In Nijmegen start de gemeente in samenwerking met Zonnepark Nederland en netwerkbeheerder Liander een project waarbij mensen zonnepanelen kunnen kopen die op het dak van een publiek gebouw komen te liggen. Liander saldeert de opbrengst met je energierekening, alsof ze op je eigen dak liggen. Je betaalt dus geen energiebelasting of btw over de energie die op deze wijze wordt opgewekt. Vincent Dekker van Trouw ziet hierin de voorbode van zonnevolkstuintjes, a la de al langer bestaande volkstuintjes voor groente en fruit. Of dat terecht is is de vraag, tenzij er een juridisch verschil is tussen zelflevering van windenergie en zelflevering van zonne-energie…

De belangrijkste vraag blijft m.i. dan ook of de rechter de zienswijze deelt dat zelflevering van energie te vergelijken is met zelflevering van groenten en fruit uit een volkstuin. En wanneer de rechter dat besluit is de vraag wat de overheid als Plan B heeft om het potentiële gat in de begroting te repareren. Is dat alsnog een wettelijk verbod op zelflevering voor de meter invoeren, of een maatregel verzinnen om inkomsten te genereren en tegelijkertijd het halen van de doelstelling voor 14% duurzame energie in 2020 dichterbij te brengen?

Zelflevering en energiebelasting

Er zijn verschillende manieren om je eigen energie op te wekken. Een belangrijk onderscheidt is de vraag of de energieopwekking voor of achter de meter plaats vind. Bij energieopwekking achter de meter (bv. door zonnepanelen op je eigen dak) is de wet helder: salderen mag. Bij energieopwekking voor de meter is het diffuser. Volgens Zonnepark Nederland is de wet Elektriciteitswetgeving voor meerdere interpretaties vatbaar. Volgens De Windvogel is salderen voor de wet niet expliciet verboden, dus mag het. Reden waarom windcoöperatie De Windvogel, waar ik zelf ook lid van ben, vorig jaar is gestopt met het betalen van energiebelasting over de elektriciteit die ze aan haar leden levert. Inmiddels werkt de belastingdienst aan een dagvaarding van De Windvogel, Anode en mogelijk ook een aantal leden van De Windvogel.

Niet echt een zonnig teken voor de investeerders in Zonnepark Nederland. Al staat de gemeente Nijmegen de eerste twee jaar garant voor de energiebelasting bij Zonnepark Nederland. Wanneer de rechter beslist dat er over zelf opgewekte energie voor de meter toch energiebelasting en btw betaald moet worden valt de schade voor de kopers van zonnepanelen dus mee. Zonnepark Nederland schrijft daarover op haar site het volgende:

De methode van salderen van opgewekte energie op een ander dan je eigen dak is nog niet uitdrukkelijk bij wet geregeld. Deze pilot maakt hiertoe gebruik van een uitzondering in de huidige Elektriciteitswetgeving die voor meerdere interpretaties vatbaar is. De pilot loopt daarmee vooruit op een (mogelijke) aanpassing van de wetgeving op dit punt. Het Ministerie van EL&I is op de hoogte van de pilots die Liander m.b.t. collectief opgewekte energie uitvoert. Toch is er een zeker risico dat het salderen van de Energiebelasting en BTW zoals in deze pilot gebeurt, niet zal worden toegestaan door de fiscus. In dat geval staat de gemeente Nijmegen voor een periode van twee jaar garant, voor de gederfde inkomsten voor de deelnemers (energiebelasting en BTW). Doordat er zo in ieder geval tenminste twee jaar gesaldeerd kan worden, is de totale businesscase gerekend over 25 jaar, voor de deelnemers toch kostendekkend. Het financieel rendement zal dan wel lager zijn, dan wanneer salderen over de volledige periode wordt toegestaan door de wetgever.

Ook in Rotterdam zijn er plannen voor een collectieve zonne-energiecentrale op de geluidswal van de A20 ter hoogte van het Terbregseplein, deze plannen worden ontwikkeld door Solar Green Point.

Kosten collectieve zonnestroomcentrale

De kosten per zonnepaneel bedragen bij Zonnepark Nederland Euro 500, de verwachte opbrengst is gemiddeld 197 kWh. Daarnaast betaal je 25 jaar lang 15 Euro per jaar voor onderhoud en beheer. De totale kosten per paneel van 240 Wattpiek komen daarmee op Euro 875 ( € 500,– plus € 375,–) voor 25 jaar. Afgezien van de jaarlijkse bijdrage is de installatieprijs van Euro 2,08 per Wattpiek vergelijkbaar met de installatiekosten van zonnepanelen op je eigen dak, met als voordeel dat je er geen omkijken hebt. De jaarlijkse bijdrage van Euro 15 maakt het m.i. wat onaantrekkelijker, al kom je met een verwachte kostprijs van Euro 0,178 per kWh nog steeds onder het huidige consumententarief voor elektriciteit uit.

De kosten per paneel met een jaaropbrengst van 230 kWh bedragen bij Solar Green Point Euro 460. Al kan de definitieve prijs nog afwijken. Daarnaast rekent ook Solar Green Point met een bedrag per jaar voor onderhoud en beheer gedurende de 20 jaar waar Solar Green Point van uit gaat. Wanneer ik de jaarlijkse bijdrage per paneel gelijk hou aan de bijdrage bij Zonnepark Nederland kom ik uit op een totale investering van Euro 760 (460 + 20 * 15) en een kostprijs per kWh van Euro 0,165.

Wanneer de energiebelasting vervalt voor zelflevering van eigen energie voor de meter is de verwachte stroomprijs lager, zelfs als rekening wordt gehouden met de 4 Eurocent aan extra kosten die Hans Labohm en Rob Walter aan zonne-energie willen toerekenen.

Kosten collectieve zonne-energie vergeleken met collectieve windenergie

Naast aanbieders van collectieve zonnestroomcentrales in eigen bezit zijn er al langer coöperaties actief op het gebied van windenergie, zoals De Windvogel. Een nieuwer model vormt De Windcentrale. Bij De Windvogel betaal je eenmalig Euro 50 lidmaatschap en kun je daarnaast een bedrag uitlenen waarover rente vergoedt wordt. Bij De Windcentrale koop je winddelen in een windmolen, elk winddeel geeft recht op een deel van de elektriciteitsopbrengst. De Windcentrale gaat er van uit dat een winddeel ongeveer 500 kWh per jaar opwekt en tussen de Euro 300 en Euro 400 kost. De levensduur van een windmolen is 15 tot 20 jaar, wat betekent dat de kostprijs per kWh tussen de 3 en 5,3 Eurocent ligt. Dat is nog goedkoper dan collectieve zonnestroomcentrales.

Plan B: duurzame energie baten

Beide voorbeelden laten zien dat rendabele vormen van duurzame energie veeleer innovatie in de overheidsregulering vergen, dan innovatie in de markt. Het is dan ook tijd dat de overheid een Plan B verzint voor de toekomstige terugval in de opbrengst van de energiebelasting. Bij voorkeur op een manier die de energiemarkt zoveel mogelijk behandelt als andere markten, dus geen subsidies of fiscale ondersteuning voor uitontwikkelde technologieën als wind op land, olie en gas.

Wel nadenken over de wijze waarop de overheid een deel van de private winsten van publieke goederen als zon en wind kan afromen. Bijvoorbeeld in de vorm van duurzame energie baten.

Ik heb al een aantal keer eerder voorgerekend dat het grote prijsverschil tussen de kostprijs van windenergie (en in toenemende mate ook van collectieve zonne-energie) en de consumentenprijs van elektriciteit mogelijkheden geeft om de energiebelasting te vervangen door een systeem waarbij de overheid een deel van het rendement afroomt, zoals de staat dat via Energie Beheer Nederland ook doet bij aardgas en olie.

Gisteren heeft de Raad van State besloten dat de gemeente Nijmegen voorlopig geen windturbines langs de A15 mag bouwen op bedrijventerrein De Grift. De gemeente Nijmegen houdt echter vast aan haar ambitie om op deze locatie in de Waalsprong windenergie op te wekken. Dit is belangrijk om Nijmegen in 2045 energieneutraal te maken.

De Raad van State heeft woensdag het bestemmingsplan ‘Buitengebied Valburg - 10 Windturbines de Grift’ vernietigd, waarmee de gemeente Nijmegen de bouw van vijf windturbines mogelijk wilde maken. De RvS stelt dat bij aanvang van het project al bekend was dat er in totaal negen turbines zouden komen: op Bedrijventerrein De Grift in Nijmegen en op het Betuws Bedrijvenpark in Overbetuwe. Daarmee had volgens de Raad een andere procedure moeten worden gevolgd over de milieueffecten.

De uitspraak van de Raad van State komt niet geheel onverwacht, na de vergelijkbare uitspraak over de windturbines in Overbetuwe in maart. Het besluit is een teleurstelling voor Nijmegen, maar biedt de gemeente ook de kans om in een nieuw plan uit te gaan van een nieuwere generatie windturbines, die efficiënter en stiller zijn.

