In de Verenigde Staten maakt de winning van schaliegas een spectaculaire groei door. De totale produktie van aardgas in de VS is sinds 2006 weer aan het stijgen, dankzij de exploitatie van schaliegas. In de media verschijnen rooskleurige berichten over de voorraden schaliegas, die er nog in de Amerikaanse bodem zitten. De Wall Street Journal [...]

De Amerikanen maken steeds minder spullen. Ze maken ook steeds minder kilometers. Doug Short houdt dat bij en geeft maandelijks een update. Hieronder het plaatje dat is bijgewerkt tot en met november 2011. Minder autorijden betekent minder brandstof verbruiken en minder CO2 uitstoten. De files nemen af, de wegen slijten minder. Ik kan geen enkel [...]

Het lijkt wel alsof Barack Obama zijn oude elan heeft hervonden. Het elan waarmee hij vier jaar geleden de hele westerse wereld aan zich wist te binden. De strijd tegen de inkomensongelijkheid was het centrale thema van zijn State of the Union. Daar moeten ook de banken een bijdrage aan leveren, want zij zijn met hun dubieuze hypotheekpraktijken medeverantwoordelijkheid voor de huidige crisis. Obama: “Miljoenen Amerikanen die hard werken en zich aan de regels houden, verdienen een regering en een financieel stelsel die hetzelfde doen.” Subliem. Dit lezende doet zich des te nijpender de vraag voor: waar was deze Obama de afgelopen drie jaar? De man met de flair en de moed om de dingen bij hun naam te noemen? De man die hoop op verandering bood? Hij werd geconfronteerd met de failliete boedel van een desastreus Bush-beleid, die door de bankencrisis nog groter werd dan verwacht. Hij kreeg vorig jaar ook nog eens te maken met een meerderheid van de republikeinen in het Huis van Afgevaardigden. Hij is er grijzer van geworden, maar het schijnt weer bergop te gaan met de VS. Deze man en zijn vrouw verdienen het om hun klus af te maken; ze kunnen het.

Als ik katten had, zou ik ze SOPA en PIPA noemen. Klinkt lief toch? Maar er is heel veel protest de afgelopen weken tegen dit stel. SOPA, Stop Online Piracy Act, en PIPA, Protect IP Act, twee Amerikaanse wetten in aanbouw, roepen een hoop weerstand op. Zonder vrij internet staan het delen en vergroten van kennis op het spel.

Wat is er aan de hand?

Wie iets origineels bedenkt heeft daarover auteursrecht. Op internet is het inbreuk maken op auteursrecht heel erg makkelijk. Even een stuk kopiëren van een ander op je eigen site, muziek, spelletjes en films verspreiden die niet van jou zijn: het is een fluitje van een cent. De maker, die zijn brood verdient met het maken van muziek, games en films, krijgt geen cent voor al het werk dat hij er in heeft gestoken. Diefstal. Pure diefstal. De auteurswet beschermt dat. Maar die is lastig te handhaven.

Als een auteursrechthebbende merkt dat zijn werk wordt verspreid op internet zonder zijn toestemming, vraagt hij, eventueel via de provider, aan de publicist het werk te verwijderen. In Amerika bestaat daarvoor de DMCA, Digital Millenium Copyright Act. Een filmmaker vraagt bijvoorbeeld aan YouTube een filmpje dat er onrechtmatig is geplaatst, te verwijderen. Het filmpje moet dan verwijderd worden tenzij de plaatser bezwaar maakt. Als dat zo is, mag de rechter het uitzoeken.

SOPA is geen fijn katje…

SOPA gaat veel grover te werk. Bij een klacht van een gedupeerde moet de internet service provider de account van iemand die inbreuk maakt op het auteursrecht blokkeren. Ook sites die verwijzen naar auteursrechtschendende sites worden verplicht tot actie. Google toont bijvoorbeeld na een zoekopdracht een site die de auteursrechten schendt. Google is verplicht zelf deze site uit de lucht te houden of te halen. Doen ze dat niet, kan heel google geblokkeerd  worden. Je kan je voorstellen dat het voor zo’n zoekmachine vrijwel onmogelijk is te garanderen dat ze alleen verwijzen naar sites die de auteursrechten respecteren. Door SOPA is dan niets meer te vinden, ook niet alle vele legale sites!

Neelie Kroes, Eurocommissaris ‘digitale agenda’ vindt dit te ver gaan. Haar speech op 24 januari 2012:

Of course, many are also concerned about issues of illegal content. And I agree with them that we need to push people away from piracy towards legal content. Sites that knowingly enable massive copyright infringements and make large sums of money at the expense of creators need to be stopped. As regards legislation to combat piracy, I have said on a number of occasions that we should not put in place disproportionate and highly intrusive measures with the potential to disrupt legitimate online activities.

…. en PIPA ook niet.

Zowel SOPA als PIPA willen we niet. Beide maken het te makkelijk hele sites te stoppen die goed internetgebruik faciliteren. SOPA heeft internationale werking, PIPA niet. Voor PIPA is meer toezicht door de rechter, SOPA leidt makkelijker tot afsluiting. ‘Positief’ aan SOPA is dat daar de aangeklaagde wel beschermd is tegen torenhoge proceskosten als een site onterecht uit de lucht is gehaald. Daarvoor moet de aanklager dan opdraaien.  PIPA biedt die bescherming niet.

SOPA is voorgesteld door het huis van afgevaardigden. De leden internetten veel en de vraag is of zij werkelijk zover zullen gaan. PIPA is voorgesteld door de senaat. Die maakt een iets grotere kans, zo is de inschatting.

Is er dan geen alternatief?

Jawel. Het begint met de internetgebruiker. Die is degene die de rechten van de maker niet respecteert door werk zonder toestemming te verspreiden.

In de VS kan, op grond van de DMCA, een gedupeerde door middel van een take downnotice  een publicist verzoeken  een artikel dat onrechtmatig is geplaatst van het net te halen. Aan een take downnotice wordt in de praktijk altijd gehoor gegeven. Weigeren houdt namelijk groot financieel risico in op het moment dat een aanbieder aansprakelijk wordt gesteld. Het versturen van een take downnotice gebeurt regelmatig op oneigenlijke grond: de concurrent wil iemand dwarszitten en ziet hierin een manier om publicatie van iets nieuws te voorkomen.  

Europa heeft zich geconformeerd aan het internationale verdrag op dit gebied: ACTA. Het principe is gelijk aan DMCA maar na 3 keer wordt de internetserviceprovider verplicht de overtreder toegang tot internet af te nemen. Tussenkomst van een rechter is hiervoor niet nodig. In hoeverre deze regelgeving op dit moment in de praktijk geëffectueerd wordt, is mij niet bekend.*

In het boek Het einde van de privacy van Adjiedj Bakas dat op 29 januari verschijnt, wordt ervan uitgegaan dat de internetgebruiker in de toekomst zelf kan bepalen met wie hij zijn gegevens in de cloud deelt, dat er een betaalde variant komt voor wie meer veiligheid zoekt en dat er een flinke groei zal plaatsvinden in de internetveiligheidsbranche. Het ministerie van defensie heeft dan in die beveiliging een belangrijke taak gekregen. We zullen zien….

Conclusie

Inbreuk maken op auteursrecht is diefstal en dat moet zoveel mogelijk voorkomen worden. Daar moeten zeker internationale afspraken over komen. Maar deze twee voorgestelde wetten maken vrij internet haast onmogelijk. Dat kan, net zo min als diefstal, de bedoeling niet zijn.

Met dank aan Annemarie Hut voor het bronnenonderzoek.

 Inmiddels weet ik dat ACTA nog niet geratificeerd is en het nog een hele tijd kan duren voor het werking heeft. Zie hier.

 

Zoals eenieder die geregeld met lieslaarzen door de krochten van het internet waadt ongetwijfeld weet,  lopen veel internetdiscussies na verloop van tijd uit de hand. Na het uitwisselen van een rits aan zowel steekhoudende als onzinnige argumenten, komt er gegarandeerd een moment waarop een balorige of gefrustreerde reaguurder als eerste Hitler en de nazi’s erbij sleept. Of zoals advocaat en deskundige op het terrein van internetrecht Mike Godwin het in 1990 snedig formuleerde:

naarmate online discussies langer worden, nadert de waarschijnlijkheid van een vergelijking met de nazi’s of Hitler één.

Zelfs al betrof het oorspronkelijk een volstrekt onschuldige discussie over kinderpostzegels of de merites van handgebreide wollen sokken.

Vergelijkingen met het nazisme of Adolf Hitler slaan vrijwel standaard elke discussie dood. Op usenetfora, in de begintijd van internet, werden dergelijke vormen van drogredenatie door moderatoren niet zelden bestraft met het rücksichtslos beëindigen van het betreffende topic. De Wet van Godwin stipuleert overigens niet veel meer dan dat op het moment dat voor het eerst het H-woord valt, de discussie blijkbaar zijn uiterste houdbaarheidsdatum heeft bereikt.

