Zaterdag 14 januari openden de drie linkse partijen gezamenlijk het jaar. GroenLinks, PvdA en SP willen alle drie ‘een ander Nederland’. We willen samen “slim, solidair en ‘groen’ investeren” in ons land om de crisis te bestrijden.
Juist onder het meest rechtse kabinet sinds Van Agt-Wiegel ligt het voor de hand om alle linkerhanden ineen te slaan. Samen staan we sterk en zo. Hoe ver moet zulke samenwerking nou gaan? Eén sterk links alternatief lijkt aanlokkelijk. En er is veel voor te zeggen. Maar is het tactisch wel handig?

Eerst maar eens wat er allemaal vóór te zeggen valt. De drie partijen die zichzelf gewoon links durven te noemen lijken elkaar in elk geval prachtig aan te vullen.
De SP spreekt de taal van de gewone mensen, niet alleen van de Nederlanders die spreekwoordelijk hard werken, maar zeker ook van de mensen die van een uitkering rond moeten komen. SP-ers klagen steen en been over alles wat er mis is en mis gaat in de samenleving en verwoorden daarmee precies hoe veel mensen erover denken. PVV-stemmers die hun hersenen gebruiken, zien dat de partij van hun eerdere keuze hen nu naait met de miljardenbezuinigingen die ze beginnen te voelen en stappen over naar de SP.
De PvdA heeft meer dan de andere twee de regenten in de gelederen die het land, de provincie of de stad kunnen besturen op grond van hun kennis en ervaring. De term ‘regent’ bedoel ik in dit verband uitdrukkelijk niet pejoratief. Oorspronkelijk zijn regenten immers de eerste bestuurders die hun positie niet bekleedden op grond van hun afkomst, maar op basis van hun verdienste. In een meritocratie zitten veel van de PvdA-bestuurders volkomen terecht op het pluche. Hun taal spreekt de kiezers wel niet meer zo aan, maar is wel de taal waarmee je de dingen gedaan krijgt.
En GroenLinks ten slotte is de ideeënpartij zonder macht die het meest op een ‘volhoudbare’ toekomst is gericht. Wij kunnen op links de nuance inbrengen, de horizon verleggen, creatieve ideeën aandragen en de multiculturele samenleving verdedigen. Wij spreken het nadenkende deel der natie aan. Als we heel erg ons best doen misschien ook nog wel de activisten en de anarchisten en de pacifisten voor zover ze zich niet allang moedeloos van de parlementaire democratie hebben afgewend.

Tussen haakjes. Op landelijk niveau is een nieuwe linkse eenheid zelfs een uitkomst voor de drie huidige politieke leiders. Roemer is de gedroomde voorman in de campagne, die de rechtse drammers en bezuinigingsbulldozers alle hoeken van de Kamer laat zien. Cohen komt ongetwijfeld veel beter tot zijn recht als minister-president dan als parlementariër. En wij zijn verlost van stuntelende stekkerdoosstukjes.

Het is echter niet moeilijk om de problemen binnen de linkse drie-eenheid te zien aankomen, zeker als het sentiment ‘anti-rechts’ zijn centripetale kracht op den duur verliest. Want als de SP bijvoorbeeld zegt wat mensen erover denken, betekent dat: ‘de hoge heren zorgen alleen maar goed voor zichzelf’ en ze bedoelen daarmee nou precies de bestuurders waar de PvdA hetzelfde patent op heeft als het CDA.
Die PvdA-bestuurders zijn in Zwolle bijvoorbeeld niet te beroerd om in een college met de VVD en het CDA (en de ChristenUnie trouwens) te schipperen om de ‘kille bezuinigingen’ (Cohen, Roemer en Sap) van het kabinet te verstouwen. Zij bezuinigen lekker op de voorzieningen die de last voor de zwakkere schouders in onze stad nog een beetje dragelijk maakten, maar willen niet eens nadenken over een kleine lastenverzwaring voor de Zwolse huizenbezitters.
GroenLinks zal overigens in een constellatie terecht komen waarin duurzaamheid vooral geweldig is omdat (of in het ergste geval: alleen maar als) het geld oplevert, kunst omdat het de economie stimuleert en multiculti omdat het werk toch door íemand gedaan zal moeten worden.

Ik zie een doorslaggevende reden om de samenwerking beslist niet te laten, maar vooral niet te ver te voeren. Die reden is van tactische aard, ik geef het toe. Want principieel zijn de onderlinge verschillen op links natuurlijk kleiner dan de kloof met rechts (ik blijf maar even via de links-rechts-lijn redeneren om dit verhaal niet te gecompliceerd te maken, al ken ik natuurlijk ook de kwadranten en de hoefijzers die de politieke werkelijkheid wel wat beter of in elk geval genuanceerder verbeelden en bijvoorbeeld laten zien dat D66 en VVD op sommige terreinen dichter bij GroenLinks staan dan de SP).

In de media-democratie waarin we ons nu eenmaal bevinden, krijgen drie partijen grosso modo drie keer zo veel aandacht als één partij. Die vuistregel gaat niet in alle opzichten op, maar bijvoorbeeld bij het grote ‘lijsttrekkersdebat’ heb je meer inbreng als er drie linkse partijleiders hun geluid mogen laten horen dan wanneer we maar met ééntje vertegenwoordigd zijn.
En zoals je christelijk-rechts, ondernemers-rechts en dom-rechts hebt, kun je maar beter ook alle toonaarden van het linker orkest laten horen. Want in de werkelijkheid waarin de kiezer leeft op het moment waarop hij in het stemhokje staat, kan een CDA-er zomaar vertrouwen krijgen in de PvdA-voorman, een PVV-er zijn hoop stellen op de SP en een VVD-er zomaar kiezen voor een duurzame variant van het liberalisme.

Drie keer links is dus gewoon meer dan één keer links.

In de kerstvakantie plofte de Wenakker, provinciaal ledenblad van GroenLinks Grongingen, op de mat. En daarin stond een portret van een nieuw aangetreden wethouder Marja Bos (foto) in de gemeente Bellingwedde. In juni vorig jaar werd ze de zevende wethouder in de provincie, een mooie score! Als nieuwe GroenLinks bestuurder trof ze een aantal voorbeelden van achterkamertjespolitiek aan. Eén

Een paar dagen geleden liep ik in het bos achter ons huis. Een mooi landgoed, waar ons gehucht Exel als een Gallisch dorpje tegen aan is geplakt. Een wat schor ‘ra ra’ en een grote kraai in de top van een boom met een ruitvormige staart was herkenning genoeg. Daar zat een Raaf. Met 1.20 meter spanwijdte de grootste kraai, bekend om z’n slimme gedrag. Een instrumentengebruiker, die met stokjes voedsel uit holletjes peutert en stenen gebruikt om noten te kraken. Bijna uitgestorven in Nederland, maar na herintroductie zijn er weer een kleine honderd broedparen. De raaf is een mooi symbool van kwetsbare biodiversiteit. Nu weer onder druk door de plannen van dit kabinet.

Prachtige oase in isolement

Ik woon in een prachtige wereld. Naast het landgoed Ampsen, op een steenworp van het landgoed Verwolde en de moerassige bossen van het Kranengoor. Achter Ampsen liggen de broekgronden. Vroeger waren dat elsenbroeken, moerassen en venen waar beken doorheen stroomden. Nu nog vindt je het geurige gagel in de weg, groeit hier en daar de heide in de bermen. De rest is ontgonnen, mais- en grasakker geworden. De landgoederen liggen als oases van biodiversiteit in deze groen/bruine woestenij, met hier en daar nog resten van oude houtwallen. Want dat is het toch, laten we eerlijk zijn. Rechte lijnen van eiken begeleiden de ontsluitingswegen, jaarlijks vol van eikenprocessierups. Daar tussen liggen eeuwig groene weilanden, regelmatig gescheurd voor nieuwe inplant van engels raai. Afgewisseld door maisakkers, soms een aardappelveld. In de winter groenbemest met wintertarwe. Reeen haasten zich over deze kale akkers, op zoek naar beschutting. Als een boer ploegt, dan zie je nauwelijks meer vogels in zijn sporen. Het bodemleven is verarmd door intensief grondgebruik. Zelfs de roeken, vlak bij het station, trekken steeds meer de stad in omdat er ‘s winters op het platteland niets te halen is. Mijn bijen verhongeren er in de zomer, omdat na de linde er nauwelijks iets bloeit.

Ecologische Hoofdstructuur

Die Raaf in het winterse bos is als een symbool van de fantastische biodiversiteit die dit gebied kan dragen. Een prachtige vogel die als opportunistische aaseter aan z’n kost moet komen. Dus veel oppervlakte en rust nodig heeft. Aan de andere kant van Lochem broedt een paar, in het Grote Veld. Ampsen is, denk ik, net te klein. Dat hoeft niet zo te zijn, maar de lijnen met Verwolde en Kranengoor zijn verbrokkeld, de verbinding met de Lochemse Berg is ver weg. Hier ligt potentieel een prachtig natuurgebied, als die lijnen getrokken worden en kwaliteit via natte natuur en houtwallen ervoor zorgt dat natuurgebieden in verbinding komen. Bij ons achter wordt die poging gedaan, door een weiland te ontgraven en een stap tussen Kranengoor en Ampsen mogelijk te maken via een mini-natuurgebiedje. Verderop loopt de, gekanaliseerde, Dortherbeek. Een ecologische verbindingszone. Boeren en buitenlui zetten zich in voor kavelruil om ook daar natuurlijke verbindingen te realiseren. Dan wordt dit gebied weer één, de oases krijgen weer hun voeding. Er is dan ruimte, ook voor de Raaf.

Bezuinigingen

Volgende week, de 12de, ga ik naar de provincie. Daar krijgen we te horen wat er met de Ecologische Hoofdstructuur gaat gebeuren nu er drastisch bezuinigd wordt. De voortekenen zijn absoluut onheilspellend. De lijnen worden verbroken, bestemmingen verdwijnen, de oases komen geïsoleerd te liggen. Onder andere omdat agrarisch land onttrokken wordt van die Ecologische Hoofdstructuur.  Dit kabinet, met Bleker als woordvoerder, verandert de verhoudingen en zet de landbouw weer voorop. Kortzichtig, in een gebied waar met agrariërs lang gewerkt is aan grondruilen en zorgvuldig vormgegeven verbindingen. Zodat die Raaf weer terug kan komen, als symbool van biodiversiteit die misschien de ruimte ging krijgen. Nu, met het loslaten van de melkquota in de komende jaren, en de daarmee verbonden explosie van schaalvergroting en productie, worden dergelijke processen jaren terug geslagen. De verbindingen vallen dan weg, de oases staan weer in hun groene woestenij.

Alternatief lokaal

Wat goed is, van het beleid van dit kabinet, is dat we zo weinig van Den Haag te verwachten hebben. Zelfs Arnhem, onze provinciale hoofdstad, is heel ver weg. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, is het ook een beetje. Maar het betekent dat we het zelf moeten oplossen, met zeer beperkte middelen. Ons energiebeleid laat zien dat je in zo’n zoektocht onvermoede krachten tegen komt. Dat we sterker dan Den Haag of Arnhem kunnen zijn. Dat we zelf in staat moeten zijn die biodiversiteit te verbeteren en ons niet door Haagse besognes moeten laten leiden.  Dat kan, maar het vraagt, net als bij ons energiebeleid, volstrekt ‘omdenken’. Vanuit de lokale belangen zoekend naar perspectief voor onze Raaf? In een wereld van jagers en boeren, gewend te oogsten wat de natuur hun lijkt te bieden?

Ja dus. Want is het huidig natuur- en landschapsbeleid niet gebouwd op een zompig fundament van afhankelijkheden zonder overtuigend deel te zijn van onze eigen economie? Komende jaren staan, in Lochem, in het teken van duurzame gebiedsontwikkeling. Daarbij staat de economie van het platteland voorop. Bedrijven die een goed inkomen halen uit dit agrarisch landschap, met haar landgoederen, houtwallen en beken. Schaalvergroting zal onvermijdelijk zijn, maar dan ingepast in een kleinschalig landschap. Verdienen aan de natuur, via biomassa, slimme maairegimes, goed grondgebruik waardoor mestgift omlaag kan, gebruik makend van natuurlijke systemen die evenwicht in de bodem versterken wordt het adagium. Maar ook verdienen aan de biodiversiteit en prachtige natuur omdat dit ons landschap recreatief en toeristisch waardevol maakt. Want de recreant komt voor die beek, prachtige houtwallen en landgoederen.

En dat er dan een enkeling is die kippevel krijgt van dat schorre ‘ra ra’ van een eenzame Raaf, is dan mooi meegenomen.

Overheid heeft mogelijkheden voor onafhankelijke toetsing van plannen fors ingeperkt.

Op 20 juni jl. ben ik naar de zitting geweest van de Rechtbank van Maastricht voor mijn beroep en dat van de Vereniging Milieudefensie tegen het verlenen van een bouwvergunning voor het Arcus College voor twee vestigingen in Terworm. Ik wist dat de ontvankelijkheid van zowel mij als Milieudefensie ter discussie zou worden gesteld. Op 2 september heeft de rechtbank uitspraak gedaan: beide niet ontvankelijk. De behandeling en de uitspraak hebben me toch wel extra aan het denken gezet.

