Komende donderdag bezoeken we met Provinciale Staten uit de noordelijke provincies de Eerste Kamer. Ik mag daar een inleiding houden over zorg. Ik heb gekozen voor het thema bereikbaarheid van zorg in relatie tot fusies, met als actueel voorbeeld het verdwijnen van de afdeling acute verloskunde uit Meppel. De Eerste Kamer verstuurde het volgende persbericht:

Een delegatie van Gedeputeerde en Provinciale Staten van Groningen, Friesland en Drenthe discussieert donderdag 26 april aanstaande in en met de Eerste Kamer over de thema’s natuur en zorg.

Op het terrein van het natuurbeleid gaat de delegatie met leden van de Eerste Kamer in gesprek over de huidige gang van zaken op het gebied van natuurbescherming en de manier waarop de provinciën deze bevoegdheden ervaren. Daarbij kan de invloed van de nationale regelgeving worden betrokken, maar ook bijvoorbeeld de implementatie van de uitgebreide Europese regelgeving. Voorzitter van de fractie van GroenLinks uit Friesland, mevrouw Irona Groeneveld en Senator Janny Vlietstra (PvdA) zullen over het thema natuur een inleiding houden.

Bij het thema zorg zal de discussie zich richten op de bezuinigingen in de zorgsector en de consequenties voor de kwaliteit van de zorg. Daarnaast is de bereikbaarheid van zorg in dunbevolkte gebieden ook een gespreksonderwerp van de delegatie en de leden van de Eerste Kamer.  Mevrouw Grietje Uuldriks van de fractie van de PvdA uit Groningen en de heer Hans Kuipers van de fractie van GroenLinks uit Drenthe zullen over het thema zorg een inleiding verzorgen.

Het bezoek van de staten van Groningen, Friesland en Drenthe aan de Eerste Kamer is het eerste in een nieuwe reeks van provinciebezoeken. Op initiatief van de Eerste Kamer zijn in de vorige Kamerperiode alle provincies uitgenodigd om in en met de senaat te discussiëren over diverse onderwerpen. De senaat besloot in de Kamerperiode 2011–2015 alle provincies opnieuw uit te nodigen. De Eerste Kamer wil met deze bezoeken de banden met de provincies aanhalen en haar zichtbaarheid bij deze voor hen zo belangrijke doelgroep vergroten.

Ideeënpartijen op zoek naar macht. Is dat een paradox? Zijn idealisme en pragmatisme onverenigbaar? Is dat altijd schipperen tussen twee uitersten? Dit is een permanent debat in GroenLinks. In de provincie Utrecht bijvoorbeeld, GroenLinks zit in het college met ChristenUnie, D66, VVD en CDA. Kan zij vanuit dit college haar linkse programma realiseren? Of moet ze teveel compromissen maken juist op groene onderwerpen als mega-stallen, natuur en verkeer?

Idealen, ambten en stemmen

We kunnen de doelen van politieke partijen bekijken vanuit het perspectief van de Noorse politicoloog Strøm. Hij maakt een onderscheid tussen idealen (policy), ambten (office) en stemmen (votes). Grofweg kan een partij ernaar streven haar programma in de praktijk te brengen. Zulk idealisme maakt het lastig om compromissen te sluiten. Ze kan een baantjesmachine worden. Om minister te worden zul je wat in moeten leveren aan de andere partijen. Partijen kunnen zich ook richten op het vergaren van zoveel mogelijk stemmen. Dit kan vervallen tot het napraten van de kiezer en electoraal opportunisme.

Deze drie doelen hangen samen: een partij heeft bepaalde idealen. Die vertaalt ze naar beloften aan de kiezer. Vanwege die beloften zal een kiezer op de partij stemmen. Alleen als je genoeg stemmen hebt verzameld kan je mee doen met de formatie van een kabinet. En in de regering kan je je idealen in de praktijk brengen.

Getuigenispolitiek

Idealistische politiek zit GroenLinks in de genen. De PSP, een van de vier oprichters van GroenLinks bedreef links-socialistische getuigenispolitiek. Zij wilde geen compromissen sluiten. Zelfs het kabinet Den Uyl, het linkste kabinet uit de Nederlandse geschiedenis was voor de PSP een soort burgemeester in oorlogstijd, die compromissen moest sluiten met de kapitalisten in het parlement, op het beursplein en in Washington. Met deze houding plaatste de PSP zich in de woorden van PPR-politicus De Gaay-Fortman, radicaal buiten spel.

We kennen deze politieke stijl nog steeds: bijvoorbeeld in de PvdD. Die partij hoopt door haar verhaal van duurzaamheid en compassie uit te dragen in de Tweede Kamer de bestaande partijen herinneren aan de goede voornemens in haar verkiezingsprogramma’s. Zelf wil de PvdD geen verantwoordelijkheid dragen. Maar misschien is het meest klassieke voorbeeld van een getuigenispartij nog wel de SGP, dat is voor 2010. In de ruim negentig jaar dat de SGP in de Tweede Kamer zit heeft ze weinig anders gedaan het getuigen van haar orthodox-Gereformeerde verhaal in een langszaam seculariserend land. Maar zelfs deze partij wil nu wel compromissen sluiten met Rutte: steunen wij jullie bezuinigingen, doen jullie niets aan homo-rechten, vrouwenrechten en het zelfgekozen levenseinde.

Populisme

Populisme wordt vaak gelijkgesteld aan het nastreven van zoveel mogelijk steun van de kiezers. En hier zit ook wel een kern van waarheid in. Voor de populisten heeft het volk altijd gelijk. En dat betekent dat Wilders zijn radicaal-rechtse economische programma liet varen toen bleek dat het volk wilde dat de verzorgingsstaat behouden werd. Wilders werd in een nacht van een marktliberale hervormer de kampioen van de verzorgingsstaat. Ook de SP heeft een zekere flexibiliteit getoond, als knieval voor de kiezer: ze schrapte het voorstel om de monarchie af te schaffen uit haar programma, omdat de kiezer van het koningshuis houdt.

Verantwoordelijkheid nemen

De belangrijkste politieke ambten zijn in Nederland te vinden in het kabinet. Partijen nemen daar deel aan de macht. Ze nemen verantwoordelijkheid. Hiervoor moet je in Nederland, consensusland, coalities sluiten met andere partijen: uitruilen, compromissen vinden. Om aan de macht te komen moet een partij dus soms haar stokpaardjes laten varen. De ChristenUnie komt voort uit de orthodox-Christelijke traditie in Nederland. Dit was een partij die zich altijd verzette tegen abortus, euthanasie en het homohuwelijk. Het Paarse kabinet had dit allemaal in wetten had vastgelegd. In 2003 merkte de ChristenUnie dat het met zo’n programma lastig was om aan de macht te komen. Onder haar eigen kiezers waren deze thema’s uitermate belangrijk. In 2006 verlegde de partij de nadruk van abortus en euthanasie naar jeugd en gezin. Dit sloot veel beter aan bij de programma’s van de centrumpartijen.  In 2007 werd Rouvoet vice-premier.

Conflicten tussen doelen

Deze drie doelen staan soms met elkaar op gespannen voet: in de regering is het niet altijd mogelijk om je programma te realiseren. Neem GroenLinks Leiden. Sinds 1986 had GroenLinks zonder onderbreking in het Leidse college gezeten. Ze had heel wat bereikt, maar ook heel wat moeten slikken met name van de VVD, zoals de bebouwing van de laatste groene polder van Leiden. De aanleg van de zoveelste parkeergarage was de druppel die de emmer deed overlopen. Uiteindelijk besloot GroenLinks dat zij beter in de oppositie kon zitten.

Progressief-linkse politici geloven volgens mij in hun hart allemaal in de multiculturele samenleving, Europese samenwerking en ontwikkelingshulp. Alleen sinds Fortuyn is het lastig omdat uit te dragen. In 2000 stond GroenLinks nog op 15 zetels in de peilingen. Toen kwam Fortuyn op. Vanuit het hart ging GroenLinks vol tegen dit anti-immigratiegeluid in. GroenLinks hield tien zetels over in 2002 en ging -electoraal gezien- een lastig decennium in. De PvdA maakte ook een harde smak in 2002. Onder Bos koos de PvdA voor een populistischere lijn. Harder op integratie, Euroskeptischer. Het signaal van de kiezer was begrepen.

Regeren kan ook gevaarlijk zijn voor steun onder de kiezers. Iedere keer dat D66 regeerde heeft ze een electorale crisis doorgemaakt van existentiële grootte. In 1974 hield D66 twee eigen zetels over in alle provinciale staten van Nederland. Ze had drie bewindspersonen in het kabinet Den Uyl. In 1982 hield D66 6 zetels over nadat ze minder dan twee jaar had geregeerd in het twee kabinet Van Agt. In 1994 had 24 zetels. Na vier jaar Paars was dat 14. Na nog vier jaar Paars was dat 7. D66 zette door: ze regeerde ook in het tweede kabinet-Balkenende: drie zetels bleven over in 2006. Sindsdien zeggen ze bij D66: ‘Regeren is halveren.’

Hand in hand

Maar idealen en ambten kunnen ook samengaan. De SDAP was de principiële vooroorlogse voorganger van de PvdA. Op lokaal niveau leerde ze dat ze heel wat kon bereiken. Drees in Den Haag en Wibaut in Amsterdam. Ze maakte de leefomstandigheden van veel mensen beter door sloppewijken opruimen en grote werkgelegenheidsprojecten te beginnen. In die lijn van wethouderssocialisme staat ook Andrée van Es. Als jonge vrouw zat zij in de Tweede Kamer voor de PSP. Ze kreeg welgeteld één motie aangenomen.  Als wethouder van Amsterdam kan ze dagelijks het verschil maken voor Islamitische meisjes en voor illegalen. Het blijft niet alleen bij mooie woorden. In Amsterdam maakt GroenLinks het waar.

En verantwoordelijkheid dragen hoeft niet electoraal desastreus te zijn. De Duitse Groenen wonnen onder Joschka Fischer verkiezingen. Deze minister van Buitenlandse Zaken maakte van de kleine nichepartij een brede partij door te laten zien dat ze verantwoordelijkheid aan konden. In Nederland kennen we het fenomeen premiersbonus: het beste voorbeeld komt uit 1977. Na de val van het vechtkabinet Den Uyl won de PvdA tien zetels met de leus: ‘kies de minister-president.’ De VVD doet het nu zo goed in de peilingen omdat ze met Mark Rutte een herkenbaar boegbeeld hebben. Een politicus die ook in lastige tijden verantwoordelijkheid wil nemen voor de boekhouding.

Idealistische politiek hoeft ook niet in de marges van politiek te blijven. De Renaissance van de Duitse Groenen die we nu zien, komt omdat kiezers de Duitse groenen herkennen als de milieupartij van Duitsland. Haar anti-kernenergieactivisme was na Fukushima een aantrekkelijke eigenschap. De Duitse groenen zijn consistent in hun groene oriëntatie, of het nu electoraal goed ligt of niet: in 1990 vielen de Groenen uit het parlement met de leus iedereen praat over hereniging, wij praten over dat weer.

Maar ook dichterbij zijn er voorbeelden van electoraal succesvolle idealistische politici. Ik denk dan bijvoorbeeld van Paul Smeulders in Brabant. Het verhaal over een diervriendelijke landbouw zit hem diep. Hij voerde in Brabant fel campagne tegen de mega-stallen voor de gezonde landbouw. Hij won -tegen de electorale wind van GroenLinks in- een extra zetel in de staten.

Compromissen sluiten een coalitieland

Natuurlijk moet een regeringspartij compromissen sluiten in een coalitieland. Alleen dan kan je je eigen idealen ook echt realiseren. Je moet goed kiezen op welke onderwerpen je je rug recht houdt en op welke onderwerpen je buigt. Je moet de onderwerpen die voor je eigen kiezers en leden belangrijk zijn niet zo maar opgeven. Als je als groene partij ervoor kiest om de laatste groene polder te bouwen, een de bouw van kolencentrale tolereert, megastallen laat aanleggen, bij milieuschandalen blijft zitten, dan moet je niet verbaasd op kijken als er bij de verkiezingen minder kiezers komen opdagen en ook je vrijwilligers thuis blijven.

Voor GroenLinks Drenthe schreef ik een position paper windenergie. Hieronder de volledige tekst.

1. Aanleiding
Dit memo geeft in de positie en uitgangspunten van de GroenLinks-Statenfractie in Drenthe (voorts: GroenLinks) weer met betrekking tot het dossier windenergie. Dit position paper is door de Statenfractie geaccordeerd in haar vergadering d.d. 11 april 2012.

2. Windenergie algemeen
Als fractie van GroenLinks staan we vooralsnog op het standpunt dat een mix van duurzame energieopwekking nodig is om duurzaam te leven (ook volgende generaties een leefbare wereld na te laten) en minder CO₂ uit te stoten – daar hoort ook wind op land bij. Drenthe levert van de 6000 megawatt die landelijk opgewekt wordt, als het aan ons ligt, daarvan een beperkte hoeveelheid, onder meer omdat er aan de kust meer wind is. Het zoekgebied dat is aangewezen in de omgevingsvisie is voor ons leidend – dat betekent kortom dat we vinden dat er in de Veenkoloniën windenergie opgewekt moet worden. Voorwaarde voor ons is daarbij wel, dat initiatiefnemers in gesprek gaan met omwonenden en hen de mogelijkheid bieden mee te denken over plaats en vormgeving en ook de mogelijkheid bieden om te participeren en voordeel te hebben van de molens. Randvoorwaarden zijn uiteraard dat overlast door slagschaduw in huis en door geluid voorkomen wordt.

3. Omgevingsvisie Provincie Drenthe
In de Omgevingsvisie1 hebben Provinciale Staten een zoekgebied vastgelegd binnen de provincie waar grootschalige opwekking van windenergie mogelijk wordt gemaakt.

Het Rijk wil dat in 2020 14% van de  energie gehaald wordt uit duurzame bronnen, onder andere windenergie. Hiervoor dient 6000 MW windenergie op land geraliseerd te worden. De provincies hebben dit in IPO-verband onderling verdeeld en voor Drenthe betekent dat in 2020 200 – 280 MW gerealiseerd moet zijn. In de Omgevingsvisie is echter expliciet géén maximum aantal MW aan windenergie in de provincie benoemd.