Een speciaal geval van zo’n drogredenering is de Reductio ad Hitlerum, een term van de naar de VS geëmigreerde Joods-Duitse filosoof Leo Strauss (1899-1973). Kort gezegd komt het erop neer dat wanneer je in staat bent je tegenstander met een of ander polemische kunstgreep te manoeuvreren in het kamp van Hitler’s Derde Rijk, je automatisch de ander hebt gediskwalificeerd. Dit volgens de logica: “Adolf Hitler (of het nazibewind) was X, dus X is slecht.” Een van de meest fascinerende en vaakst genoemde voorbeelden van een Reductio ad Hitlerum is dat vegetarisme niet deugt, omdat (naar verluid) Hitler een vegetariër zou zijn. Een ingezonden vraag, voorgelegd aan de bekende Amerikaanse voedingsgoeroe John Robbins verwoordt dit prangend:

“You people who say that we would all be more peaceful if we ate a vegetarian diet always seem to forget that Adolph Hitler was a vegetarian. That pretty well destroys your belief system, doesn’t it?”

Vooral overtuigde carnofielen bedienen zich vaak van deze drogredenatie. Als de meest bloeddorstige dictator uit de wereldgeschiedenis geen karbonaadjes at, legitimeert dat voor hen klaarblijkelijk het eten van vlees en plaatst in een moeite door vegetariërs in het beklaagdenbankje.

Op de site van de Canadese Windsor Animal Action Group (WAAG) stond tot voor kort een artikel waarin ‘The Animal-Loving Vegetarian Hitler Myth’ genadeloos werd gefileerd. In zeer vermakelijk proza worden alle drogredenaties die Hitler portretteren als onvermoede dierenvriend, vegetariër of tegenstander van vivisectie bij dieren ontdaan van mystificaties en onjuistheden. Mystificaties waarin Hitler zelf overigens een niet geringe rol speelde. De eindconclusie over Hitlers vermeende vegetarisme is ronduit vermakelijk:

“Occasionally eating only cabbage, as supposedly prescribed by his physician to cure Hitler’s bouts of meat consumption-induced sweatiness and flatulence, is not representative of and does not constitute a vegetarian diet; neither does a binge on pop and chips, nor an all out fast. Hitler’s reputation for being a vegetarian seems to consist solely of his not having eaten “red” meat. The effort to describe Hitler’s eating habits as vegetarian requires changing the definition of “vegetarian” to exclude liver, ham, and sausages from the list of meats, and changing the definition of “animal” to exclude pigs and birds.”

Voor wie inmiddels benieuwd is geworden wat dan wel het favoriete recept van de Führer was (en daar in het internettijdperk ook meteen even een licht verteerbaar YouTubefilmpje bij verwacht) heb ik geen goed nieuws. De aangekondigde bereiding in een kookprogramma van Hitler’s favoriete gerecht Gebakken Forel in Botersaus, leidde in België eind 2008 tot veel tumult. Het lievelingsgerecht van de Führer zou door kok Jeroen Meus bovendien weinig tactisch worden bereid op een steenworp afstand van het Adelaarsnest van Adolf Hitler, nabij de Obersalzberg bij Berchtesgaden. De keuze voor Hitlers forelschotel veel onbegrip op. Eerdere delen waren gewijd aan personen die je hooguit als cereal killers zou kunnen kwalificeren, namelijk Roald Dahl, Jacques Brel, Salvador Dali en Freddy Mercury.

Bij overlevenden van de Holocaust schoot de ‘Koken met Hitler’-aflevering die de VRT haar kijkers wilde voorschotelen dus danig in het verkeerde keelgat. De ontstane commotie toont meteen ook de werking van een Godwin in optima forma: de gewraakte aflevering ging vrijwel direct van tafel. Terry Davids van het Vlaamse magazine Joods Actueel reageerde opgelucht:

‘Het was een walgelijk idee. De makers van dat programma hebben er niet bij stilgestaan dat er nog overlevenden van de Holocaust zijn, en dat het onderwerp nog altijd zeer gevoelig ligt bij de nabestaanden. Alsof je in de kelder van Marc Dutroux zijn lievelingsgerecht zou klaarmaken. Maar dat zou natuurlijk niemand in zijn hoofd halen. Ik vraag me trouwens af wie er geïnteresseerd is in wat een massamoordenaar graag eet.’

Nee, van zulke gestoorde lieden is de menukeuze niet zelden zeer onsmakelijk. Het wordt ongetwijfeld het meest malicieus verwoord in de film Silence Of The Lambs, wanneer psychopaat Hannibal Lecter de telefoon ophangt met de onheilspellende woorden: I do wish we could chat longer, but… I’m having an old friend for dinner.”

© Armworstelaars Patrick Hoff & Josh Sommers

Amerikanen rijden steeds minder in hun auto. En steeds minder jonge Amerikanen hebben een rijbewijs, volgens een onderzoek van het tijdschrift Traffic Injury Prevention. In 1983 had 46% van de 16 jarigen in de VS een rijbewijs. In 2008 was dat nog maar 31%. Van de 18-jarigen had 80% in 1983 een rijbewijs. Dat percentage [...]

Vliegen is onduurzaam. Toch ontkom je er als wereldburger niet aan. Op Trees for Travel kun je kijken hoeveel CO2 je uitstoot door een vlucht (en deze eventueel compenseren). Om een idee te geven, voor een retourtje London moet een boom in de tropen 66,5 jaar groeien. Voor een trip heen en terug naar de VS is dat ongeveer 660,5 jaren. Do the math…

Laatst moest ik ‘noodgedwongen’ (jammer dat je op de fiets niet overal kunt komen helaas) kiezen voor luchtvervoer. Tot mijn verrassing kreeg ik een e-ticket verzonden naar mijn telefoon. Daarin stonden alle belangrijke gegevens zoals vertrektijden en gatenummers vermeld. Daarnaast was er ook een digitale barcode. Hierdoor hoefde ik niets uit te printen. Bij het inchecken en douane, hoefde ik alleen mijn paspoort te laten zien en mijn telefoon (met op het scherm de barcode) door een scanner te halen. Ik kon meteen doorlopen. Als je nadenkt is dit alles erg 21. eeuw eigenlijk en niet meer slechts scenes uit een film.

Per jaar alleen al op Schiphol passeren er 45 miljoen reizigers. Dan is deze digitale instapkaart op je telefoon ten opzichte van de papieren voorganger toch nog een duurzaam randje van een onduurzaam gebeuren. De vraag die bij me opkomt, is hoe we in deze steeds meer globaliserende wereld onze (toenemende) mobiliteit kunnen verduurzamen? De auto-industrie is volop bezig met het ontwikkelen van hybride technieken, waarbij zelfs grote merken als BMW, Mercedes en Audi aan mee doen. Laatst was er in het nieuws te lezen dat er ook grote luchtvaartmaatschappijen bezig zijn met het terugdringen van de CO2 uitstoot, veroorzaakt door vliegverkeer. Ik zal daar eens in gaan duiken, misschien wel interessant voor mijn volgende post.

In het kader van het verbeteren van de luchtkwaliteit rijden er door het centrum van mijn stad ‘s-Hertogenbosch nu alleen nog maar electrische bussen. De zogenaamde ‘220 Xpress’. Een aangename vergroening van de binnenstad, die hopelijk snel wordt uitgebreid naar alle wijken van de gemeente.

Nu ik deze blog aan het schrijven ben, moet ik denken aan een presentatie die ik hield op de middelbare school over de ‘magneetzweeftrein’. Het was toen een blik naar te toekomst. Nu een uitgesteld verlangen…

***

De media overspoelen ons momenteel met berichten over de economische crisis. Landen die hun schulden met sprongen zien toenemen, in een recessie geraken, moeten bezuinigen, hun werkeloosheid zien stijgen en hun ratings zien dalen, waardoor de rente over hun schulden omhoog gaat. Voor u meneer Rutte een inmiddels vertrouwd riedeltje. De VS lossen dit probleem op door de geldpers open te zetten. Meer geld nodig? Dan drukken we toch meer geld. U en de Europese Unie zijn er nog (steeds) niet uit, maar neigen – aan de strenge hand van Duitsland – naar het disciplineren van de landelijke begrotingen. Niet meer geld, maar minder schulden. Onlangs meldde de Volkskrant dat de topmanagers van het Amerikaanse bedrijfsleven hun loon het afgelopen jaar met 36,5 procent zagen stijgen. Het moet u bekend zijn dat die mensen ook zonder die verhoging al miljoenen verdienen. Zoals altijd zal Europa niet achterblijven, uit angst zijn beste managers kwijt te raken aan de VS. Wat wij een crisis noemen is in feite niets anders dan een sluw geënsceneerde verschuiving van inkomen en bezit: de puissant rijken - gedreven door hebzucht - zijn bezig nog rijker te worden door de rest van de wereldbevolking te bestelen. Minister-president, slaap zacht!

De klimaattop in Durban, Zuid Afrika, is vandaag met een dag verlengd omdat de deelnemende landen het niet eens met elkaar zijn. Met name China en de VS liggen dwars. Zij willen niet dat de regels die de CO2 uitstoot moeten verminderen bindend worden. Wanneer beseffen Bejing en Washington dat het vijf over twaalf is? Eilanden dreigen onder water te lopen door de stijging van de zeespiegel. Het weer wordt extremer. Het wordt natter én droger. De regenbuien zullen steeds heviger worden. De periodes van droogtes steeds langer. Het ene moment klotst het water over kades van rivieren en staan de bewoners van binnensteden tot hun knieën in het water. Het andere moment mogen boeren hun land niet beregenen, omdat er een tekort aan drinkwater dreigt. Regeringen moeten meer investeren in duurzame energie. Begin daar vandaag mee. Bouw afgrijselijk ogende windmolenparken aan zee, zoals de Fransen doen. Wek meer stroom op uit waterkracht. Schakel over op zonne-energie. Stop met het gebruik van fossiele brandstoffen. Goed dat er overal lokale groeperingen opstaan om duurzame energie op te wekken, in plaats van afhankelijk te zijn van het beleid van regeringen die zaken alleen uit economisch oogpunt benaderen. Hulde aan Texel, dat naar verwachting over een aantal jaar de energie helemaal uit duurzame bronnen haalt. Hopelijk pikken regeringen dit signaal op en wenden zij de steven voordat de klimaatproblemen nog groter zijn geworden.

