EENZAAMHEID

Komt eenzaamheid in deze tijd meer voor dan vroeger? Komt het vooral voor bij ouderen of ook bij jongere volwassenen en bij kinderen? Komt het meer voor in de stad dan op het platteland? Kiezen mensen voor eenzaamheid en is eenzaamheid een probleem? Zo maar wat vragen nadat ik las, dat in mijn gemeente Bunnik met ruim 14.000 inwoners, verdeeld over drie dorpen en het buitengebied, 38% van de ouderen aangeeft zich eenzaam te voelen.

We praatten er met elkaar over in het Diaconaal Beraad. Mensen van de bezoekgroep vertelden over hun ervaringen met eenzame mensen. Ze probeerden hen over te halen mee te gaan naar een gezellige middag of een koffieochtend van de Zonnebloem. “Ik kom je ophalen en dan gaan we samen” hadden ze voorgesteld. Maar nee, daar voelden ze toch niet voor. Zulke mensen lijken wat mensenschuw, maar er wordt nog contact met ze gemaakt. We maakten ons bezorgd over die mensen, waarvan we geeneens in de gaten hebben, dat ze eenzaam zijn. Odijk heeft 5500 inwoners en ze kennen niemand. De mensen, die ze vroeger kenden zijn dood of ze wonen ver weg en zijn niet meer mobiel genoeg voor een verre reis. Hun kinderen hebben het te druk om vaak te komen – zeggen ze – of er is ruzie geweest en alle contact is verbroken. Toen ze zelf nog vitaal waren, stonden ze ook alleen, maar toen was er nog het werk en wat oppervlakkig contact met collega’s, maar op de jaarlijkse reünie zie je ze niet. Mensen, die zo weinig contactgevoelig zijn vervallen bijna automatisch in eenzaamheid. Och, zeggen ze, ik vermaak me zelf wel. Het wordt pas echt een probleem als ze hulpbehoevend worden. Dan is het maar te hopen, dat een goede huisarts de weg naar de thuiszorg wijst en eventueel maatschappelijk werk inschakelt of een gespecialiseerde maatschappelijk werker voor ouderen.

Was het vroeger anders? Mensen hoorden toen nog ergens bij. De dominee of de pastoor kwam op bezoek of iemand van de vakbond of de politieke partij kwam de contributie ophalen of bezorgde een krantje en maakte een praatje en dat deed ook de postbode als hij de cheque van de AOW kwam afleveren. Zo kwam ook de bakker en de melkboer langs. Zo nodig werden de buren getipt. Houd een oogje in het zeil! De vooruitgang heeft ook zijn kwade kanten.

Veel meer mensen zijn alleen gaand. Soms kiezen ze er heel bewust voor. “Ik wil met niemand iets te maken hebben”. Soms overkomt het ze. Ze vinden de ideale partner niet en dat is ook al moeilijker dan vroeger doordat veel sociale verbanden niet meer bestaan. Of hun partner overlijdt of ze scheiden en er is geen economische noodzaak een ander te vinden. Veel van zulke mensen bouwen een netwerk van vrienden of vriendinnen om zich heen en elke keer weer merken ze, dat ze op elkaar kunnen rekenen. Soms gaat het zo ver, dat men voor groepswonen kiest met iedereen een eigen appartement en toch het een en ander gezamenlijk.

Juist die groep van geseculariseerde mensen zou er over moeten nadenken, hoe je nieuwe verbanden schept, die mensen enig houvast bieden. Ouders en onderwijs, sport- en jeugdverenigingen zouden veel meer aandacht moeten schenken aan sociale opvoeding. Hoe maak ik contact en hoe onderhoud ik contact? Hoe gedraag ik mij in een groep? Hoe speel ik mijn maatschappelijke rol in de straat, de buurt, de wijk of het dorp? Hoe herken ik eenzaamheid bij mijn klasgenoten en hoe kan en wil ik daarop reageren? Hoe betrek je mensen bij activiteiten? Hoe reageren we allemaal samen naar de misschien toch wat doorgeschoten tendens tot individualisering? Hoe bieden we elkaar wat meer geluk en plezier in het leven?

Jaargang 5, Nr. 211.

De vakbond MHP, de vakcentrale voor middelbaar en hoger personeel, vindt dat de kilometervergoeding voor werknemers omhoog moet van 19 cent naar 24 cent per kilometer. De gestegen benzineprijs moet maar door de werkgevers vergoed worden en de overheid moet vooral geen belasting heffen op die onkostenvergoeding. Wat de MHP voorstelt, is het belonen van [...]