Het aanleggen van windmolenparken zou volgens GroenLinks overal gestimuleerd moeten worden waar dit landschappelijk inpasbaar is. Ook is in de Omgevingsvisie expliciet opgenomen dat na 2020 bouw van windmolens buiten het zoekgebied niet uitgesloten is.

4. Inpassing met draagvlak
Een goede inpassing mét draagvlak betekent voor GroenLinks: een juiste balans tussen behalen van maximaal rendement en maximale beperking in overlast, en participatie door de bevolking.

Beleving van geluidsoverlast bij windmolens is groter als je er geen goed gevoel bij hebt en als je er niets over te zeggen hebt: zoeken naar mogelijkheden de bevolking te betrekken is belangrijk om de overlast te beperken. Geen stroboscoopeffect of slagschaduw in huis, en liefst ook niet in de tuin. De inpassing voldoet minimaal aan het Activiteitenbesluit bij de Wet milieubeheer (geluidsnorm en minimale afstand). Wenselijk is om de overlast zo veel mogelijk te beperken.

Het rendement kan bevordert worden door de molens in de juiste formatie te positioneren. Dit kan conflicten opleveren met landschappelijke inpasbaarheid (zichtlijnen) en directe overlast voor omwonenden. Een goede balans hierin dient te worden gevonden.

Participatie vanuit bevolking is voor GroenLinks een belangrijke voorwaarde voor goede inpassing. Dit kan participatie mét zeggenschap (coöperatie) of zonder zeggenschap (lagere tarieven, aandelen, obligaties, leningen) zijn.

5. Proces: Gebiedsvisie
“Samen met de gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen en de provincie Drenthe wordt er een gebiedsvisie windenergie opgesteld, met als doel het aangewezen zoekgebied te verfijnen. In de gebiedsvisie zal zo concreet mogelijk worden geformuleerd waar en onder welke voorwaarden windmolen geplaatst kunnen worden. Bij het opstellen van de gebiedsvisie worden ook de inwoners en initiatiefnemers betrokken.”

De gebiedsvisie wordt opgesteld in gezamenlijkheid tussen provincie en gemeenten. Voor GroenLinks is daarbij van groot belang dat de gebiedsvarianten uitgebreid met de bevolking worden besproken.

In het meest gunstige scenario worden de gemeenten het onderling eens over de invulling van de gebiedsvisie. Gemeenten moeten wel hun verantwoordelijkheid nemen binnen de provinciale doelstelling, zodat een gelijkwaardige verdeling van lusten en lasten over het zoekgebied gemaakt kan worden. Emmen en Coevorden zullen waarschijnlijk een groter deel voor hun rekening moeten nemen dan zij tot op heden gedaan hebben.

Enige manier om te zorgen dat het Rijk ons serieus neemt, is als Drenthe (voor en tegen) samen een gebeidsvisie maken, die gedragen wordt, anders gaat het Rijk zijn eigen gang.

6. Rijkscoördinatieregeling
De rijkscoördinatieregeling (RCR) biedt de rijksoverheid de mogelijkheid om bij projecten van nationaal belang de besluitvorming te coördineren. De bedoeling is de procedures te verkorten en te stroomlijnen, waardoor projecten sneller kunnen worden gerealiseerd. Windenergieprojecten vanaf 100 MW opgesteld vermogen vallen verplicht onder de rijkscoördinatieregeling.

In Drenthe zijn inmiddels een aantal initiatieven bekend die onder de RCR vallen, windpark de Drentse Monden (300 – 450 MW) en windpark Oostermoer (120 tot 150 MW).

In principe is de RCR een goede regeling: het geeft het Rijk mogelijkheden om in te grijpen in provincies die hun verantwoordelijkheid in de windopgave niet nemen. Drenthe heeft dat wél gedaan en vastgelegd in haar omgevingsvisie. GroenLinks is dan ook van mening dat het Rijk hier ook daadwerkelijk de verantwoordelijkheid van de provincie moet respecteren.

7. Samenvattend:

1. GroenLinks onderschrijft het vastgelegde zoekgebied voor grootschalige windenergie zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie.
   GroenLinks onderschrijft de taakstelling om voor 2020 minimaal 200 MW en maximaal 280 MW aan grootschalige windenergie te realiseren in Drenthe.
2. GroenLinks is van mening dat het opwekken van windenergie ook buiten het zoekgebied (kleinschalig en decentraal) mogelijk moet zijn waar dit op een verantwoorde wijze landschappelijk inpasbaar is.
3. De gebiedsvisie wordt in gezamenlijkheid opgesteld door provincie en gemeenten, waarbij wat GroenLinks betreft nadrukkelijk ook de bevolking, tegenstanders en initiatiefnemers worden betrokken;
4. GroenLinks hanteert de volgende toetsingscriteria voor verantwoorde inpassing:
   • Voldoende participatie door bevolking;
   • Stroboscoop-effect: geen effect in woningen en geen slagschaduw langs ramen, liever niet in tuinen;
   • Geluid en minimale afstand: wettelijke norm. Aantoonbaar maximale beperking overlast;
5. Drenthe heeft bewezen haar verantwoordelijkheid te nemen in het dossier windenergie. GroenLinks is van mening dat het Rijk bij het toepassen van de Rijkscoördinatieregeling de door de provincie en gemeenten in gezamenlijkheid opgestelde gebiedsvisie als leidend moet hanteren.

Meppel, 11 april 2012
STATENFRACTIE GROENLINKS DRENTHE

De provincie Noord-Brabant gaat BrabantWater (waarvan de provincie grootaandeelhouder is) vragen in iedere Brabantse gemeente een openbaar watertappunt te plaatsen. Ook wordt in het provinciehuis en bij ontvangsten van de provincie elders alleen nog maar kraanwater geserveerd. Een motie van deze strekking ingediend door GroenLinks en het CDA is aangenomen door Provinciale Staten.

Januari 2012 brachten Provinciale Staten een werkbezoek aan BrabantWater. Tijdens dat bezoek was veel aandacht aan wat BrabantWater doet aan maatschappelijke verantwoord ondernemen (MVO). Zo richt de organisatie zich op obesitasbestrijding, drinkwatervoorziening in ontwikkelingslanden, biodiversiteitsbevordering en klimaatneutraliteit. Tijdens het werkbezoek vertelde Guiljo van Nuland (directeur van BrabantWater) dat kraanwater 5 maal vaker gecontroleerd, 500 maal goedkoper en 1000 maal beter voor het milieu is dan flessenwater.

Op basis van deze informatie vinden de Statenfracties van GroenLinks en het CDA het wenselijk dat in het centrum van iedere Brabantse gemeente waar BrabantWater de drinkwatervoorziening verzorgt, minstens 1 openbaar watertappunt aanwezig is waar meegebrachte flessen kunnen worden gevuld. 

GroenLinks-Statenlid Paul Smeulders: “We hopen dat BrabantWater hiervoor de samenwerking zoekt met non-profitorganisatie Jointhepipe.org of soortgelijke organisatie, zodat een gedeelte van het budget ten goede komt aan drinkwaterprojecten in ontwikkelingslanden. Dit past in het MVO-beleid van BrabantWater.”

CDA-Statenlid Jeffrey van Agtmaal: “Wij moeten als provincie het goede voorbeeld geven. Na een motie van Gerda Verburg is de Tweede Kamer ertoe overgegaan om kraanwatertappunten te installeren en geen flesjes water meer te verstrekken. Wij volgen nu dat voorbeeld.”

            Ondanks de huidige politieke situatie, met een kabinet wat nu drie gedoogpartijen (PVV, SGP en Groep Hero Brinkman) heeft in de Tweede Kamer, wordt een ander orgaan vaak vergeten. De steun aan het kabinet Rutte I is ook hier echter verre van stabiel, omdat de SGP ook in dit orgaan de tweede gedoogpartner is. Ik heb het hier over de Eerste Kamer. Wat is dit orgaan precies? Wat zijn de functies en plichten waaraan de Eerste Kamer moet voldoen? Hoe democratisch is de Eerste Kamer eigenlijk?
            De Eerste Kamer is opgericht in 1815, om als schild van koning Willem I te dienen. De leden waren vertrouwelingen van de koning, benoeming als senator was voor het leven. De belangrijkste functie was om de koning te beschermen tegen wetsvoorstellen vanuit de (indirect gekozen) Tweede Kamer. De Eerste Kamer telt vandaag de dag 75 leden, van twaalf verschillende politieke partijen. Iedere partij die in de Tweede Kamer is vertegenwoordigd, heeft ook minstens één zetel in de Eerste Kamer.
            De Eerste Kamer had in 1815 dus de bedoeling om de koning te beschermen tegen de voor hem meer negatieve wetsvoorstellen. Door de invoering van de grondwet in 1848 veranderde de rol van dit orgaan ingrijpend. Waar de Eerste Kamer vanaf 1815 nog vooral de eerste kamer wat betreft de controle van wetgeving was, daar is het eigenlijk veranderd in een ‘tweede kamer’, omdat de Eerste Kamer nu vooral wordt gezien als een ‘chambre de réflection’. Nu is het de taak van de Eerste Kamer om de wetgeving die de Tweede Kamer heeft doorstaan te controleren op kwaliteit en om na te gaan of een ingediende wet wel in het raamwerk van nationale en internationale verdragen past. Ook financiële, overige juridische en andere effecten op de lange termijn behoren tot het raamwerk waar de Eerste Kamer wetten aan moet toetsen.
            De Eerste Kamer heeft echter nog meer bevoegdheden, maar ook bepaalde ingrijpende beperkingen. Waar de Tweede Kamer de tekst van een ingediende wet kan wijzigen, is dit voor de Eerste Kamer onmogelijk om te doen. Ook het uit de functie zetten van ministers of staatssecretarissen is iets wat alleen de Tweede Kamer kan. De mogelijkheden van de Eerste Kamer worden niet allemaal gebruikt; zelfs verre van allemaal. Zo kunnen senatoren schriftelijke vragen stellen aan leden van het kabinet, deze beleidsbepalers kunnen zelfs geïnterpelleerd worden. Dit wordt echter veel minder gedaan door senatoren dan door volksvertegenwoordigers. Er is zelfs nog nooit een parlementaire enquête geweest die door de Eerste Kamer is aangevraagd, terwijl het wel kan.
            Het verschil in het verschil in activiteit ligt in drie factoren: ten eerste komt de Eerste Kamer maar één keer per week bijeen, iedere dinsdag. Dit in tegenstelling tot leden van de Tweede Kamerleden, die vrijwel non-stop met hun functie bezig zijn en dan ook nog een aantal fractiemedewerkers hebben. De tweede reden is dat de Eerste Kamer zich onafhankelijker opstelt dan de Tweede Kamer. De Tweede Kamer houdt zich meer bezig met de waan van de dag, terwijl de Eerste Kamer meer naar de lange termijn kijkt. De fracties van de coalitiepartijen houden zich bewust op de vlakte, aangezien ze anders hun eigen bewindsvoerders in zwaar weer kunnen brengen. Zo blijft al minstens de helft van de senaat op de vlakte. De derde reden is al aangegeven in de vorige alinea: waar leden van de Tweede Kamer volksvertegenwoordigers zijn, zijn de leden van de Eerste Kamer senatoren. Tweede Kamerleden worden direct gekozen door het Nederlandse volk, terwijl de senatoren hun plek bemachtigen via de verkiezingen voor de Provinciale Staten. De Eerste Kamerleden zijn dus indirect verkozen. Hoe democratisch is de Eerste Kamer dan? Naar mijn mening niet, en misschien is dit ook. Verkozen leden van de Eerste Kamer zullen misschien meer volgens de waan van de dag beleid gaan voeren, Daar komt nog bij dat de meeste senatoren (senator komt trouwens van senex, wat letterlijk in het Latijn ‘oude man’ betekent) één of meerdere titels achter hun naam hebben. Sterker nog, waar de meeste Tweede Kamerleden hooguit doctorandus zijn, daar is het gemiddelde Eerste Kamerlid doctor. Professoren zijn geen uitzonderingen in de Eerste Kamer. Door de Eerste Kamer te democratiseren door middel van directe verkiezingen, komt deze kennis in gevaar. Hierdoor zullen ‘gewone’ mensen denken dat zij ook in de Eerste Kamer kunnen functioneren, terwijl het proces van de Eerste Kamer dus ingewikkelder is dan het lijkt. Verdere democratisering van de Eerste Kamer, ook al klinkt het als een interessant idee, lijkt mij dus absoluut geen goed idee, net zoals het afschaffen van de senaat.
            Met dit stuk hoop ik een redelijk overzicht gegeven te hebben over het hoe, wat en waarom van de Eerste Kamer. Als slot heb ik geprobeerd te betogen waarom de Eerste Kamer niet gedemocratiseerd hoort te worden: de senatoren zijn wijze mannen en vrouwen die hun vak verstaan; door middel van democratisering komen de functies van de Eerste Kamer mogelijk onder druk te staan. Dat zou eeuwig zonde zijn, omdat de Eerste Kamer vooral staat voor continuïteit.