Het is bijna december. Sinterklaas waart rond en in de straten gaan lichtjes aan zodra de schemer invalt. Het ziet er gezellig en aantrekkelijk uit; daarmee wordt het beeld opgeroepen van 'alles is in orde'. Mensen met tassen vol aankopen en overal waar koffie gedronken kan worden is het druk aan de tafeltjes. Het valt me op dat er ook al veel winkels zijn met 'uitverkoop' of 'sale' op de etalageruiten. Is dat niet vroeger dan anders?

Meer dan in voorgaande jaren vind ik de verlichte straten in de stad en de tassen vol inkopen een afspiegeling van een verleden, een voltooide tijd. De stad deed me onecht aan, alsof iedereen ontkende wat er werkelijk gaande is. Kop in het zand, het is december en we doen lekker gewoon net als al die vorige decembers. We weten het wel maar net als toen we kind waren, willen we nog steeds niet geloven dat Sinterklaas niet meer bestaat.

 

“Als je kinderen vraagt naar hun ideeën over een rechtvaardige wereld, komen ze met universele waarden, die in ieder van ons resoneren: eerlijk delen, voor elkaar zorgen, respectvol zijn, de zwakkeren beschermen. Als kind voelden we haarfijn aan dat het niet deugde dat wij in rijkdom leefden, terwijl anderen stierven van de honger. Als volwassenen laten we ons in veel mindere mate leiden door die universele waarden. Toch weten ook volwassenen dondersgoed wat deugt en wat niet. We handelen er alleen niet altijd naar.”

 

Dat zegt Tex Gunning in een toespraak die Ode publiceerde. Ik vond het passend om daar aan te refereren in deze tijd van kinderfeesten, maar ook de tijd dat kinderen en jonge mensen zo indringend van zich laten horen.

Zoals we nu horen over de Nederlandse Jussuf, de volgende jonge asielzoeker die binnenkort dreigt te worden uitgezet. Een nieuwe aflevering van het verhaal over Mauro.

Via LinkedIn hoorde ik over een 14 jarige Jusuf uit Burkina Faso, die daar al jaren in de mijnen werkt en me uitnodigde om met hem te linken.

Eerder al heb ik velen het filmpje doorgestuurd van Severn Suzuki, het 13 jarige meisje dat in 2008 de wereld toespreekt op de bijeenkomst van de Verenigde Naties en ons voorhoudt hoe beroerd we met het milieu, met kinderen en met geld omgaan.

Ik voeg er bij deze Birke Baehr aan toe, die ons indringende vragen stelt over onze omgang met dieren, voedsel en de aarde en ook aangeeft hoe het anders kan.

Ik vond op You Tube eindelijk de toespraak terug die Adora Svitak hield op een TED Next Generation over hoe vreemd het is om zaken 'kinderachtig' te noemen, een prachtig verhaal.

En vooruit, omdat ik toch bezig ben en het bijna Sinterklaas is, doe ik er ook nog de ongelofelijke verhalen bij van Emmanuel Kelly en Sung-bong Choi, die uit het niets de podia van 'X Factor Australia' en 'Korea's got Talent' veroverden en de aandacht vestigden op de wereld achter glamour en bling bling.

 

Misschien geven de cijfers straks toch weer aan dat ook dit jaar de uitgaven voor kado's en andere extra's ter ere van de feestdagen opnieuw hoger zijn dan in vorige jaren. In VS was dat inderdaad het geval in het afgelopen Thanksgiving weekend. Het lijkt alsof er twee werelden parallel bestaan; die ene van de veranderingen op alle terreinen, waarin geld razendsnel ontwaart en al bijna niet meer bestaat sinds de handel in leningen, hypotheken en manipulaties met nog niet bestaande graanoogsten deel uitmaken van ons economische bestel. En die van de Oude Wereld van Sinterklaas en Kerst.

 

Ik kreeg van de week een tekening opgestuurd, gemaakt door Sjoukje, de dochter van een vriendin. Zij brengt, net als die andere prachtige jonge mensen op haar manier in beeld waar het echt over gaat de komende tijd, onderweg naar de Nieuwe Wereld; zij noemt het 'verbonden harten'. Met toestemming van de tekenares voeg ik haar kado heel graag bij alle gulle gaven die wij van onze wijze kinderen krijgen.

En veel plezier op pakjesavond!

 

Ineke Verdoner

 

 George Tobal & Jossef Kallid link naar TEDyouthAmsterdam, november 2011

 Severn Suzuki 2008  het meisje dat de UN toesprak

Sung-bong Choi    De Koreaanse zanger

  Emmanuel Kelly   Het Iraakse pleegkind die de harten van de jury in Australie deed smelten

 Birke Baehr  De jongen op Ted Next Generation over ons voedsel

Adora Svitak  Zij vertelt over het misplaatste gebruik van het woord ´kinderachtig´.

 

En de tekening ´Connecting Hearts´ van Sjoukje

In Revolutie met Recht neemt Roger Cox een behoorlijke uitgebreide aanloop om te betogen dat de rechterlijke macht ons laatst overgebleven redmiddel is om te zorgen dat maatregelen tegen klimaatverandering genomen gaan worden. De vraag die mij bekruipt na het lezen van het boek is waarom je zoveel tijd (5 jaar) steekt in het schrijven van een boek, als je in die tijd ook de gewenste rechterlijke uitspraak had kunnen krijgen? Buiten dat zitten er nog wat zaken in het boek waar ik me niet in kan vinden, maar eerst kort de inhoud.

Deel 1: Energie en oliekrimp

In het eerste deel van het boek gaat Cox uitgebreid in op de manieren waarop onze maatschappij van olie afhankelijk is en de wijze waarop oliemaatschappijen de afgelopen anderhalve eeuw gesteund zijn door de overheid. En passant komt ook de macht van de financiële sector voorbij, de voedselcrisis (eigenlijk vooral ook een oliecrisis in de ogen van Cox) en de ontaarding van grote multinationals.

Op basis van de theorieën van peak oil betoogt Roger Cox dat het einde van goedkope energie voorbij is en dat dat ingrijpende gevolgen gaat hebben voor de Westerse samenlevingen. Voor een groot deel van onze welvaart zijn we tenslotte afhankelijk van goedkope olie. Of het nu gaat om goedkoop transport van voedsel dat van over de hele wereld hier naar toe wordt gesleept of om de verwarming van ons huis. Cox voorspelt dan ook dat energiearmoede een groeiend probleem gaat worden, een standpunt dat onder andere Hans Verbeek ook regelmatig uitdraagt op zijn weblog. Energie armoede is een probleem dat in Nederland nog maar weinig aandacht krijgt in de media, al zijn er wel woningbouwcorporaties en gemeenten die inzien dat veel van het armoedebeleid en welzijnswerk zinloos is als de stijgende energierekening niet wordt ingedamd.

Cox rekent ook voor dat investeringen in duurzame energie slechts beperkt soelaas zullen bieden. Deze investeringen vergen tenslotte geld, wat de teruggang in eerste instantie enkel verergert. Alle Europese landen zijn al fors aan het bezuinigingen geslagen om de gevolgen van de bankencrisis uit 2008 te bestrijden. Extra uitgaven voor duurzame energie zullen een nog grotere bezuiniging op andere gebieden vergen.

Deel 2: Klimaatverandering als stresstest

In klimaatverandering als stresstest gaat Cox in op de stijgende kosten van energie. Vooral beredeneert vanuit peak oil betoogt hij dat het tijd wordt om werk te gaan maken van emissieloze energieopwekking, kortere distributielijnen en andere brandstoffen dan olie voor transport.

Cox beschrijft ook hoe de zekerheden die het IPCC koppelt aan door de mens veroorzaakte klimaatverandering zich verhouden tot jurisprudentie in eerdere zaken over milieu- en gezondheidsproblemen. Hij gaat met name in op asbest, waarvan het effect op de menselijke gezondheid nog niet onomstotelijk vast stond op het moment dat de rechter van mening was dat bedrijven aansprakelijk waren voor ontstane gezondheidsschade.

Terecht betoogt Cox in dit deel van het boek ook dat veel markten zich in het verleden enkel hebben kunnen ontwikkelen door sturing van de overheid. Het huidige paradigma binnen de overheid met haar focus op privatiseren, dereguleren en liberaliseren lijkt daar blind voor. Zoals ook de bestaande ondersteuningsmaatregelen voor fossiele energiewinning niet meer als subsidie herkend worden.

