijn investeringen via MyC4 uitgebreid met €150. Omdat ik nog steeds geloof in de kracht van crowdfunding voor Nederlandse ondernemers heb ik ook geld geinvesteerd in Enviu Participations en AV Direct. Uiteindelijk is het niet gelukt om alle investeringen gestand te doen. Zowel de investering in Treemagotchi als WakaWaka zijn vooralsnog niet doorgegaan in 2011. Volgend jaar kun je op mijj weblog in ieder geval aandacht voor mijn investeringen verwachten.

Voor nu rest mij om alle lezers een goed, gezond en gelukkig 2012 te wensen.

De kosten voor overschakeling naar een duurzaam energiesysteem kost het Verenigd Koninkrijk 5.000 pond per inwoner per jaar. Dat blijkt uit berekeningen van Professor David MacKay, auteur van Sustainable energy, without the hot air. Dat is een kleine 400 pond meer dan doorgaan op de huidige weg met fossiele energie, maar goedkoper dan het scenario met meer CO2 afvang en opslag (CCS) en hogere inzet van biomassa. Het laatste scenario met meer kernenergie komt als duurste uit de bus in het Verenigd Koninkrijk.

Dat laatste mag geen verrassing zijn voor wie het rapport van City Bank of de rapporten over de negatieve leercurve van kernenergie gelezen heeft (dat betekent dat nieuwe centrales duurder zijn dan oudere, alsof je nieuwe pc dezelfde prestatie levert tegen een hogere prijs dan de huidige). Ook de ontwikkelingen bij Delta zeggen voldoende over de commerciële haalbaarheid van kernenergie. Zoals Jonathan Porritt al zei in zijn afscheidsinterview kernenergie komt niet van de grond zonder staatssteun.

Het scenario dat inzet op biomassa en CCS kent twee uitdagingen. Ten eerste de beschikbaarheid van voldoende duurzaam geproduceerde biomassa voor energieopwekking (die daarmee dus niet voor andere doeleinden beschikbaar is). Ten tweede is het nodig om CCS succesvol op commerciële schaal toe te gaan passen. Wat bij de huidige CO2 prijzen op z’n zachtst gezegd een uitdaging is.

In bovenstaande berekeningen zijn de externe kosten van fossiele energie buiten beschouwing gelaten. Volgens verschillende rapporten zijn die aanzienlijk, al hangt het natuurlijk af van de invulling van duurzame energie of dat voordelen oplevert. Zo zal de luchtkwaliteit niet noemenswaardig verbeteren als je kolen en gas vervangt door biomassa. Volgens de Stern Review zijn de kosten van klimaatverandering per Brit 6.500 pond per jaar. Met een meerprijs van 400 pond per Brit voor duurzame energie lijkt dat me een uitermate rendabele investering… Met als bijkomend voordeel dat het opwekken van decentrale energie en het realiseren van energiebesparing vrij lastig te importeren is, waardoor het lokale werkgelegenheid oplevert.

Nederland

Ervan uitgaande dat het Verenigd Koninkrijk en Nederland redelijk vergelijkbaar zijn (met dien verstande dat het VK nog meer laaghangend fruit heeft dan Nederland) biedt bovenstaande berekening een mooi startpunt voor Nederland. In Nederland is daarvoor het Energietransitiemodel ontwikkeld. Daarmee kun je ook verschillende scenario’s doorrekenen, zoals bijvoorbeeld het scenario dat ontwikkeld is door Nederland krijgt nieuwe energie van het Duurzaamheidsoverleg Politieke Partijen. Toch zou ik er de voorkeur aan geven om het model van MacKay om te planten naar Nederland. Al was het maar omdat MacKay ook werkt aan de toevoeging van zaken als kostenvergelijkingen tussen scenario’s en het effect op luchtkwaliteit. Daarnaast vind ik de toelichting bij de scenario’s van de 2050 Pathway Calculator begrijpelijker en gedetailleerder.

Al jaren lopen er discussies over scheefwonen. Vaak gaat het om mensen die ooit met een laag inkomen een sociale woning betrokken hebben, maar die er inmiddels in inkomen op vooruit zijn gegaan. De huur van de woning waar ze wonen is daardoor te laag voor hun inkomen. Idealiter verhuizen mensen door naar een duurdere huurwoning of een koopwoning. Helaas zit de koopmarkt behoorlijk op slot. Waren woningen eerst te duur om te kopen (onder andere door het prijsopdrijvende effect van de hypotheekrenteaftrek), inmiddels dalen de prijzen maar scherpen de banken de eisen aan kopers nog sneller aan.