De overheid heeft in de ruimtelijke ordening de laatste jaren veel veranderingen doorgevoerd, vooral in de mogelijkheden om via de rechter een onafhankelijke inhoudelijke toetsing te verlangen. De overheid bepaalt het speelveld en dat is tegenwoordig voor de burger sterk beperkt. Het is onaantrekkelijker gemaakt om te procederen en de kans op succes is verkleind.
Zo is de toetsing van de rechterlijke macht gemarginaliseerd. De rechter toetst ‘marginaal’ en dat betekent dat de rechters vooral bekijken of de procedures juist zijn gevolgd en dat een besluit niet tegen de eigen regels van de overheid indruist: “Is de overheid bevoegd om dit besluit te nemen?” Een van de argumenten die de overheid heeft gehanteerd bij deze inperking van de inhoudelijke toetsing is dat een inhoudelijk besluit dat is genomen door een democratisch orgaan ook als zodanig gerespecteerd moet worden. De rechter moet niet op de stoel van de politiek gaan zitten.
De politici hebben de taak om deze keuzes te maken. Hier is tegenin te brengen dat tegenwoordig veel besluiten niet worden genomen door het democratische orgaan zelf, maar door de bestuurders (college van burgemeester en wethouders, gedeputeerde staten of het kabinet). Bestuurders hebben onder andere met de invoering van het dualisme en door vergaande mandatering van bevoegdheden de macht gedeeltelijk naar zich toe getrokken. Gemeenteraad, provinciale staten of Tweede Kamer kunnen en moeten hun bestuurders natuurlijk controleren, maar controleren is vanwege de veelheid aan onderwerpen en ook het lagere kennis- en informatieniveau moeilijk. Zeker bij raden en staten ‘winnen’ de professionele bestuurders, gesteund door de ambtenaren, het vaak (gemakkelijk) van de amateur – volksvertegenwoordigers. En vlak ook het politieke gehalte niet uit dat de meerderheid, zijnde de coalitiepartijen, vaak gedwongen is om zijn eigen wethouders (en politieke kopstukken) niet af te vallen.

De keuze voor welk planologisch instrument wordt gebruikt, is hierbij vaak van doorslaggevend belang. Het bestemmingsplan is het meest omvattend planologisch plan met juridische waarborgen van een zorgvuldige vaststelling door de gemeenteraad en een beroepsmogelijkheid plus (onafhankelijke) toetsing door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Alleen is de rol van de provincie sinds de meest recente grote verandering van de Wet ruimtelijke ordening verkleind omdat ze geen bestemmingsplannen meer goedkeuren. Daar staat tegenover dat de provincie nu los van de gemeente een provinciaal ‘inpassingsplan’ mag maken (zie Buitenring Parkstad Limburg). En de Afdeling Bestuursrechtspraak toetst tegenwoordig marginaal. Over het algemeen worden er tegenwoordig minder project- en bestemmingsplanprocedures voor nieuwe ontwikkelingen of bouwplannen gevoerd. Maar ook vroeger werden bestemmingsplanprocedures op grote schaal omzeild door zogenaamde artikel 19 procedures.

De nieuwbouw van Arcus is een groot plan met veel ruimtelijke consequenties. De gemeente en ook Arcus erkennen dat dit bouwplan een majeur plan is. Dat is onder andere herkenbaar aan de vele belangen en ‘omgevingsvraagstukken’ die aan de orde zijn. Denk maar aan de locatiekeuze (Terworm of CBS-weg), het verkeer- en vervoerplan, parkeren (in de buurten erom heen), luchtvervuilingsproblematiek, raakvlakken met het natuurbelangen enz. Voor de twee gebouwen is een stapel papier van 20 centimeter aan teksten en tekeningen geproduceerd. Maar amper voor de gebouwen zelf. De bouwvergunning voor de gebouwen wordt in een tweede fase verleend. Tijdens de zitting ging het ook over van alles behalve de gebouwen zelf.
Je zou verwachten dat voor zo’n ingrijpend plan een stevige ruimtelijke ordeningsprocedure wordt gekozen. Het is raar maar mogelijk dat dit grote plan met al zijn consequenties procedureel via het verlenen van een bouwvergunning wordt geregeld. En dus dat al die verstrekkende belangen (de locatiekeuze, verkeer, natuur enz.) kunnen worden aangemerkt als algemeen belang van een goede ruimtelijke ordening. Met iedereen als belanghebbende, ook in de beroepfase.

Al deze belangen worden afgedaan via een procedure van een bouwvergunning waarbij vrijstelling wordt verleend van het bestemmingsplan. De Provincie Limburg heeft de mogelijkheden om deze procedure te kiezen enkele jaren geleden sterk verbreed. Vrijstelling houdt in dat het bestemmingsplan hier niet meer hoeft te worden nageleefd en dat er ook geen nieuwe bestemmingsplanprocedure hoeft te worden gevolgd als men een (bouw)plan heeft dat niet in het bestaande bestemmingsplan past. De gemeenteraad stelt weliswaar bestemmingsplannen vast, maar B&W hoeven zich daar niet aan te houden. B&W moeten dat natuurlijk wel beargumenteren. Maar in essentie hebben B&W de gemeenteraad uitgeschakeld.

Bij de procedure voor een bouwvergunning mag iedereen inspreken op het ontwerpplan. En B&W moeten ook een rapport maken hoe ze met die zienswijzen omgaan. In het geval van Arcus heeft de gemeente nog best veel aanvullend onderzoek gedaan naar aanleiding van de zienswijzen. (Onder andere een nieuw luchtkwaliteitsonderzoek).
Maar als B&W de bouwvergunning verleend hebben, zijn de mogelijkheden om in beroep te gaan bij de rechtbank ineens veel geringer. Je moet dan ook ‘belanghebbend’ zijn. Het begrip ‘belang hebbend’ wordt wel heel erg eng uitgelegd. Hiervoor geldt een soort afstandscriterium. Burgers zijn alleen ontvankelijk als ze binnen een bepaalde afstand van het nieuwe gebouw wonen. Bij grote gebouwen is dat zo om en nabij 250 – 300 meter en bij kleine gebouwen minder dan 100 meter.
Daar heeft de nieuwe Crisis- en herstelwet nog een schepje bovenop gedaan: vanuit de woonplek moet men dit gebouw ook nog kunnen zien.
De combinatie afstand en zicht leidde bij de vestiging voor de Arcus opleidingen Techniek achter de Hogeschool Zuyd ertoe dat er geen enkele burger ontvankelijk wordt verklaard. Dit bouwplan heeft daardoor helemaal geen inhoudelijke rechterlijke toetsing gekregen. Of dat de bedoeling is van de wetgever? Het komt de gemeente natuurlijk wel erg goed uit dat op deze manier het bouwplan van Arcus immuun is gemaakt voor maatschappelijke weerstand.

Deze weerstand kan ook worden geboden door rechtspersonen met doelstellingen die verband houden met ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld de natuur- en milieuverenigingen. Vanuit de statuten worden deze verenigingen en stichtingen als belanghebbend aangemerkt als er aspecten aan de orde zijn die tot hun doelstellingen behoren. Maar in Heerlen is de kracht van de natuur- en milieubeweging de laatste jaren sterk ingeboet. Onder andere door gebrek aan menskracht is het IVN niet erin geslaagd om in beroep te gaan. De Vereniging Milieudefensie heeft wel beroep aangetekend. Pech daarbij is dat Milieudefensie (mede door mijn toedoen) een amateuristische maar cruciale vormfout heeft gemaakt bij het indienen van het beroepschrift. Het beroepschrift werd ingediend via een webapplicatie van de rechtbank in plaats van per post of fax. Via internet indienen van beroepen staat formeel alleen open voor burgers en niet voor rechtspersonen.
De rechtbank heeft deze vormfout zo zwaar geacht, dat ook Milieudefensie niet-ontvankelijk wordt verklaard. Dat is toch wel triest. Het beroepschrift was op tijd en in goede orde bij de rechtbank ontvangen getuige de ontvangstbevestiging. In deze tijd is blijkbaar de wijze van bezorgen doorslaggevend om aan inhoudelijk recht spreken toe te komen. De rechters zijn hiermee op een gemakkelijke manier van een moeilijke beslissing afgekomen? Dit was in ieder geval niet de meest moedige weg. Voor mij bewijst het ook dat deze rechters, maar wellicht ook de rechterlijke macht over het algemeen, zich hebben neergelegd bij de inperking van hun reikwijdte om beslissingen te nemen.

In vergelijking tot de vormfout van de Vereniging Milieudefensie komt de gemeente wel erg goed weg. De overheid mag zich blijkbaar wel heel veel permitteren. Ik noem behalve de toetsing van de locatiekeuze drie planologische missers.
1. Het gebouw achter de hogeschool mag worden gebouwd op een plek waar de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State in 1999 het vorige bestemmingsplan Geleendal – Eyckholt (het huidige bedrijventerrein Coriopolis) heeft vernietigd. Dit gebied diende bij de natuurlijke bufferzone van Terworm te worden getrokken. Volgens artikel 30 van de Wet ruimtelijke ordening moet de gemeente het door een uitspraak van de Raad van State vernietigde bestemmingsplan repareren en dus voor die delen een nieuw bestemmingsplan opstellen. Dat heeft de gemeente nagelaten en dat kwam nu dus goed uit.
2. Op een groot deel van de huidige bouwlocatie achter de Hogeschool Zuyd is een tijdelijke parkeerplaats aangelegd. Hiervoor is artikel 17 van de Wet ruimtelijke ordening gebruikt die een voorziening voor maximaal vijf jaar toestaat. Na die vijf jaar is de parkeerplaats ook een poos gesloten geweest (maar nu weer in gebruik). De parkeerplaats had eigenlijk opgeruimd moeten worden en het gebied weer teruggegeven aan de natuur. De gemeente kon hier straffeloos de wet overtreden met als bijkomend voordeel dat het nu gebruikte onderzoek naar natuurwaarden op deze plek natuurlijk totaal niets opleverde.
3. De gemeente heeft aangegeven dat de oppervlakte natuur op de bouwplekken van Arcus zou worden gecompenseerd in het gebied Ransdalerveld. Op zich niet zo veel tegen in te brengen, ware het niet dat inmiddels duidelijk is dat dit in de praktijk naar alle waarschijnlijkheid niet zal lukken. Een loze belofte van de gemeente. Het betreffende project (een landinrichting nieuwe stijl) is enkele jaren geleden een stille dood gestorven. En de Ecologische Hoofdstructuur heeft sindsdien ook sterke inperkingen gekregen.
De Provincie Limburg heeft overigens zeer goed geholpen bij het mogelijk maken van bouwplannen in natuurgebieden. Potentiële natuur kan worden vernietigd door de planologische bescherming van de natuur en in het bijzonder de Ecologische Hoofdstructuur sterk in te perken. Dit geldt over het algemeen en in het bijzonder in Terworm. De formeel beschermde gebieden van Terworm zijn doelbewust krap getekend vanwege de andere bedoelingen van de gemeente. Er is bij de begrenzing geen rekening gehouden met de feitelijke (potentiële) natuurwaarden, zoals die in gedegen onderzoek is vastgelegd (en door de uitspraak van de Raad van State bevestigd). En de natuurontwikkeling langs de Valkenburgerweg is verplaatst, al is mij niet bekend waar naar toe.

Dit alles is dus niet getoetst door de rechtbank. En dit vindt zijn oorsprong in de keuze van de planologische procedure door de gemeente. En als ik dan politiek doorredeneer kom ik uit bij een wethouder die (al dan niet con amore) gesteund door de ambtenaren, zijn doorzettingsmacht gebruikt, onvoldoende gehinderd door de meerderheid van de gemeenteraad (coalitie). Deze beperkingen in de democratie en in de planologische besluitvorming kunnen niet meer worden rechtgezet in een beroep op onafhankelijke toetsing. Dat geldt voor het geval Arcus – Terworm, maar ook over het algemeen hapert hier regelmatig ons systeem van ruimtelijke ordening.

En deze planologische onvolkomenheid staat niet op zichzelf. De overheden beschermen zich vaker tegen kritische burgers. De Crisis- en herstelwet heeft de mogelijkheden voor beroep ingeperkt, overheden mogen niet meer onderling procederen (vooral van belang bij de Buitenring) en er mogen geen beroepsgronden of onderzoeken meer worden toegevoegd aan het beroepschrift.
Wordt natuur nog vaak gezien als een linkse hobby; een gezonde leefomgeving, verkeer en vervoer enz. gelden als algemene belangen. Maar met de inperking van criterium ‘belang hebben’ worden dus nagenoeg alle burgers uitgesloten van de rechtsgang. Daarnaast wordt het door de verhoging van de griffierechten zo onaantrekkelijk mogelijk gemaakt om je recht te halen. Dat ‘waag het niet om tegen een overheidsbeslissing in beroep te gaan’ is verder versterkt door verenigingen en stichtingen te dreigen om de subsidie in te trekken als men planologische procedures wil voeren als overleg niets oplevert (waarbij het regelmatig voorkomt dat de overheid zijn zin wil doordrijven).