            Ondanks de huidige politieke situatie, met een kabinet wat nu drie gedoogpartijen (PVV, SGP en Groep Hero Brinkman) heeft in de Tweede Kamer, wordt een ander orgaan vaak vergeten. De steun aan het kabinet Rutte I is ook hier echter verre van stabiel, omdat de SGP ook in dit orgaan de tweede gedoogpartner is. Ik heb het hier over de Eerste Kamer. Wat is dit orgaan precies? Wat zijn de functies en plichten waaraan de Eerste Kamer moet voldoen? Hoe democratisch is de Eerste Kamer eigenlijk?
            De Eerste Kamer is opgericht in 1815, om als schild van koning Willem I te dienen. De leden waren vertrouwelingen van de koning, benoeming als senator was voor het leven. De belangrijkste functie was om de koning te beschermen tegen wetsvoorstellen vanuit de (indirect gekozen) Tweede Kamer. De Eerste Kamer telt vandaag de dag 75 leden, van twaalf verschillende politieke partijen. Iedere partij die in de Tweede Kamer is vertegenwoordigd, heeft ook minstens één zetel in de Eerste Kamer.
            De Eerste Kamer had in 1815 dus de bedoeling om de koning te beschermen tegen de voor hem meer negatieve wetsvoorstellen. Door de invoering van de grondwet in 1848 veranderde de rol van dit orgaan ingrijpend. Waar de Eerste Kamer vanaf 1815 nog vooral de eerste kamer wat betreft de controle van wetgeving was, daar is het eigenlijk veranderd in een ‘tweede kamer’, omdat de Eerste Kamer nu vooral wordt gezien als een ‘chambre de réflection’. Nu is het de taak van de Eerste Kamer om de wetgeving die de Tweede Kamer heeft doorstaan te controleren op kwaliteit en om na te gaan of een ingediende wet wel in het raamwerk van nationale en internationale verdragen past. Ook financiële, overige juridische en andere effecten op de lange termijn behoren tot het raamwerk waar de Eerste Kamer wetten aan moet toetsen.
            De Eerste Kamer heeft echter nog meer bevoegdheden, maar ook bepaalde ingrijpende beperkingen. Waar de Tweede Kamer de tekst van een ingediende wet kan wijzigen, is dit voor de Eerste Kamer onmogelijk om te doen. Ook het uit de functie zetten van ministers of staatssecretarissen is iets wat alleen de Tweede Kamer kan. De mogelijkheden van de Eerste Kamer worden niet allemaal gebruikt; zelfs verre van allemaal. Zo kunnen senatoren schriftelijke vragen stellen aan leden van het kabinet, deze beleidsbepalers kunnen zelfs geïnterpelleerd worden. Dit wordt echter veel minder gedaan door senatoren dan door volksvertegenwoordigers. Er is zelfs nog nooit een parlementaire enquête geweest die door de Eerste Kamer is aangevraagd, terwijl het wel kan.
            Het verschil in het verschil in activiteit ligt in drie factoren: ten eerste komt de Eerste Kamer maar één keer per week bijeen, iedere dinsdag. Dit in tegenstelling tot leden van de Tweede Kamerleden, die vrijwel non-stop met hun functie bezig zijn en dan ook nog een aantal fractiemedewerkers hebben. De tweede reden is dat de Eerste Kamer zich onafhankelijker opstelt dan de Tweede Kamer. De Tweede Kamer houdt zich meer bezig met de waan van de dag, terwijl de Eerste Kamer meer naar de lange termijn kijkt. De fracties van de coalitiepartijen houden zich bewust op de vlakte, aangezien ze anders hun eigen bewindsvoerders in zwaar weer kunnen brengen. Zo blijft al minstens de helft van de senaat op de vlakte. De derde reden is al aangegeven in de vorige alinea: waar leden van de Tweede Kamer volksvertegenwoordigers zijn, zijn de leden van de Eerste Kamer senatoren. Tweede Kamerleden worden direct gekozen door het Nederlandse volk, terwijl de senatoren hun plek bemachtigen via de verkiezingen voor de Provinciale Staten. De Eerste Kamerleden zijn dus indirect verkozen. Hoe democratisch is de Eerste Kamer dan? Naar mijn mening niet, en misschien is dit ook. Verkozen leden van de Eerste Kamer zullen misschien meer volgens de waan van de dag beleid gaan voeren, Daar komt nog bij dat de meeste senatoren (senator komt trouwens van senex, wat letterlijk in het Latijn ‘oude man’ betekent) één of meerdere titels achter hun naam hebben. Sterker nog, waar de meeste Tweede Kamerleden hooguit doctorandus zijn, daar is het gemiddelde Eerste Kamerlid doctor. Professoren zijn geen uitzonderingen in de Eerste Kamer. Door de Eerste Kamer te democratiseren door middel van directe verkiezingen, komt deze kennis in gevaar. Hierdoor zullen ‘gewone’ mensen denken dat zij ook in de Eerste Kamer kunnen functioneren, terwijl het proces van de Eerste Kamer dus ingewikkelder is dan het lijkt. Verdere democratisering van de Eerste Kamer, ook al klinkt het als een interessant idee, lijkt mij dus absoluut geen goed idee, net zoals het afschaffen van de senaat.
            Met dit stuk hoop ik een redelijk overzicht gegeven te hebben over het hoe, wat en waarom van de Eerste Kamer. Als slot heb ik geprobeerd te betogen waarom de Eerste Kamer niet gedemocratiseerd hoort te worden: de senatoren zijn wijze mannen en vrouwen die hun vak verstaan; door middel van democratisering komen de functies van de Eerste Kamer mogelijk onder druk te staan. Dat zou eeuwig zonde zijn, omdat de Eerste Kamer vooral staat voor continuïteit.

Hero Brinkman heeft zijn kogel door de kerk gejaagd, hij stapt op, en laat de PVV voor wat het is. En nee, hij zal zijn zetel niet opgeven, want de 18.000 voorkeursstemmen die hij kreeg bij de verkiezingen zijn voor hem voldoende mandaat om als volksvertegenwoordiger zijn werk voort te zetten. Wat een held. Want deed Hero niet wat zijn PVV-collega’s niet durfden? Hero weerstond de Grote Leider, en maakte wat van zijn mandaat. Hoezo, geen toestemming van Geert om te spreken op TV? Dan ga ik toch gewoon lekker zelf even met Pauw & Witteman bellen…

Dat hij binnen de PVV weinig van de grond kreeg heeft meer te maken met de absolute leiderschapsstijl van Geert Wilders, dan met zijn ideeën. Vooruit, Hero Brinkman is niet mijn politicus, maar binnen de ideologie van de PVV waren zijn ideeën zo onlogisch niet. Het valt te betwijfelen of zijn ideeën zijn afgekeurd door de fractie, of door Geert zelf, die immers alle macht bij zichzelf houdt, en er niet van gediend is een ander de spotlights te gunnen. Dat Geert Wilders zo’n afkeer heeft van democratisering van zijn partij zal meer met angst te maken hebben, dan met inhoudelijke bezwaren. Wat dat betreft mag Geert zijn mond gaan spoelen voor hij de SP nog eens communistische, dictatoriale trekjes verwijt.

Ook Brinkman’s bezwaar tegen de enkel provocerende proefballonnetjes en neurotische controledwang van Geert lijkt mij geen malle dronkenmanspraat, maar verstandigheid. Er zitten 24 gekozen PVV’ers in de fractie, en het druist linea recta tegen de grondwet in om parlementariërs monddood te maken, zoals Geert Wilders systematisch doet met zijn eigen fractieleden. Wat dat betreft zat het er wel aan te komen, dat Hero de stekker er uit ging trekken.

Zou Wilders blij zijn, dat hij van Hero Brinkman af is? Of zal hij het gaan missen om met Fleur en Martin gezellig te grappen over jongerendagen en leiderschapsverkiezingen? Of, vreest Wilders misschien wel dat er meer schapen zullen volgen? Ik kan me immers niet voorstellen dat Hero Brinkman de enige gefrustreerde parlementariër is in de fractie van Wilders. Wanneer je consequent gedwongen wordt om je mond te houden, tenzij je wat gevraagd wordt, gaat dat vanzelf knagen, toch? Parlementariërs gedegradeerd tot stempelmachines. Dan ga je toch schaamte voelen?

En dus vind ik Hero Brinkman een held. Hij doet inderdaad zijn naam eer aan. Hij heeft zijn biezen gepakt, omdat hij het niet eens is met de ijzeren, zo niet diamanten fractiediscipline die afgedwongen wordt in ruil voor een blauw stoeltje tussen Wilders en de zijnen. Hij heeft uit principe zijn eigen politieke carrière om zeep geholpen. Maar we kunnen niet anders concluderen, dan dat hij in elk geval voor zijn eigen mening staat. Dat kan ik van de andere fractieleden van de PVV niet zeggen…

 

Deze column is ook verschenen op de opiniepagina van volkskrant.nl.

Precies een jaar geleden ben ik geïnstalleerd als Statenlid. Ik blijf het bijzonder eervol vinden om als volksvertegenwoordiger te mogen knokken voor wat kwetsbaar is. Voor volgende generaties. Voor een ontspannen Brabant. Via Twitter en deze blog probeer ik iedereen op de hoogte te houden over mijn activiteiten als Statenlid. Ik besef wel dat het bereik hiervan beperkt is.

Daarom was ik zo blij met het initiatief van het Brabants Dagblad. De redactie van deze krant stelde zich ook de vraag wie onze Statenleden zijn en wat ze doen? Voor een antwoord op deze vragen, vroeg het Brabants Dagblad vier beginnende leden van Provinciale Staten om zichzelf te filmen. De beelden staan nu online. Hieronder mijn filmpje.

 

Ook mijn collega’s Annemarie Spierings (D66), Nurettin Altundal (SP) en Karel Burger Dirven (VVD) laten graag zien wat het Statenlidmaatschap inhoudt. Als nieuwkomers in de Staten kregen we kleine camera’s mee en filmden we ons werk voor de provincie. Een selectie van de beelden is, aangevuld met korte interviews, te zien op de mooie themasite van het Brabants Dagblad.

Vandaag staat in het Brabants Dagblad ook nog een uitgewerkt interview met de vier Statenleden: 'Statenpolitiek is mensenwerk’. Hierin ondermeer een quote uit het begin van mijn gesprek met informateur Hans Wiegel.

Deze week realiseerde ik me dat het al weer 2 jaar geleden is dat de uitkomst van de gemeenteraadsverkiezingen een radicale draai in mijn werkende leven veroorzaakte.
Ik was, met mijn 2 collegae, wethouder-àf.
Van de ene dag op de andere waren er nog een paar weken om alle informatie die ik me eigen had gemaakt, alle contacten die ik had gelegd, op te vouwen, op een stapeltje te leggen en over te dragen aan de volgende bestuurders. Geen tijd meer om processen af te ronden, alleen hier en daar een komma plaatsen, punten zetten en achterlaten.
Nadat ik de deur van het openbaar bestuur achter me dicht getrokken had is het me wonderlijk snel gelukt om een volgend pad te vinden.

Er waren deze weken, naast bovenstaande aanleiding, verschillende gebeurtenissen, waardoor ik even terug keek.
Anil Ramdas overleed en ik herinnerde me dat ik ooit één van de presentatoren was van een soort talk-show met de passende naam 'De Verbinding' waarin Ramdas onze gast was; een prachtige verteller en we waren er trots op dat hij naar Leeuwarden wilde komen.
Ook zijn veel van mijn herinneringen verbonden met muziek. Die werden opnieuw wakker gemaakt door de bijzondere documentaire over John Lennon en Yoko Ono.
En ik was weer eens jarig; ook zo'n moment waardoor je denkt: time flies!

Hoewel het afscheid 2 jaar geleden erg abrupt was, heeft het me goed gedaan om weg te zijn uit het vierkante, vaak lineaire denken van ambtelijke procedures en het zoeken naar marches om in te manoeuvreren. Ik had het speelveld leren kennen, me de do's en dont's eigen gemaakt en me leren schikken in de strakke ordening die hoorde bij mijn positie. Echt gelukkig was ik er niet van geworden maar, terugkijkend, heb ik er heel veel van geleerd, met name doordat ik de binnenkant van ons 'systeem' heb mogen ervaren.
Net als toen ik in 2003 afscheid nam als lid van de Provinciale Staten fan Fryslân, voelde ik echt dankbaarheid dat ik van nu af aan wist hoe het er aan toeging in die grote en imponerende gebouwen. Op geen andere wijze, dan er deel van uit te maken, had ik ooit kunnen snappen hoe ons bestuurlijke systeem werkt. Die ervaring en inzichten hebben ook gemaakt dat ik andere wegen heb gevonden om invloed uit te oefenen en kenbaar te maken hoe het naar mijn idee anders kan. Het afzetten tegen en wijzen naar is veranderd; ik kies vaker vóór zaken die ik wil doen en weet beter wat ik niet wil.

De opbrengst van de flasbacks is vooral dat ik me realiseer hoeveel lichter ik me beweeg door het leven. Dat is Anil Ramdas helaas helaas niet gelukt en ik ken meer mensen die de zwaarte, ontstaan in hun geschiedenis, door trauma's of door de manier van tegen de dingen aankijken, niet los kunnen laten. John Lennon heeft in zijn latere werk, na de Beatles, heel veel stappen genomen om lichter in het leven te staan, de wereld anders te bezien en daar heeft hij ook uiting aan gegeven in zijn muziek. Dat deed hij al in de jaren zestig! Terugkijkend zie ik de stappen die ik heb gezet, de keuzen die ik heb gemaakt en dat stemt me tevreden.
Gisterochtend kreeg ik mijn lijfblad in de brievenbus en boven één van de artikelen stond de kop: Lighten UP! Met de lente voor de deur geef ik die inspiratie graag door!

Ineke M. Verdoner

Z.O.Z. uitzending met Anil Ramdas
Classic Albums: John Lennon & the Plastic Ono Band
Over het prachtige boek 'Zwaarte' van Jeanette Winterson

En weer gaan de Commissaris der Koningin en een gedeputeerde van Flevoland op een olympisch snoepreisje, namelijk naar de Olympische spelen in Londen.

En dat terwijl er helemaal nog niet besloten is dat we die olympische spelen ook écht willen hebben. Olympische spelen zijn een leuk sportfeestje van een paar weken, maar kosten ongelooflijk veel geld. Italie besloot onlangs niet meer mee te doen in de race voor de Olympische spelen van 2020. De kosten voor de Olympische spelen in Italie werden geraamd op 12 miljard. En dat terwijl ze nog het nodige aan voorzieningen hebben van de spelen uit 1960. De Olympische spelen in 2004 hebben fors bijdragen aan het (bijna) faillissement van Griekenland. Toch gelden dit soort overwegingen blijkbaar niet voor de armste provincie van Nederland; Flevoland blijft zich warm lopen voor de Olympische spelen:

• Ondanks de commotie in de provinciale staten van Flevoland moesten toenmalig gedeputeerde John Bos en commissaris van de Koningin Michel Jager in 2008 persé met een delegatie afreizen naar de olympische spelen in China om te 'netwerken'. Zie onderstaand filmpje (excuses voor de matige kwaliteit);
• In 2009 had toenmalig gedeputeerde John Bos een nieuwe exotische bestemming uitgezocht om eens te gaan kijken hoe je olympische spelen organiseert: hij reisde af naar Zuid Afrika om te leren 'hoe je een groot sportevenement organiseert'. Van deze 'leerervaringen' hebben we overigs nooit meer iets gehoord;
• In 2009 werd tevens om volstrekt onduidelijke redenen meer dan honderdduizend euro uitgegeven om één of andere tentoonstelling  te sponsoren met als doel de Olympische spelen in Nederland mogelijk te maken;

Ik hoop dat de Provinciale Staten het college eens zeer kritisch bevragen, ook naar de 'resultaten uit het verleden' en de 'leerervaring van voormalig gedeputeerde Bos'. Als er dan weer zo'n vaag verhaal komt, dan wordt het hoog tijd dat hier eens een stokje voor gestoken wordt.