De komende maanden onderzoekt de gemeente welke procedure moet worden gevolgd om de bouw alsnog mogelijk te maken. Daarbij houdt de gemeente Nijmegen contact met de gemeente Overbetuwe en kijkt ook naar eventuele samenwerking in de procedures die doorlopen moeten worden. Gezien de tijd die een dergelijk proces vergt, zal bij positieve besluitvorming niet eerder dan in 2014 gestart kunnen worden met de daadwerkelijke bouw.

Wethouder Jan van der Meer gaat de komende periode samen met Eneco ook in gesprek met een vertegenwoordiging van omwonenden in het buurtschap Reeth, om de nieuwe plannen toe te lichten.

Voor GroenLinks Drenthe schreef ik een position paper windenergie. Hieronder de volledige tekst.

1. Aanleiding
Dit memo geeft in de positie en uitgangspunten van de GroenLinks-Statenfractie in Drenthe (voorts: GroenLinks) weer met betrekking tot het dossier windenergie. Dit position paper is door de Statenfractie geaccordeerd in haar vergadering d.d. 11 april 2012.

2. Windenergie algemeen
Als fractie van GroenLinks staan we vooralsnog op het standpunt dat een mix van duurzame energieopwekking nodig is om duurzaam te leven (ook volgende generaties een leefbare wereld na te laten) en minder CO₂ uit te stoten – daar hoort ook wind op land bij. Drenthe levert van de 6000 megawatt die landelijk opgewekt wordt, als het aan ons ligt, daarvan een beperkte hoeveelheid, onder meer omdat er aan de kust meer wind is. Het zoekgebied dat is aangewezen in de omgevingsvisie is voor ons leidend – dat betekent kortom dat we vinden dat er in de Veenkoloniën windenergie opgewekt moet worden. Voorwaarde voor ons is daarbij wel, dat initiatiefnemers in gesprek gaan met omwonenden en hen de mogelijkheid bieden mee te denken over plaats en vormgeving en ook de mogelijkheid bieden om te participeren en voordeel te hebben van de molens. Randvoorwaarden zijn uiteraard dat overlast door slagschaduw in huis en door geluid voorkomen wordt.

3. Omgevingsvisie Provincie Drenthe
In de Omgevingsvisie1 hebben Provinciale Staten een zoekgebied vastgelegd binnen de provincie waar grootschalige opwekking van windenergie mogelijk wordt gemaakt.

Het Rijk wil dat in 2020 14% van de  energie gehaald wordt uit duurzame bronnen, onder andere windenergie. Hiervoor dient 6000 MW windenergie op land geraliseerd te worden. De provincies hebben dit in IPO-verband onderling verdeeld en voor Drenthe betekent dat in 2020 200 – 280 MW gerealiseerd moet zijn. In de Omgevingsvisie is echter expliciet géén maximum aantal MW aan windenergie in de provincie benoemd.

Het aanleggen van windmolenparken zou volgens GroenLinks overal gestimuleerd moeten worden waar dit landschappelijk inpasbaar is. Ook is in de Omgevingsvisie expliciet opgenomen dat na 2020 bouw van windmolens buiten het zoekgebied niet uitgesloten is.

4. Inpassing met draagvlak
Een goede inpassing mét draagvlak betekent voor GroenLinks: een juiste balans tussen behalen van maximaal rendement en maximale beperking in overlast, en participatie door de bevolking.

Beleving van geluidsoverlast bij windmolens is groter als je er geen goed gevoel bij hebt en als je er niets over te zeggen hebt: zoeken naar mogelijkheden de bevolking te betrekken is belangrijk om de overlast te beperken. Geen stroboscoopeffect of slagschaduw in huis, en liefst ook niet in de tuin. De inpassing voldoet minimaal aan het Activiteitenbesluit bij de Wet milieubeheer (geluidsnorm en minimale afstand). Wenselijk is om de overlast zo veel mogelijk te beperken.

Het rendement kan bevordert worden door de molens in de juiste formatie te positioneren. Dit kan conflicten opleveren met landschappelijke inpasbaarheid (zichtlijnen) en directe overlast voor omwonenden. Een goede balans hierin dient te worden gevonden.

Participatie vanuit bevolking is voor GroenLinks een belangrijke voorwaarde voor goede inpassing. Dit kan participatie mét zeggenschap (coöperatie) of zonder zeggenschap (lagere tarieven, aandelen, obligaties, leningen) zijn.

5. Proces: Gebiedsvisie
“Samen met de gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen en de provincie Drenthe wordt er een gebiedsvisie windenergie opgesteld, met als doel het aangewezen zoekgebied te verfijnen. In de gebiedsvisie zal zo concreet mogelijk worden geformuleerd waar en onder welke voorwaarden windmolen geplaatst kunnen worden. Bij het opstellen van de gebiedsvisie worden ook de inwoners en initiatiefnemers betrokken.”

De gebiedsvisie wordt opgesteld in gezamenlijkheid tussen provincie en gemeenten. Voor GroenLinks is daarbij van groot belang dat de gebiedsvarianten uitgebreid met de bevolking worden besproken.

In het meest gunstige scenario worden de gemeenten het onderling eens over de invulling van de gebiedsvisie. Gemeenten moeten wel hun verantwoordelijkheid nemen binnen de provinciale doelstelling, zodat een gelijkwaardige verdeling van lusten en lasten over het zoekgebied gemaakt kan worden. Emmen en Coevorden zullen waarschijnlijk een groter deel voor hun rekening moeten nemen dan zij tot op heden gedaan hebben.

Enige manier om te zorgen dat het Rijk ons serieus neemt, is als Drenthe (voor en tegen) samen een gebeidsvisie maken, die gedragen wordt, anders gaat het Rijk zijn eigen gang.

6. Rijkscoördinatieregeling
De rijkscoördinatieregeling (RCR) biedt de rijksoverheid de mogelijkheid om bij projecten van nationaal belang de besluitvorming te coördineren. De bedoeling is de procedures te verkorten en te stroomlijnen, waardoor projecten sneller kunnen worden gerealiseerd. Windenergieprojecten vanaf 100 MW opgesteld vermogen vallen verplicht onder de rijkscoördinatieregeling.

In Drenthe zijn inmiddels een aantal initiatieven bekend die onder de RCR vallen, windpark de Drentse Monden (300 – 450 MW) en windpark Oostermoer (120 tot 150 MW).

In principe is de RCR een goede regeling: het geeft het Rijk mogelijkheden om in te grijpen in provincies die hun verantwoordelijkheid in de windopgave niet nemen. Drenthe heeft dat wél gedaan en vastgelegd in haar omgevingsvisie. GroenLinks is dan ook van mening dat het Rijk hier ook daadwerkelijk de verantwoordelijkheid van de provincie moet respecteren.

7. Samenvattend:

1. GroenLinks onderschrijft het vastgelegde zoekgebied voor grootschalige windenergie zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie.
   GroenLinks onderschrijft de taakstelling om voor 2020 minimaal 200 MW en maximaal 280 MW aan grootschalige windenergie te realiseren in Drenthe.
2. GroenLinks is van mening dat het opwekken van windenergie ook buiten het zoekgebied (kleinschalig en decentraal) mogelijk moet zijn waar dit op een verantwoorde wijze landschappelijk inpasbaar is.
3. De gebiedsvisie wordt in gezamenlijkheid opgesteld door provincie en gemeenten, waarbij wat GroenLinks betreft nadrukkelijk ook de bevolking, tegenstanders en initiatiefnemers worden betrokken;
4. GroenLinks hanteert de volgende toetsingscriteria voor verantwoorde inpassing:
   • Voldoende participatie door bevolking;
   • Stroboscoop-effect: geen effect in woningen en geen slagschaduw langs ramen, liever niet in tuinen;
   • Geluid en minimale afstand: wettelijke norm. Aantoonbaar maximale beperking overlast;
5. Drenthe heeft bewezen haar verantwoordelijkheid te nemen in het dossier windenergie. GroenLinks is van mening dat het Rijk bij het toepassen van de Rijkscoördinatieregeling de door de provincie en gemeenten in gezamenlijkheid opgestelde gebiedsvisie als leidend moet hanteren.

Meppel, 11 april 2012
STATENFRACTIE GROENLINKS DRENTHE

Energiebelasting voor de opwekking vanaf je zonnepanelen of windolen is een enorme rem op een ontwikkeling van onze duurzame toekomst. De laatste maand ben ik heel intensief betrokken bij de lobby voor het afschaffen van die belasting. Interessant daarbij is dat er een scala aan mogelijkheden bestaat om dat te doen. Sommigen beter dan anderen. En hoe toets je die mogelijkheden eigenlijk? Volgens mij aan een aantal basisprincipes. Ik noem er een paar.

De consument wordt ook producent: Nou, dat klinkt simpel! Natuurlijk. Als je een zonnepaneel op je dak zet, of je zet ze gezamenlijk op een voormalige vuilstort of gemeentelijk dak, dan wordt je naast consument ook producent. Toch is dit niet altijd zo helder. In sommige voorstellen stellen de energieleveranciers voor dat je de elektriciteit altijd verkoopt aan een leverancier of handelaar. Vervolgens koop je die energie weer in. Dat willen energiebedrijven natuurlijk heel graag. Die willen niet dat de consumenten ook producenten worden. Ja, het mag tot de salderingsgrens van 5000 kWh, dus ongeveer je eigen verbruik. Maar ook dat vinden ze niet zo goed. Op de langere termijn willen ze dat af gaan schaffen.