CNV-voorzitter Jaap Smit doet op zijn weblog een dringende oproep. Werknemers, werkgevers en overheid moeten snel aan tafel om uit de verlamming van de crisis te komen. Het CNV is bereid om over de hele linie loonmatiging te accepteren maar wel onder een aantal keiharde voorwaarden. Hopelijk toont de FNV zich ontvankelijk voor deze constructieve opstelling van het CNV.

De ‘keiharde voorwaarden’ waarover Jaap Smit schrijft, getuigen van solidariteit. Het CNV is alleen bereid over loonmatiging te onderhandelen als er een zware belasting op bonussen wordt ingevoerd en als mensen in de meest kwetsbare situaties worden ontzien. Smit noemt Wajongeren en WSW-ers die de klappen krijgen als gevolg van de Wet Werken Naar Vermogen. Voor hen moeten er duidelijke garanties komen om aan het werk te komen of blijven. Ook moeten de zware bezuinigingen op het passend onderwijs teruggedraaid worden.

Het mooie hiervan vind ik dat het CNV visie toont. De vakbond is meer dan alleen een belangenbehartiger die het onderste uit de kan haalt, probeert het maatschappelijke totaalplaatje voor ogen te krijgen en beoordeelt vervolgens wat rechtvaardig is. Als mensen met reguliere banen genoegen nemen met minder loonsverhoging, kunnen mensen die het echt zwaar te verduren hebben, mogelijk toch weer perspectief krijgen. Een prima insteek.

Het doet me denken aan de visie die senator Ruard Ganzevoort gisteravond uiteenzette op een GroenLinks-bijeenkomst in Zwolle. In de politiek spelen populisme, technocratie en belangenbehartiging een rol, zo stelde hij. Maar het fundament moet een visie op het goede leven zijn. Hoe verdelen we de pijn? Wie draagt welke lasten? Wanneer zijn we solidair? Het gaat dan om de verbondenheid met alles en iedereen. Dat gaat verder dan belangenbehartiging die immers altijd gericht is op een bepaalde groep waardoor belangen van anderen, zoals outsiders op de arbeidsmarkt, weer onder druk komen staan.

Ganzevoort toonde zich als GroenLinks-politicus geïnspireerd door het begrip ‘compassie’ (mededogen) dat verbindingen legt en niemand uitsluit. Met zo’n begrip kijk je verder dan het eigen belang of een korte termijn visie. Ook binnen het CDA is het begrip ‘compassie’ gelanceerd, maar ik verneem daar nu niets meer van. De leidende rechtervleugel van het CDA wil blijkbaar niet dat er ook met andere groepen rekening wordt gehouden dan met de midden- en hogere inkomens. Want hardop zullen CDA en VVD het niet zeggen, maar ook zij doen aan belangenbehartiging: die van de auto- en huizenbezitters met een bovengemiddeld inkomen.

Aan de ene kant dus belangenbehartiging door VVD en CDA voor mensen die hun schaapjes op het droge hebben. Aan de andere kant belangenbehartiging door FNV, SP en een smaldeel van de PvdA voor zoveel mogelijk loonsverhoging en verworven rechten van werknemers. Beide posities zijn niet creatief en constructief. Het is beter om een sociale en rechtvaardige totaalvisie te ontwikkelen waar mensen met smalle, gemiddelde en brede schouders allemaal een evenredig deel van het gemeenschappelijke offer brengen. 

In het kader van de ontwikkelingen van de ‘Nieuwe Vakbeweging’ pleitte ik begin januari voor een samengaan van FNV, CNV en MHP in één krachtige vakbeweging die bestaat uit effectieve bonden per beroepsgroep of bedrijfstak. Die mening ben ik nog steeds toegedaan. Maar ik hoop wel dat de krachtige nationale vakbeweging die dan ontstaat, zal werken vanuit een heldere maatschappijvisie en méér is dan een platte belangenbehartigingsmachine. Jaap Smit zou – gezien zijn evenwichtige en sociale visie – wat mij betreft een prima voorzitter kunnen zijn van deze postverzuilde ‘Nieuwe Vakbeweging’.

Dit betoog is ook gepubliceerd op opiniewebsite Joop.nl.