Op de site van Ria Damhof kwam ik deze week een briljante oplossing van het Kabinet tegen om een einde te maken aan scheefwonen: een aanbiedingsplicht voor woningcorporaties. Deze worden als het aan het Kabinet ligt verplicht om 75% van hun woningen te verkopen voor 90% van de WOZ waarde. Een nattere droom voor mensen met een sociale huurwoning op een populaire locatie kan ik me niet voorstellen. Een koopwoning in hartje Amsterdam voor 90% van de WOZ waarde. Paar jaartjes splitsen, samenvoegen en andere papieren vastgoedtrucjes uithalen, of meteen doorverkopen aan de hoogste bieder en tel uit je winst… Of een woning die net grootschalig door de woningbouwcorporatie is verbouwd  aanschaffen tegen 90% van de WOZ waarde. Da’s ook kassa…

De woningcorporaties blijven vervolgens achter met incourante woningen en een gat in hun financiele reserves. Zeg dan maar dag tegen je handje tegen de langzame, maar hoopvolle ontwikkelingen op gebied van energiebesparing bij woningbouwcorporaties. De eerste daarvan hebben inmiddels gemiddeld B-label woningen in hun woningvoorraad en zetten daarmee ook in op het tegengaan van energiearmoede door forse energiebesparing in hun woningvoorraad. Maar waarom zou je fors investeren als je onder de marktprijs moet verkopen en als je woningbezit ook nog eens steeds versnipperder wordt, waardoor het bijna onmogelijk wordt om schaalvoordelen te halen bij renovatie.

Het Kabinet geeft bij monde van Rutte aan dat het Engelse voorbeeld een goed voorbeeld is, het eigen woningbezit in het Verenigd Koninkrijk is sinds de aanbiedingsplicht voor woningbouwcorporaties fors gestegen. Wat Rutte er niet bij meldt is dat energiearmoede in het Verenigd Koninkrijk een behoorlijk probleem begint te worden. Veel huizen zijn vele malen slechter geisoleerd dan in Nederland en de Green Deal lijkt daar maar zeer beperkt verandering in te gaan brengen.

Ik betwijfel overigens of het plan daadwerkelijk het eigen woningbezit gaat bevorderen. Voorlopig zitten banken met een berg aan leningen verstrekt voor overgewaardeerd vastgoed (zowel commercieel als woningen) waar zeer waarschijnlijk nog fors op afgeschreven moet worden. Banken zijn dus niet happig zijn op het verstrekken van nieuwe leningen voor vastgoed. Ook bewoners zullen zich misschien nog een tweede keer achter de oren krabben als ze bedenken dat ze een sociale woningbouwvereniging als huisbaas gaan omruilen voor een commerciële bank. Terwijl het Kabinet ook aangeeft dat het van plan is een verhuisplicht in te voeren voor werklozen. Wanneer je dat overkomt ben je blij met een huurwoning…

Als het plan wel aanslaat is dat natuurlijk goed nieuws voor de staatskas. Twee procent overdrachtsbelasting over  75% van de woningvoorraad van woningbouwcorporaties is een welkome aanvulling in tijden van een teruglopende belastinginkomsten.

GroenLinks schuift onder Sap naar links volgens de Volkskrant. De partij zou sinds het aantreden van Jolande Sap veel meer op de lijn van de SP zitten dan in de periode-Halsema. De Volkskrant duidt dit als een beweging van de partij van progressief richting oud-links. Deze conclusie wordt getrokken op basis van cijfers over het stemgedrag van fracties in de Tweede Kamer. Dat lijken harde feiten, maar de cijfers kloppen niet. Als je de berekeningen correct maakt, schuift GroenLinks eerder richting D66 dan richting de SP.

SP-moties

De Volkskrant baseert haar conclusie op cijfers van het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer, die wij ook mochten inzien. In de onderstaande figuur kan je goed zien wat er mis is gegaan in de analyse van de Volkskrant. De SP diende tussen 1 januari 2006 en 31 december 2010 (de periode-Halsema) in totaal 2101 moties in. GroenLinks steunde 1527 van deze moties (in groen weergegeven). Dat is 72%, zoals de Volkskrant rapporteert. Dat cijfer verhult echter dat over 349 van de SP-moties überhaupt niet is gestemd omdat deze werden ingetrokken of gewijzigd (in grijs weergegeven) . Van de 1752 SP-moties die wél in stemming zijn gekomen (het rode en groene  deel), steunde GroenLinks er 1527 ofwel 87%.

Dit is een verschil van 15% dat de uitkomst van de analyse verandert. Als we de cijfers voor de periode-Sap (die de Volkskrant wel correct berekent) en de periode-Halsema met elkaar vergelijken dan zien we het volgende: GroenLinks steunde tussen 2006 en 2010 87% van de SP-moties. Tussen 1 januari 2011 en 30 november 2011 was dat 84%. Dat is een kleine daling in plaats van een grote stijging. Waar de Volkskrant-journalisten een stijging zagen omdat ze een rekenfout hadden gemaakt, blijkt uit hun eigen cijfers dat GroenLinks onder Sap iets minder vaak SP-moties steunt dan onder Halsema.

We kunnen de analyse ook omdraaien: hoe vaak stemde de SP met moties van GroenLinks mee? Volgens de Volkskrant vallen de GroenLinks-moties die ingediend zijn sinds Sap partijleider is, beter in de smaak bij Roemer en de zijnen. De socialisten steunden in het afgelopen jaar 87,5% van de GroenLinks-moties. Tussen 2006 en 2010 was dat, als je de berekening op de juiste manier maakt, 87,7%. Geen grote stijging in steun van de SP dus, maar een uitermate minieme daling. Als we kijken naar het daadwerkelijke stemgedrag van GroenLinks en SP, dan zien we dus geen schokkende toenadering van de GroenLinks richting SP maar eerder een heel kleine verwijdering.