Dit bestuurlijke handelen is dubieus omdat de overheid ten opzichte van zichzelf niet onafhankelijk is. Het is niet alleen ingegeven door de zorg voor een voldoende zorgvuldige belangenafweging en besluitvorming. Het immuun maken van zichzelf is een eigenbelang dat blijkbaar zwaar meetelt. Het is belangenverstrengeling dat de burger buitenspel zet. Overheden en daarbinnen de machtigere bestuurders drijven hun zin door. De rechtstaat brokkelt hiermee ontoelaatbaar af.

geschreven: 22 oktober 2011

Twee jaar geleden deed Platform Duurzaam Friesland de provincie een aanbod. Ze wilden als eigenaren,hun windmolens uit het landschap halen, en daarna op een mooie manier 600 MW windenergie realiseren. Maar het huidige Friese provinciebestuur wil lelijke cluster windparken, daar … Lees verder →

Hieronder het officiële persbericht over de vernietiging van de Buitenring.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft het provinciale inpassingsplan vernietigd dat de aanleg van de Buitenring Parkstad Limburg mogelijk maakt. Dit blijkt uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van vandaag (7 december 2011). Tegen het plan van de provincie Limburg waren bijna 125 organisaties en particulieren in beroep gekomen, waaronder de Limburgse Milieufederatie, Natuurmonumenten en de Stichting Stop Buitenring. Tegen de uitspraak is geen hoger beroep mogelijk.

Het plan maakt de aanleg van Buitenring Parkstad Limburg mogelijk. Het tracé van deze ringweg met een totale lengte van 26 kilometer loopt door de gemeenten Nuth, Heerlen, Schinnen, Brunssum, Onderbanken, Landgraaf en Kerkrade.

De Raad van State is van oordeel dat er geen 'toereikend inzicht bestaat in de gevolgen van de weg voor de beschermde natuurgebieden 'Brunssummerheide' en 'Geleenbeekdal'. De aanleg van de buitenring leidt tot meer autoverkeer ter hoogte van die natuurgebieden en dus tot een toename van de uitstoot van stikstof op de kwetsbare natuur. Het betoog van de provincie Limburg dat deze stijging voldoende wordt gecompenseerd door het schoner worden van de automotoren, heeft de Raad van State niet overtuigd. De provincie had duidelijk moeten maken hoe hoog de toename van de stikstofuitstoot is en hoe deze zich verhoudt tot de al bestaande stikstofuitstoot op de natuurgebieden, aldus de hoogste bestuursrechter. Dit inzicht is nodig omdat in de natuurbeschermingsregels is bepaald dat de provincie zich ervan moet verzekeren dat de 'natuurlijke kenmerken' van de beschermde natuurgebieden door het inpassingsplan niet worden aangetast.

Nagenoeg alle overige bezwaren die tegen het plan waren ingediend konden niet slagen, aldus de hoogste bestuursrechter.

Vanwege de samenhang van het deel van het tracé dat door de natuurgebieden loopt met het resterende tracé voor de buitenring, heeft de Raad van State besloten het gehele inpassingsplan te vernietigen. Dit hoeft niet te betekenen dat de buitenring helemaal van de baan is. De provincie Limburg kan besluiten om een nieuw plan voor de buitenring vast te stellen. Daarbij zal de provincie rekening moeten houden met het oordeel van de Raad van State in deze uitspraak.

Klik hier voor de uitspraak BU7002 van de Afdeling.

GroenLinks raadslid Steven de Vries heeft schriftelijke vragen aan het college gesteld over de geluidsoverlast die de Motorcrossclub op Lage Weide veroorzaakt. De Vries wil dat het college de omgevingsvergunning intrekt of aanpast. Al decennialang hebben omwonenden last van het geluid van crossmotoren.

“In de praktijk blijkt het vanwege onvoldoende harde juridische voorschriften lastig om op te treden tegen de overlast”, zegt De Vries. De gemeente kan overgaan tot het ambtshalve wijzigen van de omgevingsvergunning. Tot op heden heeft het college dit niet gedaan. De Vries: “Ik wil van wethouder De Rijk weten waarom dit nog niet is gebeurd en binnen welke termijn ze dit zal gaan doen.”

Uit informatie van de milieugroep Zuilen blijkt dat de Provincie Utrecht de klachten van bewoners als valide beschouwd. De Vries wil daarom ook weten of het college hiervan op de hoogte is en tot dezelfde conclusie komt.

1. Klopt het dat de Gemeente Utrecht nog niet overgegaan is tot het ambtshalve wijzigen van de omgevingsvergunning? Zo neen, waarom niet?
2. Deelt het College de zorgen van de GroenLinks fractie over de overlast voor de omgeving van de motorcrossclub?
3. Uit informatie van de Milieugroep Zuilen blijkt dat de Provincie Utrecht klachten van omwonenden over de motorcrossclub als valide beschouwt, is de Gemeente hier van op de hoogte?
4. Is de Gemeente Utrecht bereid de vergunning voor de motorcrossclub in te trekken of in een dergelijke mate in te perken dat de overlast voor omwonenden sterk vermindert en er een handhaafbare vergunning komt te liggen? Zo neen, waarom niet?
5. Wanneer de gemeente bereid is de vergunning ambtshalve te wijzigen, welke garantie biedt zij dat er dan wel een handhaafbare vergunning komt te liggen.
6. Wanneer de vergunning wordt gewijzigd, binnen welke termijn zal er een rechtsgeldige gewijzigde vergunning liggen?

Als het over hondenbelasting gaat is het wachten tot Theo Krins aanslaat. Het blijft wachten op een bruinboek. Maar vergeleken met de stank van Koudasfalt valt hondenpoepoverlast nog wel mee – en dat wil wat zeggen. Al sinds jaar en dag zorgt het bedrijf voor een flink deel van zuidelijk Gouda voor herrie en stank. De provincie, die verantwoordelijk is voor de handhaving van de vergunning uit 1975 (!) deed niets, en toen de provincie wat ging doen werd de vergunning flink verruimd.

Geen wonder dat de omwonenden naar de Raad van State zijn gestapt. Nu is iedereen boos: de omwonenden omdat die nog steeds met de overlast zitten, Koudasfalt omdat ze de regels nog te streng vinden.

Als overheid hoor je in zo’n geval duidelijk te zijn: een industriële activiteit in zo’n sterk stedelijke omgeving, aan de rand van de Goudse binnenstad, hoef je geen vrij baan te geven. Wees daar helder in, en handhaaf ook je eigen regels. Het kan niet zo zijn dat je in moeilijke situaties je kop in het zand steekt en dan de regels maar laat zitten. Het kan ook niet zo zijn dat de belangen van zo’n overlastgevende industrie zwaarder wegen dan dat van de omwonenden en het historische centrum van Gouda. Dat is ook je economische belang. Wat GroenLinks betreft schaart de gemeente zich dan ook vol achter de omwonenden en komt er een einde aan deze stinkende zaak.

 

 

Vroeg je je ook af waarom de SP, PvdA en het FNV een actie rondom armoede organiseerden en GroenLinks er niet aan mee deed? Ik in ieder geval wel. Ik legde mijn vraag voor aan de publieksvoorlichting en kreeg het volgende antwoord:

U vraagt zich af waarom GroenLinks niet aanwezig was bij de manifestatie Armoede werkt niet. Vorig jaar hebben wij wel deelgenomen, maar het bleek dat het GroenLinks-geluid totaal werd ondergesneeuwd door het grote SP-gehalte van de manifestatie. Omdat de opvattingen van SP en GroenLinks over hoe je armoede moet bestrijden verschillend zijn, met name als het gaat om de WSW, maakten wij geen deel uit van deze manifestatie.

Uiteraard staan wij wel achter het doel van deze manifestatie om armoede onder de aandacht te brengen en ondersteunen wij de boodschap dat armoede niet werkt. Of zoals Femke Halsema het ooit verwoord heeft: Armoede is onvrijheid in de meest letterlijke zin van het woord: onvoldoende geld om je gezondheid te beschermen, je kinderen kansen te bieden en je zelf te kunnen ontwikkelen of bevrijden uit uitzichtsloosheid mag niet, zeker niet door vrijheidsminnende liberalen, worden gerelativeerd.

Het staat wat mij betreft niet ter discussie dat de SP nogal de neiging heeft om acties naar zich toe te trekken. Ik denk dat de SP makkelijker vrienden zou maken als ze het eens konden laten om alles waar ze langs komen tomatenrood te verven. Maar ik vind het wel jammer dat GroenLinks dit als reden ziet om niet mee te nemen aan een actie als dit. Een actie met dit onderwerp, op dit moment, in een periode van zware bezuinigingen en PVVD-overheersing.

Ten eerste denk ik dat als je de ervaring hebt dat je ondergesneeuwd bent bij een eerdere actie, dit niet betekent dat je niet mee kunt doen; je moet daar je lessen uit trekken en er gewoon een flinke kist groene tomaten tegenover zetten.

Ten tweede vind ik het opmerkelijk dat GroenLinks niet mee wil doen met een actie met partijen die relatief dichtbij staan qua visie, ondanks dat we het over bepaalde dingen niet eens zijn. Blijkbaar was dit vorig jaar geen probleem, want toen is er wel met SP samengewerkt. Zijn ze in een jaar zo uit elkaar gegroeid?

En juist een actie als dit was een kans om te laten zien dat we als linkse partijen ook samen kunnen werken – zoals rechtse partijen dat ook doen, ondanks dat ze het niet helemaal met elkaar eens zijn. Als we op links al niet kunnen samenwerken ondanks de relatief kleine verschillen, hoe moeten we dat dan ooit doen in een bredere coalitie?

Achteraf te horen dat we achter het doel van de manifestatie staan, voegt weinig toe. GroenLinks heeft de manifestatie met geen woord gesteund. Nog geen agenda-item op de website (behalve dan op die van de GroenLinks provincie Groningen) voor de GroenLinksers die er misschien wél in geïnteresseerd waren om te gaan.

Ik zou in de toekomst toch graag meer samenwerking zien op de linkervleugel. GroenLinks moet weer kiezen voor links en de illusie laten varen dat een brede coaltie een optie is. Wat mij betreft keert GroenLinks zich af van de coaltie en

Goh, wat een dag! Na een 16 uur durende Statenvergadering de apotheose: de provincie Noord-Brabant verwerpt het onderhandelingsakkoord natuur dat staatssecretaris Bleker met het IPO heeft gesloten. Aangezien staatssecretaris Bleker meerdere malen heeft gezegd dat het akkoord van tafel is wanneer één provincie tegenstemt, is dit een geweldigde dag voor de natuur in Nederland!

Tijdens het debat over het natuurakkoord heb ik gevochten als een leeuw. Bleker maakt de natuur kapot en Brabant mag zich niet laten chanteren! Hoewel SP-gedeputeerde Van den Hout zwichtte voor Bleker, nam de volksvertegenwoordiging een buitengewoon moedig besluit. De meerderheid van Provinciale Staten (26 voor – 28 tegen) verwierp het akkoord.

Het was nog nooit zo stil in de Statenzaal als tijdens de hoofdelijke stemming over het natuurakkoord. Veel velen was het een verrassing dat de voltallige PVV-fractie tegenstemde. Zij kunnen weliswaar leven met de bezuinigingen op natuur, maar vinden het onacceptabel dat Gedeputeerde Staten voorstelt een akkoord goed te keuren, waarvan ze zelf zegt dat het onuitvoerbaar is.

De Statenleden van de SP zaten in een lastige positie. Enerzijds verdedigde hun eigen gedeputeerde Van de Hout - zij het tandenkransend - namens Gedeputeerde Staten het natuurakkoord. Anderzijds spreekt de landelijke SP vernietigend over het akkoord. Ze stelden zelfs de notitie op “1 voor natuur: Natuurbehoud in de provincie Brabant, waarom de provinciale overheid het deelakkoord ‘natuur’ niet moet tekenen.” Ontzettend goed dat 4 SP Statenleden vanavond hun hart volgden, maar ik ben blij dat ik op dit moment niet in hun schoenen sta.

Vandaag werd meerdere malen duidelijk wat voor mogelijkheden het biedt nu het CDA en de VVD sinds maart samen geen Statenmeerderheid hebben. Tijdens de discussie over de toekomst van het landelijk gebied, konden maar liefst 4 moties van GroenLinks – ondanks een negatief advies van Gedeputeerde De Boer (VVD) – rekenen op een meerderheid. Zo:

-     komt er een nulmeting met alle informatie met betrekking tot de intensieve veehouderij in Brabant. Provinciale Staten ontvangt jaarlijks een geactualiseerd overzicht hiervan;

-      moet de onafhankelijke regiegroep die het advies van de Commissie van Doorn gaat uitvoeren, inzichtelijk maken op welke wijze de kringlopen van de Brabantse veehouderij – traceerbaar – gesloten te maken zijn op basis van Noordwest-Europese schaal;

-    moet het publieke garantiefonds voor de kosten van zoönosen (dierziekten) door het bedrijfsleven zelf worden gevuld;

-     wordt in de Verordening Ruimte voor nieuwbouw of uitbreiding het afstandscriterium van minimaal 250 meter tussen intensieve veehouderijbedrijven en gevoelige bestemmingen (woningen) bij vergunningverlening opgenomen. Binnen de afstand van 250 – 1000 meter tussen een LOG of IV-bedrijf tot een woonkern of lintbebouwing wordt voortaan bij vergunningverlening een aanvullende gezondheidskundige risicobeoordeling uitgevoerd.