Lokale en collectieve duurzame energie productie wordt gestimuleerd: Ja, dat klinkt ook wel logisch. Natuurlijk moeten we onze voormalige vuilstort, ons gemeentehuis of onze gymzalen vol leggen. Liefst met enkele megawatts aan capaciteit. Misschien nog enkele windmolens erbij. En dat in gemeenschappelijk bezit, via een cooperatieve vereniging. Dat is voor lang niet iedereen erg logisch. In een aantal voorstellen wordt een grens voorgesteld van bv. 100.000 kWh. Dat is de hoeveelheid energie die voor zo’n 25 huishoudens (hebben ze geen warmtepomp) gebruikelijk is. Maar dat is toch vreemd? Want waarom zouden we niet een stevige zonnecentrale mogen bouwen en die collectief als ons eigen productiesysteem mogen gebruiken? Nu, hier zitten ook de leveranciers tussen. Want voor hun is een dergelijk systeem concurrentie. Ze willen kleinere systemen best een stevig voordeel geven, maar het moet niet te veel van het goede worden.

Het is logisch ook voor grote collectieve systemen energiebelasting vrij te stellen: Natuurlijk, zoals ik hierboven stelde hoeft een groot systeem geen beperking te leveren. Ja, er is wel een subsidie van het Rijk, de SDE+. Maar het is absoluut gokken of je systeem daarvoor in aanmerking komt, en het is toch wonderlijk om een subsidie te vragen voor iets wat eigenlijk zonder subsidie zou moeten kunnen draaien? Dan spreken we gewoon af dat voor grotere collectieve systemen geen SDE+ beschikbaar is, maar wel de energiebelasting er af gaat. Nou, dat vindt het Rijk niet zo eenvoudig. Want stel je voor dat het systeem succesvol is! Dan komen er minder belastinggelden binnen. Overigens… het Rijk krijgt dan wel meer BTW binnen en ook de werkgelegenheid groeit, regionale economie wordt versterkt en innovatie neemt toe. Maar van dit kabinet moeten we begrotingsdiscipline toepassen, hetgeen vooral betekent dat je je probleem (minder inkomsten) binnen dezelfde kolom (energiebelasting) moet oplossen. Beetje vreemd, want duurzaamheid bekijk je altijd integraal. Toch zou het nog wel kunnen door de grenzen van het middenverbruik (laag belastingtarief) ietsjes op te schuiven. Middengebruikers en grootgebruikers gaan dan iets meer betalen.

Je moet wel een grens stellen, waarschijnlijk een geografische: De begrenzing van je systeem is wel belangrijk, uiteindelijk. Want duurzame energie is in de meeste gevallen ook decentraal opgewekt. Je wilt eigenlijk vooral een stimulans van die lokaal opgewerkte energie. En niet in bijvoorbeeld bijstook van biomassa in kolencentrales, hoewel sommigen dat ook duurzaam noemen. En grootschalige windenergie op zee, vraagt enorme investeringen (o.a. voor het net) en de vraag is of je die collectief wilt doen. Het is een lastig onderwerp, maar het principe dat je lokaal moet produceren wat je kan en dat de stimulans ook op die geografische begrenzing moet liggen lijkt helder. Wat is die begrenzing dan? Ik weet het niet. In Lochem kiezen we voor de gemeentegrens, maar dat is makkelijk… want we hebben een groot buitengebied. Misschien moet je de regio nemen waarin je woont en geeft dat voldoende speelruimte. Ik ben benieuwd naar commentaar.

De appelboom en haar boomgaard: Bij energiebelasting wordt wel het voorbeeld van het kropje sla gebruikt om uit te leggen dat energiebelasting voor lokale duurzame opwekking onzinnig is. Immers, je betaalt geen belasting over je kropje sla uit je achtertuin, noch uit je volkstuin. Om het beeld een beetje te verrijken gebruik ik de appelboom. Ik doe dat, omdat ik zie dat de energiebedrijven het monopolie willen over de handel in energie. Dat is vreemd. Want als ik een appelboom in mijn achtertuin heb, dan is het vanzelfsprekend dat ik zelf de appels kan eten. En als ik met vrienden een grote boomgaard koop, dan kan ik zonder meer ook mijn eigen appels blijven eten uit die boomgaard. Geen mens die me dan wil belasten. Wat de energiebedrijven (EnergieNederland) voorstellen is om alle appels in te leveren bij hun. Zij gaan vervolgens die appels weer verkopen. Wat doe je dan met energiebelasting? Een voorstel is om dan te regelen dat je over de appels uit de boomgaard die van jou zijn, je eerst wel belasting betaalt, maar later terug krijgt via de fiscus.

In de lobby rond energiebelasting kom je deze discussie nu tegen. Misschien hebben die handelaren in elektronen wel gelijk. Maar ik vind het vreemd, dat de lokale consument ook niet lokale producent mag worden en zelf, bijvoorbeeld via haar coöperatieve vereniging, de handel gaat organiseren. “Ja”, zegt de tussenhandelaar, maar ik zorg ervoor dat die handelsstroom goed gereguleerd wordt, programmaverantwoordelijkheid heet dat. Dus de zorg dat er altijd genoeg elektriciteit van voldoende stabiliteit op het net is. Hoewel dat natuurlijk ‘waar’ is, wantrouw ik de handelaar die mij afhankelijk maakt van zijn product en mij vertelt dat hij de enige is die ervoor kan zorgen dat ik zeker ben van voldoende aanvoer. 

En zo kom ik van salderen, belasting betalen, zonne-energie op de appelboom en de macht van de handelaar. Heb ik de essentie nu te pakken?

Voor de energiesector zijn het spannende tijden. Naar mijn mening te vergelijken met de overgang van telefonie naar internet. Dat laatste vergde al de nodige souplesse en lenigheid van de overheid, maar de transitie in de energiesector zet nog veel meer op z’n kop. De energiesector is namelijk een belangrijke bron van inkomsten voor de staat. Alleen al de energiebelasting is goed voor ruim 2 miljard Euro. Tegelijkertijd wordt de grondslag van de energiebelasting momenteel van verschillende kanten aangetast. De belangrijkste twee zijn naar mijn mening:

1. In de bouw is een omslag gaande naar energieneutrale renovatie en nieuwbouw van woningen en utiliteitsbouw.
2. De prijs van zonne-energie daalt zo snel dat ze inmiddels ongeveer even duur is als elektriciteit uit het stopcontact. Deze prijsdaling zet nog wel even door (overcapaciteit) terwijl de energiebelasting en SDE+ toeslag stijgen. Dit maakt  zonnepanelen voor woningeigenaren nog interessanter en holt de grondslag van de energiebelasting sneller uit.

Het is alsof er een belasting bestaat op bellen via het vaste net, terwijl meer en meer mensen gebruik maken van VOIP. Door het uithollen van de grondslag van de energiebelasting (en SDE+) is minder geld beschikbaar voor de subsidie van duurzame energie, terwijl het PBL stelt dat er meer geld nodig is om de doelstelling te halen.

Systeem drijft huiseigenaar naar duurste systeem

Het huidige systeem drijft huiseigenaren naar dure, gebouwgebonden vormen van duurzame energieopwekking. Vooral zonne-energie is steeds interessanter. De wetswijziging om salderen voor verenigingen van eigenaren mogelijk te maken, die momenteel voor consultatie voorligt, maakt zonne-energie (en urban wind) nog interessanter (bovendien zijn grotere zonne-energie installaties relatief goedkoper). Het is de vraag of dat economisch gezien een optimaal pad is, want andere vormen van duurzame energie (zoals wind op land) zijn veel goedkoper.

De huidige wetgeving en de hoogte van de energiebelasting maakt dat zonnepanelen op dit moment toch interessanter zijn dan het investeren in wind op land. Bij een investering in wind op land blijf je namelijk overgeleverd aan de grillen van een Kabinet, dat op zoek is naar bezuinigingen en extra belastingopbrengsten. Investeringen in zonnepanelen op je eigen dak en achter de energiemeter voelen op dat punt veel veiliger.

Het nadeel voor de overheid is dat ze de volledige energiebelasting kwijtraakt. Dat gaat om een aanzienlijk bedrag. Uitgaande van ons eigen jaarverbruik van ongeveer 3.000 kWh gaat het om ongeveer Euro 350 aan energiebelasting per jaar (3.000 * 0,114). Daarbovenop komt nog het verlies aan BTW van Euro 65 per jaar.