GroenLinks en D66
De Volkskrant trekt op basis van haar gemankeerde analyse niet alleen conclusies over de relatie tussen GroenLinks en de SP, maar ook over D66. Er wordt gesteld dat GroenLinks zich onder Femke Halsema profileerde als links-liberaal en nauw contact met D66 zocht. Dit zou onder Jolande Sap zijn gestopt. Hier levert het artikel geen cijfers bij, maar die heeft de Tweede Kamer wel aangeleverd. Uit deze cijfers blijkt dat GroenLinks in 2011 96% van de moties van D66 steunde, tegenover 91% in de periode 2006-2010. GroenLinks steunt D66-moties dus vaker dan dat ze SP-moties steunt. De mate waarin GroenLinks D66-moties steunt is bovendien toegenomen. GroenLinks steunt onder Sap bijna alle D66-moties. Als we uit deze cijfers al een verschuiving van GroenLinks kunnen destilleren is het dat GroenLinks onder Sap richting D66 opgeschoven is.

Voorzichtige conclusies
De Volkskrant trekt op basis van een rekenfout verregaande conclusies: GroenLinks zou een ruk naar links maken, omdat GroenLinks vaker met de SP mee zou stemmen. Als we hun eigen cijfers narekenen dan zien we een heel andere beweging. Wij zien een kleine verwijdering tussen GroenLinks en de SP, en tegelijkertijd een kleine toenadering tussen D66 en GroenLinks. Wij zouden hieruit niet concluderen dat Sap een koerswijziging heeft ingezet. Sap zet de sociaalliberale koers van Halsema eerder voort. Dit is ook niet raar: Sap heeft voor en achter de schermen een grote invloed gehad op de koers van GroenLinks voor zij partijleider werd.

Uit eerder onderzoek (pdf) blijkt dat het stemgedrag van fracties in de Tweede Kamer een zeer grote mate van stabiliteit vertoont. Plotselinge veranderingen komen bijna altijd door wijzigingen in de regeringssamenstelling. Nu er een rechtse regering is, vinden GroenLinks en D66 elkaar nog vaker dan in de vorige kabinetsperiode. Ook de politieke context is veranderd: GroenLinks en D66 vinden elkaar in pro-Europese oplossingen van de Europese schuldencrisis. Het is problematisch om deze wijzigingen in stemgedrag één op één te vertalen naar een inhoudelijke koerswijziging. Nog problematischer is het om dit allemaal op te hangen aan een leiderschapswisseling waaraan geen enkel inhoudelijk motief ten grondslag lag. Hoewel het te prijzen is als journalisten zich op cijfers baseren, moeten ze wel uiterst voorzichtig zijn met de interpretatie daarvan, vooropgesteld dat de cijfers kloppen.

Dit stuk, van de hand van collega Simon Otjes en mijzelf, verscheen eerder in licht bewerkte vorm in De Volkskrant van 24 december. 

Anders dan de Volkskrant suggereerde, maakt GroenLinks onder Jolande Sap niet vaker gemene zaak met de SP dan ten tijde van Femke Halsema. Er is vooral continuïteit.

Volgens de Volkskrant van 17 december heeft GroenLinks na het aantreden van Jolande Sap een ruk naar links gemaakt. De partij zou het laatste jaar veel meer op de lijn van de SP zitten dan in de periode-Halsema. Onder Sap zou de partij zijn opschoven van progressief naar oud-links. Deze conclusie wordt getrokken op basis van cijfers over het stemgedrag van fracties in de Tweede Kamer. Dat lijken harde feiten, maar ze kloppen niet. Integendeel, GroenLinks schuift eerder richting D66 dan richting de SP.

De Volkskrant baseert haar conclusie op cijfers van het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer, die wij ook mochten inzien. De SP diende tussen 1 januari 2006 en 31 december 2010 in totaal 2.101 moties in. GroenLinks steunde 1.527 van deze moties. Dat is 72 procent, zoals de Volkskrant rapporteert. Dat cijfer verhult echter dat over 349 van de SP-moties überhaupt niet is gestemd omdat deze werden ingetrokken of gewijzigd.  Van de 1.752 SP-moties die wél in stemming zijn gekomen steunde GroenLinks er 1.527 ofwel 87 procent.

Als we de correcte cijfers voor de periode-Sap en de periode-Halsema met elkaar vergelijken, dan zien we het volgende: GroenLinks steunde tussen 2006 en 2010 87 procent van de SP-moties. Tussen 1 januari 2011 en 30 november 2011 was dat 84 procent. Dat is een kleine daling in plaats van een grote stijging. Waar de Volkskrant-redacteuren een stijging zagen omdat ze een rekenfout hadden gemaakt, blijkt uit hun eigen cijfers dat GroenLinks onder Sap iets minder vaak SP-moties steunt dan onder Halsema.