Vorige week is in de Tweede Kamer gesproken over een belangrijke nieuwe wet. De wet moet regelen dat politieke partijen openheid van zaken geven over hun inkomsten. Officieel heet deze wet ‘wet financiering politieke partijen’. Worden politieke partijen gesponsord door personen of bedrijven en zo ja, welke? Belangrijk om te weten, omdat kiezers zo kunnen beoordelen of de standpunten die een politieke partij uitdraagt en de besluiten die een politieke partij neemt, onafhankelijk zijn gemaakt. De wet gaat over landelijke politiek maar hoe zit dat met de politiek op provinciaal en gemeentelijk niveau?Een kamerlid of een gemeenteraadslid dienen beiden een besluit te nemen in het belang van alle bewoners en niet alleen in het belang van een individu (een rijke villabezitter die minder belasting wil betalen, bijvoorbeeld) of het belang van een bedrijf (dat liever een minder strenge milieuvergunning wil) een hele bedrijfstak (de tabaksfabrikanten bijvoorbeeld) of zelfs bedrijven uit het buitenland (olieproducerende bedrijven uit het Midden-Oosten bijvoorbeeld).

Gelukkig is een ruime meerderheid in de Tweede Kamer voorstander van een wet die regelt dat politieke partijen verantwoording afleggen over hun inkomsten. Dat werd tijd, want in Europa heeft nagenoeg elk democratisch land allang regels over de financiering van politieke partijen. Als de wet wordt aangenomen, is het voor politieke partijen die in de Eerste en Tweede kamer zijn vertegenwoordigd eindelijk goed geregeld. Jammer genoeg worden vooralsnog lokale partijen en politici niet genoemd. Toch zijn er diverse partijen die hier terecht aandacht voor vragen. Een lobbybrief van de VNG over dit onderwerp is helder: een pleidooi voor uniforme en landelijke regelgeving over de openbaarheid van financiering van lokale partijen.

Omdat een eerste verkennend onderzoek van mij tot de conclusie leidde dat landelijke wetgeving noodzakelijk is om lokaal regels te kunnen stellen, heb ik vorig jaar contact opgenomen met de fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer over dit onderwerp. GroenLinks zal een belangrijke wijziging op het wetsvoorstel steunen, dat ingediend wordt door kamerlid Heijnen van de PvdA. Heijnen legt het duidelijk uit: “Dit wetsvoorstel is zo lek als een mandje als we lokale afdelingen van politieke partijen buiten beschouwing laten. Dat is één belangrijke overweging om de lokale politiek hierin mee te nemen. In dit wetsvoorstel wordt niet de transparantie van giften aan de lokale politiek geregeld, terwijl het risico van het kopen van invloed door een gift op lokaal niveau veel groter is. De lijntjes zijn korter. (…) Wij vinden het nog belangrijker dat dit op lokaal niveau goed geregeld wordt dan op landelijk niveau.” Je kunt het debat van 25 januari en 26 januari overigens helemaal teruglezen, vermakelijk leesvoer!

Ik ben blij met deze wijziging en ik hoop dat de dames en heren in Den Haag inzien dat openbaarheid van de financiering ook in gemeenteraden en provinciale staten hoort. Juist op het lokale niveau. Ik wacht de stemming over het wetsvoorstel met veel belangstelling af. En mocht je willen weten hoe de fractie van GroenLinks Nijmegen aan zijn inkomsten komt, neem dan gerust contact met mij op. Als penningmeester van de fractie kan ik het je zo vertellen.

Vorige week is in de Tweede Kamer gesproken over een belangrijke nieuwe wet. De wet moet regelen dat politieke partijen openheid van zaken geven over hun inkomsten. Officieel heet deze wet ‘wet financiering politieke partijen’. Worden politieke partijen gesponsord door personen of bedrijven en zo ja, welke? Belangrijk om te weten, omdat kiezers zo kunnen beoordelen of de standpunten die een politieke partij uitdraagt en de besluiten die een politieke partij neemt, onafhankelijk zijn gemaakt. De wet gaat over landelijke politiek maar hoe zit dat met de politiek op provinciaal en gemeentelijk niveau?Een kamerlid of een gemeenteraadslid dienen beiden een besluit te nemen in het belang van alle bewoners en niet alleen in het belang van een individu (een rijke villabezitter die minder belasting wil betalen, bijvoorbeeld) of het belang van een bedrijf (dat liever een minder strenge milieuvergunning wil) een hele bedrijfstak (de tabaksfabrikanten bijvoorbeeld) of zelfs bedrijven uit het buitenland (olieproducerende bedrijven uit het Midden-Oosten bijvoorbeeld).

Gelukkig is een ruime meerderheid in de Tweede Kamer voorstander van een wet die regelt dat politieke partijen verantwoording afleggen over hun inkomsten. Dat werd tijd, want in Europa heeft nagenoeg elk democratisch land allang regels over de financiering van politieke partijen. Als de wet wordt aangenomen, is het voor politieke partijen die in de Eerste en Tweede kamer zijn vertegenwoordigd eindelijk goed geregeld. Jammer genoeg worden vooralsnog lokale partijen en politici niet genoemd. Toch zijn er diverse partijen die hier terecht aandacht voor vragen. Een lobbybrief van de VNG over dit onderwerp is helder: een pleidooi voor uniforme en landelijke regelgeving over de openbaarheid van financiering van lokale partijen.

Omdat een eerste verkennend onderzoek van mij tot de conclusie leidde dat landelijke wetgeving noodzakelijk is om lokaal regels te kunnen stellen, heb ik vorig jaar contact opgenomen met de fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer over dit onderwerp. GroenLinks zal een belangrijke wijziging op het wetsvoorstel steunen, dat ingediend wordt door kamerlid Heijnen van de PvdA. Heijnen legt het duidelijk uit: “Dit wetsvoorstel is zo lek als een mandje als we lokale afdelingen van politieke partijen buiten beschouwing laten. Dat is één belangrijke overweging om de lokale politiek hierin mee te nemen. In dit wetsvoorstel wordt niet de transparantie van giften aan de lokale politiek geregeld, terwijl het risico van het kopen van invloed door een gift op lokaal niveau veel groter is. De lijntjes zijn korter. (…) Wij vinden het nog belangrijker dat dit op lokaal niveau goed geregeld wordt dan op landelijk niveau.” Je kunt het debat van 25 januari en 26 januari overigens helemaal teruglezen, vermakelijk leesvoer!

Ik ben blij met deze wijziging en ik hoop dat de dames en heren in Den Haag inzien dat openbaarheid van de financiering ook in gemeenteraden en provinciale staten hoort. Juist op het lokale niveau. Ik wacht de stemming over het wetsvoorstel met veel belangstelling af. En mocht je willen weten hoe de fractie van GroenLinks Nijmegen aan zijn inkomsten komt, neem dan gerust contact met mij op. Als penningmeester van de fractie kan ik het je zo vertellen.

Occupy in Warffum. Deze week is het 35 jaar geleden dat ten noorden van Warffum een boortoren van de Nederlandse Aardolie Maatschappij, de NAM, door actievoerders werd bezet. Op 25 januari 1977 beklommen vijf actievoerders, waaronder een journalist en een fotograaf van de Nieuwe Revu, het bouwwerk, op de grond ondersteund door enkele tientallen actievoerders.

In de jaren zeventig overwoog het kabinet-Den Uyl (1974-1977) serieus om radioactief afval op te slaan in zoutkoepels in Noord-Nederland. Behalve de Drentse plaatsen Anloo, Schoonloo en Gasselte waren ook de Groningse dorpen Onstwedde en Pieterburen in beeld. De bevolking in Noord-Nederland was fel tegen. Gemeenteraden en Provinciale Staten keerden zich tegen de kabinetsplannen. De anti-atoombeweging floreerde.

Atoomtegenstanders uit Pieterburen vermoedden dat de NAM vanuit een proefboorlocatie in Warffum stiekem onderzoek deed naar de opslagmogelijkheden voor radioactief afval in de zoutkoepels onder Pieterburen, een kilometer of acht westwaarts. De vijf actievoerders klommen met proviand voor een dagenlang verblijf in de 34 meter hoge boortoren, tot stomme verbazing van de NAM-werknemers en de plaatselijke autoriteiten. Na een bezetting van tien uur in regen en windkracht 9 stapten ze in een hoogwerker van de Mobiele Eenheid. Actie ten einde.

Eind 2011 verscheen de roman Torenval van Jan Folkerts. Folkerts was de journalist, die in 1977 de boortoren bezette. De huidige gemeentesecretaris van het Friese Littenseradiel beschrijft in zijn debuutroman zijn werkzaamheden voor de linkse familieweekblad Nieuwe Revu, dat in die jaren veel aandacht schonk aan de anti-atoombeweging en niet terugdeinsde voor “participerende journalistiek”.

Torenval biedt een mooi beeld van de activistische sfeer van de tweede helft van de jaren zeventig. De roman leest als een sleutelroman, waarin voor de “gemiddelde milieuactivist uit Warffum en omgeving”(pff, wie is dat?) wel een paar hoofdpersonen “ontsleuteld” kunnen worden. Wat dan opvalt is de continuïteit. Niet alleen deelt de anti-atoomonderzoeker Marc van Dam nog steeds zijn enorme kennis over energievraagstukken met de milieubeweging, maar dan onder eigen naan. Ook Pieterburen voert in feite nog dezelfde actie. Nu tegen de Franse energiegigant EDF, die de zoutkoepels onder het dorp voor gasopslag wil misbruiken.

Frappant is dat ook de huidige Pieterbuurster actievoerders vrezen dat EDF met een dubbele agenda werkt en in werkelijkheid radioactief afval onder het dorp wil opslaan. Pieterburen Tegengas als erfgenaam van de Atoom Alarmgroep Pieterburen.

Niet overal in Torenval is duidelijk waar de factie eindigt en de fictie begint. Op donderdag 25 januari komt Jan Folkerts in de bibliotheek in Warffum om de 35e verjaardag van Occupy Warffum met een lezing te vieren.

Erik de Graaf

Voor de verkiezingen voor Provinciale Staten in Limburg schreef de kandidaat voor de PVV-Limburg Cor Bosman in een e-mailbericht aan partijgenoten over kandidaat voor de PvdA Selçuk Öztürk: “Hij is wat mij betreft niets meer en niet minder dan een stuk uitgekotst halalvlees, gemaakt van Turks varken”.
Enkele maanden later verlaat PVV – statenlid Harm Uringa de fractie van de PVV zonder de ware redenen te noemen.
Een jaar later, op vrijdag 13 januari 2012, publiceren de regionale kranten Dagblad De Limburger en Limburgs Dagblad de uitspraken van Bosman. Het bericht van Bosman en de notulen van de vergadering van de PVV-fractie hierover zijn uitgelekt, waarschijnlijk via ex-PVV-er Uringa. Bosman vindt naar aanleiding van de publicatie Uringa een “narcistische zak”.

Cor Bosman heeft met zijn schriftelijke uitspraken volledig buiten de politieke mores geplaatst en niemand zal hem ooit nog serieus nemen. Hij heeft bewezen dat hij er een dubbele moraal op nahoudt. En hier geldt de overtreffende trap van “wie wind zaait zal storm oogsten”.

De PVV-fractie onder leiding van Laurence Stassen heeft het in de doofpot gestopt in de hoop ermee weg te komen. In een reactie schreef ze vorig jaar over het bericht van Bosman dat hij een punt heeft, maar “dit soort taalgebruik kan echt niet”. Het blijft echter bij excuses van Bosman binnen de fractie.
Nu, een jaar later, is door de publicatie “de affaire te groot geworden” en is Bosman uit de fractie gezet. Maar nu nog vindt Stassen Cor Bosman een loyaal PVV-er. Ze wil wel excuus maken. Ze vindt dat ze niet de beroerdste is. Het lijken daarmee niet echt welgemeende excuses.

Volgens Thijs Coppes van de SP-fractie wisten de gedeputeerden Antoine Janssen en Theo Krebber van de PVV het en hebben hun mond gehouden. Omdat ze voordeel hebben van hun huidige positie, hielpen ze mee aan de doofpotcultuur binnen de PVV.

Ook Geert Wilders wist ervan en had zelfs beloofd in te grijpen. Dat is niet zichtbaar gebeurd. Ook Wilders heeft de doofpot gehanteerd om de schade te beperken. Maar zoals wel vaker meet Wilders met twee maten en is hij in normen en waarden veel toleranter ten opzichte van zijn PVV-ers dan anderen in de politiek en samenleving. Dat heeft hij ook bewezen binnen zijn Tweede Kamerfractie.

Het uitlekken wordt door de PVV erger gevonden dan de uitspraken. Laurence Stassen vindt het laakbaar. Harm Uringa krijgt het verwijt een verrader te zij. Het is een beproefde tactiek om de boodschapper zwart te maken en daarmee een fout te verdoezelen. Maar Harm Uringa hield de eer aan zichzelf. Hij was wellicht nog te loyaal aan de PVV omdat hij nog een half jaar heeft gewacht met uitlekken. Maar hij moet worden gewaardeerd als klokkenluider: ” Voor het slagen van het kwade hoeft niets meer te gebeuren dan dat de goeden niets doen”.