Om dat voor elkaar te krijgen moeten we een kleine 7.500 Euro investeren in zonnepanelen (zie vergelijking collectieve inkoopacties zonnepanelen). Voor de overheid betekent dat dat ze dit jaar eenmalig Euro 1.425 aan BTW ontvangt. Daar staat tegenover dat ik de rente voor de lening om zonnepanelen te installeren mag aftrekken (verbetering van het huis, dus hypotheekrenteaftrek). Dat betekent een jaarlijkse kostenpost voor de staat van 30 Euro aan extra hypotheekrenteaftrek, naast het verlies van ruim 400 euro aan energiebelasting en BTW per jaar.

Alternatief: duurzame energie baten

Stel nu dat de overheid 40% van de investeringen in rendabele hernieuwbare energie doet, zoals ze dat ook doet voor het winnen van gas en olie, en dat de overheid de energiebelasting laat vallen voor zelflevering aan mensen en bedrijven die zelf risicodragend investeren in de opwekking van hernieuwbare energie. Net als in de huidige SDE+ krijgen de projecten die het hoogste rendement voor de staat leveren voorrang bij de investeringsbeslissing.

De keuze wordt dan een heel andere. Zonnepanelen op mijn dak vergen dan nog steeds een investering van Euro 7.500, want voor de staat is zonne-energie met een kostprijs van 15 tot 23 Eurocent relatief duur, de kans dat de overheid daar 40% van financiert is dus miniem. De Windcentrale stelt te kunnen leveren voor 5,3 Eurocent per kWh en krijgt dus voorrang (net als andere wind op land projecten waar bedrijven en particulieren in investeren voor hun eigen elektriciteitsvoorziening).

Het opwekken van mijn eigen elektriciteitsbehoefte via windenergie kost via de Windcentrale Euro 2.400 (6 Winddelen van ieder Euro 400). Waarbij de staat 40% van de investering voor haar rekening neemt, dat is Euro 960. Zelf moet ik dan nog Euro 1.440 investeren om in mijn eigen elektriciteitsbehoefte te voorzien, een stuk minder dan de Euro 7.500 die ik nodig heb om hetzelfde effect te bereiken met zonne-energie.

Doordat de staat 40% van de financiering doet heeft ze ook recht op 40% van de opbrengst van de opgewekte windenergie. Uitgaande van een consumentenprijs van 20 Eurocent gaat het om een kleine 180 Euro per jaar, dat is 18% rendement (kapitaalkosten niet meegerekend). Voor mij is het voordeel dat ik mijn huidige energierekening van 600 Euro (3.000 * 0,20) hou, maar wel een rendement van 18% haal op mijn investering. Als ik het geld voor mijn investering mag lenen bij een groenbank tegen ongeveer 6% betekent dat 12% rendement, of mijn energierekening tot minder dan Euro 300.

Zoals je ziet kan het ook voor de overheid een voordeel hebben als ze accepteert dat de energiebelasting in haar huidige vorm haar langste tijd heeft gehad. Op die manier wordt een nieuwe belastingbasis opgebouwd, die past bij het perspectief dat decentrale energieopwekking en een energieneutrale gebouwde omgeving de toekomst zijn. Een perspectief dat het kabinet zelf ook omarmt via respectievelijk EL&I en Energiesprong (EL&I en BZK).

Meer uitleg over duurzame energie baten:

• Doldwaas zomeridee: windbaten tegen begrotingsgaten
• De Windcentrale

Volgende keer een doorrekening van het voorstel van duurzame energie baten op basis van de plannen van De Windcentrale.

Meer dan 70% van de Nederlanders vind windenergie de beste bron van energie, toch heeft bijna niemand  stroom uit windenergie, laat staan voordeel  van de gratis wind. Terwijl burgers veel voordeel zouden hebben als ze wel participeren in een windpark. … Lees verder →

Vorig jaar kwam ik via Nudge de Windcentrale tegen. Een initiatief waarbij je gezamenlijk investeert in een windmolen. In tegenstelling tot de bestaande windcoöperaties gaat het niet om een lening, maar om eigen vermogen en wordt de volledige financiering met eigen vermogen gedaan (dus geen aanvullende banklening). Als beloning ontvang je de opgewekte elektriciteit.

Kosten

De Windcentrale verkoopt Winddelen. Ieder Winddeel is goed voor ongeeer 500 kWh per jaar. Het maximum aantal winddelen is gelijk aan je eigen elektriciteitsverbruik. Omwonenden krijgen voorrang, wat goed is voor het draagvlak.

De kosten per kiloWattuur hangen natuurlijk af van de hoeveelheid wind op de locatie van de windmolen. Op dit moment verwacht De Wincentrale dat een Winddeel tussen de 300 en 400 Euro gaat kosten. Een windmolen gaat 15 tot 20 jaar mee.

Uitgaande van het ongunstigste scenario (kostprijs 400 Euro, levensduur windmolen 15 jaar) bedraagt de prijs per kiloWattuur 7 Eurocent (400 Euro /(400 kWh * 15 jaar)). Bij het meest gunstige scenario is de kostprijs 3 Eurocent.

Zodra het mogelijk is neem ik dan ook graag een Winddeel als aanvulling op mijn investeringen in Meewind en De Windvogel.

Energiebelasting

De lage kostprijs maakt een investering in De Windcentrale zelfs met energiebelasting interessant. Nog interessanter wordt het als  de energiebelasting voor mensen en bedrijven die zelf investeren in windenergie wordt vervangen door windbaten, naar analogie van de aargasbaten. De wind is tenslotte van iedereen, dus waarom zou een deel van de opbrengst dan niet gebruik kunnen worden voor publieke baten? Op die manier vormen windbaten een langzaam stijgende inkomstenbron ter compensatie van de aardgasbaten die toch echt een keer gaan ophouden.

Veel positieve reacties

De Windcentrale heeft inmiddels ruim 1800 supporters en dat aantal groeit nog dagelijks. Ook de media besteed aandacht aan de Windcentrale. Zo is de Windcentrale onder meer gespot als trend, staat er een artikel op Sync.nl en staat er een interview op New Energy TV.

Inschrijving medio zomer 2012

De Windcentrale is volop bezig met het zoeken naar een geschikte windmolen. Het meest concrete project is samen met partner Coöperatie Deltawind op Goeree Overflakkee. Zij zitten nu in de vergunningsfase voor de bouw van het Windpark Battenoert. Als alles meezit dan kan De Windcentrale voor de zomer van 2012 een aanbod aan geïnteresseerden doen.

Partners

Naast Stichting Doen heeft ook de  Rabobank besloten om de Windcentrale te ondersteunen. De Windcentrale heeft een gift ontvangen vanuit het Rabobank Projectenfonds. Dit fonds steunt specifiek innovatieve projecten die een duidelijke bijdrage leveren aan een duurzame toekomst voor de leden van de bank en daarmee voor de samenleving als geheel.

In het zuidelijkste puntje van de Wieringermeer bouwen ze aan de grootste windmolen van Nederland. De mast bestaat uit ringen van beton, die op elkaar gestapeld worden. Op de foto de onderste ring. Er is echter iets vreemds aan de … Lees verder →

In 2008 heb ik een deel van mijn kerstbonus geinvesteerd in een participatie in Meewind met het idee de ontwikkeling van offshore wind in Nederland te stimuleren. Meewind is een paraplufonds dat de mogelijkheid biedt te beleggen in duurzame energieprojecten.  Ik werd op het bestaan van Meewind gewezen door Greenchoice, die een mooie actie hadden waarbij je met een aanbetaling van 100 Euro een participatie van 1.000 Euro kon kopen. De resterende 900 Euro hoefde pas betaald te worden zodra Meewind haar eerste windpark werkelijk in aanbouw zou nemen. In 2010 was het zover en heb ik het geld voor volledige participaties in het eerste subfonds van Meewind bijgestort.

Het eerste subfonds van Meewind heeft een participatie in het Belgische windpark Belwind. Het windpark is eind 2010 in productiegenomen. De intrinsieke waarde van een participatie is sindsdien gestegen van 1.000 Euro in juli 2010 tot Euro 1.121 eind 2011. Dat is een rendement sinds oprichting van 12%, over 2011 bedroeg het rendement 8%. Vooralsnog is het papieren winst, enkel te verzilveren door de participatie te verkopen. Dat ben ik echter niet van plan, sterker eind vorig jaar heb ik  mijn investering in Meewind uitgebreid.

Meewind hoopt vanaf dit jaar dividend uit te gaan keren, dus wellicht kan ik later dit jaar een beeld van het dividend rendement van een participatie Meewind geven. Meewind wil medio 2012 ook de inschrijving voor het tweede subfonds openen. Met dat fonds wil Meewind investeren in het offshore windpark bij Schiermonnikoog.

2011 is een jaar van grote veranderingen en het jaar waarin het eindelijk is gelukt om een aantal goede voornemens voor 2009 en 2010 tot uitvoering te brengen.