Volgens de auteurs bevallen de GroenLinks-moties die zijn ingediend sinds het aantreden van Sap de SP beter. De socialisten steunden in het afgelopen jaar 87,5 procent van de GroenLinks-moties. Tussen 2006 en 2010 was dat, zo blijkt uit de cijfers waarop de Volkskrant zich baseert, 87,7 procent. Geen grote stijging in steun van de SP dus, maar een minieme daling. Als we kijken naar het daadwerkelijke stemgedrag van GroenLinks en SP, dan zien we dus geen schokkende toenadering van GroenLinks en SP maar eerder een heel kleine verwijdering.

De Volkskrant trekt op basis van haar gemankeerde analyse niet alleen conclusies over de relatie tussen GroenLinks en de SP, maar ook over D66. Er wordt gesteld dat GroenLinks zich onder Femke Halsema profileerde als links-liberaal en nauw contact met D66 zocht. Dit zou onder Jolande Sap zijn gestopt.

Hier levert het artikel geen cijfers bij, maar die heeft de Volkskrant wel gekregen van de Tweede Kamer. Uit deze cijfers blijkt dat GroenLinks in 2011 96 procent van de moties van D66 steunde. Tussen 2006 en 2010 was dat 91 procent. GroenLinks steunt D66-moties vaker dan dat ze SP-moties steunt. De mate waarin GroenLinks D66-moties steunt, is toegenomen. Onder Sap heeft GroenLinks bijna alle D66-moties gesteund. Als we uit deze cijfers al een verschuiving van GroenLinks kunnen destilleren, is dat dat GroenLinks onder Sap richting D66 opgeschoven is.

De Volkskrant trekt op basis van een rekenfout vergaande conclusies: GroenLinks zou een ruk naar links maken omdat GroenLinks vaker met de SP zou meestemmen. Als we hun eigen cijfers narekenen, dan zien we een heel andere beweging. Wij zien een kleine verwijdering tussen GroenLinks en de SP, en tegelijkertijd een kleine toenadering tussen D66 en GroenLinks. Wij zouden hieruit niet concluderen dat Sap een koerswijziging heeft ingezet. Sap zet de sociaal-liberale koers van Halsema eerder voort.

Uit eerder onderzoek blijkt dat het stemgedrag van partijen in de Tweede Kamer een grote mate van stabiliteit vertoont. Plotselinge veranderingen komen bijna altijd voort uit wijzigingen in de regeringssamenstelling. Nu er een rechtse regering is en de Europese crisis de aandacht al geruime tijd opeist, vinden GroenLinks en D66 elkaar nog vaker dan in de vorige kabinetsperiode. Het is problematisch om deze wijzigingen in stemgedrag één op één te vertalen naar een inhoudelijke koerswijziging. Nog problematischer is het om dit allemaal op te hangen aan een leiderschapswisseling waaraan geen enkel inhoudelijk motief ten grondslag lag.

Hoewel het te prijzen is als journalisten zich op cijfers baseren, moeten ze wel uiterst voorzichtig zijn met de interpretatie daarvan – vooropgesteld dat de cijfers kloppen.

Dit artikel is geschreven samen met Tom Louwerse.

            Het is bijna het einde van het jaar en dat betekent dat allerlei media lijstjes op gaan stellen. De beste politicus, de beste reclame, de beste sportman, het beste radioprogramma en de beste tv-show van het jaar of seizoen. Gewoon een selectie van de rijtjes die de afgelopen maanden de revue zijn gepasseerd. Vooral dit jaar was er echter een storm aan kritiek op de winnaars. Tegelijkertijd zien we de laatste jaren juist een roep om meer democratie via referenda. In dit stuk zal ik proberen uit te leggen waarom ik ‘nee’ stem tegen de meeste vormen van referenda.

Het begon met de uitreiking van de Gouden Televizierring in oktober. Van de drie kandidaten – Wie is de Mol?, The Voice of Holland en Voetbal International – waren alle experts het er over eens dat Voetbal International van de drie het slechtste programma was. Wie is de Mol? was al jaren een genomineerde voor deze televisieprijs, maar had nog nooit gewonnen. The Voice of Holland was een nieuwkomer in televisieland en was niet alleen commercieel een groot succes, maar door de nieuwe vorm van het organiseren van een talentenjacht bood het een nieuw product aan in de televisiegids. Toch won Voetbal International. Waarom? Sommigen beweren dat Voetbal International live reclame kon maken. Bovendien is het programma opgezet door het gelijknamige tijdschrift en had het dus een breder publiek om campagne voor zichzelf te voeren. Als gevolg hiervan wilden sommigen direct dat er een vakjury zou komen, en deze zo over het beste programma moeten beslissen, daar waar nu kijkers kunnen stemmen voor hun favoriet. Zo zou kwaliteit boven democratie gaan.

Dan was er laatst ook ophef over de uitverkiezing tot Sportman van het Jaar. Van de twee grootste kanshebbers – turner Epke Zonderland en schaatser Bob de Jong – won de eerste. De sporters in de zaal konden allemaal hun stem uitbrengen. Epke Zonderland won, ondanks dat hij het afgelopen seizoen geen grote prijzen in de wacht had gesleept. De Jong had dit wél, maar greep dus naast de trofee. Wat overbleef was een discussie of de stemvorm van de verkiezing niet moest veranderen, want de keuze was toch echt niet goed. Zeker niet beschouwende de prijzen die beide sporters binnen hadden gesleept.