Gestaalde kaders die slechtbetaalde, laag opgeleide schoonmakers organiseren, tot staken aanzetten en zo een betere cao afdwingen – het is een goede reminder waarom vakbonden ook alweer nodig zijn. Voor ambtenarenbonden die in tijden van bezuinigingen twee procent loonsverhoging niet genoeg vinden, geldt dat minder. Niet alleen omdat de eis irreëel is, maar ook omdat het gros van de ambtenaren uitstekend voor zichzelf op kan komen. De vraag is of die twee achterbannen veel gemeenschappelijk hebben.

Uit een rondgang van Trouw blijkt dat binnen de bonden grote twijfels bestaan over de haalbaarheid van een nieuwe koepel, die (onder andere) ambtenaren en schoonmakers verenigt. Natuurlijk, zo’n koepel kan meer gewicht in de schaal leggen in Den Haag, maar er zitten toch genoeg socialistische partijen in de Tweede Kamer om als kanaal te dienen, zou je zeggen.
(...)
Lees verder in Een vakbondskoepel, waarom nog? (nog 122 woorden)

Terwijl we in een restaurant lunchen, klinkt het lied ‘I wanne have sex on the beach’ op de achtergrond. Het gesprek van Henk Schaafsma met Ruard Ganzevoort en Cors Visser raakt eraan: welke positie hebben christenen in de publieke ruimte en wat betekent dat voor onze boodschap?

Door: Steven Mudde / Interview voor Clink, magazine van christennetwerk/GMV

Het gesprek over de positie van christenen is snel bekeken en ‘Sex on the beach’ onderstreept het nog eens: christenen zijn een minderheid. Het middendeel loopt sterk terug in aantal, de orthodoxie blijft ongeveer gelijk en nu het CDA aan het verliezen is, blijkt dat invloed van de ChristenUnie en de SGP vooral samenhangt met die van het CDA. En door de afbraak van (christelijke) instituten verdwijnt de christelijke zuil meer en meer. Cors: “Orthodoxe christenen werden eerder nog begrepen als ze verwezen naar bepaalde waarden of Bijbelse uitgangspunten. Maar als je nu iets zegt met als uitgangspunt de Bijbel, dan weten mensen dat de Bijbel bestaat, maar ze hebben geen flauw idee wat erin staat. Het maakt je positie een hele andere dan die van vroeger.”

Twee talen spreken

Henk: “Worden christenen dan nog gezien als een volwaardige gesprekspartner?” Ruard: “Mijn beeld is dat bijvoorbeeld de SGP in Den Haag wel serieus genomen wordt als machtsfactor, maar veel minder als inhoudelijke bron van argumenten. Hoe specifieker christelijk ze hun standpunten formuleren, hoe minder het een rol speelt in het debat.” Henk: “Als het over jou persoonlijk gaat binnen GroenLinks, hoe formuleer je dan je boodschap? Ruard: “In het debat gebruik ik geen religieuze taal om mensen te overtuigen, dat communiceert niet. Maar meer op inhoudelijk niveau kan ik allerlei verbindingen leggen met mijn eigen levensbeschouwelijke positie. Ik denk dat het in toenemende mate belangrijk is dat je twee talen spreekt. De expliciete taal van de gelovige en de seculiere taal.”

Cors: “Je moet je boodschap altijd afstemmen op je publiek, anders bereik je niets. Hele goede voorbeelden van mensen die als christen in een seculiere tijd leven, vind ik Lans Bovenberg, James Kennedy en Cees Dekker. Mensen die op een natuurlijke manier weten voor wat voor publiek ze spreken en zich niet schamen voor hun geloof. We hebben dat als christenen ook vaak verkeerd gedaan door onze standpunten ‘christelijk’ te noemen. Er past ons meer bescheidenheid; niet te grote woorden gebruiken. De andere kant is dat je wel je motivatie mag weergeven. As je belangrijkste argument is dat iets niet mag van God en de Bijbel, dan mag je dat ook niet ongenoemd laten. Als je dat wel doet, maak je jezelf ook ongeloofwaardig.”

Ruard: “Ook dat zou ik niet doen. De reden dat ik niet bij een confessionele partij zit, is dat ik niet geloof dat je christelijke standpunten kunt claimen. Ik vind het problematisch als mensen die anders denken worden gediskwalificeerd als niet-christelijk. Kan je vanuit je christen zijn voor of tegen 130km/u zijn? Ik heb daar wel ideeën over, maar iemand die daar anders in kiest, zal ik niet vertellen dat dat niet-christelijk is. Dit is een licht voorbeeld, maar het geldt ook voor veel zwaardere thema’s.”