Deel 3: Het falen van de democratie

In het derde deel beschrijft Cox hoe de invloed van lobbyisten, media en geld ervoor zorgt dat het democratisch proces niet tot het door hem gewenste eindresultaat komt. In dit deel toont zich naar mijn mening het duidelijkst de beperking van simplificerende theorieën. Want aan de ene kant ben ik een consument die niet in staat zou zijn om te kiezen voor duurzaam. Want geld kan niet van de een op de andere dag weg van je huidige bank naar een duurzame bank en Nederland kan niet in een keer massaal overstappen op duurzame energie. De reden daarvoor ligt volgens Cox in een beperkt aanbod aan duurzame banken en duurzame energie.

Deel 4: Revolutie met recht

In het laatste deel betoogt Roger Cox dat er kansen zijn om nationale overheden via het Europees Hof van Justitie te dwingen tot een stringenter klimaatbeleid. Een van de bouwstenen van zijn betoog is de uitspraak uit de VS waarin het oordeel luidde dat CO2 een vervuilende stof is, waar de EPA (het Amerikaans milieuagentschap) maatregelen tegen moet nemen.

Mijn commentaar op Revoluite met recht

Op een aantal fronten wordt ik een beetje moe van betogen als die van Roger Cox. In de eerste plaats wordt ik moedeloos van mensen die menen dat het hele complex aan uitdagingen dat er voor ons ligt terug te voeren valt op een of twee problemen. Of dat nu gaat om energie en klimaat (zoals Roger Cox doet) of om de islam (zoals de PVV doet). Naar mijn mening los je complexe problemen niet op door simplistische reducties. Zoals ik al eerder heb betoogd gaat de milieuproblematiek om veel meer dan enkel klimaatverandering en gaat de sociale problematiek waar we voor staan om veel meer dan enkel toenemende energieschaarste of stijgende energieprijzen. Uiteraard zijn er slimme beleidsmaatregelen mogelijk die ervoor zorgen dat je meerdere problemen tegelijk aanpakt. We leven tenslotte in een second best world en die vraagt om second best solutions.

Voor wat betreft de stelling van Roger Cox dat consumenten niet massaal over kunnen stappen op duurzame banken en/of duurzame energie denk ik dat dat er al heel wat banken zijn die sinds 2007 hebben ontdekt dat een bankrun nog nooit zo makkelijk is geweest als nu. Een paar klikken met je muis en je geld staat bij een andere bank. Voor andere banken is dat gemak een groot probleem. Konden ze vroeger nog zien dat er een bankrun plaatsvond (rijen bij de concurrent) nu gebeurt het grotendeels onzichtbaar. Zodra een bankrun of bankencrisis in de lucht hangt droogt de interbancaire markt dus pijlsnel op en kunnen banken enkel nog bij de Europese Centrale Bank terecht.

Wat duurzame energie betreft heb ik nog niet gehoord dat er energiebedrijven zijn die wachtlijsten hanteren voor nieuwe klanten. Mocht dat wel zo zijn dan hebben Nederlanders met een eigen huis nog de mogelijkheid om zelf duurzame energie op te gaan wekken. Voor zover ik weet hanteren installateurs nog geen quota of wachtlijsten als je zonnepanelen of urban windmolens besteld. Mocht je bang zijn dat zonnepanelen duurder zijn dan je huidige elektriciteitsrekening, dan zijn er inmiddels zelfs installateurs die daar een oplossing voor aanbieden.

Klimaatbeleid via de rechtbank

Het is naar mijn mening de vraag of het betoog van Roger Cox in de praktijk stand houdt voor een rechter. De Europese Unie en de Europese lidstaten nemen maatregelen om CO2 emissies te reduceren en de effecten van klimaatverandering tegen te gaan. Een rechtszaak binnen de EU zal dus anders dan in de VS gaan over de vraag of het gevoerde beleid effectief is. Het antwoord daarop zal denk ik minder zwart wit zijn dan we vanuit Nederlands perspectief denken.

Wanneer we kijken naar het streven naar een emissieloze energievoorziening dan zijn er landen die een uitermate effectief beleid hebben. Landen als Denemarken, Duitsland, Spanje en Zweden halen hun elektriciteit voor een groot deel uit hernieuwbare en emissieloze bronnen. Nederland bungelt samen met Groot Brittannië en Malta al jaren in de staart van de lijst, alle inspanningen rond energietransitie MEP, SDE en SDE+ ten spijt. Ik vraag me af waarom je de Europese rechter nodig hebt om daar een eind aan te maken.

Cox lijkt ook te geloven dat de Europese rechter als een held en verlosser zal worden binnengehaald. Dat een uitspraak te faveure van een stringenter klimaatbeleid zal leiden tot een hernieuwd geloof in de Europese instituties, lokale democratie en een kleinere afstand tussen politiek en burger. Ik waag dat te betwijfelen. Zoals Cox zelf ook betoogd leiden forsere inspanningen voor het omschakelen naar hernieuwbare en emissieloze energievormen tot forse investeringen nu, waardoor bezuinigingen op andere terreinen en vervroegde afschrijvingen op bestaande installaties nodig worden. Zowel de bezuinigingen als de vervroegde afschrijvingen zullen de nodige pijn geven bij burgers, maar ook bij banken en pensioenfondsen die de waarde van hun investeringen zien teruglopen. Juist op een moment dat hun reserves toch al fors onder druk staan.

Het is naar mijn mening ook zeer de vraag of de kloof tussen burger en overheid kleiner wordt als de democratie onder curatele van de rechtbank wordt geplaatst, zoals Roger Cox terloops voorstelt. Naar zijn mening is klimaatverandering urgent genoeg om dat te doen. Daarmee voegt Cox klimaatverandering in het rijtje bankencrisis en eurocrisis, waarvoor hetzelfde wordt beweert door banken en beleggers. In mijn ogen geen aanbeveling. Bovendien is de PVV een van de partijen die het hardnekkigst tegen het voeren van milieubeleid is. Dat is nu ook net de partij die tijdens het proces tegen Wilders zeer effectief is gebleken in het in twijfel trekken van de onpartijdigheid van de rechterlijke macht. Een uitspraak pro klimaatbeleid gaat PVV stemmers echt niet overtuigen van het nut van Europa of de onpartijdigheid van de rechterlijke macht.

Op het weblog van Gail Tverberg, Our Finite World staan een paar interessante grafieken. Gail laat zien dat de Amerikaanse voorraden aardolieprodukten het afgelopen half jaar sterk zijn afgenomen. De voorraad is nog meer dan 130 miljoen vaten, maar hoort gemiddeld genomen flink hoger te zijn. In het Midden-Westen van de VS (PADD2: het gebied [...]

Op 29 oktober kreeg het noordoosten van de VS het eerste pak sneeuw van deze winter. Op 14 november viel er een ongewoon dik pak sneeuw in Kazachstan. Alleen in Europa ligt er minder sneeuw dan normaal. Maar in Azië en Noord-Amerika is het sneeuwtapijt veel groter dan in november 2010. (bron: Rutgers University Global [...]

De angst voor de gevolgen van globalisering wordt vaak genoemd als voedingsbodem voor het succes van Wilders. “De Chinezen veroveren de wereldeconomie en dat gaat ons banen kosten”, denken veel mensen. Economen beweren daarentegen dat echte vrijhandel wederzijds voordeel oplevert. Hoe moet de wereldeconomie dan ingericht worden? Nobelprijswinnaar Jozeph Stiglitz schrijft in Eerlijke globalisering dat dit zeker mogelijk is. Hoe moeten we ons dat voorstellen? En helpt het tegen Wilders? Zullen mensen dan minder angst hebben voor de toekomst?

Een werkelijk vrije markt bestaat alleen onder ideale condities. Zoals volledige  werkgelegenheid, volkomen concurrentie, perfecte risicomarkten – risico’s bij de risicoveroorzakers – en gelijke toegang tot informatie. Die zijn er nooit. Daarom zijn overheden nodig om de gevolgen van het ontbreken van de perfecte condities te corrigeren. Voor een goed functionerende markteconomie is bijvoorbeeld adequate overheidsregulering van de kapitaalmarkt nodig, maar ook zaken als werkgelegenheidsbeleid, goed onderwijs en goede gezondheidszorg.

En hoe gaat het met de regulering van de wereldmarkt? Als chef-econoom van de Wereldbank en topadviseur van president Clinton zag Stiglitz hoe het werkt. Bij onderhandelingen over vrijhandel hebben rijke, Westerse multinationals een onevenredig grote invloed. Lobby door het bedrijfsleven wordt als vanzelfsprekend gezien. Bij  conflicten hebben zij ook enorme bedragen beschikbaar voor het voeren van juridische procedures, in tegenstelling tot ontwikkelingslanden. Het democratisch gehalte van internationale bestuursorganen is laag. Onderhandelingen over handelsliberalisering vinden achter gesloten deuren plaats. Organisaties als IMF en Wereldbank worden
bestuurd door de rijke landen en bewaken de belangen van Westerse banken veel beter
dan van bevolkingen van arme landen.

De revenuen van handelsliberalisering waren in 2000 als volgt verdeeld. De bevolking
van de rijke landen – 15% van de wereldbevolking – kreeg 70% van de opbrengst.  Dat was 350 miljard dollar per jaar. Ontwikkelde landen leggen gemiddeld vier keer zo hoge invoerheffingen op als ontwikkelingslanden. De liberalisering van kapitaalstromen – voornamelijk gunstig voor rijke landen – was wel geregeld, maar de liberalisering van arbeid (waar ontwikkelingslanden veel van hebben) nauwelijks. Corrupte regimes, die vaak de grondstoffen van hun land verkopen aan het Westen en de opbrengst in eigen zak steken, worden van wapens voorzien door het Westen. Als een dictator verjaagd is door de bevolking, stelt het IMF als eis dat de door het corrupte regiem gemaakte schulden wel moeten worden afbetaald aan de Westerse banken.