De discussie over de ‘juiste’ uitkomst van deze verkiezingen staat eigenlijk haaks op het laatste decennium in de politiek. Daar willen burgers juist méér invloed op uitoefenen. D66 wilde de gekozen burgmeester, de PVV wil een referendum over Griekenland en GroenLinks wil zelfs een referendum over een kerncentrale. We zien dus een hang naar referenda. Dit terwijl het bij politiek om belangrijke zaken van nationaal belang gaat.

Ik ben zelf tegen bindende (of zwaar doorwegende adviserende) referenda, omdat het altijd een keuze is tussen ‘ja’ en ‘nee’. Van een adviserend referendum zonder consequenties ben ik geen tegenstander. Een genuanceerd verhaal is niet mogelijk bij een referendum, tenzij er referenda worden gehouden over hele specifieke kwesties met hele specifieke oplossingen. Zoiets is alleen onaantrekkelijk voor kiezers omdat het allemaal ‘een pot nat’ is. Het gevaar van referenda ligt juist in de massa. De massa staat niet open voor een genuanceerd verhaal, maar voor spektakel. Dan verandert een referendum al snel in een show tussen het ‘ja’-kamp en het ‘nee’-kamp. Het betrekt de bevolking wel bij de besluitvorming, maar als dat ten koste gaat van de inhoud, pas ik daar liever voor.

Bovendien, politici en ambtenaren zijn – algemeen genomen – voorbereid om hun vak te beoefenen, omdat hun vak van belang is voor de hele maatschappij. Dus; waarom zouden wij ons willen bemoeien met het beleid van die politici door hen in de weg te lopen met een referendum? Zíj hebben verstand van hun vak. Wij gaan ons toch ook niet bemoeien met de ingrediënten van het brood van de bakker, omdat wij het brood kopen? Of met het vlees van de slager? We kunnen kiezen wat we willen en als het product ons niet bevalt gaan we naar een andere bakker of slager, dus ook naar een andere politieke partij. We kiezen onze volksvertegenwoordigers op lokaal, provinciaal, nationaal en europees niveau en laten we het daarbij laten. Het is minder democratisch, maar wel beter voor de kwaliteit van de besluiten. Schoenmaker, blijf bij je leest.

Bij verkiezingen zoals de Televiezierring of Sportman van het Jaar is bewust gekozen voor een democratische opzet. Als de winnaar, zoals net besproken, dan niet voldoet aan de verwachtingen is dat het risico van het keuzemodel. Het is de keuze van de massa, die makkelijk te manipuleren is. Alleen zijn die twee verkiezingen ‘spelletjes’ en gaat het niet om landsbelang. Met het landsbelang hoort de massa niet te ‘spelen,’ maar dat is wel wat referenda veroorzaken. De massa kiest haar volksvertegenwoordigers en die verstaan, samen met hun ambtenaren,  hun vak. Als we hun de keuzes laten maken is het misschien minder democratisch, maar staan hun besluiten wel voor kwaliteit. Op de vraag ‘Referenda: ja of nee?’ is mijn antwoord: nee.

            Het is bijna het einde van het jaar en dat betekent dat allerlei media lijstjes op gaan stellen. De beste politicus, de beste reclame, de beste sportman, het beste radioprogramma en de beste tv-show van het jaar of seizoen. Gewoon een selectie van de rijtjes die de afgelopen maanden de revue zijn gepasseerd. Vooral dit jaar was er echter een storm aan kritiek op de winnaars. Tegelijkertijd zien we de laatste jaren juist een roep om meer democratie via referenda. In dit stuk zal ik proberen uit te leggen waarom ik ‘nee’ stem tegen de meeste vormen van referenda.

Het begon met de uitreiking van de Gouden Televizierring in oktober. Van de drie kandidaten – Wie is de Mol?, The Voice of Holland en Voetbal International – waren alle experts het er over eens dat Voetbal International van de drie het slechtste programma was. Wie is de Mol? was al jaren een genomineerde voor deze televisieprijs, maar had nog nooit gewonnen. The Voice of Holland was een nieuwkomer in televisieland en was niet alleen commercieel een groot succes, maar door de nieuwe vorm van het organiseren van een talentenjacht bood het een nieuw product aan in de televisiegids. Toch won Voetbal International. Waarom? Sommigen beweren dat Voetbal International live reclame kon maken. Bovendien is het programma opgezet door het gelijknamige tijdschrift en had het dus een breder publiek om campagne voor zichzelf te voeren. Als gevolg hiervan wilden sommigen direct dat er een vakjury zou komen, en deze zo over het beste programma moeten beslissen, daar waar nu kijkers kunnen stemmen voor hun favoriet. Zo zou kwaliteit boven democratie gaan.