Werk
De grootste verandering is de overstap vanuit de overheid terug naar het bedrijfsleven. Na zes jaar vanuit het Haagse bedacht te hebben hoe je duurzamer kunt ondernemen in Nederland werd het tijd om er actief mee aan de slag te gaan. Daarvoor deed zich een mooie kans voor in de sector waar ik me de laatste jaren als columnist voor het magazine Duurzaam Gebouwd en vanuit het project duurzaam ondernemen als kans mee bemoeid had: de bouw. Afgelopen jaar ben ik gaan werken voor twee bedrijven. In de eerste plaats voor Strukton, daarnaast werk ik af en toe mee bij TreFoil Energy. Inmiddels ben ik redelijk ingewerkt en in 2012 kun je dus meer berichten verwachten over mijn werkzaamheden voor deze bedrijven en over de activiteiten van deze bedrijven. Ook zal ik zeker aandacht besteden aan het onderzoek dat TNO en Stichting Vernieuwing Bouw momenteel uitvoeren naar geslaagde duurzame innovaties in de bouw. Ik ben namelijk erg benieuwd naar de uitkomsten daarvan, aangezien de mensen van Building Brains het oorspronkelijke onderzoeksvoorstel mede op mijn verzoek hebben geschreven. Helaas kan ik 25 januari niet naar de dialoogbijeenkomst Groen is Poen over het onderzoek.

Verandering van werk betekende ook verandering van vervoermiddel. Na een paar maanden in een slurpende bak rondgereden te hebben kon ik deze gelukkig inruilen voor een leaseauto naar keuze. Elektrisch zat er helaas niet in, maar met de Lancia Ypsylon koos ik op moment can uitkiezen de nummer 3 uit de top 10 zuinige kleine benzineauto’s van de ANWB. Inmiddels is het overigens nummer 4. Het goede nieuws is dat ik de eerste 2 maanden keurig volgens normverbruik heb gereden. Vanaf 2012 is het mijn bedoeling om de CO2 uitstoot via Natuur en Milieu te compenseren met emissierechten van het Europees CO2 emissiehandelssysteem.

Prive
De verandering van werk heeft ook thuis effect gehad. In onderling overleg met Nelleke ben ik een dag meer gaan werken en zij een dag minder. Om alles tijdtechnisch rond te krijgen gaat onze dochter nu 3 dagen naar het kinderdagverblijf. Of dat zo blijft in 2012 is de vraag. Tijdelijke contracten in gemeenteland zijn schaars aan het worden en het huidige contact van mijn vriendin is niet verlengd. Dat wordt binnen een maand iets nieuws vinden of het kinderdagverblijf van onze dochter opzeggen. Met wat gepuzzel gaat 1 dag waarschijnlijk nog wel lukken, maar 3 dagen is met de nieuwe Kabinetsplannen duurder dan de hypotheek… Dat wordt dus een keten van werkloosheid in gang zetten, want we zullen vast niet de enige familie in ded buurt zijn die met werkloosheid te maken krijgt.

Ons huis bevalt nog steeds goed. We hebben afgelopen jaar behoorlijk weten te sparen, dus wie weet kan een nieuwe badkamer er eerder komen dan we oorspronkelijk hadden gepland. Het is ook nog steeds mogelijk dat we het geld in gaan zetten voor extra energiebesparende of energieopwekkende maatregelen in huis. Dat laatste hangt af van de prijzen die in de verschillende collectieve inkoopacties voor zonnepanelen bedongen worden.

Investeren
2011 was ook het jaar van investeren in een duurzame toekomst. In de eerste plaats natuurlijk door het plaatsen van een zonneboiler, die voorlopig Euro 1.100 duurder lijkt uit te vallen doordat mijn oude werkgever de SDE warmte niet meer open heeft gesteld in 2011. Onze installateur voert hierover nog een rechtzaak tegen Agentschap NL.

Buiten ons huis hebben we voor €1.000 in windenergie geinvesteeerd. We hebben onze investering in Meewind met € 500 uitgebreid (was €1.000) en zijn we voor €50 lid geworden van De Windvogel. We hebben De Windvogel ook €450 geleend. Geen grote bedragen en toch een poging om in deze economisch minder goede tijden duurzame energie in Nederland een steuntje in de rug te geven.

Op twitter werd afgelopen week terecht opgemerkt dat je ook aan duurzaamheid wereldwijd moet denken. Vanuit dat oogpunt heb ik mijn investeringen via MyC4 uitgebreid met €150. Omdat ik nog steeds geloof in de kracht van crowdfunding voor Nederlandse ondernemers heb ik ook geld geinvesteerd in Enviu Participations en AV Direct. Uiteindelijk is het niet gelukt om alle investeringen gestand te doen. Zowel de investering in Treemagotchi als WakaWaka zijn vooralsnog niet doorgegaan in 2011. Volgend jaar kun je op mijj weblog in ieder geval aandacht voor mijn investeringen verwachten.

Voor nu rest mij om alle lezers een goed, gezond en gelukkig 2012 te wensen.

Twee jaar geleden deed Platform Duurzaam Friesland de provincie een aanbod. Ze wilden als eigenaren,hun windmolens uit het landschap halen, en daarna op een mooie manier 600 MW windenergie realiseren. Maar het huidige Friese provinciebestuur wil lelijke cluster windparken, daar … Lees verder →

GroenLinks Utrecht vindt dat er een zorgvuldig onderzoek moet komen naar de realisatie van windmolens op Lage Weide. Dat heeft woordvoerder en GroenLinks raadslid Steven de Vries vandaag in de gemeenteraadsvergadering gezegd. Bewoners maken zich zorgen over slagschaduw en geluidsoverlast.

De Vries: “Het plaatsen van windmolens op het industrieterrein kan, afhankelijk van de aantallen en de modellen, een belangrijke bijdrage leveren aan de productie van duurzame energie in onze stad. Daarnaast kan het een forse stap zijn in het behalen van onze energieambities. GroenLinks is dan ook enthousiast over de richting die het vorige college onder leiding van voormalig wethouder Ingrid de Bondt (VVD) met betrekking tot windenergie is ingeslagen. Het is echter wel belangrijk om zorgvuldig en onafhankelijk te onderzoeken wat de gevolgen voor omwonenden van Lage Weide zijn. De gemeenteraad kan dan te zijner tijd een afgewogen beslissing nemen over de daadwerkelijke plaatsing van windmolens.”

De VVD diende een motie in die oproept om de verder ontwikkeling van windenergie op Lage Weide per direct te staken. “Nu zomaar opeens nee zeggen, zonder gedegen en onafhankelijk onderzoek, is voor GroenLinks veel te kort door de bocht. We willen eerst precies weten wat het ons oplevert, maar ook wat de gevolgen voor de omgeving zullen zijn”, zegt De Vries.

GroenLinks strijdt al jaren tegen de al bestaande stank- en geluidsoverlast van bedrijventerrein Lage Weide. “Dat blijven we doen. We zullen aandacht blijven houden voor de reeds bestaande problemen. Maar vanzelfsprekend ook voor de potentiële overlast die windmolens op Lage Weide kunnen gaan veroorzaken”, verzekert De Vries. Alleen de VVD stemde voor, waarmee de motie werd verworpen.

Gisteravond was er een debat in het NAI over windparken in het landschap. Ook de huidige rijksadviseur voor het landschap heeft inmiddels begrepen dat mooie windparken bestaan uit een enkele rij windmolens in het landschap. Dat is winst. Verder is … Lees verder →

Dat is de stelling die al jaren opgeworpen wordt, want het streefcijfer voor de kostprijs van duurzame energie is de kostprijs van elektriciteit die met steenkolen wordt opgewekt. De heilige graag van duurzame energievormen heet netpariteit. Een moeilijke term om te zeggen dat de elektriciteit die duurzaam wordt opgewekt even veel kost als elektriciteit van een kolencentrale (ongeveer 5 tot 7 Eurocent/kWh). De vraag is of dat terecht is. Kleinverbruikers (zowel particulier als zakelijk) betalen op dit moment namelijk ongeveer 19 Eurocent per kWh (door energiebelasting en BTW).

Ontwikkelingen zonne-energie

Terwijl de energiebelasting en de elektriciteitsprijs stijgt is de prijs van zonnepanelen is de afgelopen 12 maanden met ongeveer 40% gedaald. Dat is te zien aan de opkomst van nieuwe bedrijfsmodellen voor zonne-energie.

Bij die nieuwe bedrijfsmodellen koop je niet zozeer zonnepanelen, alswel een stabiele elektriciteitsprijs. Zo biedt Zon IQ zonnepanelen aan met de garantie dat de kosten van elektriciteit opgewekt met je zonnepanelen inclusief de financieringskosten gelijk zijn t.o.v. je huidige elektriciteitskosten. Bij Zonline koop je geen zonnepanelen, maar ga je betalen voor de elektriciteit die ze opwekken. Resultaat: de prijs van (een deel van) je elektriciteitsverbruik staat de komende 20 jaar vast. Dat is nog eens wat anders dan een 3 jaar vast contract…

De ondernemers en financiers van Zon IQ en Zonline verwachten ongetwijfeld ten minste een fatsoenlijke boterham te verdienen met hun business model. Dat kan niet anders betekenen dan dat zonnepanelen voor huiseigenaren die zelf over de financiële middelen beschikken een rendabele investering zijn. Voor Zon IQ geldt dat ze de garantie van een gelijkblijvende energierekening alleen zullen geven wanneer ze dat waar kunnen maken. En voor Zonline geldt dat ze van de opbrengst die zij ontvangen van huiseigenaren niet alleen hun eigen loon moet betalen, maar ook hun financiers.