Dat moet beter kunnen. Neem de landbouwsubsidies. In de Verenigde Staten krijgen
25.000 katoenboeren op onvruchtbare grond jaarlijks gemiddeld 160.000 dollar subsidie.
Daarmee duperen zij 10 miljoen Afrikaanse boeren, die de Amerikaanse boeren er anders uit zouden concurreren, want de natuurlijke condities voor katoenproductie zijn er veel beter. Als zij hun katoen aan de VS zouden kunnen verkopen, zouden ook de Amerikaanse consumenten daarvan profiteren. Nu betalen Amerikanen niet alleen voor katoen maar ook extra belasting voor de subsidies aan boeren.

Als de globalisering eerlijker zou zijn geregeld, worden daar natuurlijk ook groepen op de korte termijn door gedupeerd, zoals bijvoorbeeld die katoenboeren in de VS. Een hervorming van de mondiale kapitaalmarkt zou fondsen kunnen opbrengen om voor hen overgangsregelingen te treffen. Met bedragen die een fractie zijn van wat nu wordt besteed aan de bankencrisis zouden we een heel eind komen.

Stel je nu eens voor dat we IMF en Wereldbank inderdaad de opdracht zouden geven om
ook  de belangen van de bevolking van ontwikkelingslanden te beschermen. En dat de onderhandelingen over handelsliberalisatie niet meer vooral als lobby gebruikt worden, maar moeten bewaken dat de voordelen evenwichtig aan alle betrokkenen ten goede komen. Zouden mensen dan meer vertrouwen krijgen in de toekomst? Zou dat de impasse doorbreken waarin de Westerse wereld zich bevindt? Zouden mensen dan weer meer in het nut van politieke participatie gaan geloven? Wat denkt u, lezer?

De angst voor de gevolgen van globalisering wordt vaak genoemd als voedingsbodem voor het succes van Wilders. “De Chinezen veroveren de wereldeconomie en dat gaat ons banen kosten”, denken veel mensen. Economen beweren daarentegen dat echte vrijhandel wederzijds voordeel oplevert. Hoe moet de wereldeconomie dan ingericht worden? Nobelprijswinnaar Jozeph Stiglitz schrijft in Eerlijke globalisering dat dit zeker mogelijk is. Hoe moeten we ons dat voorstellen? En helpt het tegen Wilders? Zullen mensen dan minder angst hebben voor de toekomst?

Een werkelijk vrije markt bestaat alleen onder ideale condities. Zoals volledige  werkgelegenheid, volkomen concurrentie, perfecte risicomarkten – risico’s bij de risicoveroorzakers – en gelijke toegang tot informatie. Die zijn er nooit. Daarom zijn overheden nodig om de gevolgen van het ontbreken van de perfecte condities te corrigeren. Voor een goed functionerende markteconomie is bijvoorbeeld adequate overheidsregulering van de kapitaalmarkt nodig, maar ook zaken als werkgelegenheidsbeleid, goed onderwijs en goede gezondheidszorg.

En hoe gaat het met de regulering van de wereldmarkt? Als chef-econoom van de Wereldbank en topadviseur van president Clinton zag Stiglitz hoe het werkt. Bij onderhandelingen over vrijhandel hebben rijke, Westerse multinationals een onevenredig grote invloed. Lobby door het bedrijfsleven wordt als vanzelfsprekend gezien. Bij  conflicten hebben zij ook enorme bedragen beschikbaar voor het voeren van juridische procedures, in tegenstelling tot ontwikkelingslanden. Het democratisch gehalte van internationale bestuursorganen is laag. Onderhandelingen over handelsliberalisering vinden achter gesloten deuren plaats. Organisaties als IMF en Wereldbank worden
bestuurd door de rijke landen en bewaken de belangen van Westerse banken veel beter
dan van bevolkingen van arme landen.

De revenuen van handelsliberalisering waren in 2000 als volgt verdeeld. De bevolking
van de rijke landen – 15% van de wereldbevolking – kreeg 70% van de opbrengst.  Dat was 350 miljard dollar per jaar. Ontwikkelde landen leggen gemiddeld vier keer zo hoge invoerheffingen op als ontwikkelingslanden. De liberalisering van kapitaalstromen – voornamelijk gunstig voor rijke landen – was wel geregeld, maar de liberalisering van arbeid (waar ontwikkelingslanden veel van hebben) nauwelijks. Corrupte regimes, die vaak de grondstoffen van hun land verkopen aan het Westen en de opbrengst in eigen zak steken, worden van wapens voorzien door het Westen. Als een dictator verjaagd is door de bevolking, stelt het IMF als eis dat de door het corrupte regiem gemaakte schulden wel moeten worden afbetaald aan de Westerse banken.

Dat moet beter kunnen. Neem de landbouwsubsidies. In de Verenigde Staten krijgen
25.000 katoenboeren op onvruchtbare grond jaarlijks gemiddeld 160.000 dollar subsidie.
Daarmee duperen zij 10 miljoen Afrikaanse boeren, die de Amerikaanse boeren er anders uit zouden concurreren, want de natuurlijke condities voor katoenproductie zijn er veel beter. Als zij hun katoen aan de VS zouden kunnen verkopen, zouden ook de Amerikaanse consumenten daarvan profiteren. Nu betalen Amerikanen niet alleen voor katoen maar ook extra belasting voor de subsidies aan boeren.

Als de globalisering eerlijker zou zijn geregeld, worden daar natuurlijk ook groepen op de korte termijn door gedupeerd, zoals bijvoorbeeld die katoenboeren in de VS. Een hervorming van de mondiale kapitaalmarkt zou fondsen kunnen opbrengen om voor hen overgangsregelingen te treffen. Met bedragen die een fractie zijn van wat nu wordt besteed aan de bankencrisis zouden we een heel eind komen.

Stel je nu eens voor dat we IMF en Wereldbank inderdaad de opdracht zouden geven om
ook  de belangen van de bevolking van ontwikkelingslanden te beschermen. En dat de onderhandelingen over handelsliberalisatie niet meer vooral als lobby gebruikt worden, maar moeten bewaken dat de voordelen evenwichtig aan alle betrokkenen ten goede komen. Zouden mensen dan meer vertrouwen krijgen in de toekomst? Zou dat de impasse doorbreken waarin de Westerse wereld zich bevindt? Zouden mensen dan weer meer in het nut van politieke participatie gaan geloven? Wat denkt u, lezer?

 

Ik kan best een open deur intrappen: de Chinese economie groeit hard. Maar dat die in 30 jaar tijd is gegroeid van krap 70 miljard naar ruim 18.000 miljard yuan – en dat was 2004 – is onvoorstelbaar. Hoe deden ze dat? Blijft het zo? Wat willen ze verder?

Hoe deden ze het?

Vorig jaar heeft China Japan ingehaald als tweede economie van de wereld. De grootste economie is nog steeds de VS met dien verstande dat die van de VS niet meer groeit en die van China wel. Dat biedt bedrijven grote kansen. China heeft een goede infrastructuur opgebouwd, had hele goedkope arbeidskrachten en was dus een aantrekkelijke producent voor exportproducten. De producerende bedrijven zijn niet alleen Chinese bedrijven, ook bijvoorbeeld Philips heeft zijn productie daarheen verplaatst vanwege de lage lonen.

Alles draait in China om behoud van rust en stabiliteit en het in standhouden van de macht van de Communistische Partij. Inflatie, buitenlandse invloed en ontevredenheid onder de bevolking – die heus ziet wat er in het buitenland mogelijk is – zijn risicofactoren voor instabiliteit. Om onvrede te beteugelen, moet de communistische partij het volk dus ook wat geven. En dat krijgt het. De welvaart is voor iedereen gestegen. De rijken zijn 2 keer zo rijk geworden, maar de armen ook.

China ziet zichzelf als kwetsbaar land dat in ontwikkeling is. Chinezen willen bovenal een veilige en stabiele omgeving en roepen in mindere mate om democratie. Een sterke staat die alles domineert en stuurt, ziet de CCP als passend in deze situatie.

Afrika

China investeert veel in Afrika. Feitelijk Europa’s achtertuin maar wij lieten die ongebruikt. Contact en handel met China levert geen windeieren. Toen Nederland in 1980 twee duikboten leverde aan Taiwan, werd de handel tussen Nederland en China ogenblikkelijk door China stilgelegd. Op dat moment werd China nog niet gezien als wereldmacht in opkomst. Een inschattingsfoutje. In 1984 tekenden Nederland en China een verklaring geen spullen meer te leveren aan Taiwan en de betrekkingen weer te herstellen. Uitgebreide handel vond daarna plaats waarvan Nederlandse bedrijven flink hebben geprofiteerd.

Zo vergaat het nu ook Afrika. Gelet op het feit dat China zich niet als ontwikkeld land maar als land in ontwikkeling ziet, wil het absoluut niet de kolonisator van Afrika worden met bijbehorende verantwoordelijkheden en politieke macht.