Uit de christelijke zuil

Henk: “Wat betekent dat voor de manier waarop christenen in de samenleving aanwezig zijn?”

Cors: “Ik denk dat christenen veel meer het debat moeten zoeken met andersdenkenden. Als je invloed wil hebben, maar niemand kent je, dan lukt dat niet. De enige manier is dat mensen je leren kennen, snappen wie je bent en waarom je iets vindt en dat je niet helemaal achterlijk bent als christen. Misschien is het ook wel beter dat christenen zich op specifieke thema’s met elkaar verbinden en niet in een politieke partij.”

Ruard: “Ik geloof veel minder in de groepsgewijze presentie van christenen in de samenleving. Ik zie mezelf ook niet als bewaker van het christelijke gedachtegoed, veel eerder als bewaker van pluriformiteit. Ik werk bijvoorbeeld graag met het woord compassie. Dat is niet exclusief christelijk, maar je vindt het wel terug. Ik kan daarbij expliciet maken dat ik inspiratie vind in de persoon van Jezus. Anderen vinden diezelfde compassie bij Boeddha. Ik wil die pluriformiteit graag zichtbaar maken. Dat betekent dat rond allerlei thema’s waar christenen beter beschermd worden door de wet dan andere andersdenkenden, dat we daar nog wat stapjes terug hebben te doen. We hebben nog een grotere claim op deze samenleving liggen dan realistisch is en dat gaat ook ten koste van anderen.”

Uniform of pluriform

Henk: “Cors, is de pluriforme samenleving jou ook lief?” Cors: “Ja, die is mij ook lief. Of, naja, dat is een interessante vraag.” Ruard: “Zou het niet beter zijn als alle Nederlanders christen zijn?” Cors: “Ja, dat wel. Misschien niet voor de samenleving, maar wel voor de eeuwige bestemming van de mens.” Henk: “En Ruard, wat is jouw eigen antwoord op die vraag?” “Ruard: Nee, dat is niet per se beter. Ik ben in Suriname opgegroeid en daar vier je Holi Phagwa, Suikerfeest en Kerstfeest. Pluriformiteit is voor mij zo vanzelfsprekend dat het onbegrijpelijk is dat anderen die toevallig in een andere context zijn opgegroeid het eeuwig heil zouden mislopen. Dat wil er bij mij niet in. Ik zie in de Bijbel veel minder dat exclusivisme van het heil en veel meer een focus op leven met anderen en thema’s als onrecht.”

“Ik denk dat pluriformiteit een zegen is. Het is begonnen bij de Torenbouw van Babel en doorgegaan bij Pinksteren. Babel is niet zozeer een straf, maar eerder een zegen. Mensen bleven bij elkaar terwijl ze geroepen waren om tot de uiteinden van de aarde te gaan. Dan drijft God hen uit elkaar en zorgt voor diversiteit.”

Cors: “Ik ben het met je eens dat diversiteit in de Bijbel helemaal niet verkeerd is. Maar dan is het nog wel even de vraag wat de reikwijdte van de diversiteit is. Inderdaad gaat het in de profeten veelal over recht en onrecht, maar bijna altijd gaat het hand in hand met een volk dat God losgelaten heeft. Bij Pinksteren gaat het over allerlei tongen, maar wel, ze zullen allemaal knielen voor Christus. Dat is de verbindende schakel. Je trekt het zo breed dat ik denk, naja.”

Ruard: “Dat is ook de reden waarom ik op het snijvlak van politiek en spiritualiteit bezig blijf. Ik heb basale uitgangspunten die voor mij onopgeefbaar zijn omdat ze uiteindelijk te maken hebben met mijn geloofsverstaan. Daar komt ook mijn verontwaardiging vandaan over dingen waarvan ik denk ‘dit kan God nooit zo gewild hebben.’ Ik ben terughoudend met grote woorden maar het zit wel op dat niveau.”

Rol als vakbond

Henk: Dan de laatste vraag, wat zou de boodschap van christennetwerk|gmv moeten zijn in deze tijd?” Cors: “Ik vind het voordeel van een vakbond dat je heel duidelijk opkomt voor bepaalde belangen. Dat is ook heel legitiem. Daarmee kan je je standpunten heel goed onderbouwen. ‘Dit vinden wij, anderen denken daar anders over, maar dit is onze mening, dit is onze bijdrage.’ En zorg dat je als vakbond je leden niet opsluit.”