Dan was er laatst ook ophef over de uitverkiezing tot Sportman van het Jaar. Van de twee grootste kanshebbers – turner Epke Zonderland en schaatser Bob de Jong – won de eerste. De sporters in de zaal konden allemaal hun stem uitbrengen. Epke Zonderland won, ondanks dat hij het afgelopen seizoen geen grote prijzen in de wacht had gesleept. De Jong had dit wél, maar greep dus naast de trofee. Wat overbleef was een discussie of de stemvorm van de verkiezing niet moest veranderen, want de keuze was toch echt niet goed. Zeker niet beschouwende de prijzen die beide sporters binnen hadden gesleept.

De discussie over de ‘juiste’ uitkomst van deze verkiezingen staat eigenlijk haaks op het laatste decennium in de politiek. Daar willen burgers juist méér invloed op uitoefenen. D66 wilde de gekozen burgmeester, de PVV wil een referendum over Griekenland en GroenLinks wil zelfs een referendum over een kerncentrale. We zien dus een hang naar referenda. Dit terwijl het bij politiek om belangrijke zaken van nationaal belang gaat.

Ik ben zelf tegen bindende (of zwaar doorwegende adviserende) referenda, omdat het altijd een keuze is tussen ‘ja’ en ‘nee’. Van een adviserend referendum zonder consequenties ben ik geen tegenstander. Een genuanceerd verhaal is niet mogelijk bij een referendum, tenzij er referenda worden gehouden over hele specifieke kwesties met hele specifieke oplossingen. Zoiets is alleen onaantrekkelijk voor kiezers omdat het allemaal ‘een pot nat’ is. Het gevaar van referenda ligt juist in de massa. De massa staat niet open voor een genuanceerd verhaal, maar voor spektakel. Dan verandert een referendum al snel in een show tussen het ‘ja’-kamp en het ‘nee’-kamp. Het betrekt de bevolking wel bij de besluitvorming, maar als dat ten koste gaat van de inhoud, pas ik daar liever voor.

Bovendien, politici en ambtenaren zijn – algemeen genomen – voorbereid om hun vak te beoefenen, omdat hun vak van belang is voor de hele maatschappij. Dus; waarom zouden wij ons willen bemoeien met het beleid van die politici door hen in de weg te lopen met een referendum? Zíj hebben verstand van hun vak. Wij gaan ons toch ook niet bemoeien met de ingrediënten van het brood van de bakker, omdat wij het brood kopen? Of met het vlees van de slager? We kunnen kiezen wat we willen en als het product ons niet bevalt gaan we naar een andere bakker of slager, dus ook naar een andere politieke partij. We kiezen onze volksvertegenwoordigers op lokaal, provinciaal, nationaal en europees niveau en laten we het daarbij laten. Het is minder democratisch, maar wel beter voor de kwaliteit van de besluiten. Schoenmaker, blijf bij je leest.

Bij verkiezingen zoals de Televiezierring of Sportman van het Jaar is bewust gekozen voor een democratische opzet. Als de winnaar, zoals net besproken, dan niet voldoet aan de verwachtingen is dat het risico van het keuzemodel. Het is de keuze van de massa, die makkelijk te manipuleren is. Alleen zijn die twee verkiezingen ‘spelletjes’ en gaat het niet om landsbelang. Met het landsbelang hoort de massa niet te ‘spelen,’ maar dat is wel wat referenda veroorzaken. De massa kiest haar volksvertegenwoordigers en die verstaan, samen met hun ambtenaren,  hun vak. Als we hun de keuzes laten maken is het misschien minder democratisch, maar staan hun besluiten wel voor kwaliteit. Op de vraag ‘Referenda: ja of nee?’ is mijn antwoord: nee.

Nee, dit jaar ben ik niet in de prijzen gevallen bij de Raadslid van het Jaar verkiezingen. Winnaar was Arnold Raaijmakers (PvdA) die volgens de jury met kop- en schouders boven de anderen uitstak en met grote voorsprong had gewonnen. Andere genomineerden in de categorie raadslid van het jaar waren Mieke Verhees (PvdA), Maarten Houben (CDA) en Bianca van Kaathoven (SP).
Wel was ik genomineerd in de categorie “Politiek talent van het jaar”. Samen met Karin Wagt (CDA) en Ferry van de Broek (VVD) behoorde ik tot de laatste drie. Karin Wagt was uiteindelijk de winnaar.
De PvdA ging er, samen met het CDA, vandoor met de prijs beste fractie.
Via deze weg nogmaals mijn hartelijke felicitaties voor de PvdA (en Arnold in het bijzonder) en het CDA (en Karin in het bijzonder). Zij hebben hiermee een mooie afsluiter van het jaar te pakken!

Gerelateerde blogs:

1. Verkiezing raadslid van het jaar
2. Een jaar raadslid – waar sta ik en wat heb ik bereikt?
3. Vragen over wilde dieren in het circus

‘De SP is klaar om te regeren’, zei Roemer vorige week ineens. De goedlachse SP-leider heeft zelfs al een lijstje met geschikte Socialistische ministers in de binnenzak, verklaarde hij. Vanuit politiek-wetenschappelijk perspectief lijkt dit een hele slechte stap.