Kritiek is er wel: China liet veel door Chinezen doen in Afrika waardoor de lokale bevolking minder profiteerde. Daar wordt aan gewerkt, waar mogelijk laat China nu werk door de lokale bevolking uitvoeren.

Een ander punt van kritiek is de rijkdom door de handel die vooral ten gunste komt van de rijke klasse in Afrika. Herverdeling van welvaart is daar niet zo aan de orde. Uiteraard is dat wel wat de internationale organisaties liever zien.

Daar daarentegen stelt China dat Europa eens moet kijken hoe de Europese hulp aan Afrika van de afgelopen 50 jaar heeft uitgepakt. Er is nog steeds armoede, Europa heeft Afrika afhankelijk gemaakt in plaats van zelfstandig. Het standpunt van China is dat economische ontwikkeling die regio structureel meer welvaart zal gaan opleveren.

Militair

China is een kernmacht, heeft een leger dat inmiddels sterk genoeg is om dat van Taiwan te kunnen verslaan en mogelijkheden om het desnoods de VS lastig te maken mocht dat in de regio nodig zijn (DF-21D). Ze hebben lange afstandswapens die de kust van de VS kunnen bereiken en binnenkort de hele VS en investeert nog flink in defensie. Toch is die militaire macht vooral defensief. De werkelijke macht van China ligt op twee andere terreinen. De economische macht zal ertoe leiden dat ze steeds meer invloed op het wereldtoneel gaat opeisen en de computerkennis is dermate groot dat het veel eerder via die weg tegenstanders zal gaan beschadigen.

Invloed

Hoewel nu nog druk met de eigen opbouw is de verwachting dat China het niet zal nalaten eisen op tafel te leggen wanneer mogelijk. Als China meer geld gaat doneren aan het IMF om de euro overeind te houden, zal het wisselgeld willen. China wil heel graag de markteconomiestatus krijgen, iets wat o.a. de EU nog tegenhoudt. China wil het wapenembargo van de EU van tafel en zal eisen dat er door partners niet wordt samengewerkt met Taiwan. Daarnaast kan China meer macht in het IMF gaan claimen. Nu is alleen de stem van de VS zo groot dat het een veto heeft in het IMF. China zal op z’n minst ook op dat niveau invloed willen gaan uitoefenen.

Blijft het zo?

De economische groei in China is in de jaren ’80 heel bewust in gang gezet. Buitenlandse bedrijven mochten vanaf dat moment investeren in China. Achterliggende gedachte was dat China sterk en welvarend zou zijn als het deel zou uitmaken van de internationale gemeenschap. Invloed van buitenaf is daarmee geaccepteerd maar wordt wel als risico gezien.

De hele productie was vooral gericht op de EU. In 2008 daalde de export naar de EU door de economische terugval waarop China versneld de interne markt is gaan ontwikkelen. En met succes: de groei blijft aanhouden. Vraag is wel hoelang dat nog kan. Nu wordt nog veel geïnvesteerd in vliegvelden en spoorlijnen, hetgeen economische bedrijvigheid genereert maar dit houdt een keer op.

Ook de lage lonen zijn in China opgelopen. Inmiddels trekken Chinese en internationale ondernemingen, waaronder ook Nederlandse, verder op zoek naar nieuwe lage lonenlanden. Zo gebeurt het nu dat Chinese bedrijven hun productie verplaatsen naar Bangladesh en Vietnam.

Conclusie

China houdt alles strak in de hand ten koste van de vrijheid van de Chinezen juist ten behoeve van die Chinezen. China groeit als kool maar probeert die groei ook in te tomen om oververhitting en al te grote inflatie te voorkomen. China investeert veel in defensie maar opereert internationaal bij voorkeur passief en geweldloos.  China kan niet zonder de economie van de VS maar is bang voor de invloed van de VS in en rondom China. Nederland heeft veel belang in China maar maakt ook ethische afwegingen: wat te doen met wapenembargo, wat te doen met bezoek Dalai Lama. China en de CCP, waanzinnig groot en machtig en uit alles blijkt: ook bang.

 

De winning van aardgas in Groningen heeft al honderden kleine aardbevingen veroorzaakt en een paar grotere. De aardbevingen begonnen pas in 1986 na meer dan 20 jaar gaswinning. Nu het Groningse aardgas begint op te raken wil minister Verhagen graag aardgas gaan winnen uit schalie, ondergrondse leisteenlagen. In de VS en in Engeland wordt dat [...]

De occupy-beweging internationaal groeit. Na Spanje en Egypte en na de VS en Rome, staan er ook tenten op het Beursplein in Amsterdam en nog op veel meer pleinen en grasveldjes in Nederland. Zelfs uiteindelijk in Leeuwarden.Zou ik ook mijn tent opslaan op een plein en daarmee protesteren tegen ……? Ergens kriebelt het wel, want wat mij betreft vraagt de samenleving anno nu om bezinning. Als we zo door leven, meer en meer de aandacht gericht op ons zelf. Een leven zonder waarden en idealen, een...

Dit stukje gaat over de bovengrondse steenkoolvoorraad in de VS. In de VS wordt 45% van de elektriciteit opgewekt door steenkoolcentrales. Zonder steenkool ligt het land vrijwel plat. De afgelopen 2 jaar is de bovengrondse steenkool aan het afnemen. In augustus 2009 bedroeg de totale voorraad nog 191 miljoen ton. In augustus 2010 was dat [...]

Dat is de strekking van discussies die de Republikeinen in de VS voeren. Veel van de discussies die in de VS beginnen belanden uiteindelijk ook in Nederland. Daarom nu maar vast twee fragmenten uit The Colbert Report over het effect van het Amerikaanse milieuagentschap (EPA) op de werkgelegenheid. Om te starten de intro:

YES! This job-killing cemetery is murdering jobs and then burying them in itself. Jobs. Everyone knows pollution is a job creator.”

En het interview met Carol Browner, voormalig hoofd van de EPA:

Bron: Clean Environment Smackdown: Stephen Colbert and Former EPA Chief Carol Browner Debate

Een geweldig televisieprogramma dat je sporadisch moet kijken is de reeks Classic Albums. Een uur lang kijken vele betrokkenen terug op het Album, dat toen nog gewoon de volgende plaat was, maar dat jaren later ineens een Classic Album bleek te zijn. Muziekfragmenten tussendoor, wat interviews, de geschiedenis wordt geduid.

Vooral degenen die geïnterviewd worden zijn leuk om te zien. Wat ze zeggen is niet eens zo belangrijk, sterker nog, dat verschilt per aflevering nauwelijks. Maar het beeld is toch zo sterk dat ik niet verder durf te zappen.

Zo is er de producer. De man die achteraf verklaart dat hij het allemaal wel zag aankomen. Die voelde dat ze met een bijzonder plaat bezig waren, die de ‘vibe’ wist over te brengen op vinyl. Classic Albums zijn overigens altijd op vinyl uitgekomen. De producer begint dan zijn eigen rol te marginaliseren, terwijl je aan hem ziet dat hij eigenlijk precies het tegenovergestelde bedoelt. Dus hij zegt: “De jongens hadden geweldig materiaal en voelden elkaar perfect aan, het kon haast niet anders dan dat dit een wereldplaat zou worden”, maar ondertussen probeert hij tussen de regels door de boodschap “zonder mij had dit zootje ongeregeld nooit een fatsoenlijke plaat gemaakt en had het nu onder een brug gelegen” over te brengen.

Het onbekende lid van de band komt dan aan het woord. Zo iemand die ’s ochtends bij de bushalte naast je staat, iets te oud aktetasje, net niet passend in dat pak dat gekocht is in de opruiming, waarvan je je niet kunt voorstellen dat hij ooit muziek heeft gemaakt, laat staan dat hij mee heeft gewerkt aan een Classic Album. En hij vertelt hoe trots hij is dat hij dit heeft gepresteerd, dat hij met grote artiesten in een studio stond.

De leukste vind ik altijd de geluidstechnicus. Je ziet hem zo in de lokale kroeg zitten. De moderne jukebox voorprogrammeren en dan achteloos aan de toog laten vallen dat hij nog het geluid heeft gedaan voor het nummer dat op dat moment door de boxen schalt. De stamgasten draaien weg, moeten spontaan naar de wc of krijgen ineens de drang om naar huis te bellen, maar er is altijd iemand die er in trapt en zijn hele verhaal moet aanhoren. In deze reeks krijgt hij de kans zijn verhaal aan miljoenen te doen. Hij gaat zitten achter zijn mengtafel, waar elke leek zich altijd afvraagt waarom er 417 knopjes opzitten, waar een stuk of vier, okay acht, meer dan genoeg lijkt. Dan draait hij wat aan een paar van die knopjes, zet een schuifje omhoog en ineens horen we alleen de achtergrondtrompet. En dan gaat hij ons uitleggen dat die trompet, die niemand ooit eerder gehoord heeft, het succes van dat nummer was. Zijn idee.