Ook de motie die de PvdA mede namens GroenLinks indiende met de veelzeggende titel ‘Genoeg, geen vee erbij’ haalde het! Deze motie spreekt uit dat - gezien de richtlijnen van de Commissie Van Doorn - alles in het werk moet worden gesteld om de veestapel terug te dringen.

Onder lees meer mijn spreektekst tijdens de 1^e termijn van het debat over het natuurakkoord. Het videoverslag volgt snel!

Voorzitter, GroenLinks staat pal voor 2 zaken:

-     Dat alle bestaande natuur goed beheerd wordt, nu en in de toekomst. Dat is toch wel het minste wat we kunnen doen?

-     De Brabantse natuur op termijn verder wordt versterkt. Gelukkig staat dat ook in het Statenvoorstel over het Brabantse StadteLand, ook al mag ik dat geloof ik niet meer zo noemen. In het stuk over Stad en Platteland staat letterlijk “dat de afname van biodiversiteit stopt en mogelijkheden worden geboden voor een toename.” Dat is een ontzettend flinke ambitie, want ondanks vele inspanningen loopt de biodiversiteit al jaren terug. Mijn eerste vraag aan Gedeputeerde Staten is dan ook heel simpel: gelooft GS zelf nou werkelijk, dat het met het onderhandelingsakkoord natuur dat staatssecretaris Bleker met het IPO heeft gesloten, mogelijk is om de enorme ambitie die deze Staten zojuist heeft vastgesteld, te behalen? 

Tsja, het onderhandelingsakkoord. Of moet ik wurgakkoord zeggen, om met de woorden van SP Tweede Kamerlid Henk van Gerven te spreken? Eigenlijk wel, want het is een wurgakkoord! Ook onze eigen gedeputeerde Van den Hout zei niet voor niets in én tegen de Tweede Kamer dat we eigenlijk niet mogen spreken van een akkoord, maar van een dictaat. Er is immers niet onderhandeld.

Het dictaat houdt in dat het netwerk van natuurgebieden, de ecologische hoofdstructuur veel kleiner wordt: 600 duizend hectare in plaats van de eerder beoogde 728 duizend. De kwaliteit van de natuur neemt fors af door het huidige kabinetsbeleid. Meer planten- en diersoorten zullen uitsterven. Ook de biodiversiteit zal verminderen. Dat zijn niet mijn woorden, maar van het Planbureau voor de Leefomgeving. Toch een redelijke neutrale, vaak ook wat conservatieve club.

Wat betekent dat nou voor Brabant?

Nou, Brabantse natuurgebieden moeten worden verkocht. Gebruik en toegankelijkheid van natuurgebieden kan in verband met de veiligheid niet meer worden gegarandeerd. In Brabant gaat het om gebieden in stedelijke regio’s zoals bijvoorbeeld het Mastbos, de Strabrechtse Heide en het Bossche Broek.

Ook dit alles is niet mijn bescheiden mening. Nee, dit schrijft Gedeputeerde Staten ons deze week over in een notitie over Staatsbosbeheer. Deze organisatie beheert ongeveer 25% van de Brabantse bossen en natuurgebieden. In deze natuurgebieden ontvangt Staatsbosbeheer jaarlijks ongeveer 15 miljoen bezoekers. Door de bezuinigingen bij Staatsbosbeheer - die oplopen tot zo’n 60% - wordt de voorlichtende rol en haar rol t.b.v. recreatie uitgehold. Rollen die Staatsbosbeheer van oudsher heeft en die wij allemaal zo belangrijk vinden.

Kijk: dat je in deze financieel lastige tijden wat minder geld aan natuur besteedt en bijvoorbeeld natuuraankoop over meer jaren uitsmeert, logisch. Maar dat je zoveel bezuinigt zodat zelfs het beheer van bestaande natuur zwaar onder druk komt, dat gaat er bij ons niet in.

We laten ons verdorie toch niet chanteren door Henk Bleker, die dreigt met een noodwet? Stikken of slikken. Wat voor banenrepubliek is dit voortaan? Ik vraag GS nadrukkelijk om de eerste de beste trein naar Den Haag te pakken om echt te gaan onderhandelen. Hopelijk kunnen we dan spreken over een akkoord in plaats van over een dictaat.

Komt bij dat de financiële risico’s voor de provincie Noord-Brabant amper zijn in te schatten doordat nog niet duidelijk is:

- Hoe de 100 miljoen die het Rijk vanaf 2014 beschikbaar stelt voor beheer tussen de provincies verdeeld zal worden?

- Hoe het resterende budget van het Investeringsfonds Landelijk gebied wordt ingezet?

- Hoe en waar de ruilgronden worden ingezet?

- Hoe de afgesproken restopgave voor natuurontwikkeling (inrichting en beheer) over de provincies zal worden verdeeld?

Over deze zaken moeten de provincies het komende half jaar nog met elkaar onderhandelen. De armoede verdelen. Daar komen ze natuurlijk nooit uit: iedere provincie komt met een verdeelsleutel die voor zichzelf het best uitpakt.

Voorzitter, dit is niet alleen een slecht dictaat, maar ook een onduidelijk dictaat. Ik zou zo 5 onderwerpen kunnen noemen, waar ook gisteren tijdens het 3e Kamerdebat hierover geen duidelijkheid over is gekomen. Dat doe ik met het oog op de tijd niet.

Een ander punt waar veel onduidelijkheid over bestaat, en waar echt helderheid over moet komen, is de Memorie van toelichting die het IPO heeft geschreven bij het deelakkoord Natuur. Er zijn twijfels of de interpretatie van het deelakkoord in deze Memorie van toelichting wordt gesteund door alle partijen die het akkoord moeten tekenen. Daarom dienen we een amendement in om de Memorie van toelichting integraal onderdeel te laten uitmaken van het deelakkoord. Iedereen is immers gebaat bij duidelijkheid.

Voorzitter, ik ben benieuwd naar de reactie van de gedeputeerde hierop en sluit af. Prima dat natuurbeleid naar provincies komt, maar niet onder deze voorwaarden. We hebben geen flauw idee hoe dit dictaat gaat uitpakken voor de provincie Noord-Brabant en voor de Brabantse natuur. Tot duidelijk is dat met het beschikbare geld aan de doelstellingen kan worden voldaan, mag Brabant hier onder geen beding mee instemmen.

Leeuwarden, 8 december 2011 - De laatste tijd ontvangen we (GrienLinks Fryslân) regelmatig klachten over de oplaadpunten in de bus. Mensen die hun kaart willen opwaarderen worden verrast door een AVM (oplaadpunt) die enkel een grijs scherm geeft of buiten dienst is. Tijd voor onderzoek. In gesprek met reizigers, chauffeurs en zoveel mogelijk AVM’s checkend, reizen we van Leeuwarden naar Drachten en vice versa. Uit gesprekken met de passagiers blijkt dat veel mensen gebruik maken van automatisch opwaarderen en dus geen gebruik hoeven te maken van de oplaadpunten in de bus. Echter er is een percentage van zo’n twintig procent die geen gebruik maakt van de automatische optie. Zij geven aan dat de AVM’s in de bussen al minstens drie weken buiten werking zijn. Dit is met name lastig als er geen oplaadpunt in hun dorp is. Ze kunnen via het internet wel een product kopen, maar niet ophalen in de bus. Het beleid in de bus is: “Is je saldo te laag, eerst een kaartje kopen graag”. Een sticker met deze tekst is bevestigd naast de OV-chiplezer bij binnenkomst van de bus. Maar waar ligt de grens? Heb je te weinig saldo als je via internet net 50 euro gekocht hebt. Even voor de duidelijkheid, als je via internet een product koopt dan komt dit niet direct op je kaart te staan, maar moet je dit ophalen via een AVM in de bus, alvorens dit op je OV-chipkaart komt te staan. Zegt u het maar. Heb je te weinig saldo, of is het een verwijtbaar iets van de vervoerder? Op dit moment is het de passagier die moet betalen en bij binnenkomst een kaartje moet kopen als de AVM niet werkt. Dit lijkt ons de omgekeerde wereld. De chauffeurs die we spraken bevestigen dat AVM’s bij Connexxion al lange tijd buiten werking zijn. Een chauffeur geeft aan dat hij met een knoop in zijn maag zit: moet hij de passagier laten betalen voor iets dat niet werkt in zijn bus? Vervolgens laat hij de richtlijnen van het bedrijf zien hoe te handelen. De tekst van de sticker is de richtlijn, ongeacht de omstandigheden. Andere chauffeurs komen met zelfde verhalen en een ieder gaat op zijn eigen manier met de passagier om. Dit zorgt voor frictie. Als de één de passagier laat doorlopen en dezelfde passagier moet de volgende keer betalen bij een andere chauffeur, dan geeft dit problemen. Overigens geven de chauffeurs ook aan dat er veel problemen zijn met de anonieme OV-chipkaarten bij Connexxion. Ze weigeren vaak dienst. Dat terwijl de passagier bij Qbuzz, Arriva en de NS wel gewoon op de kaart kan reizen. Tot slot zijn we ook zelf de AVM’s gaan testen: 15 in totaal. 11 van Connexxion en 4 van Qbuzz. De 11 van Connexxion waaran 6 stadsdienst en 5 buitendienst: geen van deze AVM’s werkten. Bij Qbuzz (streekbussen): 1 van de AVM’s weigerde dienst. Kortom: de problemen liggen vooral bij Connexxion. Het wordt hoog tijd dat de problemen worden opgelost. De gedeputeerde Verkeer en Vervoer van de provincie Fryslân is inmiddels op de hoogte en zal de vervoerders erop aanspreken. Uiteraard blijven wij het volgen. Komt u AVM’s tegen die niet werken: laat het ons weten.

Onderstaand opinieartikel is geschreven door de Statenfracties van de PvdA, GroenLinks en D66 in Noord-Brabant en stond vandaag (8-12) in het Eindhovens Dagblad. In het artikel roepen we Provinciale Staten op voorlopig niet in te stemmen met het voorlopige bestuursakkoord over natuur dat staatssecretaris Bleker eerder afsloot met de provincies. Het artikel is te vinden onder lees meer. 

Brabant, laat je niet chanteren door Bleker

Rond het Binnenhof en het Bossche provinciehuis voltrekt zich momenteel een drama waar weinig Brabanders weet van hebben. Het slachtoffer? De Brabantse natuur.

Door Antoinette Knoet-Michels, Paul Smeulders en Anne-Marie Spierings

Wat is er aan de hand? In september is een akkoord bereikt tussen het kabinet en de provinciale koepelorganisatie over de decentralisatie van het natuurbeleid naar de provincies. Het gaat hier om een onderhandelingsakkoord. Het is pas definitief als alle provinciebesturen met het akkoord hebben ingestemd en de Tweede Kamer het heeft goedgekeurd. Het akkoord dat er nu ligt, breekt de Brabantse natuur af. Dat komt omdat er te weinig geld is voor natuurkwaliteit en het onderhouden van de bestaande natuur. Vreemd genoeg bevat het akkoord tegelijkertijd maatregelen die geld kosten, in plaats van opleveren.

Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwt voor onherstelbare schade als het akkoord wordt uitgevoerd. De kwaliteit van de natuur neemt fors af. Plant- en diersoorten zullen uitsterven. Daarmee verdwijnt een natuurlijke buffer die ons beschermt tegen milieuvervuiling. Ook de Brabantse provinciebestuurder Johan van den Hout (SP) kraakt het natuurbeleid van CDA-staatssecretaris Henk Bleker. "De korting van zeventig procent op de rijksuitgaven voor natuur is buiten alle proporties en funest voor de biodiversiteit. Het ontbreekt aan elke vorm van visie. De internationale verplichtingen worden door dit afbraakbeleid aan alle kanten onhaalbaar", betoogde Van den Hout tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Om het akkoord vervolgens toch – zij het tandenknarsend – te verdedigen in het provinciehuis.

De Tweede Kamer heeft altijd gezegd dat het onderhouden van de bestaande natuur goed geregeld moet zijn bij decentralisatie van het natuurbeleid. Dat is in dit akkoord absoluut niet het geval. Bleker stelt 100 miljoen euro beschikbaar, terwijl volgens berekeningen van provincies zeker 250 miljoen nodig is. Wat blijft over van bijvoorbeeld de Loonse en Drunense Duinen? Is straks nog groen te vinden rond onze steden? Een lommerrijk bosje, een mooie houtwal, een poel met struiken? We weten niet eens of we de toch al lage Europese normen nog wel halen.

Het akkoord zit vol onduidelijke afspraken en merkwaardige maatregelen. Zo stelt het akkoord voor om losliggende stukjes natuur te verkopen, om met dat geld op andere plaatsen natuur te kopen. Dat zijn vaak de stukjes natuur waar veel mensen dichtbij huis van genieten. Het gevolg is natuur- én kapitaalvernietiging.

Waarom instemmen met zo'n desastreus akkoord? Omdat de provincies bang zijn dat niet instemmen met het akkoord nog slechter uitpakt voor de natuur. De provincie wordt dus voor een onmogelijk dilemma geplaatst. Dat is geen keuze, maar chantage.