Coalitiepartners CDA en VVD vinden dat deze coalitie zo’n goed werk doet dat dit geen consequenties hoeft te hebben voor de samenwerking. Voor hun telt in toenemende mate het geloof in het niet zo Christelijke “het doel heiligt de middelen”. Maar zij moeten beseffen dat “wie met pek omgaat, wordt ermee besmet”.

We moeten met respect met elkaar omgaan. Politici moeten hierin het goede voorbeeld geven. Uit politieke motieven haat zaaien is een groot risico voor onze samenleving. En politici met een dubbele moraal of dubbele agenda zijn niet te vertrouwen. Dat geldt voor de hele PVV-top.

Het politieke landschap wordt vaak beschreven in termen van winnaars en verliezers. Peilingen spelen daarin een centrale rol: al hun problemen ten spijt, de onderzoeken van Maurice de Hond en Synovate geven een indicatie van de populariteit van politieke partijen. Deze trends spelen vervolgens een belangrijke rol in de perceptie van het succes van de partijen. De kritiek op Cohen zou waarschijnlijk wegebben als de peilingen voor de PvdA wél gunstig zouden zijn, terwijl Roemers positieve imago natuurlijk wordt geholpen door de goede score van de SP in de peilingen.

Wie waren nu eigenlijk de winnaars en verliezers in 2011? Een vergelijking van de peilingen van eind dit jaar met die van eind 2010.

Overheid heeft mogelijkheden voor onafhankelijke toetsing van plannen fors ingeperkt.

Op 20 juni jl. ben ik naar de zitting geweest van de Rechtbank van Maastricht voor mijn beroep en dat van de Vereniging Milieudefensie tegen het verlenen van een bouwvergunning voor het Arcus College voor twee vestigingen in Terworm. Ik wist dat de ontvankelijkheid van zowel mij als Milieudefensie ter discussie zou worden gesteld. Op 2 september heeft de rechtbank uitspraak gedaan: beide niet ontvankelijk. De behandeling en de uitspraak hebben me toch wel extra aan het denken gezet.

De overheid heeft in de ruimtelijke ordening de laatste jaren veel veranderingen doorgevoerd, vooral in de mogelijkheden om via de rechter een onafhankelijke inhoudelijke toetsing te verlangen. De overheid bepaalt het speelveld en dat is tegenwoordig voor de burger sterk beperkt. Het is onaantrekkelijker gemaakt om te procederen en de kans op succes is verkleind.
Zo is de toetsing van de rechterlijke macht gemarginaliseerd. De rechter toetst ‘marginaal’ en dat betekent dat de rechters vooral bekijken of de procedures juist zijn gevolgd en dat een besluit niet tegen de eigen regels van de overheid indruist: “Is de overheid bevoegd om dit besluit te nemen?” Een van de argumenten die de overheid heeft gehanteerd bij deze inperking van de inhoudelijke toetsing is dat een inhoudelijk besluit dat is genomen door een democratisch orgaan ook als zodanig gerespecteerd moet worden. De rechter moet niet op de stoel van de politiek gaan zitten.
De politici hebben de taak om deze keuzes te maken. Hier is tegenin te brengen dat tegenwoordig veel besluiten niet worden genomen door het democratische orgaan zelf, maar door de bestuurders (college van burgemeester en wethouders, gedeputeerde staten of het kabinet). Bestuurders hebben onder andere met de invoering van het dualisme en door vergaande mandatering van bevoegdheden de macht gedeeltelijk naar zich toe getrokken. Gemeenteraad, provinciale staten of Tweede Kamer kunnen en moeten hun bestuurders natuurlijk controleren, maar controleren is vanwege de veelheid aan onderwerpen en ook het lagere kennis- en informatieniveau moeilijk. Zeker bij raden en staten ‘winnen’ de professionele bestuurders, gesteund door de ambtenaren, het vaak (gemakkelijk) van de amateur – volksvertegenwoordigers. En vlak ook het politieke gehalte niet uit dat de meerderheid, zijnde de coalitiepartijen, vaak gedwongen is om zijn eigen wethouders (en politieke kopstukken) niet af te vallen.

De keuze voor welk planologisch instrument wordt gebruikt, is hierbij vaak van doorslaggevend belang. Het bestemmingsplan is het meest omvattend planologisch plan met juridische waarborgen van een zorgvuldige vaststelling door de gemeenteraad en een beroepsmogelijkheid plus (onafhankelijke) toetsing door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Alleen is de rol van de provincie sinds de meest recente grote verandering van de Wet ruimtelijke ordening verkleind omdat ze geen bestemmingsplannen meer goedkeuren. Daar staat tegenover dat de provincie nu los van de gemeente een provinciaal ‘inpassingsplan’ mag maken (zie Buitenring Parkstad Limburg). En de Afdeling Bestuursrechtspraak toetst tegenwoordig marginaal. Over het algemeen worden er tegenwoordig minder project- en bestemmingsplanprocedures voor nieuwe ontwikkelingen of bouwplannen gevoerd. Maar ook vroeger werden bestemmingsplanprocedures op grote schaal omzeild door zogenaamde artikel 19 procedures.

De nieuwbouw van Arcus is een groot plan met veel ruimtelijke consequenties. De gemeente en ook Arcus erkennen dat dit bouwplan een majeur plan is. Dat is onder andere herkenbaar aan de vele belangen en ‘omgevingsvraagstukken’ die aan de orde zijn. Denk maar aan de locatiekeuze (Terworm of CBS-weg), het verkeer- en vervoerplan, parkeren (in de buurten erom heen), luchtvervuilingsproblematiek, raakvlakken met het natuurbelangen enz. Voor de twee gebouwen is een stapel papier van 20 centimeter aan teksten en tekeningen geproduceerd. Maar amper voor de gebouwen zelf. De bouwvergunning voor de gebouwen wordt in een tweede fase verleend. Tijdens de zitting ging het ook over van alles behalve de gebouwen zelf.
Je zou verwachten dat voor zo’n ingrijpend plan een stevige ruimtelijke ordeningsprocedure wordt gekozen. Het is raar maar mogelijk dat dit grote plan met al zijn consequenties procedureel via het verlenen van een bouwvergunning wordt geregeld. En dus dat al die verstrekkende belangen (de locatiekeuze, verkeer, natuur enz.) kunnen worden aangemerkt als algemeen belang van een goede ruimtelijke ordening. Met iedereen als belanghebbende, ook in de beroepfase.

Al deze belangen worden afgedaan via een procedure van een bouwvergunning waarbij vrijstelling wordt verleend van het bestemmingsplan. De Provincie Limburg heeft de mogelijkheden om deze procedure te kiezen enkele jaren geleden sterk verbreed. Vrijstelling houdt in dat het bestemmingsplan hier niet meer hoeft te worden nageleefd en dat er ook geen nieuwe bestemmingsplanprocedure hoeft te worden gevolgd als men een (bouw)plan heeft dat niet in het bestaande bestemmingsplan past. De gemeenteraad stelt weliswaar bestemmingsplannen vast, maar B&W hoeven zich daar niet aan te houden. B&W moeten dat natuurlijk wel beargumenteren. Maar in essentie hebben B&W de gemeenteraad uitgeschakeld.

Bij de procedure voor een bouwvergunning mag iedereen inspreken op het ontwerpplan. En B&W moeten ook een rapport maken hoe ze met die zienswijzen omgaan. In het geval van Arcus heeft de gemeente nog best veel aanvullend onderzoek gedaan naar aanleiding van de zienswijzen. (Onder andere een nieuw luchtkwaliteitsonderzoek).
Maar als B&W de bouwvergunning verleend hebben, zijn de mogelijkheden om in beroep te gaan bij de rechtbank ineens veel geringer. Je moet dan ook ‘belanghebbend’ zijn. Het begrip ‘belang hebbend’ wordt wel heel erg eng uitgelegd. Hiervoor geldt een soort afstandscriterium. Burgers zijn alleen ontvankelijk als ze binnen een bepaalde afstand van het nieuwe gebouw wonen. Bij grote gebouwen is dat zo om en nabij 250 – 300 meter en bij kleine gebouwen minder dan 100 meter.
Daar heeft de nieuwe Crisis- en herstelwet nog een schepje bovenop gedaan: vanuit de woonplek moet men dit gebouw ook nog kunnen zien.
De combinatie afstand en zicht leidde bij de vestiging voor de Arcus opleidingen Techniek achter de Hogeschool Zuyd ertoe dat er geen enkele burger ontvankelijk wordt verklaard. Dit bouwplan heeft daardoor helemaal geen inhoudelijke rechterlijke toetsing gekregen. Of dat de bedoeling is van de wetgever? Het komt de gemeente natuurlijk wel erg goed uit dat op deze manier het bouwplan van Arcus immuun is gemaakt voor maatschappelijke weerstand.

Deze weerstand kan ook worden geboden door rechtspersonen met doelstellingen die verband houden met ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld de natuur- en milieuverenigingen. Vanuit de statuten worden deze verenigingen en stichtingen als belanghebbend aangemerkt als er aspecten aan de orde zijn die tot hun doelstellingen behoren. Maar in Heerlen is de kracht van de natuur- en milieubeweging de laatste jaren sterk ingeboet. Onder andere door gebrek aan menskracht is het IVN niet erin geslaagd om in beroep te gaan. De Vereniging Milieudefensie heeft wel beroep aangetekend. Pech daarbij is dat Milieudefensie (mede door mijn toedoen) een amateuristische maar cruciale vormfout heeft gemaakt bij het indienen van het beroepschrift. Het beroepschrift werd ingediend via een webapplicatie van de rechtbank in plaats van per post of fax. Via internet indienen van beroepen staat formeel alleen open voor burgers en niet voor rechtspersonen.
De rechtbank heeft deze vormfout zo zwaar geacht, dat ook Milieudefensie niet-ontvankelijk wordt verklaard. Dat is toch wel triest. Het beroepschrift was op tijd en in goede orde bij de rechtbank ontvangen getuige de ontvangstbevestiging. In deze tijd is blijkbaar de wijze van bezorgen doorslaggevend om aan inhoudelijk recht spreken toe te komen. De rechters zijn hiermee op een gemakkelijke manier van een moeilijke beslissing afgekomen? Dit was in ieder geval niet de meest moedige weg. Voor mij bewijst het ook dat deze rechters, maar wellicht ook de rechterlijke macht over het algemeen, zich hebben neergelegd bij de inperking van hun reikwijdte om beslissingen te nemen.

In vergelijking tot de vormfout van de Vereniging Milieudefensie komt de gemeente wel erg goed weg. De overheid mag zich blijkbaar wel heel veel permitteren. Ik noem behalve de toetsing van de locatiekeuze drie planologische missers.
1. Het gebouw achter de hogeschool mag worden gebouwd op een plek waar de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State in 1999 het vorige bestemmingsplan Geleendal – Eyckholt (het huidige bedrijventerrein Coriopolis) heeft vernietigd. Dit gebied diende bij de natuurlijke bufferzone van Terworm te worden getrokken. Volgens artikel 30 van de Wet ruimtelijke ordening moet de gemeente het door een uitspraak van de Raad van State vernietigde bestemmingsplan repareren en dus voor die delen een nieuw bestemmingsplan opstellen. Dat heeft de gemeente nagelaten en dat kwam nu dus goed uit.
2. Op een groot deel van de huidige bouwlocatie achter de Hogeschool Zuyd is een tijdelijke parkeerplaats aangelegd. Hiervoor is artikel 17 van de Wet ruimtelijke ordening gebruikt die een voorziening voor maximaal vijf jaar toestaat. Na die vijf jaar is de parkeerplaats ook een poos gesloten geweest (maar nu weer in gebruik). De parkeerplaats had eigenlijk opgeruimd moeten worden en het gebied weer teruggegeven aan de natuur. De gemeente kon hier straffeloos de wet overtreden met als bijkomend voordeel dat het nu gebruikte onderzoek naar natuurwaarden op deze plek natuurlijk totaal niets opleverde.
3. De gemeente heeft aangegeven dat de oppervlakte natuur op de bouwplekken van Arcus zou worden gecompenseerd in het gebied Ransdalerveld. Op zich niet zo veel tegen in te brengen, ware het niet dat inmiddels duidelijk is dat dit in de praktijk naar alle waarschijnlijkheid niet zal lukken. Een loze belofte van de gemeente. Het betreffende project (een landinrichting nieuwe stijl) is enkele jaren geleden een stille dood gestorven. En de Ecologische Hoofdstructuur heeft sindsdien ook sterke inperkingen gekregen.
De Provincie Limburg heeft overigens zeer goed geholpen bij het mogelijk maken van bouwplannen in natuurgebieden. Potentiële natuur kan worden vernietigd door de planologische bescherming van de natuur en in het bijzonder de Ecologische Hoofdstructuur sterk in te perken. Dit geldt over het algemeen en in het bijzonder in Terworm. De formeel beschermde gebieden van Terworm zijn doelbewust krap getekend vanwege de andere bedoelingen van de gemeente. Er is bij de begrenzing geen rekening gehouden met de feitelijke (potentiële) natuurwaarden, zoals die in gedegen onderzoek is vastgelegd (en door de uitspraak van de Raad van State bevestigd). En de natuurontwikkeling langs de Valkenburgerweg is verplaatst, al is mij niet bekend waar naar toe.

Dit alles is dus niet getoetst door de rechtbank. En dit vindt zijn oorsprong in de keuze van de planologische procedure door de gemeente. En als ik dan politiek doorredeneer kom ik uit bij een wethouder die (al dan niet con amore) gesteund door de ambtenaren, zijn doorzettingsmacht gebruikt, onvoldoende gehinderd door de meerderheid van de gemeenteraad (coalitie). Deze beperkingen in de democratie en in de planologische besluitvorming kunnen niet meer worden rechtgezet in een beroep op onafhankelijke toetsing. Dat geldt voor het geval Arcus – Terworm, maar ook over het algemeen hapert hier regelmatig ons systeem van ruimtelijke ordening.