Ontwikkelingen windenergie

Afgaand op het maximum subsidiebedrag voor windenergie op land ligt de kostprijs rond de 10 Eurocent per kWh. De energiebelasting ligt op 12 Eurocent per kWh. De simpelste manier om te zorgen dat wind op land zonder subsidie uit kan is deze twee tegen elkaar uitruilen. Een vrijstelling van energiebelasting voor afnemers van windenergie op land betekent dat particulieren ten minste 2 Eurocent korting per kWh krijgen, want best kans dat er windmolens zijn die voor minder dan 10 Eurocent elektriciteit produceren. Tegelijkertijd houdt de overheid de subsidie voor windenergie in haar zak en zijn er minder ambtenaren nodig om subsidieaanvragen voor duurzame energie te beoordelen.

Voor degene die zich zorgen maken wat te doen als de wind niet waait: geen nood, voor zover ik dat begrepen heb moet de windmolenexploitant in het Nederlandse systeem zelf zorgen voor reservecapaciteit. Daar betaalt de windmolenexploitant een vergoeding voor aan degene die reservecapaciteit achter de hand houdt. Wanneer er te veel windenergie bijkomt wordt de vraag naar reservecapaciteit groter, wat de prijs opdrijft. De hogere prijs wordt doorgerekend aan de consument die windenergie afneemt. De stijgende prijs van windenergie zorgt er voor de wetten van de vrije markt vanzelf voor dat de vraag daalt, of dat er evenwicht op de markt optreed.

Een hoge prijs voor reservecapaciteit zorgt er ook voor dat er meer aanbod komt van reservecapaciteit of dat er geïnvesteerd gaat worden in maatregelen of innovaties om de benodigde hoeveelheid reservecapaciteit te verkleinen (bv. accutechnieken).

Alternatieve manieren om wind op land, zonne-energie en biogas te stimuleren

De SDE+ is de bekendste regeling om duurzame energie te stimuleren. Deze wordt gefinancierd vanuit een opslag op de elektriciteitsrekening. Een alternatieve methodiek kan zijn om te kijken naar het grote succesnummer op gebied van verduurzaming: de automarkt. Door een combinatie van verschillende tarieven in de bijtellingsregel, motorrijtuigenbelasting en BPM is daar de afgelopen jaren een grote switch naar zuinigere en milieuvriendelijkere modellen gemaakt.

Voor groene elektriciteit en biogas kan een zelfde methodiek ontwikkeld worden, mits het gaat om technieken waarvan de kostprijs onder het tarief voor kleinverbruikers ligt. Waarbij ik met het tarief voor kleinverbruikers het tarief inclusief energiebelasting en BTW bedoel. Net als bij auto’s hoeft dat geen permanente regeling te zijn, maar kun je die best in termijnen afbouwen of de verschillen verkleinen. Wanneer de overheid, net als bij aardgas, wil meeprofiteren van de baten van publieke goederen als zon en wind kan ze ook overwegen om zelf mee te investeren. Zoals ze dat ook doet bij aardgas.

Het voordeel van zo’n systeem is dat particulieren voordeel krijgen van duurzame energie, wat het verzet een stuk minder groot zal maken. De komende 15 jaar Euro 360 korting per jaar op je energierekening? Dat kan, maar dan krijg je wel een windmolen in de buurt.. Praktijkvoorbeelden laten zien dat het verzet dan snel minder wordt. Eventueel kun je nog eisen dat particulieren zelf investeren in de opwekking van duurzame energie om van het voordeel te kunnen profiteren.

Tijdens de toepassing zullen nieuwe innovaties gedaan worden, die de kostprijs van duurzame energie verlagen. Waardoor duurzame energie ook voor middelgrote gebruikers en uiteindelijk grootverbruikers commercieel interessant wordt. Het bijkomend voordeel is dat een aantal grootverbruikers kan dienen als buffercapaciteit in tijden van veel of juist weinig aanbod aan duurzame energie.

PS merk ik op dat ik het in dit stuk nog niet eens heb gehad over het schrappen van regelingen die fiscaal of anderszins voordelig uitpakken voor fossiele energie.

Verander de energieheffing voor coöperatieve verenigingen

In Lochem liggen ruim 17 hectaren voormalig vuilstort te wachten op zonnepanelen. Met een beetje goede wil kunnen 1000 gezinnen er hun duurzame energie van halen. De prijzen van zonnepanelen dalen, hun efficiëntie neemt toe, de elektriciteitsprijzen stijgen… dus waarom liggen die panelen er nog niet? Omdat er een enorm gat wordt geslagen door de regulerende energiebelasting. Dan gaat het makkelijk over ruim 30% van de elektriciteitsrekening. Een belastingmaatregel die bedoeld is om het energiegebruik af te remmen door het een hogere prijs te geven. Voor zonne- en windenergie en voor coöperatieve verenigingen en verenigingen van eigenaren moet een uitzondering gemaakt worden. Als dat gebeurt, dan hebben we een doorbraak, dan verandert er echt iets in onze energievoorziening!

De vergelijking met de slakrop in de volkstuin

Wat is nu de rechtvaardiging voor het afschaffen van de energiebelasting op collectieve zelflevering, dus het leveren van duurzame energie via zonnepanelen van een cooperatieve vereniging die elders (bijvoorbeeld op een voormalige vuilstort) staan. Je bent toch gewoon een energieproducent geworden die haar energie via het publieke net naar een huis transporteert? Wat ben je dan anders dan de Nuons, Essenten en andere producenten van deze wereld. Behalve heel wat kleiner en misschien heel wat duurzamer.

De vergelijking wordt wel getrokken met de volkstuin. Als je lid bent van een volkstuinvereniging, dan heb je een landje waar je je slakropjes kan kweken. Met een beetje geluk komen ze niet allemaal tegelijk op (bij mij bijna altijd wel!). Je snijdt je kropje af en neemt ‘m mee naar huis, over de openbare weg. Je hoeft er niks voor te betalen. Geen fiscus die je land en haar productie op waarde gaat schatten. Tuurlijk betaalde je belasting, toen je de zaden kocht. Maar we maken geen verschil tussen die volkstuin en je achtertuin. Je mag je slaplantje opkweken, over de weg vervoeren en zonder belasting te betalen heerlijk consumeren. Dat zonnepaneel, op die voormalige vuilstort, is een vergelijkbaar verhaal. Je neemt een kavel op de vuilstort, dan paneel is van jou, en als de zon schijnt, dan betaal je iemand (de netwerkbeheerder), om die energie over het net naar je huis te vervoeren. Dat wordt keurig geadministreerd. Wat je kavel op de vuilstort verlaat, komt bij je huis weer binnen. Dus kan je het net zo afrekenen als bij die zonnepanelen die op je huis of in je tuin staan.

De Nuon’s en Essenten van deze wereld, die produceren niet in je voor- of achtertuin, of in je volkstuin. Dat zijn private instellingen die een product op de markt brengen. Net als sla die bij de groentenboer ligt. Daar betaal je wel belasting over. Dat is een ander verhaal.

Onze economie gaat voor!

De energiebelasting (eigenlijk wordt over een ‘heffing’ gesproken) is niet voor iedereen hetzelfde. Grootverbruikers krijgen een groot voordeel. Dat gaat al heel snel. Een verbruik van meer dan 10.000 Kwh levert een voordeel van meer dan 50% op. Ga je 50.000 Kwh of meer gebruiken dan zit je al op een tiende van de energiebelasting van kleingebruikers!

Tot 10.000 Kwh betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.1121
Van 10.000 tot 50.000 Kwh betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0408
Van 50.000 tot 1.000.000 Kwh betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0109
Boven de 10 miljoen Kwh (niet zakelijk), betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0010
Boven de 10 miljoen Kwh (zakelijk), betaal je in 2011 (excl BTW): Euro 0.0005 

Rechtvaardiging van deze differentiatie is dat grootgebruikers vaak sterk afhankelijk zijn van hun energielasten voor bijvoorbeeld hun productie en export. Daarmee concurreren ze op een markt, ook met het buitenland. Daar gelden andere energietarieven en belastingregimes. Om onze economie niet te frustreren met ongelijke concurrentie wordt de energiebelasting voor grootverbruikers lager gemaakt. Dat doen we, omdat ze belangrijk zijn voor onze economie, niet omdat we zo aardig willen zijn voor deze bedrijven. We zien dat, zo rond Lochem, heel snel. De grote bedrijven betalen nauwelijks iets voor hun energie. Aan hun hoeven we niet te proberen wind- of zonnekracht te leveren. Ze gaan voor fossiel, veel goedkoper!