Zelfs staatssecretaris Bleker gelooft niet dat het onderhouden van de bestaande natuur met dit akkoord goed geregeld is. Bleker zei na afloop van het Kamerdebat over het akkoord dat het rijk en de provincies het toch nog eens over de onderhoudsgelden moeten hebben. Er zijn dus wel degelijk aanknopingspunten om tot een beter akkoord te komen.

Wij – PvdA, GroenLinks en D66 in Brabant – vinden dat dit akkoord geen recht doet aan het belang van natuur voor mensen, planten en dieren. We willen een natuurbeleid met visie. Een natuurbeleid dat het belang van natuur onderkent. Een natuurbeleid dat betrouwbaar is, zodat boeren, burgers en buitenlui weten waar ze aan toe zijn. Een natuurbeleid waarmee we onze afspraken en Europese verplichtingen nakomen. En een natuurbeleid waarmee we onze euro's goed benutten in plaats van vernietigen.

Wij roepen de Tweede Kamer op om waarborgen en aanvullende garanties te eisen van staatssecretaris Bleker. In provinciale staten zullen wij voorstellen om een oordeel over het akkoord uit te stellen totdat de gevolgen voor de Brabantse natuur bekend zijn. Brabant mag zich niet laten chanteren!

Antoinette Knoet-Michels (PvdA), Paul Smeulders (GroenLinks) en Anne-Marie Spierings (D66) zijn lid van provinciale staten van Noord-Brabant.

In 2018 is Nederland aan de beurt om een Culturele Hoofdstad te leveren. Eindhoven stelt zich kandidaat voor de titel van Culturele Hoofdstad van Europa in 2018. Mede namens Breda, Helmond, 's-Hertogenbosch, Tilburg en de provincie Noord-Brabant. Brabant is uniek en dat mag iedereen zien en ervaren.  Hier verbinden we nieuw aan oud, stad aan platteland en high-tech aan gezelligheid.

Op dinsdag 13 december organiseert 2018Brabant, het programmabureau wat de kandidatuur voorbereid, een Open Koffie in Breda.

lees verder

Johan Rudolph Thorbecke, de grondlegger van de parlementaire democratie in Nederland, werd op 14 januari 1798 geboren in Zwolle. Daarom bestaat er in onze stad een Stichting Thorbecke Zwolle, die jaarlijks een Thorbeckedebat organiseert. Deze debatten worden georganiseerd om burgers en overheid dichter bij elkaar te brengen en de kwaliteit van het openbaar bestuur te vergroten. Dit jaar ging het debat over het bestaansrecht van ons huidige politieke bestel. Het selecte gezelschap Zwollenaren dat bijeen was gekomen in de raadszaal, kreeg twee korte betogen voorgeschoteld van prof. dr. Rudy Andeweg, hoogleraar Emperische Politicologie aan de Universiteit van Leiden en van prof. dr. Gabriël van den Brink, hoogleraar Maatschappelijke Bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg, waarna men ‘in debat’ ging (lees: vragen mocht stellen aan de inleiders) onder leiding van dr. Jan Drentje, historicus aan de Rijksuniversiteit Groningen, bestuurslid van de organiserende stichting en Thorbecke-kenner.

De discussie laait steeds weer op

De hoofdvraag was dus of ons politieke bestel, dat werd ontworpen in de negentiende en vroeg twintigste eeuw, nog wel bij de samenleving van vandaag de dag en bij de huidige politieke situatie past. Voor een korte samenvatting van de discussie vorige maand in Zwolle kunnen we net zo goed een artikel in de NRC uit 2004 (!) aanhalen over een voorstel van D66-minister De Graaf van en voor Bestuurlijke Vernieuwing.
Toen zei Andeweg ook al: ‘,,Politici zijn bang voor de kloof”, maar ,,die is er gewoon niet”. In Zwolle liet hij dat aan de hand van een veelheid aan cijfers uit de recente doorlichting van onze democratie door vijftig wetenschappers nog eens zien. Ook de opvattingen van zijn opponent laten zich prima weergeven met de woorden uit 2004. ‘Volgens de socioloog Gabriël van den Brink is de kloof er wel (…) Hij ziet als ‘het ,,fundamentele probleem”, dat er een aparte politieke klasse is die in een andere belevingswereld verkeert dan de burgers. (…) Een ander kiesstelsel is daarom ,,een marginale verandering”, zolang de informatiestromen waarop besluiten worden gebaseerd niet veranderen, meent Van den Brink. Daarvoor moet [je] niet alleen het kiesstelsel [veranderen], maar ook burgers op een andere manier directe invloed geven.’

Structuur versus cultuur

Andeweg stelt dus structurele veranderingen in het systeem voor; Van den Brink ziet meer in een verandering van de politieke cultuur.
Andeweg vindt het bestaande bestel te veel gericht op afspiegeling en consensus. Dat was handig in de tijd van de verzuiling, maar past niet meer bij de huidige individualisering. Kiezers willen in toenemende mate invloed op de regeringsvorming. Dat vergt aanpassingen aan het systeem.
Van den Brinks analyse draait om de geloofwaardigheid van politici, die steevast meer beloven dan ze kunnen waarmaken. Hij pleit voor een scheiding tussen bestuur en politiek en voor meer ideologie, dat is meer strijd en in zijn ogen ook meer amusement in de politiek. Verder wijst hij er op dat burgerschap in Nederland weinig om het lijf heeft. Je mag stemmen, maar er is geen opkomstplicht, en je hoeft ‘tussendoor’ nooit een burgerplicht te vervullen in de vorm van militaire dienst of deelname aan een jury(rechtspraak).

Onnodige tegenstelling

Hoewel de beide hoogleraren nadrukkelijk als opponenten werden gepresenteerd bij het debat, is het uit bovenstaande samenvatting hopelijk evident dat er ook een flink raakvlak tussen beider betogen te construeren valt. Zelfs op de tegenstelling tussen structuur en cultuur valt veel af te dingen. Als de houding van politici zou veranderen, zouden waarschijnlijk al snel de staatsrechtelijke hervormingen worden doorgevoerd waarover al decennia wordt gepraat, maar die steeds stuiten op een blokkade van de zittende macht. En invoering van vormen van meer directe invloed van burgers op de politiek leidt nogal wiedes tot verandering van het gedrag van politici.
Maar ook inhoudelijk bevatten beider analyses en de voorgestelde ingrepen waardevolle elementen.

In mijn ogen is het inderdaad niet meer van deze tijd dat je eens in de vier jaar je stem uitbrengt en dat de politici die jou vertegenwoordigen vervolgens vier jaar lang ‘ongestoord’ hun gang kunnen gaan. Dat is geen ‘demokratie’, maar een ‘electorale oligarchie’ zoals Peter Jones in zijn Vote for Caesar het snedig noemt. ‘Niet één oude Griek zou dit hebben beschouwd als iets wat met demokratia te maken heeft.’

Bij de tijd brengen

Het gaat er in een demokratie in de kern om dat de burgers de macht hebben. De omstandigheden en de fysieke en technische mogelijkheden bepalen vervolgens goeddeels de praktische inrichting van het systeem om dat te organiseren. In de oorspronkelijke directe demokratie in Athene was de betrokkenheid van de burgers maximaal en voortdurend. Dat kon ook op die schaal. Maar bijvoorbeeld in de Romeinse republiek was het al gauw fysiek niet meer mogelijk om iedereen daadwerkelijk direct bij de beslissingen te betrekken. Je kon het je als boer in de provincie natuurlijk helemaal niet veroorloven om dagen van huis te gaan om een volksvergadering in het verre Rome bij te wonen. Het vertegenwoordigende systeem was een prima oplossing voor dit probleem, dat zich ook weer voordeed in de tijd dat ons bestel werd ingericht.

Met alle moderne media en communicatiemiddelen is het in onze 21ste-eeuwse variant van demokratie volgens mij wel denkbaar dat de betrokkenheid van de gemiddeld goed geïnformeerde burgers weer veel directer wordt. Het ‘ostrakisme’ (schervengericht) waarmee de Atheense stemgerechtigden zich tussentijds van een gekozen bestuurder konden ontdoen, zou bijvoorbeeld gemakkelijk via internet te realiseren zijn. Ook is het technisch uitvoerbaar om digitaal je stem uit te brengen over elk onderwerp waarover je je maar wilt laten horen. Burgers zijn tegenwoordig vaak – zeker op bepaalde onderwerpen – net zo goed geïnformeerd als ambtenaren, bestuurders en parlementariërs. Dus waarom zou je die kennis niet benutten als je als samenleving beslissingen voorbereidt en neemt?
Ik zeg niet dat de we alle technische mogelijkheden die we hebben per se moeten inschakelen. Ik vind wel dat we ons systeem niet langer moeten laten begrenzen door de beperkte mogelijkheden uit het verleden.

Betrokkenheid

Dergelijke structurele aanpassingen geven burgers niet alleen meer directe invloed, maar vragen ook veel meer directe betrokkenheid van hen. Een betrokkenheid die politici en bestuurders scherp zal houden. Want Van den Brink heeft van zijn kant natuurlijk volkomen gelijk met zijn analyse dat de representatieve demokratie (in de landelijke politiek) een nieuw ‘regentendom’ heeft voortgebracht, een politieke klasse met eigen mores en een eigen cultuurtje, die alleen al daardoor moeite heeft om nog goed over te komen bij het publiek van kiezers. En de polarisatie van de afgelopen jaren in de landelijke politiek bewijst wel zijn stelling dat als het ideologisch gehalte van het debat en de public performance van politici toeneemt, politiek veel meer gaat leven onder de burgers.

En Thorbecke?

Terugkijkend op het Thorbeckedebat van dit jaar constateer ik dat het me flink aan het denken heeft gezet ‘om burgers en overheid dichter bij elkaar te brengen’. Maar waar Thorbecke vooral moeite deed om de macht van de koning te beperken ten faveure van de aristocratie uit zijn dagen, daar gaat het nu om een overheveling van de macht van de oligarchen naar de eigenlijke dèmos. Bovendien betwijfel ik stellig of Thorbecke iets zou begrijpen van de oplossingen die ik voorsta, laat staan dat hij er begrip voor zou kunnen opbrengen. Zo bezien heeft het Thorbeckedebat ertoe geleid dat ik ver van Thorbecke ben ‘afgedwaald’.

Het was even wennen om mezelf op een provinciale bijeenkomst niet als Statenlid GroenLinks voor te stellen, maar als penningmeester IVN Amsterdam. Op slot Beeckestijn in Velsen kwamen vanochtend zo’n 120 natuurvrijwilligers en provinciale ambtenaren bij elkaar om elkaar beter te leren kennen en na te denken over manieren om samen te werken.

Geen dag te laat, omdat het kabinet in de persoon van Henk Bleker, grof bezuinigt op de natuur en het verzet daartegen maar moeizaam op gang komt. Nou was dat niet de insteek van de bijeenkomst, maar kortingen tot 60% hebben natuurlijk (let op de woordspeling) wel een enorme impact. Waar professionele krachten wegvallen en subsidies voor aankoop en beheer flink minder worden, neemt het belang van al die duizenden vrijwilligers toe.

Af en toe moest ik me wel inhouden en niet in de verdediging te schieten over de rol van de provincie. Gelukkig hebben we daar bovendien prima ambtenaren voor. Maar sommige vrijwilligers lijken wel iets te veel te verwachten van de provincie. Er is nu eenmaal beduidend minder geld en daarnaast is het ondoenlijk om de enorme hoeveelheid van (werk)groepen, stichtingen en organisaties allemaal aandacht te geven en – al dan niet financieel – te ondersteunen.

De belangrijkste les voor mij vandaag was dat dat in heel veel gevallen ook niet nodig is. Met bewondering zag ik hoeveel moois er al lokaal gebeurt door mensen met passie en overtuiging, zonder dat daar altijd subsidie vanuit de overheid voor nodig is. Wat vooral moet gebeuren is dat die goede voorbeelden uitgewisseld worden, men van elkaar leert en losse initiatieven met elkaar worden verbonden. Voor IVN en andere koepelorganisaties in de provincie ligt daar nog een schone taak. Wie weet kan ik daar zelf ook nog een rol in spelen. Want natuur is best belangrijk!