Ruard: “Ik denk aan het verschil tussen een absolutistische aanspraak van ‘dit is de absolute waarheid en iedereen zou die moeten overnemen’ en een meer particuliere bijdrage. ‘Dit is waar wij staan en we begrijpen dat iemand anders ergens anders staat.’ Ik denk dat de mate waarin je de absolutistische aanspraken loslaat, het particuliere geluid ook veel beter te verteren valt.”

Onderstaande stukje dat ik op 5 december schreef met verheugende bericht dat de vakbeweging een begin van vernieuwing lijkt in te zetten.

Een noodzakelijke, maar toch ook dappere stap is het die de vakbondsvoorzitters van FNV afgelopen zaterdag hebben gezet. Het loslaten van oude structuren vergt moed en dat is toch wat hier is gebeurd. De Nieuwe Vakbeweging (werktitel) wordt een open vakorganisatie waar verschillende bonden en verenigingen zich bij aan kunnen sluiten.

 

De organisatiegraad van de vakbeweging in Nederland werd de laatste decennia steeds kleiner maar ook eenzijdiger. Met namen de middelbare witte man vanaf ca 45 jaar is oververtegenwoordigd. Dat bracht met zich mee dat de belangenbehartiging zich ook daar naartoe verplaatst heeft. Op zichzelf is dat vrij logisch, ware het niet dat het FNV protectionistisch bezig is geweest. Nieuwe initiatieven in vertegenwoordiging waarvan vooral Alternatief Voor Vakbond (AVV) een prominent voorbeeld is, werden in eerste instantie met argwaan tegemoet getreden. De collectieve solidariteit verdween steeds meer uit zicht.

 

Jongeren, ZZP-ers en flexwerkers werden ondanks het feit dat ze in omvang toenamen en hun problematiek groter werd meer en meer genegeerd. Bonden zoals FNV zelfstandigen, FNV ZBo, FNV mooi, FNV KIEM en FNV Jong hebben binnen de grote vakcentrale waarin de bolwerken ABVAKABO en Bondgenoten de toon zetten nauwelijks iets in te brengen.

 

Het is dus niet alleen van belang om de organisatiegraad op te krikken, maar om deze te verbreden. Dan pas ontstaat er echte solidariteit, ooit de reden voor oprichting van de vakbeweging.

 

Maar er is meer winst te behalen. De verstarde arbeidsverhoudingen in Nederland moeten worden opengebroken, en niet door het ontslagrecht te versoepelen. Dat is het traditionele werkgeverspraatje, dat jammerlijk genoeg ook door sommige progressieve politici is overgenomen.

Het verdient aanbeveling om een nieuwe visie op de veranderde arbeidsverhoudingen te ontwikkelen en niet vanuit een defensieve houding maar realistisch. Ook doet de nieuwe vakbeweging er goed aan om de werknemersvertegenwoordiging binnen organisaties steviger te ondersteunen. Vervolgens moet de politiek de medezeggenschap binnen bedrijven een stevige wettelijke basis geven. Zo kunnen de arbeidsverhoudingen meer aansluiten bij de geest van de tijd en grote individualisering combineren met versterkte solidariteit.

 

Nieuwe kansen voor arbeidsverhoudingen is a post from John Swelsen.

De crisis bij de FNV leidt tot nieuwe kansen. De ‘Nieuwe Vakbeweging’ is de werktitel van de beoogde vernieuwingsslag die oud-staatssecretaris Jetta Klijnsma verder mag uitwerken. 2012 lijkt mij dan ook het jaar dat FNV, CNV en MHP (voor middelbaar en hoger personeel) hun hokjesgeest te boven moeten komen. Samen kunnen ze verder gaan als krachtige, postverzuilde vakbeweging: een veelkleurige paraplu voor allerhande kleine vakverenigingen voor uiteenlopende beroepsgroepen en bedrijfstakken.

Zelf ben ik meer dan tien jaar lid van het CNV. Ik werd lid in de tijd van good old Doekle Terpstra. En met overtuiging heb ik later enige tijd gewerkt bij CNV Vakcentrale. De toenemende spanning tussen vakbonden en vakcentrale is – zo heb ik ervaren - beslist niet voorbehouden aan de FNV. En ook binnen het CNV en MHP heeft zich de ontwikkeling voorgedaan van het ontstaan van ‘superbonden’, denk aan CNV Vakmensen, de christelijke evenknie van FNV Bondgenoten. Ook hier werd de afstand tussen de bond en - ironisch - de vakmensen groter. 