Ook grappig is de muziekjournalist. Deze is in de jaren zeventig blijven hangen, zijn haardracht en zonnebril (het interview wordt binnen gedaan) verraden hem (ik schreef eerst: geven hem weg, maar volgens mij is dat een anglicisme). De goede man gaat ons uitleggen waarom dit album precies het album was dat nodig was in die tijd. Hij geeft ons een geschiedeniscollege en probeert ook op die toon te doceren. Helaas vergeet hij dat, hoe goed dit album ook was, de geschiedenis niet verandert door een leuk deuntje. Zijn relativeringsvermogen is compleet verdwenen na dertig jaar in de muziekwereld. Hij weet niet meer wie er president van de VS is, maar kan ons wel vertellen dat over twee maanden de nieuwe CD van Rihanna uitkomt.

Tussen alle talentenjachten en realityshit is Classic Albums een heerlijk programma om een uurtje te blijven zitten.

Binnenhaven van Duisburg 

De afgelopen 3 dagen hebben we met de mobiliteitswethouders van BrabantStad, samen met onze vaste netwerkpartners NS, Prorail, Rijkswaterstaat, Ministerie van I&M en de provincie, een bezoek aan het Ruhrgebied gebracht. En dat was wel even schrikken. Want Nordrhein-Westfalen telt net zoveel inwoners als heel Nederland; haar hoofdstad Düsseldorf heeft evenveel inwoners als Eindhoven, Tilburg en Breda samen, Duisburg heeft de grootste binnenhaven ter wereld en de handel tussen Nederland en deze deelstaat bedraagt aanzienlijk meer dan die tussen Nederland en de VS of China. Tegelijkertijd merkten wij dat de interesse van onze oosterburen in het versterken van hun verbindingen met Brabant maar ook met Venlo en Rotterdam oprecht waren.

Een belangrijk doel van ons werkbezoek was om te bezien hoe we de gezamenlijke infrastructurele knelpunten kunnen aanpakken zoals de Betuwelijn, de drukte op de Brabantroute, de armoedige enkelspoorverbinding tussen Eindhoven en Düsseldorf via Venlo en Mönchen-Gladbach en natuurlijk de enorme stroom vrachtwagens die vanaf Rotterdam dagelijks naar het Ruhrgebied rijdt en weer terug over de Brabantse snelwegen.
Over de binnenvaart hadden we minder te bespreken maar het maakte grote indruk om te zien hoeveel er rond Duisburg wordt geïnvesteerd om de duizenden containers die per trein en boot de Rijn afzakken daar over te zetten in trajecten naar de rest van Duitsland, Oost-Europa en zuidelijke Europese landen. Er wordt nu zelfs gebouwd aan een treinoverslagternminal waar de containers die per trein uit Rotterdam komen een op een overgezet worden op treinen die deze weer verder vervoeren, zodat de afhandeling en splitsing van goederenstromen niet meer in of bij Rotterdam hoeft plaats te vinden, maar zo'n 150 km verderop. Winst voor alle partijen en met het oog op de tweede Maasvlakte ook bitter noodzakelijk. Voor NRW/Duisport wordt de Rotterdamse haven echt als hun haven gezien.

Het geeft meteen zicht op een ander vraagstuk: hoe krijgen we deze onderwerpen hoog genoeg op de agenda van Berlijn want die moet de IJzeren Rijn en de Betuwelijn en andere vraagstukken weer afwegen tegen de belangen van Hamburg, Frankfurt, München enzovoorts. We kennen dat gevecht als geen ander waar we in BrabantStad op moeten boksen tegen de prioriteiten van de randstad. Daarom loont het zeker de moeite om samen op te trekken willen we in Brabant niet omkomen in de eindeloze rijen vrachtwagens en op- en overslaghallen.

Vanuit de ervaringen die het Ruhrgebied heeft als Europese Culturele Hoofdstad in 2010 hebben we ook een basis gelegd voor de versterking van de culturele samenwerking met het oog op 2018. De transitie van dit stoffige mijngebied naar een moderne en levendige culturele metropool heeft door het culturele-hoofdstad-avontuur een stevige implus gekregen. Onze transitie van agrarische structuur naar een kennismetropool zal er ook zeker van profiteren.

Er is inmiddels veel geschreven over de Occupy beweging, ook over de demonstraties in Nederland. Er is vooral veel kritiek. Het zou te vaag zijn, een gebrek aan concrete doelen hebben. Het is niet origineel, want gekopieerd uit de VS. De demonstranten zijn ‘weekendrevolutionairen‘  en ‘crypto-kapitalisten‘. De beweging is te breed, of juist niet breed genoeg. Men demonstreert bij de [...]

Sinds de jaren ’80 vinden steeds meer vredesmissies plaats. Waarom worden dat er steeds meer, veranderen de missies zelf en welke opties zijn er.

Waarom

De macht in de wereld verandert. Was de wereld na WOII overzichtelijk verdeeld in twee machtsblokken, USSR en VS, nu is de macht aan het verschuiven van unipolair – VS –  richting multipolair. Het wegvallen van de gevestigde machtsblokken leidt hier en daar tot burgeroorlogen. Somalië viel eerst onder Russische invloed en moet het nu zelf doen bijvoorbeeld. Op meer plekken in de wereld worden de kaarten opnieuw geschud.

 Aanpak

Voor het Westen, en Westerse landen hebben het vooralsnog voor het zeggen in de Veiligheidsraad, is democratie een groot goed. Vredesmissies krijgen dus als doel in onrustige gebieden stabiliteit en democratie te brengen.

Van een aantal mislukkingen is geleerd. Snel veilige plekken creëren is één van de voorwaarden voor het slagen van een missie. Functionerende staten bouwen in plaats van reconstrueren wat er was voor de onrust, is een tweede. Ten derde moet duidelijk zijn wat voor staat gebouwd moet worden. Een missie verloopt dus in drie stappen: interventie, (re)constructie van de staat en wederopbouw. De laatste fase wordt als het goed is op nationaal niveau geregeld met internationale en ook civiele hulp. Als de staat eenmaal goed georganiseerd is, maakt een land kans iets goeds op te bouwen. Fragiele staten, bijvoorbeeld Nigeria, Somalië en Afghanistan, kunnen niet in de behoeften van hun burgers voorzien en hebben ook de mensenrechten niet in de hand. Opbouwen is dan moeilijk.

 Soorten missies

Er zijn verschillende soorten missies te onderscheiden.

Het klassieke peacekeeping mandaat ziet af van geweld en kan beschouwd worden als verlengstuk van internationale diplomatie. Militairen voeren het uit omdat ze voorbereid zijn op de werkomgeving maar verder is er weinig militairs aan het doel.

Na verschillende mislukkingen van voornoemde soort, kwam de commissie Brahimi met een nieuw concept: robuuste peacekeeping. Goede bedoelingen is niet genoeg: er moet ook op geloofwaardige wijze geweld ingezet kunnen worden. Militairen moeten dus uitgerust zijn met de vereiste zware bewapening. Nederland heeft aan dergelijke missies nooit deelgenomen.

Wel aan multinationale strijdkrachten. Doel is het uitvoeren van vredesregelingen. Deze missies worden aangestuurd door een NAVO-commandant (altijd een Amerikaan….).  In een land waar tijdelijk geen regering is, bijvoorbeeld in Irak na de val van Saddam Hoessein, is er volgens internationaal recht sprake van een bezettingsmacht. Het klinkt niet leuk en bezetter zijn brengt ook verplichtingen met zich mee.

De laatste optie is er één die valt onder bezetting in tijd van oorlog. Dat is het geval in Afghanistan. Nederlandse militairen worden ingezet in het kader van ‘het recht op zelfverdediging’. Op een afstand van 5000 kilometer verdedigen zij nationaal grondgebied onder het mom van ‘de strijd tegen het terrorisme’. Een dergelijke missie is dan ook omgeven van geheimzinnigheid.

Of instemming van de Veiligheidsraad nodig is, is nogal eens onderwerp van discussie. In noodsituaties mag het zonder instemming. Alleen bij onbewapende waarnemers is er geen sprake van geweld, in alle andere soorten missies wel. Risico van slachtoffers is daaraan inherent.

 Mensen

Eén van de voorwaarden om deel te nemen aan een missie is draagvlak in het hulpverlenend land. Een deel van de militairen krijgt te kampen met trauma’s en bij een missie komen slachtoffers terug. Op veilige afstand de zaak regelen, lijkt dus aantrekkelijk en zal het draagvlak vergroten. Maar wat de gevolgen kunnen zijn van het van grote afstand aansturen van mensen die toestemming vragen te mogen schieten, bleek dit jaar bij wikileaks. Mensen kunnen doorslaan en onethisch gaan handelen.

Je wilt eigenlijk dat ze zich strikt aan de regels van het oorlogsrecht houden, strikt de geweldsinstructie van een bepaalde missie volgen en geen risico lopen. Dat kan. Ronald Arkin van het Georgia Institute of Technology werkt aan een ethische robot die voor gevechtsmissies wordt geprogrammeerd. Nog los van het praktische –  als een mens het verschil kan zien tussen een bus toeristen en een bus militairen dan moet zo’n robot datzelfde trucje ook ingeprent kunnen krijgen neem ik aan –  voelt deze dehumanisering van oorlog niet goed. Echter, als ik zou moeten kiezen tussen deze twee kwaden, er vallen hoe dan ook aan enige zijde slachtoffers en daarvoor kiezen is niet aan mij besteed, zou ik toch gaan voor de robot. Dat lijkt me betrouwbaarder dan een mens die op afstand een live computergame zit te spelen. Boven alles gaan verstandige mensen die in kunnen schatten wat hun toegevoegde waarde kan zijn, zoals de Nederlandse bijdrage in Uruzgan liet zien.