En deze planologische onvolkomenheid staat niet op zichzelf. De overheden beschermen zich vaker tegen kritische burgers. De Crisis- en herstelwet heeft de mogelijkheden voor beroep ingeperkt, overheden mogen niet meer onderling procederen (vooral van belang bij de Buitenring) en er mogen geen beroepsgronden of onderzoeken meer worden toegevoegd aan het beroepschrift.
Wordt natuur nog vaak gezien als een linkse hobby; een gezonde leefomgeving, verkeer en vervoer enz. gelden als algemene belangen. Maar met de inperking van criterium ‘belang hebben’ worden dus nagenoeg alle burgers uitgesloten van de rechtsgang. Daarnaast wordt het door de verhoging van de griffierechten zo onaantrekkelijk mogelijk gemaakt om je recht te halen. Dat ‘waag het niet om tegen een overheidsbeslissing in beroep te gaan’ is verder versterkt door verenigingen en stichtingen te dreigen om de subsidie in te trekken als men planologische procedures wil voeren als overleg niets oplevert (waarbij het regelmatig voorkomt dat de overheid zijn zin wil doordrijven).

Dit bestuurlijke handelen is dubieus omdat de overheid ten opzichte van zichzelf niet onafhankelijk is. Het is niet alleen ingegeven door de zorg voor een voldoende zorgvuldige belangenafweging en besluitvorming. Het immuun maken van zichzelf is een eigenbelang dat blijkbaar zwaar meetelt. Het is belangenverstrengeling dat de burger buitenspel zet. Overheden en daarbinnen de machtigere bestuurders drijven hun zin door. De rechtstaat brokkelt hiermee ontoelaatbaar af.

geschreven: 22 oktober 2011

“Terugkijken moet je nooit doen, vooral vooruit kijken.” Maar… wie van het oude niet wil leren is geen knip voor z’n neus waard. Terugkijken is dus noodzakelijk, al is het alleen al om er van te leren! 2011 was in meerdere opzichten een prachtig, maar ook een bewogen jaar. Prive ging het niet voor de wind, maar van het tegenovergestelde was ook niet echt sprake. Laat ik het stabiel noemen. Het was een druk jaar. Niet in de laatste plaatst door de politiek. Verkiezingen in de Provinciale staten, het bestuur van de Provinciale afdeling van GroenLinks Groningen, Mauro, de bomenkap op Nienoord, de Rodeburghal, mijn raadswerk met successen als de invoering van Burgernet (uit te voeren begin 2012), mijn werk niet te vergeten: KPN, ook nog wat hand- en spandiensten voor een enkele sportvereniging, Novatec en het opstappen van een wethouder (waar er nog meer wethouders dat ook hadden moeten doen maar niet deden), de verkeersbordenkwestie, begraafplaatsen, het centrumplan van Leek en het referendum, het bedrijvenfonds, de commissie m.b.t. herbenoeming van de burgemeester, de werkgroep “papierlooswerken”, wennen aan het gebruik van de iPad in plaats van al dat papier enz. enz. enz. Dat alles bracht heel veel overleg me zich mee maar legde vooral zeer veel beslag op mijn tijd. Overleg natuurlijk met veelal mijn fractiegenoot Paul Tameling, maar ook het plaatsvervangend Cie.-lid Albert Houwer (beoogd opvolger van Paul). Nou, dat was 2011 in een notendop. Zou ik het allemaal uitschrijven dan is de goedbedoelende lezer van mijn weblog nog wel even bezig dat allemaal te verwerken. Dat gaat ‘m niet worden denk ik dan maar, dus de verkorte versie, daar moet iedereen het mee doen. Maar er was ook tijd voor ontspanning. Lekker er op uit met ega en onze camper. De vakanties en de (soms lange) weekenden, genietend van fiets- en wandeltochtjes, een glas port, een hapje op z’n tijd… gewoon lekker er op uit. Het lijkt allemaal een redelijk zorgeloos bestaan. En voor wie denkt dat het ook het geval is, dat laat ik maar zo ☺ Ik zal niemand gaan vermoeien met de sores. Waar ik me wel druk om maak is de verdergaande verhuftering van Nederland. Steeds vaker zie je mensen en groepen daar deel van uitmaken waar je het niet achter zoekt. En ik merk ook dat ik me daar sterker tegen af begin te zetten. Voor de goed bedoelenden: hele prettige feestdagen en een gezond 2012!

Goh, wat een dag! Na een 16 uur durende Statenvergadering de apotheose: de provincie Noord-Brabant verwerpt het onderhandelingsakkoord natuur dat staatssecretaris Bleker met het IPO heeft gesloten. Aangezien staatssecretaris Bleker meerdere malen heeft gezegd dat het akkoord van tafel is wanneer één provincie tegenstemt, is dit een geweldigde dag voor de natuur in Nederland!

Tijdens het debat over het natuurakkoord heb ik gevochten als een leeuw. Bleker maakt de natuur kapot en Brabant mag zich niet laten chanteren! Hoewel SP-gedeputeerde Van den Hout zwichtte voor Bleker, nam de volksvertegenwoordiging een buitengewoon moedig besluit. De meerderheid van Provinciale Staten (26 voor – 28 tegen) verwierp het akkoord.

Het was nog nooit zo stil in de Statenzaal als tijdens de hoofdelijke stemming over het natuurakkoord. Veel velen was het een verrassing dat de voltallige PVV-fractie tegenstemde. Zij kunnen weliswaar leven met de bezuinigingen op natuur, maar vinden het onacceptabel dat Gedeputeerde Staten voorstelt een akkoord goed te keuren, waarvan ze zelf zegt dat het onuitvoerbaar is.

De Statenleden van de SP zaten in een lastige positie. Enerzijds verdedigde hun eigen gedeputeerde Van de Hout - zij het tandenkransend - namens Gedeputeerde Staten het natuurakkoord. Anderzijds spreekt de landelijke SP vernietigend over het akkoord. Ze stelden zelfs de notitie op “1 voor natuur: Natuurbehoud in de provincie Brabant, waarom de provinciale overheid het deelakkoord ‘natuur’ niet moet tekenen.” Ontzettend goed dat 4 SP Statenleden vanavond hun hart volgden, maar ik ben blij dat ik op dit moment niet in hun schoenen sta.

Vandaag werd meerdere malen duidelijk wat voor mogelijkheden het biedt nu het CDA en de VVD sinds maart samen geen Statenmeerderheid hebben. Tijdens de discussie over de toekomst van het landelijk gebied, konden maar liefst 4 moties van GroenLinks – ondanks een negatief advies van Gedeputeerde De Boer (VVD) – rekenen op een meerderheid. Zo:

-     komt er een nulmeting met alle informatie met betrekking tot de intensieve veehouderij in Brabant. Provinciale Staten ontvangt jaarlijks een geactualiseerd overzicht hiervan;

-      moet de onafhankelijke regiegroep die het advies van de Commissie van Doorn gaat uitvoeren, inzichtelijk maken op welke wijze de kringlopen van de Brabantse veehouderij – traceerbaar – gesloten te maken zijn op basis van Noordwest-Europese schaal;

-    moet het publieke garantiefonds voor de kosten van zoönosen (dierziekten) door het bedrijfsleven zelf worden gevuld;

-     wordt in de Verordening Ruimte voor nieuwbouw of uitbreiding het afstandscriterium van minimaal 250 meter tussen intensieve veehouderijbedrijven en gevoelige bestemmingen (woningen) bij vergunningverlening opgenomen. Binnen de afstand van 250 – 1000 meter tussen een LOG of IV-bedrijf tot een woonkern of lintbebouwing wordt voortaan bij vergunningverlening een aanvullende gezondheidskundige risicobeoordeling uitgevoerd.

Ook de motie die de PvdA mede namens GroenLinks indiende met de veelzeggende titel ‘Genoeg, geen vee erbij’ haalde het! Deze motie spreekt uit dat - gezien de richtlijnen van de Commissie Van Doorn - alles in het werk moet worden gesteld om de veestapel terug te dringen.

Onder lees meer mijn spreektekst tijdens de 1^e termijn van het debat over het natuurakkoord. Het videoverslag volgt snel!

Voorzitter, GroenLinks staat pal voor 2 zaken:

-     Dat alle bestaande natuur goed beheerd wordt, nu en in de toekomst. Dat is toch wel het minste wat we kunnen doen?

-     De Brabantse natuur op termijn verder wordt versterkt. Gelukkig staat dat ook in het Statenvoorstel over het Brabantse StadteLand, ook al mag ik dat geloof ik niet meer zo noemen. In het stuk over Stad en Platteland staat letterlijk “dat de afname van biodiversiteit stopt en mogelijkheden worden geboden voor een toename.” Dat is een ontzettend flinke ambitie, want ondanks vele inspanningen loopt de biodiversiteit al jaren terug. Mijn eerste vraag aan Gedeputeerde Staten is dan ook heel simpel: gelooft GS zelf nou werkelijk, dat het met het onderhandelingsakkoord natuur dat staatssecretaris Bleker met het IPO heeft gesloten, mogelijk is om de enorme ambitie die deze Staten zojuist heeft vastgesteld, te behalen? 

Tsja, het onderhandelingsakkoord. Of moet ik wurgakkoord zeggen, om met de woorden van SP Tweede Kamerlid Henk van Gerven te spreken? Eigenlijk wel, want het is een wurgakkoord! Ook onze eigen gedeputeerde Van den Hout zei niet voor niets in én tegen de Tweede Kamer dat we eigenlijk niet mogen spreken van een akkoord, maar van een dictaat. Er is immers niet onderhandeld.

Het dictaat houdt in dat het netwerk van natuurgebieden, de ecologische hoofdstructuur veel kleiner wordt: 600 duizend hectare in plaats van de eerder beoogde 728 duizend. De kwaliteit van de natuur neemt fors af door het huidige kabinetsbeleid. Meer planten- en diersoorten zullen uitsterven. Ook de biodiversiteit zal verminderen. Dat zijn niet mijn woorden, maar van het Planbureau voor de Leefomgeving. Toch een redelijke neutrale, vaak ook wat conservatieve club.

Wat betekent dat nou voor Brabant?

Nou, Brabantse natuurgebieden moeten worden verkocht. Gebruik en toegankelijkheid van natuurgebieden kan in verband met de veiligheid niet meer worden gegarandeerd. In Brabant gaat het om gebieden in stedelijke regio’s zoals bijvoorbeeld het Mastbos, de Strabrechtse Heide en het Bossche Broek.

Ook dit alles is niet mijn bescheiden mening. Nee, dit schrijft Gedeputeerde Staten ons deze week over in een notitie over Staatsbosbeheer. Deze organisatie beheert ongeveer 25% van de Brabantse bossen en natuurgebieden. In deze natuurgebieden ontvangt Staatsbosbeheer jaarlijks ongeveer 15 miljoen bezoekers. Door de bezuinigingen bij Staatsbosbeheer - die oplopen tot zo’n 60% - wordt de voorlichtende rol en haar rol t.b.v. recreatie uitgehold. Rollen die Staatsbosbeheer van oudsher heeft en die wij allemaal zo belangrijk vinden.

Kijk: dat je in deze financieel lastige tijden wat minder geld aan natuur besteedt en bijvoorbeeld natuuraankoop over meer jaren uitsmeert, logisch. Maar dat je zoveel bezuinigt zodat zelfs het beheer van bestaande natuur zwaar onder druk komt, dat gaat er bij ons niet in.

We laten ons verdorie toch niet chanteren door Henk Bleker, die dreigt met een noodwet? Stikken of slikken. Wat voor banenrepubliek is dit voortaan? Ik vraag GS nadrukkelijk om de eerste de beste trein naar Den Haag te pakken om echt te gaan onderhandelen. Hopelijk kunnen we dan spreken over een akkoord in plaats van over een dictaat.

Komt bij dat de financiële risico’s voor de provincie Noord-Brabant amper zijn in te schatten doordat nog niet duidelijk is:

- Hoe de 100 miljoen die het Rijk vanaf 2014 beschikbaar stelt voor beheer tussen de provincies verdeeld zal worden?

- Hoe het resterende budget van het Investeringsfonds Landelijk gebied wordt ingezet?

- Hoe en waar de ruilgronden worden ingezet?

- Hoe de afgesproken restopgave voor natuurontwikkeling (inrichting en beheer) over de provincies zal worden verdeeld?

Over deze zaken moeten de provincies het komende half jaar nog met elkaar onderhandelen. De armoede verdelen. Daar komen ze natuurlijk nooit uit: iedere provincie komt met een verdeelsleutel die voor zichzelf het best uitpakt.

Voorzitter, dit is niet alleen een slecht dictaat, maar ook een onduidelijk dictaat. Ik zou zo 5 onderwerpen kunnen noemen, waar ook gisteren tijdens het 3e Kamerdebat hierover geen duidelijkheid over is gekomen. Dat doe ik met het oog op de tijd niet.

Een ander punt waar veel onduidelijkheid over bestaat, en waar echt helderheid over moet komen, is de Memorie van toelichting die het IPO heeft geschreven bij het deelakkoord Natuur. Er zijn twijfels of de interpretatie van het deelakkoord in deze Memorie van toelichting wordt gesteund door alle partijen die het akkoord moeten tekenen. Daarom dienen we een amendement in om de Memorie van toelichting integraal onderdeel te laten uitmaken van het deelakkoord. Iedereen is immers gebaat bij duidelijkheid.

Voorzitter, ik ben benieuwd naar de reactie van de gedeputeerde hierop en sluit af. Prima dat natuurbeleid naar provincies komt, maar niet onder deze voorwaarden. We hebben geen flauw idee hoe dit dictaat gaat uitpakken voor de provincie Noord-Brabant en voor de Brabantse natuur. Tot duidelijk is dat met het beschikbare geld aan de doelstellingen kan worden voldaan, mag Brabant hier onder geen beding mee instemmen.

Open brief

De Staatssecretaris van het Ministerie
van Economie, Landbouw en Innovatie
de heer dr. H. Bleker
Postbus 20101
2500 EC Den Haag

Assen, 7 december 2011

Geachte heer Bleker,

Met betrekking tot het deelakkoord Natuur brengen wij graag het volgende onder uw aandacht.

Provinciale Staten van de 12 provincies dienen uiterlijk op 24 december 2011 te besluiten of zij het deelakkoord al dan niet aanvaarden. Wij hebben kennis genomen van de tekst van het deelakkoord en constateren dat een belangrijk deel van de afspraken in algemene, vage en multi – interpretabele  bewoordingen is geformuleerd. Uit de tekst van het deelakkoord is, zelfs na langdurige exercities ‘close reading’, niet zonder meer op te maken waartoe provincies zich verplichten, welke risico’s zij nemen en wat de betekenis van het akkoord is voor de provinciale financiën en natuuropgaven.