Het CNV sprak én spreekt mij aan omdat het christelijk sociaal gedachtegoed voor deze vakbeweging leidend is. Toen het CNV in 1909 werd opgericht stelde deze zich op tegen de klassenstrijd en voor het overlegmodel. Maar dat gold natuurlijk ook voor het Nederlands Katholiek Vakverbond (NKV) dat samen met het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) in 1982 opging in de FNV. En van klassenstrijd is nu allang geen sprake meer. Het overlegmodel is zelfs de institutionele norm geworden in Nederland.   

En soms is het wel erg makkelijk om de redelijk zelve te willen zijn, terwijl FNV-onderhandelaars voor alle werknemers van een bedrijf (inclusief de CNV-leden) de hete kastanjes uit het vuur halen door wél met de vuist op tafel te slaan. Ik merk dat ik vooral trots ben op het CNV op die momenten dat ze óók een keer met de vuist op tafel slaan. En als het moet een staking niet uit de weg gaan. Je bent immers een vakbond of je bent het niet. Ik ben kortom een CNV-lid die staat voor gerechtigheid. Niet voor het in stand houden van een bepaald instituut.

CNV-voorzitter Jaap Smit beklemtoont herhaaldelijk dat het CNV vooral moet blijven bestaan en ondertussen houdt hij met een schuin oog in de gaten wat er bij de FNV gebeurt. Hij zou beslist meer karakter kunnen tonen door de vraag op tafel te leggen: waarom zouden we na ruim honderd jaar CNV ons bestaansrecht niet ter discussie durven stellen? Het gaat immers om werkgelegenheid, een gezonde arbeidsmarkt, goede en op maat gesneden belangenbehartiging, gerechtigheid en solidariteit?

Voordat Jaap Smit begon bij het CNV was hij voorzitter van Slachtofferhulp Nederland, een algemene organisatie die in 2002 – ver na het tijdperk van de verzuiling – het licht zag. Opkomen voor de belangen van slachtoffers kun je het beste doen vanuit een algemene organisatie, zo dacht Jaap Smit en zo denken we nu bijna allemaal. Daarbij kunnen individuele bestuurders en medewerkers natuurlijk allemaal hun eigen levensbeschouwelijke achtergrond en motivatie hebben. Mijn vraag aan de CNV-voorzitter: waarom zou dat niet gelden als je opkomt voor mensen die het slachtoffer zijn van bijvoorbeeld een ontslaggolf of een reorganisatie?

Het CNV zou het lef moeten hebben haar eigen bestaansrecht ter discussie te stellen. CNV-leden die zwaar hechten aan een aparte christelijke organisatie kunnen zich aansluiten bij het orthodox-christelijke Christennetwerk GMV, terwijl de grote groep idealistische en tegelijk meer pragmatisch ingestelde CNV-leden kunnen kiezen voor een specifieke vakvereniging die opkomt voor de belangen van hun eigen vakgebied of bedrijfstak. Uiteraard onder de grote en veelkleurige paraplu van de Nieuwe Vakbeweging.

In 1996 is het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond (NCW) samen met het VNO opgegaan in VNO-NCW. Binnen de gefuseerde algemene werkgeversclub is nog steeds een speciale afdeling actief die zich bezig houdt met zingeving en christelijk-sociaal denken. Dat geldt trouwens ook voor de FNV, vanwege de NKV-roots. In die zin hoeft het CNV niet bang te zijn en kan ze juist een waardevolle protestantse inbreng hebben binnen een brede, ontzuilde vakbeweging die kleine vakverenigingen kan faciliteren om maatwerk te bieden aan specifieke beroepsgroepen of bedrijfstakken.

Of komt er straks bijvoorbeeld naast de algemene kappersbond met 2500 leden toch ook nog een christelijke met 700 leden? Natuurlijk moet dat kunnen in een vrij en democratisch land. Ik zou de laatste zijn die dat gaat verbieden. Maar persoonlijk zou ik zo’n ontwikkeling – ook als CNV-lid - een gemiste kans vinden.

Jaap Smit, wacht dus niet langer en laat het CNV – samen met FNV en MHP – meebouwen aan een inspirerende een veelkleurige vakbeweging van de 21ste eeuw.

Een bewerkte versie van dit betoog verscheen op 4 januari 2012 in dagblad Trouw.