Heerenveen, 28 november 2011 GroenLinks wil dat het nieuwe Thialf 100% energieneutraal wordt. De partij wil een perfect ijsstadion in Heerenveen, met topijs en geen milieubelasting. GroenLinks-Tweede Kamerlid Jesse Klaver heeft vandaag een motie ingediend voor een plan om alleen overheidsgeld te besteden aan het stadion, als het volledig energieneutraal gebouwd wordt. Jesse Klaver: “Schaatsen hoort bij Nederland en een topschaatshal in Friesland is een goede investering. Ik hoop op een Kamermeerderheid achter me om die hal volledig energieneutraal te maken ” Deskundigen zien mogelijkheden om van een moderne ijshal een fabriek van energie te maken. Alleen al op het dak van een gemoderniseerd Thialf kan zo 6.000 m2 zonnepanelen geïnstalleerd worden. Met zonnepanelen op een extra hal voor recreanten en een steviger dak voor de huidige hal kan dat oplopen tot wel 30.000 m2. Daar kan veel energie mee opgewekt worden. GroenLinks stelt hiermee een scherpe politieke voorwaarde aan het besteden van overheidsgeld voor een moderne ijshal in Nederland. De plek van zo’n hal moet volgens GroenLinks het huidige Thialf zijn. Retze van der Honing: “GrienLinks wil realistisch zijn. Totale nieuwbouw is te duur en ook niet echt praktisch. We moeten niet vergeten dat schaatsliefhebbers nu makkelijk uit het hele land per trein, bus of auto bij Thialf kunnen komen. Verbouw en moderniseer het huidige stadion. Voor de realisatie van dit plan zijn Nederlandse experts vast bereid om hun kennis ter beschikking te stellen. Ik zal er ook bij Gedeputeerde Staten op aan dringen dat plannen voor een moderne ijshal alleen geld krijgen van Fryslân als zo’n hal veel zuiniger word dan Thialf en ook zelf energie gaat opwekken.” Thialf heeft Heerenveen definitief op de kaart gezet als topsportstad. Het behoud van zo’n topsportlocatie in Heerenveen is belangrijk voor de stad en de provincie Fryslân. Daarom ook is verbetering en verduurzaming van belang. Het huidige ijsstadion moet jaarlijks energie kopen. Dat is een enorme kostenpost. Door zelf energie op te wekken wordt in één klap een besparing van 1,2 mln euro in de exploitatie van de hal gerealiseerd. Stemming in de Tweede Kamer over de motie van Klaver is op 6 december aanstaande. __________________________________________________________________ Dat er nu knopen moeten worden doorgehakt is duidelijk. Onze ambities zijn en waren duidelijk. Thialf vernieuwen op de plaats waar het nu zit. Maar politiek mag nu nu niet langer treuzelen. Er zijn veel onderzoeken gedaan, er is al veel geïnvesteerd en de kennis en de know how is er. Aan de slag, met investeringen van het rijk, de provincie en private investeerders . Alleen zo houden we Thialf in Heerenveen, blijft het een topsportlocatie met A status en wordt het als plus ook nog eens een hele duurzame onderneming. Dat er niet te lang gewacht kan worden blijkt wel uit onderstaande nieuwsbericht. http://www.nu.nl/sport/2680419/nieuw-thialf-hoeft-niet-in-friesland-.html We dreigen de slag mis te lopen. Dus nu knopen doorhakken. Nu met ambitie aan de slag.

Op 13 oktober 2010 pleitte ik voor het openbreken van de markt van lokale media in Amsterdam. Eerder dat jaar was de fusie tussen RTV Noord-Holland en AT5 (weer) afgeketst, waardoor de twee lokale zenders op eigen houtje verder zouden gaan. Doodzonde mijns inziens, want beide partijen hebben ongeveer hetzelfde afzetgebied. En beide partijen worden door de lokale overheid betaald: RTV NH krijgt zo’n 15 miljoen van de provincie, en AT5 krijgt zo’n 4,5 miljoen van de gemeente. Dat moest en kon slimmer, dacht ik. Daarin werd ik vanaf het begin gesteund door VVD-collega Marja Ruigrok.

Na veel debat in de gemeenteraad met de andere woordvoerders lokale media besloten we een belangstellingsregistratie uit te schrijven. Misschien dat andere partijen dan AT5 (zoals RTV NH, maar ook het Parool, of de Balie, of BNN) ‘onze’ lokale nieuwszender zouden kunnen verzorgen voor minder geld. Het bedrag dat we aan AT5 overmaakten, nam namelijk ieder jaar met een aantal ton toe. En nog was het niet genoeg: de nieuwe Raad van Commissarissen claimde dat een bedrag van wel 6 miljoen per jaar nodig zou zijn om AT5 overeind te houden.

Kan het beter, en kan het goedkoper: met die vraag stuurden we een overheidscommissaris op pad. Vanmiddag maakt hij zijn voorstel openbaar: de AVRO, het Parool en RTV NH willen gaan samenwerken om AT5 nieuw leven in te blazen. Ik ben vooralsnog enthousiast over het voorstel. Eindelijk wordt er gebruik gemaakt van de vele kansen die samenwerking tussen verschillende mediapartijen met zich meebrengen. Zo’n samenwerking is efficiënter, biedt schaalvoordelen, geeft een impuls aan de kwaliteit en is bovendien een stuk goedkoper.

In de raadscommissie op 15 december zullen we met de wethouder in debat over de juridische en financiële onderbouwing van het plan. Zo is het idee om de redactie van onze ‘nieuwe’ lokale zender samen met de AVRO in het Vondelpark te vestigen, maar daar is weinig plek. En waarom kost het nog steeds 2,8 miljoen euro per jaar, terwijl RTV NH eerder claimde dat het voor 2 miljoen per jaar te doen was? Welnu, we zullen het snel vernemen. Feit is dat er eindelijk beweging zit op dit dossier na zoveel jaren van stilstand. Dat is goed voor de stad en goed voor de lokale media!

Op 19 juli 2011 in een Europese richtlijn is vastgesteld dat alle lidstaten van de Europese Unie in 2015 een plan klaar moeten hebben voor de verwerking en opslag van hun radioactieve afval (inclusief definitieve eindbestemming van het afval). De provincie Noord-Brabant verzet zich hevig tegen eventueel toekomstige opslag van Belgische kernafval in de grensstreek met Noord-Brabant. GroenLinks vond het daarom tijd voor de volgende stap.

Namelijk: zorgen dat er geen Nederlands kernafval in Brabant wordt opgeslagen. De Rijksoverheid voert immers een onderzoek uit naar de mogelijkheid kernafval, afkomstig van kernenergiecentrales, in de diepe ondergrond op te slaan als geologische eindberging. Uit dit onderzoek komt naar voren dat Brabant één van de gebieden is in Nederland waar kernafval onder de grond kan worden opgeborgen.

Aangezien er nog veel onduidelijkheid bestaat over de risico’s – op korte en lange termijn – wat betreft de eindberging van kernafval, afkomstig van kernenergiecentrales, in de diepe ondergrond, steunde de meerderheid van Provinciale Staten een motie van GroenLinks die uitspreekt dat het onwenselijke is dat kernafval op of onder het Brabantse grondgebied wordt opgeborgen.

(Retze van der Honing 28-Nov-2011, 09:25) "GroenLinks wil dat in Heerenveen een moderne, superduurzame ijshal op de huidige locatie van Thialf komt. Tweede Kamerlid Jesse Klaver en het Friese Statenlid Retze van der Honing zijn warm voorstander van een moderne ijshal op de plek van Thialf en ijveren voor een nieuwe ijshal die minimaal zelf de energie op kan wekken om ijs te maken. Alleen dan kan geld van het Rijk en de Provincie Fryslân aan de bouw van een nieuwe ijshal besteed worden", dat schrijft GroenLinks in een op 29 november uitgebracht persbericht. Veel partijen staan achter de wens om in Heerenveen een moderne ijshal te bouwen. Gedeputeerde Staten van Fryslân zullen in december de precieze plannen presenteren voor een nieuw ijsstadion in Heerenveen.

Natuurlijk is 4,6 miljoen euro juist in deze tijd van bezuinigingen veel geld voor de gemeente Oss om beschikbaar te stellen aan de realisatie en ontwikkeling van het Life Sciences Park.Gelukkig kan 2,3 miljoen voor aanloopverliezen als lening worden verstrekt zodat er een serieuze kans is dat er nog geld terug komt. De provincie lijkt ook mee te gaan doen met 10,8 miljoen. Het rijk laat het nog a...

Klein nieuwsfeitje vandaag: een meerderheid van de lokale bestuurders (raadsleden, burgemeesters en wethouders) in de provincies Flevoland, Noord-Holland en Utrecht is tegen een fusie blijkt uit onderzoek van bureau Ergo. Ik denk dat dit een juiste conclusie is. Om gedeputeerde Jan-Nico Appelman in de Handel & Wandel van deze maand maar te citeren: “gaat Amsterdam straks meepraten over zaken in de Noordoostpolder, of meedenken over de visserij op Urk?” Nee! Dat wil volgens mij ook niemand, zelfs in Amsterdam niet.

Laat ik helder zijn: ik ben ook geen voorstander van een fusie van Flevoland met Utrecht en Noord-Holland. Maar (en dat vind ik echt een gemis in dit onderzoek) dat is niet hetzelfde als alles laten zoals het is. Want dat er, in wat de Metropoolregio wordt genoemd, een grotere slagkracht nodig is kan ik me ergens wel voorstellen. Almere (en in reactie daarop ook Lelystad) heeft zich al uitgesproken wel bij de randstad te willen gaan horen. Ook dat kan ik me voorstellen.

Als argument tegen de fusie voert gedeputeerde Appelman aan dat ze in ‘Lelystad’ de economische belangen van de regio veel beter kennen en weten wat er nodig is. Wellicht is dat het geval, maar ik zou niet weten waarom ze dat niet ook in –bijvoorbeeld- Zwolle ook heel goed zouden weten van deze regio. Daar hebben we ‘Lelystad’ zoals de gedeputeerde dat noemt niet perse voor nodig.

Ik heb al vaker bepleit dat een bestuurlijke herindeling voor mij prima zou zijn. Ik ben niet gehecht aan de provincie Flevoland als bestuurslaag. Ik ben gehecht aan de Flevopolder en de gemeente Dronten. Mijn agrarische dorp met stadse voorzieningen dat er mag zijn in de regio en mijn dorpen als Biddinghuizen en Swifterbant. En of ik nu provinciale bestuurders zoek ik Zwolle of in Lelystad zal me worst wezen zolang ze zich iets kunnen voorstellen bij de sfeer van een agrarisch dorp met stadse voorzieningen en –bijvoorbeeld- iets als Meerpaaldagen. Dat denk ik niet te gaan vinden in Amsterdamse stadsbestuurders ( en ja, ik weet dat dit niet voor alle wethouders geldt daar) , dat is ook niet erg! Zij moeten doen wat zij goed kunnen: Amsterdam besturen.

Dat een meerderheid tegen een fusie is vind ik dus niet zo opvallend. Wat het onderzoek interessant zou hebben gemaakt is de vraag wat de lokale bestuurders wél zouden willen. Een onderzoek onder Flevolandse raadsleden, wethouders en burgemeesters over de vraag of ze voor een fusie zijn, voor behoud van het bestaande of voor het splitsen van Flevoland (en naar welke provincie ze dan zouden willen) zou deze discussie in een heel ander licht zetten. Want huidige reflex van provinciale bestuurders en de Tweede Kamer om heel hard te roepen dat we niet willen vind ik wel wat kortzichtig. Want laat ik CDA fractievoorzitter Anton Maris gisteravond maar even aanhalen: “We leven op het Nieuwe Land, soms moet je eens wat nieuws doen”. Wellicht geldt dat ook voor onze bestuurlijke verhoudingen.

Wat onwennig stap ik uit de bus bij het zuiderplein. Een halte te ver, want ik had er bij de Blokhuispoort al uit gemoeten. Op de valreep check ik nog net uit. Oef, gelukkig, op het nippertje voorkom ik dat het een erg duur busritje wordt. Het is allemaal nog even wennen. De eerste keer vergaderen in het nieuwe provinciehuis. Nou ja, eigenlijk het oude provinciehuis. Uit automatisme was ik al onder weg na het station, toen ik me realiseerde dat ik op de Tweebaksmarkt moet zijn. Ik loop binnendoor naar de Tweebaksmarkt. Het valt me op dat het erg druk is in de stad, maar dat de Tweebaksmarkt zelf een verlaten, rustig straatje is. Ik ben van de generatie die nog niet eerder in het oude provinciehuis vergaderd heeft het is voor mij dan ook één groot doolhof. Ik loop de ingang door, waarna ik opgevangen wordt door een grote onvriendelijke draaideur. Dat de draaideur onvriendelijk is blijkt wel uit het feit dat hij stil blijft staan wanneer ik er midden in sta. Gelukkig ben ik niet er claustrofaubisch aangelegd en wacht ik rustig tot de beveiliging de deur weer laat draaien. In de hal bel ik Gerrit. Want eh... waar zit onze fractiekamer. Al snel komt Gerrit, althans een collega van Gerrit. Gerrit staat achter een draaideur, want zijn pasje werkt nog niet. Ik loop in de richting van de draaideur. Grrr. Alweer een draaideur. Op de draaideur staat een briefje. U hebt 1 minuut om door beide draaideuren te komen. Met het vorige draaideur moment nog in mijn gedachten geeft dit mij erg veel hoop. Een minuut tijd twee deuren. Beide deuren verlopen zonder problemen en een halve minuut laten zit ik dan in onze fractiekamer. Een grote kamer, met grote ramen, waar niet gegeten mag worden ;-) Na een kort overleg vertrekken we weer op naar Oosterwolde. Naar de hoorzitting over de inpassing van de N381. Samen met Gerrit. In de bus nemen we samen het inpassingplan door. O.a de flora en fauna die bedreigd wordt in die regio of reeds is uitgestorven. Wist u dat de Bataafse Stroommossel al jaren niet meer gezien is in Nederland?Waarschijnlijk niet. Ik wist het niet. Sterker nog, ik kende de hele Bataafse Stroommossel niet. Dankzij google en het inpassingsplan ben ik nu heel wat info rijker. Mocht men de Bataafse Stroommossel wel vinden dan gaat de aanleg gewoon door. Dus het heeft geen zin om de mossel te gaan zoeken en uit te zetten. Het was een enerverende hoorzitting. Het was goed om naar de insprekers te luisteren. Het is zeker niet aan dovemans oren gericht. Inpassing en gebieds ontwikkeling staan bij ons hoog in het vaandel. Zeker bij een weg, die bij ons op deze manier niet had gehoeven. Wij maken ons zorgen over de geluidshinder die over de wettelijke normen gaan bij 17 adressen aan de route en waar geen passende maatregelen worden getroffen. Zeker omdat hier eerder andere toezeggingen zijn gedaan. Afspraken moeten worden nagekomen. Punt uit. Natuur wat kapot gemaakt wordt moet worden hersteld. En het gebied moet een dikke plus krijgen zoals ze beloofd is. Voor meer actueel nieuws gaat u naar http://www.grienlinks.nl/ Hier vindt u onder andere de Nieuwsrubriek: Waar was GrienLinks deze week.