Dus, het lid van een cooperatieve energievereniging wordt, als kleingebruiker van zo’n 5000 Kwh, gewoon in het toptarief belast. Blijkbaar is de economische bijdrage van deze kleingebruikers nog niet meegewogen in deze, op zich begrijpelijke, argumentatie onder de belastingwetgeving. Het leggen van zonnepanelen, het bouwen en onderhouden van windmolens, de bedrijvigheid van het ‘runnen’ van een lokaal energiebedrijf, levert een zeer hoog rendement voor de lokale economie. We berekenden dat het, voor het kleine Lochemse, wel eens om een jaarlijks bedrag van 10 tot 20 miljoen Euro kan gaan dat recycled wordt in de lokale economie. Dat is voor een gemeente met 13.000 huishoudens substantieel. Het is geen klein bedrijf, maar een collectieve grootverbruiker die een wezenlijke bijdrage levert aan de lokale economie.

Coöperatieve zelflevering, miljoenenmotor lokale economie

Daarbij mag best vermeld worden dat deze omzet sterk verbreed wordt omdat de lokale bedrijven deel zijn van een hecht sociaal/maatschappelijk netwerk waarlangs ook andere producten de consumenten bereiken. In Lochem betrekken we LochemEnergie direct bij het Slimme Netwerk (eigenlijk is het omgekeerd hoor… die mensen van LochemEnergie zijn slimmer dan wij… en ze betrekken ons bij de ontwikkeling van het Smart Grid) en bij energiebesparing in de bestaande bouw. De omzet die daar te bereiken is ligt in de tientalen miljoenen per jaar binnen de gemeente Lochem. Duurzame omzet, omdat het om zeer renderende investeringen gaat die passen bij een duurzame economie. Kortom, deze coöperatieve systemen kunnen in een gemeente als Lochem, met 33.000 inwoners en 13.000 huishoudens tot een jaarlijkse versterking van tientallen miljoenen Euro’s in de lokale economie leiden. Waarom worden cooperatieve verenigingen dan niet vrijgesteld van regulerende energiebelasting als het argument van belang voor de economie het fundament van deze heffing is?

De coöperatieve grootverbruiker!

De coöperatieve vereniging is niet alleen een vereniging van producenten, maar ook van gebruikers. In die zin vormen ze in gezamenlijkheid een grootverbruiker en kan de energieconsumptie van alle leden van LochemEnergie opgeteld worden. Dat is, met ruim 1000 aspirant-leden van LochemEnergie, zo een 4 a 5 miljoen Kwh. Als we boven de 2000 leden uit komen en de gemeente doet ook mee met haar gemeentehuis, openbare verlichting en pompen van de riolering, dan zijn we met elkaar een echte grootverbruiker die nauwelijks meer belasting hoeft te betalen. Met de doelstelling van LochemEnergie, meer dan 60% van de aansluitingen zijn in 2020 lid, een makkelijk haalbaar verhaal.

Nee, zo werkt het natuurlijk niet. Want gebruikers hebben een aansluitpunt, een uniek huisadres. Maar de essentie is toch helder! En het zou me niet verbazen als een aantal slimme fiscaal/juristen hier een antwoord op weten te vinden.

Wat je zeker kan concluderen is dat, naar de intentie van de belastingwetgeving, de coöperatieve vereniging die duurzame energie opwekt en collectief gebruikt minstens gelijk gesteld mag worden met grootgebruikers. Dus in het laagste belastingtarief zouden moeten vallen.

Verlies aan inkomsten voor het Rijk?

De landelijke overheid, het Rijk, is natuurlijk bezorgd over de inkomenseffecten. De energiebelasting is een belangrijke inkomstenbron voor het Rijk, en de financiele positie van ons land is niet makkelijk. Het is daarom wel begrijpelijk dat een wijziging met een mogelijk negatief effect voor Rijk’s inkomsten niet positief ontvangen wordt. Het antwoord hierop is tweeledig:

1. Er zijn ook inkomsten. De investeringen, de versterkte lokale werkgelegenheid, de verbetering van besparingsinspanningen met meer energie-efficiency als gevolg, maar ook werkgelegenheid voor installateurs en in de bouw. Een impuls voor de economie, die levert het Rijk meer geld op dan de maatregel kost. Twijfels hierover? Laten we het doorrekenen, bv. in praktijkproeven binnen de experimenteerruimte!
2. De kosten vallen mee omdat het feitelijk om nog een beperkt aantal initiatieven gaat. Het coöperatieve karakter, met eisen richting lokale verdienmodellen, is nog niet breed uitgewerkt. Het aantal serieuze businesscases is beperkt, de  investeringsmogelijkheden voor de investeringen komen langzaam los. Heus… er komt geen vloedgolf. En als het Rijk het wil, dan kan ze beginnen met een plafond, om te voorkomen dat er een ‘open einde’ is. Dus een experimenteerruimte. 

Als coöperatieve energieverenigingen kunnen bewijzen dat ze een economisch, sociaal en milieurendement van betekenis hebben, dan zullen ze de markt gaan bepalen. In Lochem streeft LochemEnergie naar een dekking van meer dan 60% in 2020. Het Rijk mag best richting aan deze ontwikkeling geven, bv. door een voorwaarde te stellen dat deze ontwikkeling moet leiden tot versterking van de economie en tot vergelijkbare inkomsten via andere belastingkanalen dan de regulerende energiebelasting. De eerste stap is het bieden van ruimte om hiermee te experimenteren.

Een stap naar de echte energiebelasting

Deze aanpassing op de belastingwetgeving voor energie is klein vergeleken bij de werkelijke aanpassing die nodig is: namelijk het verwerken van de milieueffecten van het energiegebruik in de prijs. Dat kan en wordt op Europees niveau ook besproken. Door de CO2 inhoud van het energiegebruik te vertalen in kosten. Hoe meer CO2, hoe meer je betaalt! Dat kan je dan ook nog combineren met de afstand van het transport van de energie. Want via al dat transport heb je kostbare en belastende infrastructuur nodig en ook nog stevige verliezen. Hoe dichter bij je energie wordt opgewekt, hoe lager de transporttarieven. Daarmee zou je definitief een eerlijk krachtenveld krijgen waarin wind, zon en biomassa kunnen concurreren met fossiel. De komende jaren zullen in het teken staan van een lobby voor deze, feitelijk onvermijdelijke, aanpassing van de energiebelasting. Een aanpassing die stevig tijd zal kosten, in een krachtenveld waar grote energieleveranciers veel te verliezen hebben. De beperkte aanpassing van de huidige wetgeving om cooperatieve opwek laag te belasten is daarmee een kleine stap in de goede richting.

Professioneel lobby traject

Er zijn al wat pogingen gedaan om de wetgeving aan te passen. Gedeeltelijk zijn ze ook gelukt, want voor Verenigingen van Eigenaren is er licht aan de horizon, hoewel de goedkeuring van de tweede kamer nog steeds niet vertaald is in concrete maatregelen. Om tot een wetswijziging te komen, desnoods met een relatief beperkte experimenteerruimte, is een echte bundeling van krachten en een goede analyse van vragen en eventuele weerstanden nodig. 

Dit gebeurt nu. Initiatieven van diverse partijen worden gebundeld, onderzoeksvragen wordt verzameld en de sleutelpersonen in de politiek worden betrokken in een gezamenlijke zoektocht zodat een meerderheid in het parlement zeker wordt.

Afgelopen week kwamen de Grote 32 gemeenten, de Grote 4 gemeenten, het Interprovinciaal Overleg en VNG bij elkaar voor afspraken over hun lobby traject. Daar werd besloten deze thematiek uit te werken voor een gemeenschappelijke inspanning. Organisaties als het Klimaatverbond en Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling pakken coördinatie op, sluiten die kort met netwerken van lokale initiatieven als e-decentraal. De klimaatambassadeurs, bestuurders die mede de Lokale Klimaatagenda opstellen, maken zich sterk voor het onderwerp. Een netwerk van duurzame bestuurders zorgt voor een achterban van een brede politieke afkomst, om zeker te zijn van de politieke breedte die nodig is om het voorstel door het parlement te laveren. Tenslotte wordt afstemming gezocht met de grote milieu-organisaties en hun lobbyisten om met elkaar een transparant traject in te zetten waardoor we met elkaar het resultaat bereiken dat nodig is.

Daarmee zetten we, gezamenlijk, in op een doorbraak voor collectieve opwek van duurzame energie.

John Stewart is al meer dan dertig jaar actievoerder, met name tegen verkeersoverlast. Hij zag kans een extra landingsbaan voor Heathrow te blokkeren en werd in 2008 door de Independent on Sunday uitgeroepen tot de meest effectieve milieuactivist van het Verenigd Koninkrijk. Wanneer je aan zijn boek ‘Why noise matters’ begint, weet je dus dat zijn doel is een alarmbel te luiden, niet een evenwichtig betoog te houden.

Wat het boek niettemin waardevol maakt, is dat het een breed overzicht schetst over een veld dat nauwelijks als een eenheid gezien wordt. Bovendien maakt hij vanuit zijn oogpunt gehakt van twee ontwikkelingen die andere delen van de milieubeweging nou juist sterk propageren, namelijk zeetransport en windenergie.