Het lijkt raar en tegen alle geluiden uit de wereld om ons heen in, maar ik ben ik positief gestemd. Ik verwoord dat al in de titel van deze nà-Sint-kolumn. Over een paar weken is het Kerstmis en nog even, dan is dat ook alweer voorbij. De tijd gaat echt sneller dan ooit en om te voorkomen dat je als lezer denkt dat het sentimentele kerstgedachten zijn, zet ik nù op een rijtje wat ik tegenkom als ik door mijn bril kijk.

Die bril maakt dat ik achter de headlines lees, door mijn wimpers hoor, en mezelf regelmatige een kwart slag naar het noorden of het oosten draai om andere werkelijkheden te zien.

 

De Occupy beweging vertegenwoordigt zo'n werkelijkheid. Over de hele wereld voelen mensen dat de wijze waarop we ons leven inrichten, leiden en lijden, aan een nieuwe vorm toe is. Of liever, aan een nieuwe inhoud. En juist die verandering van inhoud kunnen we overal zien ontstaan.

Een vriendin vertelde bijvoorbeeld dat ze als politica regelmatig meditatie beoefent en die twee zaken nu ook combineert door deel te nemen aan een groepje dat zich bezighoudt met 'Zen & Politiek'. Ook op LinkedIn kom ik 'groepen' tegen waarin je als ondernemer kunt uitwisselen. Er blijken tientallen groepen te zijn die slow, spiritueel, maatschappelijke en sociale betrokkenheid verbinden met zaken doen. Allerlei inspirerende en hartverwarmende uitwisselingen en bijeenkomsten vinden plaats en zijn ondersteunend voor zzp'ers. Ook het fenomeen van de Open Coffee bijeenkomsten die in vele steden maandelijks plaatsvinden is een verschijnsel van de behoefte aan uitwisselen, delen en samenwerken.

 

En Europa dan, de euro crisis en al die gigantische geldproblematiek die ons voorstellingsvermogen ver te boven gaat? Het Griekse drama dat zoveel duizenden jaren later weer een nieuwe versie krijgt? De onderdrukking die er op allerlei plaatsen in de wereld heerst?

Het bijzondere is, dat we dat ook allemaal weten en kunnen horen en zien. We vinden het meer en meer vanzelfsprekend dat we over alle uithoeken van de wereld informatie krijgen en als we willen daar zelfs contact mee kunnen leggen. Het wordt steeds gewoner om met een wildvreemde aan de andere kant van de wereld, via Twitter een link uit te wisselen, die je kunt gebruiken in een lezing die je geeft. We kunnen André Kuiper straks bijna dagelijks volgen tijdens zijn halfjaar in de Ruimte.

Dus naast de drama's waar we kennis van nemen, zijn er ook de vensters die beschikbaar zijn om naar alle kanten te kijken en uit te reiken. De onevenwichtigheid tussen de hoeveelheid drama en het anderen perspectief dat ons door de media geboden wordt, is mij al jaren een doorn in het oog. Maar het zet ons ook aan om zelf meer bronnen te vinden waar we die andere informatie uit kunnen ontvangen.

Zo ben ik al jaren lid van een maandelijks, eenvoudig gekopieerd blad, stikvol bijzondere informatie en daarin wordt deze keer een stukje overzicht gegeven van de veranderingen sinds de de tweede wereldoorlog; zo zijn er 12 dictators minder in Zuid-Amerika – er is er nu nog één – en ook daar is de beweging naar vereniging en één munteenheid gaande.

 

Maar ook dichtbij bruist er van alles. Heeft u al kennis gemaakt met: durf te vragen? Hun slogan is: #dtv maakt het mogelijk om te laten lukken wat jij wilt dat lukt. En de Waarmakerij of Stichting Werklust? Allemaal initiatieven die op een andere manier naar de bestaande werkelijkheid kijken en heel andere mogelijkheden openmaken.

De rode draad die door al deze ontwikkelingen loopt is het verlangen naar samen. Niet meer tegen, geen bloedvergieten voor en ten koste van. Veel artsen gaan denken in en/en en werken samen met aanvullende therapieën uit andere richtingen, de vakbond FNV die besloten heeft om weer een vakbond te worden en allerlei nieuwe onderwijsinitiatieven die ontstaan onder druk van de verschraling.