Het IPO heeft weliswaar een zogeheten memorie van toelichting geproduceerd, maar aan de tekst van deze memorie van toelichting wenst u zich niet te committeren. Naar wij hebben begrepen is deze memorie van toelichting aan u aangeboden, maar heeft u geen uitspraak willen doen over de juistheid van de interpretatie van de afspraken. De memorie van toelichting geeft daardoor geen (finaal) uitsluitsel over de betekenis van de teksten van het deelakkoord. De algemene, vage en voor meerder uitleg vatbare formuleringen in het deelakkoord hinderen ons in het uitvoeren van de besluitvormende rol die Provinciale Staten hebben te vervullen in het beoordelen van de inhoud en aanvaardbaarheid van het deelakkoord. Wij hebben als volksvertegenwoordigers ons te verantwoorden en moeten minst genomen begrijpen en kunnen uitleggen waar wij wel c.q. niet mee instemmen.

Uw weigering medewerking te verlenen aan het tot stand brengen van een memorie van toelichting die zowel van rijkszijde als van IPO-zijde kan worden onderschreven hindert ons in onze afweging.

Het is voor ons niet aanvaardbaar om goedkeuring te verlenen aan een overeenkomst waarvan de exacte betekenis van de formuleringen, de artikelen, de bedoelingen van partijen, de verplichtingen en de risicoverdeling niet helder is. Het IPO heeft de moeite genomen om licht in de duisternis te brengen. Wij verzoeken u die inspanning op waarde te schatten en uitsluitsel te geven over de vraag of de door het IPO opgestelde memorie van toelichting wel of geen juiste weergave is van de rechten en plichten van de provincies en het rijk en de risicoverdeling tussen rijk en provincies. Wij verzoeken u stellig en ondubbelzinnig te verklaren dat de memorie van toelichting van het IPO een juiste weergave is van de inhoud, aard, betekenis en de interpretatie van de afspraken die zijn gemaakt in het deelakkoord natuur. Indien u van oordeel bent dat de memorie van toelichting geen juiste weergave vormt van de inhoud, aard, betekenis en de interpretatie van de afspraken vormt, dan vernemen wij graag gemotiveerd en gedetailleerd op welke onderdelen de memorie van toelichting een onjuiste weergave en duiding van de afspraken is , alsmede hoe deze onderdelen naar uw oordeel wel dienen te worden begrepen en te worden verstaan.

Zoals gesteld kunnen wij op basis van een deelakkoord zonder nadere verduidelijking in de vorm van een door rijk en IPO onderschreven en geaccepteerde memorie van toelichting,  geen weloverwogen besluit nemen over de mate van (on)aanvaardbaarheid van het deelakkoord natuur.  Voorts verzoeken wij u ruim vóór 24 december 2011 adequaat op deze brief te reageren, opdat wij in staat zijn een weloverwogen oordeel over het deelakkoord Natuur te geven. Indien u onverhoopt niet op deze brief reageert, dan wel de onduidelijkheid over de juistheid van de memorie van toelichting van het IPO laat voortbestaan, zal dat voor ons aanleiding  vormen om  geen besluit te nemen over het deelakkoord natuur. Wij hopen dat het zover niet zal komen en zien uw reactie met belangstelling vóór 24 december aanstaande tegemoet.

Hoogachtend,

Philip Oosterlaak, fractievoorzitter SP
Marianne van der Tol , fractievoorzitter D’66
Gabriëlle van Dinteren, fractievoorzitter GroenLinks
Provinciale Staten van Drenthe

Onderstaand opinieartikel is geschreven door de Statenfracties van de PvdA, GroenLinks en D66 in Noord-Brabant en stond vandaag (8-12) in het Eindhovens Dagblad. In het artikel roepen we Provinciale Staten op voorlopig niet in te stemmen met het voorlopige bestuursakkoord over natuur dat staatssecretaris Bleker eerder afsloot met de provincies. Het artikel is te vinden onder lees meer. 

Brabant, laat je niet chanteren door Bleker

Rond het Binnenhof en het Bossche provinciehuis voltrekt zich momenteel een drama waar weinig Brabanders weet van hebben. Het slachtoffer? De Brabantse natuur.

Door Antoinette Knoet-Michels, Paul Smeulders en Anne-Marie Spierings

Wat is er aan de hand? In september is een akkoord bereikt tussen het kabinet en de provinciale koepelorganisatie over de decentralisatie van het natuurbeleid naar de provincies. Het gaat hier om een onderhandelingsakkoord. Het is pas definitief als alle provinciebesturen met het akkoord hebben ingestemd en de Tweede Kamer het heeft goedgekeurd. Het akkoord dat er nu ligt, breekt de Brabantse natuur af. Dat komt omdat er te weinig geld is voor natuurkwaliteit en het onderhouden van de bestaande natuur. Vreemd genoeg bevat het akkoord tegelijkertijd maatregelen die geld kosten, in plaats van opleveren.

Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwt voor onherstelbare schade als het akkoord wordt uitgevoerd. De kwaliteit van de natuur neemt fors af. Plant- en diersoorten zullen uitsterven. Daarmee verdwijnt een natuurlijke buffer die ons beschermt tegen milieuvervuiling. Ook de Brabantse provinciebestuurder Johan van den Hout (SP) kraakt het natuurbeleid van CDA-staatssecretaris Henk Bleker. "De korting van zeventig procent op de rijksuitgaven voor natuur is buiten alle proporties en funest voor de biodiversiteit. Het ontbreekt aan elke vorm van visie. De internationale verplichtingen worden door dit afbraakbeleid aan alle kanten onhaalbaar", betoogde Van den Hout tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Om het akkoord vervolgens toch – zij het tandenknarsend – te verdedigen in het provinciehuis.

De Tweede Kamer heeft altijd gezegd dat het onderhouden van de bestaande natuur goed geregeld moet zijn bij decentralisatie van het natuurbeleid. Dat is in dit akkoord absoluut niet het geval. Bleker stelt 100 miljoen euro beschikbaar, terwijl volgens berekeningen van provincies zeker 250 miljoen nodig is. Wat blijft over van bijvoorbeeld de Loonse en Drunense Duinen? Is straks nog groen te vinden rond onze steden? Een lommerrijk bosje, een mooie houtwal, een poel met struiken? We weten niet eens of we de toch al lage Europese normen nog wel halen.

Het akkoord zit vol onduidelijke afspraken en merkwaardige maatregelen. Zo stelt het akkoord voor om losliggende stukjes natuur te verkopen, om met dat geld op andere plaatsen natuur te kopen. Dat zijn vaak de stukjes natuur waar veel mensen dichtbij huis van genieten. Het gevolg is natuur- én kapitaalvernietiging.

Waarom instemmen met zo'n desastreus akkoord? Omdat de provincies bang zijn dat niet instemmen met het akkoord nog slechter uitpakt voor de natuur. De provincie wordt dus voor een onmogelijk dilemma geplaatst. Dat is geen keuze, maar chantage.

Zelfs staatssecretaris Bleker gelooft niet dat het onderhouden van de bestaande natuur met dit akkoord goed geregeld is. Bleker zei na afloop van het Kamerdebat over het akkoord dat het rijk en de provincies het toch nog eens over de onderhoudsgelden moeten hebben. Er zijn dus wel degelijk aanknopingspunten om tot een beter akkoord te komen.

Wij – PvdA, GroenLinks en D66 in Brabant – vinden dat dit akkoord geen recht doet aan het belang van natuur voor mensen, planten en dieren. We willen een natuurbeleid met visie. Een natuurbeleid dat het belang van natuur onderkent. Een natuurbeleid dat betrouwbaar is, zodat boeren, burgers en buitenlui weten waar ze aan toe zijn. Een natuurbeleid waarmee we onze afspraken en Europese verplichtingen nakomen. En een natuurbeleid waarmee we onze euro's goed benutten in plaats van vernietigen.

Wij roepen de Tweede Kamer op om waarborgen en aanvullende garanties te eisen van staatssecretaris Bleker. In provinciale staten zullen wij voorstellen om een oordeel over het akkoord uit te stellen totdat de gevolgen voor de Brabantse natuur bekend zijn. Brabant mag zich niet laten chanteren!

Antoinette Knoet-Michels (PvdA), Paul Smeulders (GroenLinks) en Anne-Marie Spierings (D66) zijn lid van provinciale staten van Noord-Brabant.

Op 19 juli 2011 in een Europese richtlijn is vastgesteld dat alle lidstaten van de Europese Unie in 2015 een plan klaar moeten hebben voor de verwerking en opslag van hun radioactieve afval (inclusief definitieve eindbestemming van het afval). De provincie Noord-Brabant verzet zich hevig tegen eventueel toekomstige opslag van Belgische kernafval in de grensstreek met Noord-Brabant. GroenLinks vond het daarom tijd voor de volgende stap.

Namelijk: zorgen dat er geen Nederlands kernafval in Brabant wordt opgeslagen. De Rijksoverheid voert immers een onderzoek uit naar de mogelijkheid kernafval, afkomstig van kernenergiecentrales, in de diepe ondergrond op te slaan als geologische eindberging. Uit dit onderzoek komt naar voren dat Brabant één van de gebieden is in Nederland waar kernafval onder de grond kan worden opgeborgen.

Aangezien er nog veel onduidelijkheid bestaat over de risico’s – op korte en lange termijn – wat betreft de eindberging van kernafval, afkomstig van kernenergiecentrales, in de diepe ondergrond, steunde de meerderheid van Provinciale Staten een motie van GroenLinks die uitspreekt dat het onwenselijke is dat kernafval op of onder het Brabantse grondgebied wordt opgeborgen.

De Tweede Kamer heeft gisteren met steun van de PvdA en SGP een motie aangenomen van CDA en VVD waarin de regering wordt verzocht ‘zich sterk te maken voor de ontwikkeling van Lelystad Airport’ zo meldt Omroep Flevoland.

Het argument van CDA en VVD is dat de eigenaar van de Luchthaven Lelystad, de Schiphol Group, wel investeert in  buitenlandse vliegvelden, maar niet in Lelystad. De partijen vinden dat het Rijk moet zorgen dat het vliegveld uiterlijk in januari 2015 luchtverkeersleiding krijgt en dat het luchtruim geschikt wordt gemaakt voor het vliegverkeer van Lelystad.

In deze tijden van bezuinigingen is deze wens van de Tweede Kamer echt een schandelijke verkwisting van overheidsgeld. Kennelijk zitten CDA, VVD en PvdA (zowel landelijk als regionaal) in een tunnelvisie gevangen die moet en zal leiden tot groei van de luchthaven Lelystad terwijl niemand buiten de politiek en de Luchthaven Lelystad zelf dat wil. Zelfs het moederbedrijf van de luchthaven (Schiphol Group) heeft geen zin om geld in Lelystad te steken terwijl ze dat volgens CDA en VVD wel ‘over de hele wereld’ in andere luchthavens doet. Kennelijk gaat er nergens een belletje rinkelen. Dat is dus gewoon je ogen sluiten voor de realiteit.

Daarnaast zijn er grote problemen met het luchtruim van Lelystad wat erg belangrijk is voor de vliegroutes naar Schiphol. De Alderstafel studeert al lange tijd op onder andere dit probleem begrijp ik uit de rapportages aan de Provinciale Staten en de raad van Lelystad door de diverse colleges. Maar hoewel het advies er al bijna een jaar had moeten zijn is er nog steeds geen zicht op.

Kortom, de eigenaar wil niet investeren en er zijn nog grote problemen die moeten worden opgelost om te zien of een luchthaven van serieuze proporties op deze plek wel levensvatbaar is. Ook de economische ontwikkeling zorgt niet voor een gigantische groei van de luchtvaart en de vraag is op welke termijn zich dat gaat herstellen en of dat herstel er überhaupt wel gaat komen op korte termijn. Dan moet je jezelf echt wel afvragen of het Rijk dat geld niet intelligenter kan investeren dan in het prestige van de regionale en lokale VVD, CDA en PvdA bestuurders.

(Retze van der Honing 09-Nov-2011, 20:16) Op 9 november a.s. zal Fryslán de officiële overdracht ondertekenen van 754.843 aandelen Vitens. Eerder dit jaar had een meerderheid in de Provinciale Staten geen wensen en bedenkingen tegen de aankoop. De aandelen kunnen dus nu daadwerkelijk worden gekocht. Wat mij betreft geeft Fryslân als grootaandeelhouder meteen een duidelijk signaal af: bij Vitens wordt niet meer verdiend dan de Balkenende-norm.

De VVD in Limburg wil Sinterklaas spelen met een ongelofelijk dom idee, maar de statencoalitie volgt hem.

In de krant van 4 november lanceert VVD Statenlid Clements Meerts het idee om mensen die géén bekeuring in het verkeer krijgen hiervoor te belonen. Een bonus van enkele tientjes per kwartaal. Goed gedrag moet worden beloond is de onderliggende gedachte, maar of dit moet betekenen of alle goede gedrag met geld moet worden beloond, dat lijkt me wat ver gaan. Meerts richt zich hier op de eerste plaats op mensen met een (brommer)rijbewijs, wat natuurlijk nogal wat verkeersdeelnemers uitsluit. Hieronder zijn er ook nogal wat die zich in het verkeer niet altijd correct gedragen en dus een stimulans voor beter gedrag kunnen gebruiken.

Daarbij komt dat degenen die voor verkeersovertredingen een bekeuring krijgen maar het topje van de ijsberg van de overtreders van verkeersregels vormen. Kwestie van pech hebben? Hoe vaak wordt er niet door rood licht gereden en wie rijdt er structureel harder dan de maximum snelheid? We zouden er enorm mee opschieten als het vanzelfsprekend wordt dat men zich aan de verkeersregels houdt! Het verkeer wordt niet alleen veiliger maar ook minder agressief en gejaagd en daardoor veel aangenamer om er aan deel te nemen. Als iedereen zich aan de normen houdt dan krijgt men daar een enorme maatschappelijke bonus voor.