De electorale geschiedenis van de linkse politiek in Nederland is er één waaraan we weinig woorden vuil hoeven te maken: sinds de Tweede Wereldoorlog is  de PvdA altijd de grootste geweest. Alhoewel er vaak genoeg concurrentie was (CPN, PSP, DS’70, PPR, om maar een greep te doen), wist niemand voor serieuze dreiging te zorgen. Dit veranderde in 2006, toen de SP, onder leiding van Jan Marijnissen, groeide van 9 naar 25 zetels. De PvdA stond hier maar 8 zetels boven (33): een absoluut unicum op links. Nadat de SP een paar jaar in een dip zat (en bijv. 10 zetels verloor in 2010), gaat het recentelijk weer erg goed met de partij. Sterker nog, virtueel zijn de rollen momenteel omgedraaid: in de meest recente peiling van Maurice de Hond staat de SP op 26 zetels en de PvdA op 18.

Dat de electorale neergang van de PvdA nauw verband houdt met het succes van de SP lijkt duidelijk: beide partijen staan programmatisch niet ver van elkaar af en vissen gedeeltelijk uit dezelfde electorale vijver. De vraag is echter wat de richting van het verband is: is de afname in populariteit van de PvdA de oorzaak van het succes van de SP, of is de toename in populariteit van de SP de oorzaak zijn van de neergang van de PvdA? Alhoewel beide mogelijkheden waarschijnlijk delen van waarheid bevatten, gok ik dat de eerstgenoemde de situatie het beste uitlegt.

De PvdA, dus altijd by far de grootste partij op links, verliest aan populariteit. Electorale statistieken tonen aan dat met name lageropgeleiden de partij steeds minder aantrekkelijk vinden. Waarschijnlijk zijn hier meerdere oorzaken voor, maar één hiervan is, denk ik, dat de PvdA de afgelopen jaren teveel een bestuurderspartij is geworden. Zij maakt haar handen vies door compromissen te sluiten, gedeelten van haar programma te laten varen. De ‘gewone man’, die vroeger trouw PvdA stemde, voelt zich hierdoor in de steek gelaten. Als het even kan wijkt hij uit naar andere partijen, waarvan hij wel het gevoel heeft dat ze strijden voor zijn belangen.

Een partij die haar oorspronkelijke karakter kwijtraakt geeft altijd ruimte voor ‘purifiers’: nieuwe partijen die doen wat de grote partij zou moeten doen. De PvdA, die haar karakter als partij voor de gewone man is kwijtgeraakt, maakte ruimte voor het succes van de SP. De SP staat namelijk wél met beide beden tussen het volk, en strijdt, volgens zichzelf, met hart en ziel voor hen. De PvdA, die doet dat al lang niet meer, zal men zeggen.

Als de SP werkelijk gaat meeregeren, zoals Roemer wil, zal hij onder ogen moeten zien dat de SP ook vuile handen maakt. Je hele programma realiseren kan in het Nederlandse politieke systeem nu eenmaal niet. Er zullen afspraken moeten worden gemaakt, compromissen moeten worden gesloten. Het kabinet zal bepaalde dingen doen die de SP niet wil, en Roemer zal dit aan zijn kiezers uit moeten gaan leggen. Uiteindelijk zou het heel goed kunnen dat de kiezers zich ook door de SP in de kou voelen gezet en weer naar nieuw onderdak gaan zoeken.

Als argument tegen mijn punt kan worden gegeven dat de PVV, die andere purifier, nu ook regeringsverantwoordelijkheid draagt en dit aan de peilingen niet af te zien is. Mijn antwoord hierop is echter dat de PVV helemaal geen regeringsverantwoordelijkheid draagt: men gedoogt het kabinet slechts op de punten die in haar eigen regeringsprogramma staan. Op de punten waar zij het niet mee eens is, stemt zij tegen. Het ‘vuile handen maken’ ontbreekt bij de PVV, evenals het moeilijke ‘uitleggen aan de kiezer’. Alles wat de regering doet wat in strijd is met het PVV-programma, wordt direct op het conto van andere partijen geschreven.  Al het goede komt van de PVV, al het slechte van anderen. Een ronduit briljant staaltje strategie, dat gedogen.

Electoraal gezien kun je stellen dat de SP beter buiten de regering kan blijven.  Echter, ook op het gebied van programmarealisering lijkt het mij voor de SP verstandiger: op lange termijn is goed oppositie voeren en de PvdA naar links dwingen veel beter voor de realisering van een menswaardig bestaan voor iedereen, dan die paar jaar dat de SP meeregeert en vervolgens de kiezers moet vertellen dat men nu eenmaal compromissen moet sluiten.

Wat wel een optie voor de SP is, is een regering gedogen. In Denemarken gebeurt dit momenteel: hier regeert de Sociaaldemocratische partij samen met de sociaal-liberale partij en de sociaal-groene partij (grofweg de Deense equivalenten van de PvdA, D66 en GroenLinks), en geeft de kleine linkse ‘Eenheidslijst’ gedoogsteun. Dit zou voor de SP ook een goede optie zijn, omdat zij hetzelfde kan doen als de PVV nu: zichzelf prijzen voor het goede, en anderen de schuld geven voor het slechte.