Afgelopen donderdag moest de Vughtse raad zich uitspreken over een fonds van 10 miljoen voor de N65. Waar dat geld vandaan moet komen de komende jaren moet nog besloten worden. En juist dat maakt het een lastig besluit…

Na alle lobby-activiteiten van de afgelopen jaren bij buurgemeenten, de provincie en het rijk zou dit het moment zijn om echte actie op de N65 te verzilveren. De doorsnijding van Vught zou aangepakt worden door de weg deels te verdiepen, waardoor de overlast verminderd zou worden. Het rijk betaalt de helft, als de regio de andere helft betaalt. Om een echte stap voorwaarts te zetten stelde het college voor om als Vught 10 miljoen bij te dragen, naast alle uitgaven om de aansluitingen op eigen grond goed te regelen. Een flinke som voor de gemeente. Hiervoor moet dan ook gespaard worden de komende jaren.

Op dit moment ligt er nog geen concreet voorstel hoe die 10 miljoen bijeen gespaard worden. Het gaat alleen om de principe uitspraak of de raad bereid is die 10 miljoen te gaan sparen. En dat maakt het een lastig besluit. Want als dit echt het moment is om stappen te zetten, wie zou dat dan in de weg willen staan? Maar op hetzelfde moment zien we dat we elke euro hard nodig hebben in tijden van bezuinigingen. En elke euro die naar het fonds voor de N65 gaat, gaat niet naar welzijn, WMO/zorg of armoedebeleid… Dat in de begroting 2012 juist zo diep wordt gesneden in deze sociale uitgaven maakt het er niet makkelijker op. Dat we de crisis voor de mensen die dat het hardst nodig hebben niet verzachten, maar wel 10 miljoen sparen voor een investering ooit in 2028 is moeilijk.

PvdA-GroenLinks wil een echte oplossing voor de N65 niet in de weg staan. Daarom heeft de fractie met enige twijfels toch ingestemd met het voorstel om als Vught te sparen voor een fonds. Maar als het college dit fonds wil vullen door extra te bezuinigen op sociale uitgaven, dan zal de fractie haar steun alsnog intrekken. Zeker omdat we vinden dat juist in jaren van crisis de zwakkeren geholpen moeten worden en er dus niet extra op bezuinigd mag worden. Snijden in sociale uitgaven om over 15 jaar ergens de N65 aan te pakken past niet in dat denkbeeld.

Lochem staat voor uitdagingen waarop ze, binnen haar huidige werkwijze, werkelijk geen antwoord heeft. Om er maar een paar te noemen: De wegen in ons buitengebied vragen, wil je ze tiptop onderhouden, een budget van 5 miljoen jaarlijks. We hebben 8 ton beschikbaar. Om ons persriool in het buitengebied, van enorme omvang, in functie te houden moeten we jaarlijks steeds meer geld in de energierekening stoppen. Onze pompen vragen om groot onderhoud, een investering van vele tonnen. Onze openbare verlichting kunnen we, binnen het huidig budget, amper onderhouden. Laat staan dat we deze versneld kunnen renoveren naar energiezuinige systemen. Terwijl de woonlasten t.a.v. het energiegebruik snel toenemen zijn we nauwelijks in staat om een deuk in dit pakje boter te slaan bij de bestaande bouw. Het gaat wel om meer dan 40% van onze CO2 emissies. Dat kan anders, maar dan moeten we onze rol als overheid veranderen. Dat gaat verder dan vrijblijvende samenwerking met maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven. Dat vraagt om een vertrouwenspact, een structurele aanpak waarbij we elkaar versterken.

De bestaande bouw is een goed voorbeeld. In Lochem staan zo’n 14.000 woningen. Het grootste deel is van de jaren negentig of ouder. Uit een periode dat energieprijzen en klimaatproblematiek nog niet de agenda bepaalden. Daar wonen mensen die elk jaar hun energierekening zien stijgen terwijl ze nauwelijks in staat zijn dat structureel aan te pakken. Ja, via een subsidie van 500 Euro van de gemeente, voor isolatiemaatregelen. Dat is goed, maar we hebben veel meer nodig! Een omslag naar zeer energiezuinige renovatie in de bestaande bouw. Naar lage temperatuursverwarming, energiemuren, warmtewisselaars, energie uit het riool, zonneboilers op alle daken en ga zo maar door. Dan gebeurt er echt iets. Dat vraagt enorme investeringen. 50.000 tot 100.000 Euro per woning. 9000 woningen duurzaam renoveren kost dan tussen de 450 en 900 miljoen Euro! Ok, nu hebben we het eindelijk over substantiele investeringen. Die slaan echt een deuk in dat pakje boter.

Maar die kleine overheid, een milieuafdeling met 4 tot 5 mensen, die kan dat toch niet los krijgen? Nee, met de huidige werkwijze is dat onmogelijk. Maar als we het nu eens heel anders aan pakken? Als we kijken naar bedrijven en financiers die bij een dergelijke investering belang hebben, die daar een rol in kunnen en moeten spelen? Dat zijn bedrijven in de bouw, installatietechniek, gespecialiseerde isolatiebedrijven, ontwerpers en architecten. Dat zijn banken, pensioenfondsen, beleggers. Het zijn het Waterschap en de waterleverancier Vitens. Als die nu eens bij elkaar gingen zitten en hier een actieplan van zouden maken? Want er is geld in te verdienen! Er is werk van te maken.

Geld verdienen aan achterstand?

Stel, we doen niks. Dan stijgen de woonlasten, zeker op de lange duur als olie schaars wordt en het klimaat verder verandert. Aan de electriciteit kunnen we nog wat doen, door zonnepanelen en windmolens te plaatsen. De schaarste wordt het voordeel voor duurzame energie, dus voor LochemEnergie. Maar de huizen moeten verwarmd worden en ook gas zal duurder worden. Die vraag is veel lastiger in bestaande bouw. Kortom… kosten van het wonen stijgen. Duurzame woningen worden meer waard, niet-duurzame woningen dalen in waarde. En het allergrootste bestand, de bestaande woningen waar weinig mee gebeurt, dalen dus in waarde. De economie is al kwetsbaar, voor huiseigenaren en hypotheekverstrekkers is dit geen prettig vooruitzicht. Ook in markt van huurwoningen ontstaan problemen. Nu al, in Rotterdam, zien cooperaties een toenemende groep die hun woonlasten niet kan opbrengen. En kies je dan voor de warmte, dus voor het betalen van de energierekening. Of kies je voor de huur? De huurders hebben het moeilijk, de cooperaties merken het nu al.

Kortom, er is een belang bij het investeren in duurzaamheid, ook een economisch. De maatregelen, zoals lage temperatuursverwarming, een extra isolerende schil, zonneboilers, die verdienen zichzelf terug. En met die verdiensten, kan je de investeringen betalen zonder dat de lasten substantieel stijgen. Dan moet je wel afschrijven op de langere termijn. Je sluit als het ware een hypotheek af op duurzaam wonen. Die hypotheek levert de burgers investeringsruimte, en die investeringsruimte versterkt de lokale en regionale economie. Door werkgelegenheid in de duurzame renovatie, door innovatie in techniek.

Wat moet je dan veranderen?

Waarom gaan we er dan niet voor? Zet al die bouwers, architecten, installateurs en financiers aan het werk! Zo simpel is het natuurlijk niet. In Lochem, en overal in Nederland, kijken we bij dit soort werken naar onze aanbestedingsregels. De overheid gaat ontwerpen, maakt plannen. En dan zoeken we de bedrijven erbij die dat kunnen uitvoeren. Via een complex aanbestedingstraject. Natuurlijk huren we ook bij het ontwerpproces deskundigen in. Maar we houden wel heel strak de regie. Goed toch? Want daarmee bewaken we het publieke belang, de kwaliteit en zorgen we ervoor dat geen enkel bedrijf met slechte bedoelingen of kwaliteit aan de slag kan. Het systeem bestaat uit ‘checks en controls’ omdat we de partners (onderzoekers en uitvoerders) niet echt vertrouwen. We houden het stuur stevig vast.

Maar wat als je tegen een complex aan loopt dat zo groot en uitdagend is dat je met alle goede wil van de wereld die regie niet aan kan? Je hebt te weinig geld om te laten onderzoeken wat werkelijk mogelijk is. Je krijgt proefprojecten niet los omdat je zelf niet kan investeren. De marktpartijen houden de handen in de zak, want ze weten niet of ze een opdracht krijgen. Waarom zouden ze zich zwaar inspannen terwijl je zomaar de opdracht aan een concurrent kan geven. Dan investeer je maar zuinig voor. Daar komt de innovatiekracht niet vandaan. Het is als de Tour de France waarbij niemand even koploper wil zijn en iedereen elkaar aan kijkt. Het peleton valt stil. Want er kan maar één winnaar zijn en de rest verliest.

We draaien het om!

Stel, we bouwen een coalitie met het doel om een deel van Lochem te verduurzamen. Een wijk van 800 woningen bijvoorbeeld. We zeggen in die coalitie dat al het denk- en ontwikkelwerk ook omgezet zal gaan worden naar feitelijke opdrachten. De installateur, de bouwer, de architect, de financier… ze denken allemaal concreet mee en zullen dan ook in het werk de opdracht krijgen. Geen ingewikkelde open aanbesteding. We besluiten aan de voorkant van het proces met wie we de coalitie vormen, verkennen elkaar heel goed, spreken af binnen welke randvoorwaarden en met welke doelen we dit gaan doen en stellen een onafhankelijke ‘controler’ aan die zorgt dat we het met elkaar goed doen. Dan gaan de bedrijven voor-investeren. Dan gaan ze hun kennis delen en gaan ze innoveren. Want hier is, als je het goed doet, 40 tot 80 miljoen Euro aan omzet. Daar wil je deel van zijn. En als de eerste slag gewonnen is, dan ligt een markt van 450 tot 900 miljoen Euro voor je open, alleen al in het kleine Lochem!

Dat vraagt om vertrouwen. En vertrouwen is een werkwoord. Dat moet je verdienen. Als je het verdient, dan ben je spekkoper. Verlies je het… dan lig je uit de markt. Dit zijn marktmechanismen die kunnen werken. Mits je de kwaliteit van de coalitie verzekert, met elkaar doelen stelt en voortgang transparant controleert.

Het vertrouwenspact

Vanochtend sprak ik hierover. Met mensen uit de praktijk. Bedrijfsmensen, onderzoekers en adviseurs. Ze willen een Stichting Vertrouwenspact op gaan richten. Om hiermee de beweging te realiseren die nodig is. Als service naar gemeenten, om de garanties te bieden dat deze processen goed gaan. Met de noodzakelijke vrijheid in regelgeving, zodat we ruimte vinden om een keer de regels te veranderen en het spel anders te spelen. Zodat we de uitdagingen van onze gemeente, en die van alle andere gemeenten, wel durven op te pakken. We praten hierover met de provincie. Want overheden moeten gezamenlijk die ruimte geven.Vol ongeduld kijk ik uit naar het moment dat we de coalities smeden.  

De VVD in Limburg wil Sinterklaas spelen met een ongelofelijk dom idee, maar de statencoalitie volgt hem.

In de krant van 4 november lanceert VVD Statenlid Clements Meerts het idee om mensen die géén bekeuring in het verkeer krijgen hiervoor te belonen. Een bonus van enkele tientjes per kwartaal. Goed gedrag moet worden beloond is de onderliggende gedachte, maar of dit moet betekenen of alle goede gedrag met geld moet worden beloond, dat lijkt me wat ver gaan. Meerts richt zich hier op de eerste plaats op mensen met een (brommer)rijbewijs, wat natuurlijk nogal wat verkeersdeelnemers uitsluit. Hieronder zijn er ook nogal wat die zich in het verkeer niet altijd correct gedragen en dus een stimulans voor beter gedrag kunnen gebruiken.

Daarbij komt dat degenen die voor verkeersovertredingen een bekeuring krijgen maar het topje van de ijsberg van de overtreders van verkeersregels vormen. Kwestie van pech hebben? Hoe vaak wordt er niet door rood licht gereden en wie rijdt er structureel harder dan de maximum snelheid? We zouden er enorm mee opschieten als het vanzelfsprekend wordt dat men zich aan de verkeersregels houdt! Het verkeer wordt niet alleen veiliger maar ook minder agressief en gejaagd en daardoor veel aangenamer om er aan deel te nemen. Als iedereen zich aan de normen houdt dan krijgt men daar een enorme maatschappelijke bonus voor.