Je kan het idee overigens ook vanuit de financiële kant beschouwen (doen politici graag). Even een rekensom met enkele grote aannames gemaakt (het gaat om een idee te krijgen van de orde van grootte). Stel er zijn gemiddeld 300.000 Limburgers met een rijbewijs die geen bekeuring krijgen. En die geef je per kwartaal € 20. Dan is dat een kostenpost van € 6 miljoen per kwartaal, dus € 24 miljoen per jaar. En dat tot in lengte van jaren? Volstrekt irreëel dus.

Het plan moet volgens Meerts worden uitgevoerd door het Centraal Justitieel Incassobureau dat ook de bekeuringen registreert en de acceptgiro’s uitschrijft. Zij weten wie ze niet moeten uitkeren, maar niet wie wel? En er staat in de krant niet bij wie het gaat betalen. Zou de VVD zo naïef zijn dat het CJIB de bonussen gaat uitkeren van het geld dat ze incasseren. Onder het motto dat het geld van de bekeuringen van de Limburgers in Limburg moet blijven? Dan wil men dus goede sier maken met het geld waarover de provincie helemaal niet kan beschikken? Dat zou politiek wel ongelofelijk dom zijn. Dus gaan we ervan uit dat de Provincie Limburg dat zelf gaat betalen. Maar waarvan? Op tal van terreinen wil de provincie bezuinigen. En provinciale staten vinden dat de € 1,1 miljard Essent-gelden op de bank moeten blijven staan om rendement op te leveren (wat in deze tijd al moeilijk genoeg blijkt).

Zouden de VVD en de rest van de coalitie dit ook al hebben bedacht? Of is hun inzicht in het functioneren van de provinciale overheid zo abominabel slecht? Of interesseert dit allemaal niet, als je maar in de krant komt en je kan profileren? Maar het kunnen toch alleen maar zeer goedgelovige en weinig nadenkende burgers zijn die je hiermee aanspreekt?
Echter, dat de PVV het bonusidee ondersteunt opent weer nieuwe perspectieven. Als we alle islamitische allochtonen die zich goed gedragen nu ook eens gingen belonen? Dat zou een aardige verbreding van het blikveld van de PVV zijn, die normaal het slechte benadrukt, dat alles in de juiste verhoudingen moet worden beschouwd.

Rijsberman (D66) en Siepel (ChristenUnie) evalueren kort zes maanden PVV in de provinciale staten van Flevoland:

Een stel recalcitrante pubers die hélémaal niets toevoegen aan de ontwikkeling van Flevoland, maar vooral uit zijn op eigen gewin.

(vrij geïnterpreteerd, klik hier voor debat van 28-9-2011 en hier voor het hele interview met Siepel)

UPDATE: ook het CDA is niet blij

Onderstaand opinieartikel van mijn hand stond vandaag (28-9) in het Eindhovens Dagblad. Inmiddels is het ook geplaatst in BN/ de Stem (29-9) en het Brabants Dagblad (30-9). In het artikel maak ik gehakt van het voorlopige bestuursakkoord over natuur dat staatssecretaris Bleker vorige week afsloot met de provincies. Het volledige artikel is te vinden onder lees meer. 

Bleker maakt de natuur kapot

Het voorlopige bestuursakkoord dat staatssecretaris Henk Bleker vorige week sloot met de provincies breekt de Brabantse natuur af. Er is veel minder geld voor minder natuur. Bestaande natuurgebieden gaan in de uitverkoop en Brabant krijgt 6.000 hectare minder nieuwe natuur dan was afgesproken. Dat is meer dan de oppervlakte van de gemeente Helmond!

Zelfs voor dat kleinere gebied is te weinig geld om het goed te onderhouden. De 12 provincies krijgen samen jaarlijks 100 miljoen euro voor beheer en onderhoud van bestaande natuurgebieden. Uit eigen berekeningen van de provincies blijkt dat drie keer zoveel geld nodig is. Anders kunnen bijvoorbeeld boswachters niet meer betaald worden.

Waarom tekenen de provincies zo’n waardeloos akkoord? Begrijp me niet verkeerd; ik geloof gedeputeerde Van Heugten (CDA) wanneer hij zegt dat het hem gelukt is om met het bereikte akkoord financieel het maximaal haalbare binnen de huidige ruimte van het kabinet te halen. Daarmee legt hij zelf de vinger op de zere plek. Zijn partijgenoot Bleker probeert vanuit een soort van boerenrancune de natuur kapot te maken. Henk Bleker bezuinigt gedurende deze kabinetsperiode niet alleen 72% op natuur, maar heft ook de planologische bescherming van natuurgebieden op. Hierdoor kunnen agrariërs makkelijker uitbreiden.

Blekers visie is duidelijk: het buitengebied moet worden teruggegeven aan de boeren. Weg met de bloemetjes en de bijtjes, ruim baan voor megastallen. Hiermee negeert hij de vele duizenden Brabanders die dagelijks recreëren in en genieten van de natuur.

Het enige positieve punt in het provinciale coalitieakkoord tussen VVD, CDA en SP is dat het netwerk van natuurgebieden (de Ecologische Hoofdstructuur) wordt afgemaakt. In de wandelgangen van het provinciehuis wordt echter gefluisterd om dit los te laten: er zou onvoldoende geld zijn om de landelijke bezuinigingen op te vangen.

Onzin! We moeten ons niet laten meeslepen door emoties vanuit de debatten over financiële tekorten. Hoewel het geld op het provinciehuis niet meer tegen de kozijnen klotst, heeft Brabant nog steeds budget voor grote opgaven. Het is alleen een politieke keus waar dit geld aan wordt besteed. Provinciale Staten besloten onlangs om tot 2027 jaarlijks 50 miljoen euro te reserveren om enkele grote infrastructurele projecten te kunnen financieren. Denk onder meer aan de 'Ruit rondom Eindhoven', een weg van 1,5 miljard euro die meer problemen veroorzaakt dan oplost.

Voor GroenLinks is het duidelijk: wij ondersteunen geen akkoord wat zo snoeihard is voor onze natuur. Pak als provincie je maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het alternatief ligt binnen handbereik: neem meer tijd voor het afronden van het netwerk van natuurgebieden en durf hierin te investeren. Ook volgende generaties Brabanders hebben het recht om te genieten van het mooie Brabantse landschap, waar ik zo trots op ben.

Paul Smeulders

Fractievoorzitter GroenLinks in Provinciale Staten van Noord-Brabant

GRONINGEN - De busverbinding tussen Vlagtwedde en Winschoten, die voor een deel met opheffen werd bedreigd, lijkt gered.

Dat meldt Herman Folkerts van GroenLinks. De partij maakt zich in de Provinciale Staten sterk voor behoud van de buslijn. Het OV-Bureau Groningen-Drenthe moet flink bezuinigen en wil de busverbinding in de daluren omzetten in een bellijnbus. GroenLinks is daar tegen, omdat het de enige verbinding tussen Zuidoost-Groningen en Winschoten is. De partij krijgt steun van PvdA en CDA. Gedeputeerde Marc Boumans heeft toegezegd zich in te zullen zetten voor de buslijn.

Op de Website van RTV Noord staat een audiofragment van de uitzending op 12 september waarin ondergetekende een toelichting voor de radio heeft gegeven over dit onderwerp. Klik hier voor pagina RTV Noord

In een opinieartikel in De Gelderlander van vandaag, 1 september, hebben GroenLinks-raadsleden en woordvoerders mobiliteit van lokale gemeenteraden en de provinciale staten zich uitgesproken tegen doortrekking van de A15. GroenLinks Nijmegen heeft meegeschreven aan dit artikel en voorziet een financieel en milieufiasco.

“Het is water naar de zee dragen,” aldus Pepijn Oomen van GroenLinks Nijmegen, “14 kilometer extra asfalt kost de belastingbetaler maar liefst 1,1 miljard euro .” De lokale politici wijzen er op dat de weg van Bemmel via Zevenaar naar de Achterhoek gaat, een regio die nota bene in bewonersaantal krimpt. De betekenis van de nieuwe A15 voor het oplossen van de files bij Arnhem en Nijmegen moeten niet worden overschat. Zo werken er bijvoorbeeld maar weinig mensen uit Nijmegen in Zevenaar. Collega Pepijn Boekhorst: “Op het lijstje van woonplaatsen van medewerkers van de grootste Nijmeegse werkgever (de Radboud Universiteit en het UMC) komen plaatsen als Zevenaar of Doetinchem helemaal niet voor!”

Beide raadsleden maken zich ook zorgen om de effecten voor het wegennet en de woningbouw in Nijmegen. Oomen hierover: “De voorgestelde tolheffing zorgt ervoor dat automobilisten liever alternatieve sluiproutes blijven gebruiken dan de A15. Door deze nieuwe snelweg zou het wel eens flink drukker kunnen worden op de Waalbrug en de Prins Mauritssingel. De wethouder verkeer in Nijmegen maakt zich terecht zorgen om de effecten hiervan.” Veel bestuurders noemen de A15 van belang voor de woningbouw in de Waalsprong. Raadslid Boekhorst brengt bij hen de wet van behoud van reistijd onder de aandacht: “In alle jaren dat we nieuwe en betere wegen hebben aangelegd, is de gemiddelde reistijd voor woon-werkverkeer gelijk gebleven. Dankzij de A15 gaan mensen dus verder van hun werk wonen en misschien dus juist niet in de Waalsprong.”

In het opinieartikel wijst GroenLinks erop, dat het vrachtverkeer de A15 helemaal niet nodig heeft dankzij de A1 en A58/A73, dankzij de riviervaart en dankzij de Betuwelijn. Die Betuwelijn is overigens met een tunnel mooi verdiept aangelegd door de natuur rond het Pannerdensch Kanaal, terwijl er nu om kostentechnische redenen voor de A15 wordt uitgezien naar een brug. “Onbegrijpelijk dat de Gelderse bestuurders voor de gemakkelijke weg kiezen en daarmee alleen maar aan de korte termijn denken,” schrijven de raadsleden, “In het recente verleden werd de natuur nog wel belangrijk gevonden.”

Uit de in juli verschenen Milieu-effectrapportage (MER) blijkt, dat het meest milieuvriendelijke en het goedkoopste alternatief het verbreden van de A12 en het investeren in het openbaar vervoer is. Boekhorst: "Deze variant draagt bij aan minder reistijd en files, een betere doorstroming en betrouwbaarheid van het wegennet. Ook in dit scenario treedt een verbetering van de economie op.” Oomen: “Maar dat kan wel voor de helft minder kosten en zonder aantasting van het open rivierenlandschap en met meer gezonde lucht in de regio.” GroenLinks pleit dan ook krachtig voor deze variant. De lokale politici hopen dat andere partijen niet in de politieke waan blijven zitten, maar serieus willen kijken naar dit prima alternatief.

Het opinieartikel is ondertekend door GroenLinksers Lianne Duiven (Lingewaard), Sjaak van’t Hof (Arnhem), Frans Houben (Beuningen), Marjoleine Snaas (Duiven), Rietje Dellepoort (Zevenaar), Dirk Kuipers (Doetinchem), Kees van Immerzeel (Doesburg), Wouter van Eck (Gelderland), Max Noordhoek (Bronckhorst), Jo Coerwinkel (Ubbergen), Pepijn Boekhorst en Pepijn Oomen (Nijmegen).

Voor het artikel, klik hier!

Eigen weg RWE? Hoezo eigen weg? Dat hele bouwwerk is toch illegaal sinds de Raad van State vorige week de bouwvergunning voor de kolencentrale vernietigde. En eh… wie zijn hier eigenlijk de onbevoegden?

Tientallen tegenstanders van de kolencentrale in de Eemshaven kwamen vanochtend voor de illegale bouwput bijeen om RWE er op te wijzen dat de werkzaamheden zo spoedig mogelijk stilgelegd moeten worden. Greenpeace en Natuur & Milieu kondigden aan een kort geding aan te spannen tegen de provincie Groningen om die eis kracht bij te zetten.

Opvallend veel Duitsers waren aanwezig. De kolensmeerboel is vanaf Borkum en vanuit Oost-Friesland goed zichtbaar. Een pluim voor hun protest, ook tegen vergelijkbare bouwplannen in eigen land. Vanuit Berlijn was het Groene Bondsdaglid Thilo Hoppe zelfs “angereist” om het protest in Noord-Groningen en Oost-Friesland een hart onder de riem te steken.

Opvallend was de aanwezigheid van veel GroenLinksers, die uiterst kritisch zijn op het besluit van de Groenlinkse gedeputeerde Wiebe van der Ploeg om de bouw van de RWE-centrale ook zonder vergunning te gedogen. Volgende week vergadert Provinciale Staten over dit onderwerp. Hopelijk komt de GroenLinkse statenfractie met een motie om de bouw toch te stoppen.

Erik de Graaf

Het doek is toch gevallen. Directeur Spiegelenberg van Permar is vandaag opgestapt. In een persbericht worden door het bestuur als redenen aangedragen de bezuinigingen van het Rijk en de invoering van de wet “werken naar vermogen”. Precies dezelfde redenen die werden genoemd om begin dit jaar het onverwachte vertrek van Spiegelenberg als lijsttrekker van de PvdA voor de Provinciale Staten verkiezingen te verklaren. Maar toen om juist te kiezen voor Permar. Achteraf bleek zijn vertrek als lijsttrekker een wat minder vrijwillig karakter te hebben en was een discriminerende uitspraak over Turken en Marokkanen in besloten kring gedaan, de ware reden om terug te treden.

De timing van het  vertrek vandaag is opmerkelijk omdat in hetzelfde bericht waar het bestuur het vertrek van Spiegelenberg aankondigt en de waardering voor zijn werk in de afgelopen 7 jaar uitspreekt, ook staat dat de halfjaar cijfers van Permar tegenvallen en de resultaten van het verdiepende onderzoek van de Transitium groep naar de interne cultuur, de financiën en de toekomst van Permar, bekend zijn (zie http://www.ericleltz.nl/blog/juni/2011/0.html ). Dat roept op zijn minst toch weer vragen op. Voor zowel de goed als de slecht verstaander is 1+1 dan al snel 2.