 Max Weber

Op voorstel van een minister bepaalt de tweede kamer over deelname aan een missie. Daar doet zich een lastige paradox voor. De kamer wil zo goed mogelijk geïnformeerd worden en maakt een keuze die overeenkomt met de goede doelen van een missie. Moreel moet zo’n missie kloppen. Max Weber spreekt dan van gezindheidsethiek. Er moet bijvoorbeeld democratie komen of de politie moet volgens nette regels gaan werken. De minister echter krijgt zijn praktische informatie, en dus de praktische invulling van de missie te horen en stemt daar zijn voorstel op af. Natuurlijk met de beste bedoelingen als uitgangspunt, verantwoordelijkheidsethiek. Hoeveel kost zo’n missie bijvoorbeeld en wat zijn de risico’s. Als dat teveel door elkaar gaat lopen, krijgen we de rare situatie zoals de politie-opleiders in Kunduz: goed bedoeld, maar praktisch niet passend in de situatie.

 De meeste conflicten zijn binnen staten, de meeste missies tegenwoordig met breed mandaat en robuuste bewapening. Het lijkt niet anders te kunnen. Voor de opbouw wordt samenwerking met NGO’s gezocht. Sommige daarvan willen principieel niet met het leger samenwerken, andere juist wel om het doel, hulpverlening, toch te bereiken.

Door de machtsverschuivingen zullen steeds meer brandhaarden ontstaan. De vraag is waar de Veiligheidsraad en de NAVO hun grenzen zullen gaan trekken.

Boeken:

The utility of force Rupert Smith

The return of history Robert Kagan

The end of history Francis Fukuyama en zijn nieuwe boek The origins of political order

 

 

Vier keiharde redenen voor Occupy Wallstreet

1. De werkloosheid in VS is net zo hoog als in jaren ’20;
2. De winsten zijn nooit zo hoog geweest als nu, zowel in dollars als in procenten van de economie;
3. De loonkosten waren in procenten nog niet eerder zo laag;
4. Het verschil in hoge en lage inkomens was nog nooit zo groot.

Occupy Griekenland kan ik mij ook nog voorstellen. Net als een occupy in andere financieel ondeugende staten. Maar occupy Beursplein???? Occupy Malieveld???

Als men bewustwording wil creëren, a la. Ik hoop vooral dat men ook gaat handelen. Dat kan je als consument. We hebben het per slot van rekening ook zelf veroorzaakt. Misschien ben ik te praktisch. Misschien geven de Nederlandse occupies de idealisten vooral moed. Zakkenvullers bij de banken krijg je niet om vanuit een tent. Consumenten misschien wel.

Na een weekje afwezigheid door het congres van DWARS, GroenLinkse jongeren in Groningen, is het dat nu toch echt weer tijd voor een nieuwe heldenschets. De afgelopen weken passeerden twee GroenLinksers, een PvdA’er en één van D’66 de revue: Andrée van Es, Ineke van Gent, Jan Schaefer en Hans van Mierlo. Wie maakt deze week zijn heroïsche ereronde?

Hij is één van de meest spraakmakende mastodonten binnen de Partij van de Arbeid. Zijn politieke carrière nam een vlucht in 1971 toen hij namens deze partij in de Tweede Kamer kwam. Twee jaar later begon hij onder Joop den Uyl aan zijn eerste ministerschap. Drie nieuwe termijnen zouden volgen. Door zich decennia lang actief te mengen in zowel de nationale als de partijpolitiek werd hij één van de meest kenmerkende kopstukken binnen links, groen en progressief Nederland. Verguist door velen vanwege zijn haast onophoudelijke kritiek, geliefd door anderen dankzij zijn dossierkennis, openheid en duidelijk linkse stellingname. Dit blog valt onder die laatste categorie. De held van deze week is: Jan Pronk.

De PvdA is geen politieke partij. Het zijn alleen maar vijfhonderd bestuurders. Die zitten dan op een congres, luisteren naar andere bestuurders en pikken alles. Politieke partijen bestaan überhaupt nauwelijks meer. Het zijn elitaire kiesverenigingen geworden, grijze massa’s zijn het: bureaucratisch, zonder politiek debat, noch tussen noch binnen de partijen.

Jan Pronk ten voeten uit. Openlijk kritisch over zijn eigen partij, terwijl hij daarvoor wel in functie was. Met deze quote begint de inleiding van het boek De verbeelding aan de macht van Peter Bootsma en Willem Breedveld over de geschiedenis van het kabinet-Den Uyl. Pronk nam daarin zitting als minister van Ontwikkelingssamenwerking en was ten tijde van het citaat, bijna dertig jaar later, opnieuw bewindsman namens de PvdA. Nostalgisch blikte hij terug op de tijd dat hij begon in de nationale politiek. Polarisatie. Keerpunt. Basisdemocratie. Slechts drie van de toonaangevende begrippen tijdens de roerige jaren ’60 en ’70. Gedurende zijn laatste periode als minister, in Paars-II, leek er niets meer van deze begrippen over te zijn. Bestuurders domineerden partijen en maakten zodoende basisdemocratie onmogelijk, de links-progressieve samenwerking zoals bij Keerpunt’72 was verder weg dan ooit doordat ook het laatste begrip, polarisatie, volledig uit de mode was geraakt. Waar ooit onder anderen door Pronk de strijd tussen links en rechts een kookpunt bereikte, zat zijn PvdA inmiddels vijf jaar in een kabinet met de ideologische aartsvijand: VVD.

Dat was aan het begin van zijn loopbaan wel anders. Jan Pronk kwam als onderdeel van de Nieuw Links-beweging in 1971 de Tweede Kamer in namens de Partij van de Arbeid. Als exponent van deze vernieuwende stroom was hij een van de belangrijke figuren die begin jaren ’70 de PvdA aanzienlijk naar de linker, progressieve hoek trokken. Vanwege zijn uitgesprokenheid baarde Pronk opzien. Velen zouden hem gaan beschouwen als het linkse geweten binnen de PvdA en hadden daarom veel respect voor hem. Mede dankzij deze zekere populariteit benoemde Den Uyl de sociaal-democraat uit Scheveningen in 1973 tot minister van Ontwikkelingssamenwerking. Dit is des te opmerkelijker, omdat Pronk met zijn amper 30 jaar nog een broekie was in de Nederlandse politiek.

Zijn rotsvaste principes en openbare commentaren op met name zijn eigen PvdA  bekoorden echter lang niet iedereen. Zo uitten de christen-democraten van het Uyliaanse kabinet harde kritiek op Pronk’s benoeming tot minister. Zeker zijn sympathie voor communistische landen stuit in de conservatieve kringen op veel weerstand. Binnen de Partij van de Arbeid was ook lang niet altijd iedereen blij met de aanwezigheid van Jan Pronk. Een intern gezegde van de partij luidde dan ook lange tijd: “De rust verdwijnt waar JP verschijnt”. Met harde, ongezouten kritiek op onder andere het leiderschap van Wouter Bos en een deel van het Paarse beleid, is dit dan ook een terechte constatering.

En dat is maar goed ook. Zo’n 15 jaar geleden maakten de sociaal-democraten de fout te veronderstellen naar het politieke midden op te moeten schuiven, omdat daar het grootste electorale succes te behalen zou zijn. De ideologische veren afschudden. Het resultaat? Een partij zonder imago. Zonder karakter. Zonder electoraal succes. Juist nu heeft de PvdA een leider nodig die de partij duidelijk (links) positioneert en zich niet geneert voor zijn ideologie. Eén die uitspraken doet waarmee Nederland weer overtuigd raakt van het grote belang van linkse politiek voor de samenleving. Een Jan Pronk.

Onterecht is Jan Pronk afgescheept door de Partij van de Arbeid. Achteraf blijkt veel van zijn kritiek terecht te zijn geweest, terwijl hij van grote waarde voor de sociaal-democraten is geweest. Zo bewees hij het belang van ontwikkelingssamenwerking en maakte van dat onderwerp een belangrijk thema in de Nederlandse politiek. Als minister steunde hij meerdere Afrikaanse landen in hun vrijheidsstrijd tegen hun koloniale overheersers. In 2001 was hij de voorzitter van de Klimaatconferentie in Bonn en sloot hij onder zijn leiding een klimaatakkoord met, op de VS na, alle deelnemende landen om het broeikaseffect actief te bestrijden. Daarnaast staat hij internationaal zo hoog aangeschreven dat hij tweemaal benoemd werd tot speciaal-gezant van de VN. Kortom, een man waar de PvdA trots op zou moeten zijn in plaats van hem te willen dumpen.

Jan Pronk. Emotioneel, bevlogen, gedegen en recht voor zijn raap. Een ware linkse ideoloog die met zijn uitspraken de Nederlandse progressieven nog altijd weet scherp te houden. Begrijpt het ware belang van het socialistische lied De Internationale door ontwikkelingssamenwerking blijvend op de politieke kaart te hebben gezet. Van een zeldzaam soort politici waar links Nederland prangend behoefte aan heeft. Jan Pronk: een held!

Om de humor er een beetje in te houden als toegift een persiflage van Pronk in Koefnoen. Het betreft de kritiek die hij uitte op Wouter Bos, toenmalig partijleider van de PvdA. Een aanrader! Veel plezier!