Conclusie: uit poltiek-wetenschappelijk oogpunt kan de SP beter niet meeregeren, maar in de oppositie blijven. Dit is electoraal maar op met het oog op programmarealisering beter voor de partij. Gedoogsteun geven lijkt wel een goede optie.

 

Dit stuk is ook verschenen op Joop.nl:
http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/de_sp_kan_beter_niet_meeregeren/

Mark Rutte is vandaag voor de tweede keer politicus van het jaar geworden. Ik maak me met recht zorgen over het in de hemel prijzen van een politicus die handelt vanuit een ouderwets rechts politiek paradigma dat wellicht in de tijd van mechanisatie en industrialisatie werkte, maar voor de komende eeuw de oplossingen niet heeft. [...]

IS ONTWIKKELINGSSAMENWERKING NIET MEER POPULAIR?

Nieuwe bezuinigingen dreigen en de meest on-Nederlandse partij, die egoïsme tot uitgangspunt heeft, wil vier miljard bezuinigen op ontwikkelingshulp. Als populistische partij denken ze daarmee stemmen te winnen. Nu hoor ik al minstens een halve eeuw de verhalen over bodemloze putten en corruptie en gouden kranen in presidentiële paleizen, dus het zou best kunnen dat er nog steeds mensen zijn, die geloven, dat het in Afrika, Azië en Latijns Amerika alleen maar slecht gaat. Ze vergeten de enorme economische groei in Brazilië, India en China, maar niet alleen in die landen, maar in veel meer landen in Afrika, Azië en Latijns Amerika ontwikkelen de landen zich in politiek en economisch opzicht zeer succesvol. Er zijn inderdaad nog een aantal falende staten, vooral in Afrika en Midden Amerika. Maar eigenlijk wil ik het meer hebben over de houding van Nederlanders tegenover ontwikkelingssamenwerking.

Nederlanders geven nog steeds gul als ergens mensen getroffen worden door een natuurramp zoals de aardbeving in Haïti, de aardbevingen met tsunami in Zuidoost Azië, de overstromingen in Pakistan en India of de droogte in de Hoorn van Afrika. Dat de hulp zeer efficiënt en effectief wordt gegeven merkte ik, toen ik onlangs een bijeenkomst van Cordaid Mensen in Nood bijwoonde, waar een architect uitlegde hoe ze daar duizenden huizen bouwen, die zowel tegen aardbevingen als tegen tropische cyclonen bestand zijn. Wat een deskundigheid!

Veel opmerkelijker zijn de kleine particuliere projecten. Daarbij wordt heel rechtstreeks hulp gegeven. Zo ken ik een groep mensen, die een zus van de inmiddels overleden initiatiefnemer steunen. Ze heeft een tehuis in een Braziliaanse stad, waar ze kinderen uit een volksbuurt opvangt en ervoor zorgt, dat zij zich goed ontwikkelen. In mijn parochie wordt al jaren geld ingezameld, waarmee een inmiddels hoog bejaarde missionaris in de Filippijnen jongeren uit arme gezinnen studiebeurzen geeft, zodat ze tot welvaart kunnen komen en kunnen helpen bij de verdere ontwikkeling van hun land.

In deze Adventstijd voor Kerstmis loopt de bisschoppelijke Adventsactie met een aantal heel concrete kleinschalige projecten, waarmee mensen echt geholpen worden. Wij steunen een project in Tanzania aan de voet van de Kilimanjaro. Vrouwen en kinderen krijgen voorlichting over gezond voedsel van de juist samenstelling, hoe dit verbouwd moet worden en ze leren ziekten te voorkomen door het belang van een betere hygiëne uit te leggen. Tegelijk loopt de Actie Goed Goud van Solidaridad. Men wil betere werkomstandigheden en eerlijker lonen voor de arbeiders in de goudmijnen en eerlijker prijzen voor de kleine particuliere goudzoekers. Er komt ook een waarmerk voor eerlijk goud.

Maar het meest onder de indruk ben ik van een klein particulier initiatief van Lieke. Ze had al heel wat wereldreizen gemaakt en daarbij aan ontwikkelingsprojecten gewerkt. In Laos kwam ze onder de indruk van de kleurige weefkunst van de vrouwen daar. Ze vroeg zich af of het mogelijk zou zijn kleding, tassen, enveloptasjes (clutches), shawls, ceintuurs en kussenovertrekken op te kopen en naar Nederland te exporteren. Inmiddels heeft ze een bedrijf opgericht, heeft een web shop, legt contacten met duurdere gift shops en modieuze winkels in Nederland en verstevigt intussen de contacten met Laos. Het is allemaal nog pril, maar wat een durf. Ze levert anderhalve dag werk per week in om hiermee bezig te zijn en als het lukt is het natuurlijk prachtig voor die vrouwen in Laos. Wil je er meer over weten of zoek je een zeer exclusief cadeautje kijk dan eens op www.acodeoforigin.com van dit startende bedrijf “A Code of Origin”. 

Jaargang 4, Nr. 192.