 

Overal is het volop in beweging, de opmaat voor de nieuwe aarde; zonder vernietigingsdrang, zonder zich herhalende Griekse of andere drama's, zonder de extreme disbalans tussen rijk en arm. Het besef van ik-ben-de-andere-jij, het éénheidsbewustzijn groeit en dat is een soort project dat dwars tegen de angst en afbraak in gaat. Wat er afgebroken wordt geeft ruimte en maakt plaats voor nieuwe opties. Ik noem dat project de co-operatie, de co-creatie of elk ander begrip dat uitdrukt dat er iets moois gaande is, dat je kan zien door een andere bril op te zetten of een ander gezichtspunt te kiezen.

Dat kan een goed voornemen zijn voor het nieuwe jaar........

 

Ineke M. Verdoner

 

de site van Durf te Vragen

Janosh Graancirkelkunst

Stichting Werklust

De Waarmakerij

5 vragen over de Occupy Beweging

DE VOORUITGANG HONDERD JAAR TERUG

Elke gemeente besteedt de thuiszorg aan. Er worden voorwaarden gesteld waaraan de thuiszorg moet voldoen. Wie binnen die voorwaarden voor de laagste prijs inschrijft wint de aanbesteding. Thuiszorgorganisaties zijn zeker in het begin onder de kostprijs gaan inschrijven. Ze leden dus verlies. Zo zijn thuiszorgorganisaties failliet gegaan. Andere organisaties namen het werk over. Het personeel van de failliete organisatie had geluk als het bij de nieuwe zorgverlener in dienst kon treden.

Hoe kan een organisatie de prijs zo laag mogelijk houden? Er zijn meerdere mogelijkheden. Een eerste is de kosten van de overhead zo laag mogelijk te houden. Dat zie je, daar waar met het oude model van de wijkverpleegsters invoert. Iemand doet naast het werk enige coördinatie en er is een boekhouder nodig. Helaas is vaak het omgekeerde het geval. Met het idee te besparen op sommige kosten heeft men de organisatie groter gemaakt. Dan kun je bepaalde taken als de personeelsdienst en de communicatieafdeling samenvoegen en met minder mensen toe. Maar meestal komen er meerdere duur betaalde managementlagen bovenop de organisatie te liggen en dat maakt de organisatie veel duurder.

Soms zoekt men het in een ver doorgevoerde specialisatie, waarbij je zo min mogelijk hoogopgeleide mensen nodig hebt. Dan komen bij sommige cliënten elke dag wel vijf of zes hulpverleners binnen: om te wassen en aan of uit te kleden, om te zwachtelen, om de bloeddruk te controleren, om te spuiten, om medicijnen uit te delen en om de steunkousen aan en uit te doen. Weliswaar kun je op de loonkosten besparen, maar de reiskosten en de reistijd nemen toe en weg is de besparing. Bovendien wordt de organisatie zo gecompliceerd, dat er meer management nodig is en managers zijn duur.

Men kan het ook zoeken in waar mogelijk laag opgeleid personeel inzetten of jong personeel. Die mensen worden laag ingeschaald en zo bespaar je op loonkosten. De kunst is dan om de ouderen steeds weer weg te werken.

Onlangs hoorde ik weer een voorbeeld van de smerige praktijken, die in zwang zijn. Een medewerkster van de thuiszorg kreeg te horen, dat haar aantal uren zou worden teruggebracht naar twaalf per week, het aantal uren volgens het contract. Intussen had ze al jaren 21 tot 24 uren per week gewerkt en dat aantal uren had ze hard nodig om een redelijk inkomen te bereiken, dat ze dan nog aanvulde met inkomsten uit de zorg voor oppaskinderen. Maar ze kon wel 21 tot 24 uur per week blijven werken, maar die uren boven het contractaantal zouden steeds voor één jaar zijn tegen het wettelijk minimumloon. Dat is nog lager dan het toch al lage cao-loon. En dat terwijl ze vaak bij patiënten komt, die moeilijke en ingewikkelde zorg nodig hebben.

Dat heet dan modern ondernemerschap. Op aanraden van de vakbond raadpleegde ze de ondernemingsraad. Die wist van niets. Uiteindelijk kreeg ze van de baas van haar leidinggevende te horen, dat er niets zou veranderen. Waar is de tijd gebleven, dat er gezinszorg bestond, een platte organisatie met goed opgeleide mensen, die zelfs in staat waren om de zorg voor een kinderrijk gezin geheel over te nemen als de moeder tijdelijk uitviel? Waar is de tijd gebleven, dat bazen nog enig moreel besef hadden? Komt de klassenstrijd weer terug?

Jaargang 4, Nr. 188.