Je kan het idee overigens ook vanuit de financiële kant beschouwen (doen politici graag). Even een rekensom met enkele grote aannames gemaakt (het gaat om een idee te krijgen van de orde van grootte). Stel er zijn gemiddeld 300.000 Limburgers met een rijbewijs die geen bekeuring krijgen. En die geef je per kwartaal € 20. Dan is dat een kostenpost van € 6 miljoen per kwartaal, dus € 24 miljoen per jaar. En dat tot in lengte van jaren? Volstrekt irreëel dus.

Het plan moet volgens Meerts worden uitgevoerd door het Centraal Justitieel Incassobureau dat ook de bekeuringen registreert en de acceptgiro’s uitschrijft. Zij weten wie ze niet moeten uitkeren, maar niet wie wel? En er staat in de krant niet bij wie het gaat betalen. Zou de VVD zo naïef zijn dat het CJIB de bonussen gaat uitkeren van het geld dat ze incasseren. Onder het motto dat het geld van de bekeuringen van de Limburgers in Limburg moet blijven? Dan wil men dus goede sier maken met het geld waarover de provincie helemaal niet kan beschikken? Dat zou politiek wel ongelofelijk dom zijn. Dus gaan we ervan uit dat de Provincie Limburg dat zelf gaat betalen. Maar waarvan? Op tal van terreinen wil de provincie bezuinigen. En provinciale staten vinden dat de € 1,1 miljard Essent-gelden op de bank moeten blijven staan om rendement op te leveren (wat in deze tijd al moeilijk genoeg blijkt).

Zouden de VVD en de rest van de coalitie dit ook al hebben bedacht? Of is hun inzicht in het functioneren van de provinciale overheid zo abominabel slecht? Of interesseert dit allemaal niet, als je maar in de krant komt en je kan profileren? Maar het kunnen toch alleen maar zeer goedgelovige en weinig nadenkende burgers zijn die je hiermee aanspreekt?
Echter, dat de PVV het bonusidee ondersteunt opent weer nieuwe perspectieven. Als we alle islamitische allochtonen die zich goed gedragen nu ook eens gingen belonen? Dat zou een aardige verbreding van het blikveld van de PVV zijn, die normaal het slechte benadrukt, dat alles in de juiste verhoudingen moet worden beschouwd.

Afgelopen week heeft mijn fractie schriftelijke vragen gesteld over de bouw van duurzame woningen op het ENKA terrein. Of eigenlijk juist het ontbreken van duurzame bouw.

Bij het bezoek onlangs van de Commissaris van de Koningin aan Ede bleek dat de duurzaamheidambities bij de bouw op het ENKA terrein stevig naar beneden zijn bijgesteld. Zo stond het nog in het klimaatplan 2009-2012 van de gemeente:

‘Met de ontwikkelaars van het Enka-terrein en Provincie Gelderland zullen wij een zeer energiezuinige en klimaatbestendig ingerichte (deel)wijk van circa 150 woningen realiseren als proeftuin voor de transitie naar klimaatneutrale nieuwbouw. De locatie is aangemeld als nationaal experimenteergebied. Gezamenlijke kennisopbouw en kennisdeling met andere belanghebbenden bij nieuwbouw in Ede, met het oog op toepassing in andere projecten, is een belangrijke randvoorwaarde voor onze inzet in dit project’

En in 2008 ondertekenden de provincie Gelderland en de gemeente Ede in het kader van het provinciaal klimaatplan nog een samenwerkingsovereenkomst om op het Enka-terrein een energiezuinige wijk te bouwen. Deze wijk zou minimaal 60% energiezuiniger moeten worden dan bestaande wijken.

Nu blijkt dat bij de realisatie van de deelplannen geen enkele invulling is gegeven aan deze doelstelling. We zijn wel nieuwsgierig naar de reden en hebben daarom de volgende vragen gesteld:

1. Op welke wijze gaat de gemeente Ede haar doelstelling uit het klimaatplan voor het Enka-terrein realiseren?
2. Wat doet de gemeente Ede om dit binnen de looptijd van het klimaatplan, namelijk 2009-2012, te realiseren?
3. Wat gaat de gemeente Ede doen om gebruik te kunnen maken van de bijdrage van de provincie Gelderland voor het klimaatbestendige deel van het Enka-terrein?
4. Welke keuzes maakt de gemeente Ede in de huidige krappe bouwmarkt waarin duurzaamheidseisen vaak als kostenverhogend worden gezien?  

Binnenhaven van Duisburg 

De afgelopen 3 dagen hebben we met de mobiliteitswethouders van BrabantStad, samen met onze vaste netwerkpartners NS, Prorail, Rijkswaterstaat, Ministerie van I&M en de provincie, een bezoek aan het Ruhrgebied gebracht. En dat was wel even schrikken. Want Nordrhein-Westfalen telt net zoveel inwoners als heel Nederland; haar hoofdstad Düsseldorf heeft evenveel inwoners als Eindhoven, Tilburg en Breda samen, Duisburg heeft de grootste binnenhaven ter wereld en de handel tussen Nederland en deze deelstaat bedraagt aanzienlijk meer dan die tussen Nederland en de VS of China. Tegelijkertijd merkten wij dat de interesse van onze oosterburen in het versterken van hun verbindingen met Brabant maar ook met Venlo en Rotterdam oprecht waren.

Een belangrijk doel van ons werkbezoek was om te bezien hoe we de gezamenlijke infrastructurele knelpunten kunnen aanpakken zoals de Betuwelijn, de drukte op de Brabantroute, de armoedige enkelspoorverbinding tussen Eindhoven en Düsseldorf via Venlo en Mönchen-Gladbach en natuurlijk de enorme stroom vrachtwagens die vanaf Rotterdam dagelijks naar het Ruhrgebied rijdt en weer terug over de Brabantse snelwegen.
Over de binnenvaart hadden we minder te bespreken maar het maakte grote indruk om te zien hoeveel er rond Duisburg wordt geïnvesteerd om de duizenden containers die per trein en boot de Rijn afzakken daar over te zetten in trajecten naar de rest van Duitsland, Oost-Europa en zuidelijke Europese landen. Er wordt nu zelfs gebouwd aan een treinoverslagternminal waar de containers die per trein uit Rotterdam komen een op een overgezet worden op treinen die deze weer verder vervoeren, zodat de afhandeling en splitsing van goederenstromen niet meer in of bij Rotterdam hoeft plaats te vinden, maar zo'n 150 km verderop. Winst voor alle partijen en met het oog op de tweede Maasvlakte ook bitter noodzakelijk. Voor NRW/Duisport wordt de Rotterdamse haven echt als hun haven gezien.

Het geeft meteen zicht op een ander vraagstuk: hoe krijgen we deze onderwerpen hoog genoeg op de agenda van Berlijn want die moet de IJzeren Rijn en de Betuwelijn en andere vraagstukken weer afwegen tegen de belangen van Hamburg, Frankfurt, München enzovoorts. We kennen dat gevecht als geen ander waar we in BrabantStad op moeten boksen tegen de prioriteiten van de randstad. Daarom loont het zeker de moeite om samen op te trekken willen we in Brabant niet omkomen in de eindeloze rijen vrachtwagens en op- en overslaghallen.

Vanuit de ervaringen die het Ruhrgebied heeft als Europese Culturele Hoofdstad in 2010 hebben we ook een basis gelegd voor de versterking van de culturele samenwerking met het oog op 2018. De transitie van dit stoffige mijngebied naar een moderne en levendige culturele metropool heeft door het culturele-hoofdstad-avontuur een stevige implus gekregen. Onze transitie van agrarische structuur naar een kennismetropool zal er ook zeker van profiteren.

Bovenstaande was een uitspraak van burgemeester De Jonge vorige week tijdens de commissiebehandeling van de begroting 2012. Het onderwerp was samenwerking met omliggende gemeenten en vanzelf kwam de toekomst van de provincie Flevoland aan de orde. Inmiddels hebben Almere en Lelystad al afscheid van de provincie genomen en zich voorstander van een fusie met Amsterdam verklaard.

De burgemeester zei het niet met zo veel woorden, maar een goede verstaander kon slechts één conclusie trekken: de gemeente Dronten zet in op samensmelting met Overijssel. “Dronten moet zich richten op de economische assen. Dat is de N23 van Alkmaar, Leystad via Dronten naar Kampen en Zwolle. En dat zijn onze randmeren en de aangrenzende gemeenten. Daarbij wordt er goed samengewerkt op veel verschillende gebieden met de regio Zwolle en die samenwerking is prettig en soepel. Dat is bij de gemeenten in Flevoland minder het geval, hoewel er nu wel vormen van samenwerking worden opgestart” concludeerde De Jonge op vragen uit de commissie.

Daarenboven noemde de burgemeester de houding van de provincie ‘behoudzuchtig’ en ‘weinig proactief’ waardoor de stellingname van Dronten in deze discussie behoorlijk duidelijk lijkt te worden. Dronten legt zich nog nergens op vast, maar als de opheffing van Flevoland aan de orde komt worden we liever ‘de poort naar Overijssel, dan de achtertuin van Amsterdam’, zoals De Jonge enkele jaren geleden al eens opmerkte in een nieuwjaarsbijeenkomst. En zo is het wat mij betreft!

Stralende zon. Een wandeling van de dromerdijk via de slaper naar de waker wordt altijd beloond met een fantastisch uitzicht vanaf de wakende zeedijk. Van Warffum tot aan het Wad. Een reisje door de tijd.

De eerste zeedijk boven Warffum, tegenwoordig de slaper, stamt uit de tiende of de elfde eeuw. Her en der is die Oudendijk, die van Hornhuizen tot aan Uithuizermeeden liep, nog steeds zichtbaar in het landschap. De dijk was een halve tot een hele meter hoog. Onvoldoende om het water bij zwaar weer te keren. Bij talloze stormen brak het water de dijk. Bij de Allerheiligenvloed op 1 november 1570, die in heel Friesland en Groningen zo’n drieduizend slachtoffers maakte, verdronken ook in Warffum mensen en vee.

Rond 1600 werd een kilometer boven de Oudendijk een zogenaamde kadedijk (ook wel kadijk of zomerdijk) aangelegd, waardoor nieuwe graslanden ontstonden, waarop schapen konden grazen. Bij fikse stormen hielp die zomerdijk niet veel. Bij de Sint Maartensvloed van 1686 verdronken in Warffum 22 mensen, tien paarden en 88 koeien. Bovendien spoelde het water 23 huizen aan de noordkant van het dorp weg. Ruim dertig jaar later was het weer raak. Bij de Kerstvloed van 1717 verdronken 63 Warffumers. In heel Groningen waren er 2300 slachtoffers.

Een jaar na de rampzalige Kerstvloed legde de provincie Groningen een nieuwe dijk aan op de plek van de oude zomerdijk. Een kilometer boven de Oudendijk. De nieuwe zeedijk was drieënhalve meter hoog en maakte de Oudendijk werkloos. De Oudendijk werd in 1718 slaperdijk en hoefde niet meer wakker te worden om in actie te komen.

In 1811 werd de Noordpolder aangelegd. In vier maanden tijd werd een nieuwe, 11,5 kilometer lange zeedijk aangelegd, nadat daartoe een jaar eerder door koning Lodewijk Napoleon was besloten. De dijk van 1811 werd de nieuwe waker, de dijk van 1718 werd slaper en de Oudendijk een dromerdijk. De laatste in het rijtje waker – slaper - dromer. En het is goed dromen op de Oudendijk.

Erik de Graaf

PS: voor meer foto's van de wandeling klikt u hier.

 

 

Op 7 oktober bezocht een delegatie van de GroenLinks-fracties van de tweede kamer, eerste kamer en het europarlement onze provincie. Aanwezig waren Jolande Sap, Jesse Klaver, Liesbeth Tongerlo, Arjan el Fassed, Margreet de Boer en Bas Eickhout.

Voorafgaand aan het officiële werkbezoek had de B5 een extra overleg met Jesse Klaver georganiseerd om te praten over de consequenties van de Wet Werken naar Vermogen, die het Rijk wil doorvoeren. Na deze nuttige ochtend vertrok het gezelschap naar de bus, voor de start van de Provincietour. De eerste stop was op het provinciehuis in Den Bosch, waar we een gesprek hadden met duurzame ondernemers. Daarna vervolgde de tour richting de Peel, waar we onder andere de megastal-in-aanbouw van boer Pluk bezochten. Dapper van deze boer om ons te ontvangen, een bus stampvol GroenLinkers die hun verkiezingswinst in het Brabantse deels te danken heeft aan de strijd tegen de megastallen is niet het makkelijkste publiek. Het bezoek heeft ons zoals verwacht niet kunnen overtuigen. Na een omweg via het buitengebied van Deurne, waar pas echt de omvang van de intensieve veeteelt tot uitdrukking kwam, arriveerden we in Eindhoven bij de Etalage. Hier vond de slotbijeenkomst plaats met de talkshow ‘borrelen met Sap’. De Eurocrisis, Brainport, Diginotar en nog vele andere zaken passeerden de revue. Daarna was er nog gelegenheid tot napraten met onze gasten, waar we natuurlijk uitgebreid gebruik van maakten. We kijken terug op een geslaagde dag!