(...)
Lees verder in Over muzak en gestrande walvissen (nog 336 woorden)

Het is een veel gebezigde uitspraak ter rechterzijde van de Nederlandse politiek: “Windmolens draaien niet op wind, maar op subsidie”. In plaats daarvan moet er volgens diezelfde politieke partijen wel geïnvesteerd gaan worden in kolencentrales en een 2de kerncentrale. Het gebruikte argument tegen windenergie is dat er subsidiegelden (en dus geld van de burger) voor gebruikt wordt.

read more

Gisteravond is het onderzoeksrapport naar de integriteit van Dijkgraaf Henk Tiesinga openbaar geworden. De dijkgraaf kwam afgelopen zomer in opspraak nadat commotie ontstond over zijn nevenfunctie als voorzitter van de Koepel windenergie Noordoostpolder. Omdat deze koepel een windpark wil realiseren waarvoor vergunningen nodig zijn van het waterschap lijkt er een tegengesteld belang te zijn ontstaan.

In opdracht van de Algemene Vergadering van het Waterschap Zuiderzeeland heeft WagenaarHoes een onderzoek verricht naar de vermeende belangenverstrengeling van de dijkgraaf en pleit hem op alle punten vrij: “Wij hebben geen aanwijzingen gevonden van niet-integer handelen door de dijkgraaf in relatie tot het windpark Noordoostpolder. Van belangenverstrengeling is geen sprake geweest.”

Wel stelt het rapport (de samenvatting -pdf) dat: “de deelname van de heer Tiesinga aan de stuurgroep en de overleggen bij EZ in de publieke beeldvorming bijgedragen aan de schijn van belangenverstrengeling.”

De Algemene Vergadering heeft haar steun aan de dijkgraaf uitgesproken en daarmee is de kous in politieke zin af lijkt me. Toch blijft er wel iets knagen.

Als bestuurder in het Openbaar Bestuur en als politicus moet je jezelf nog nadrukkelijker bewust zijn van je integriteit en de mogelijke schijn van belangenverstrengeling. Zelfs als vaststaat dat er niets aan de hand was (zoals het rapport van WagenaarHoes nu stelt bij de dijkgraaf) zal er altijd ‘iets’ blijven hangen. Veel mensen zullen toch denken ‘waar rook is, is vuur’ hoewel daar geen aanleiding voor hoeft te zijn. Dat is schadelijk. In de eerste plaats voor de betrokken personen, in de tweede plaats voor de organisatie die hij/zij vertegenwoordigd en in algemenere zin is het schadelijk voor het vertrouwen in de overheid en politiek bestuur.

Dat een organisatie na het uitkomen van een rapport dat de betrokkene vrijpleit snel wil overgaan tot de orde van de dag (‘niets aan de hand’) kan ik me voorstellen. Maar de vraag of dit verstandig is uit oogpunt van ‘het vertrouwen in de overheid’ kan hierbij wel worden gesteld.

Zelf ben ik van mening dat je als politiek ambtsdrager, ook als er feitelijk niets aan de hand is, diep door het stof moet als je integriteit in opspraak is geraakt. Want er is altijd een oorzaak die aanleiding geeft tot de ophef en die had je moeten (proberen te) vermijden. Of je daarna nog geloofwaardig bent moet van geval tot geval bekeken worden. Maar ik vrees dat het maatschappelijk gevoel van vertrouwen meestal geschaad is en dat dit het functioneren en bovenal de geloofwaardigheid niet ten goede komt.

Laat ik mijn oud-partijleider Femke Halsema tijdens een spoeddebat afgelopen november over de integriteit van Kamerleden citeren: “Ik blijf bij de opvatting dat Kamerleden in opspraak kunnen raken en dat daarmee een serieus probleem voor de geloofwaardigheid van de politiek ontstaat. Dat probleem is er niet pas nadat de rechter een oordeel heeft uitgesproken.”

Naar mijn opvatting geldt dit niet alleen voor Kamerleden, maar voor alle publiek-politieke ambtsdragers.

Functioneren in het openbaar bestuur en politieke gremia maken dat je handelen extra onder een vergrootglas ligt van de maatschappij. Dat is ook goed, maar vraagt dat je vrijwel doorlopend je eigen handelen blijft toetsen op integriteit. Dit maakt het leven er niet makkelijker op, dat ervaar ikzelf dagelijks bij het toetsen van mijn eigen handelen. Toch denk ik wel dat het noodzakelijk is.

Geweldig nieuws, vanuit Groniningen ontving ik vanmiddag een mailtje waarin te lezen was dat de Raad van State de vergunning voor de RWE-centrale vernietigd heeft op basis van de Natuurbeschermingswet met daarbij een link naar een artikel die in het dagblad van het noorden te lezen is: RvS haalt streep door vergunningen RWE-kolencentrale Eemshaven

Als periodiek demonstrerende en protesterende natuur liefhebber kan en mag ik het natuurlijk niet laten om ook eens dit goede nieuws te delen met u! Zelf blijf ik wel een beetje sceptisch, de vergunning mag dan wel vernietigd zijn, het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie zou er voor kunnen kiezen om de bouw alsnog door te laten gaan waar ik niet meteen in geloof.

Ik hoop dat men nu echt gaat inzetten op Groene stroom, met name Zonne-energie en Windenergie lijken mij prima alternatieven!

Zie hiervoor ook een eerder geschreven blog van mij:

- Nieuwe kolencentrales binnen de Eemshaven kan echt niet toch?

Vanavond groot duurzaamheidsdebat in raadszaal van de gemeente Assen.

Nu eens niet de dames en heren politici die gaan vertellen wat zij graag willen in het kader van de duurzaamheid in Assen, maar (onafhankelijke) deskundigen die vertellen wat er kan.

Onder leiding van Martin de Bruin worden er 4 stellingen behandeld en kan u na de pauze in debat met de deskundigen en al u vragen kwijt tav duurzaamheid, isolatie, windmolens en alles wat er verder in u op komt.

Kom dus vanaf 19.00 uur naar het gemeentehuis in Assen.

Togang is gratis.

Kijk voor de uitnodiging op: http://www.groenlinksdrenthe.nl/gemeenteraadsverkiezingen-2010-drenthe.htm

GroenLinks Assen investeert 20 miljoen euro en bezuinigt 7 miljoen. Dat is het resultaat van het plan “Groen Werkt”, Bezuinigingen nodig, investeren moet.

Door ondubbelzinnig duidelijk te maken date en duurzame economie de toekomst is. Dan weten investeerders en kredietverstrekkers waar zij aan toe zijn.

GroenLinks Assen kiest voor groene investeringen. Het plan geeft antwoord op verminderde inkomsten, een aanpak van de crisis, mensen perspectief bieden op werk en realiseren van een duurzame energievoorziening.

De CO2 uitstoot wordt aanzienlijk terug gedrongen. Een doeltreffende vorm van duurzame energie is bijvoorbeeld windenergie. Het creëert een win-win situatie, duurzaam en winstgevend.

Daarnaast investeren wij in de exploitatie van geo-thermie in alle nieuw te bouwen woningen.

Nieuw is het beleid om in 2015 minstens 750 elektrische auto’s in Assen te laten rijden. Dit biedt nieuwe perspectieven in termen van werkgelegenheid, geeft een impuls aan de lokale economie, door het aanleggen van accu-wisselstations en oplaadpunten voor de elektrische auto’s. Daardoor ontstaat er in Assen een aantrekkelijker vestigingsklimaat.

Voor een uitgebreid investering- en bezuinigingplan verwijs ik u naar de website van assen.groenlinks.nl.

Met zijn opmerkingen in de Nieuwjaarsspeech voor de Provincie Drenthe heeft de CdK een zeer gevoelige snaar geraakt, die zwaar natrilt in de gemoederen van GroenLinks Drenthe. Kernafval in de Drentse ondergrond?? Hoe verzint hij het. Het onderzoek naar CO2 opslag is nog niet eens afgerond en daar komt de volgende “rotzooi” die wel in de Drentse grond verstopt & bewaart kan worden voor ons nageslacht. GroenLinks wil niet eens kolencentrales in de Eemshaven, laat staan een kerncentrale. Het is de PvdA wel toevertrouwd, discussies die al jaren terug zijn gevoerd, incl. alle demonstratie’s van toen, opnieuw leven in te blazen. Kort geleden immers in Assen ook de al jaren geleden gevoerde discussie over het 4de kwadrant van Assen, even dunnetjes overgedaan. Ook hierbij liepen de gemoederen hoog op, veel demonstranten in no time op de been en is de discussie nu, volgens de wethouder, voor eeuwig gedaan. En gij geloofd dat!  Over een paar jaar komt het weer bovendrijven omdat de PvdA een “proefballonetje” op laat om “draagvlak” te krijgen voor hun ideeën.

GroenLinks heeft dit “proefballonnetje”over kernafval in de Drentse ondergrond, hoog opgepakt. De Tweede Kamer heeft schriftelijke vragen gesteld. Gelukkig zit ons TK-lid Ineke van Gent dichtbij. En lang leven de twitter en de email, zodat na de twitter van donderdagavond naar de landelijke campagneleider en zijn mail naar Tweede kamer als resultaat had dat Ineke van Gent en Kees Venrik vrijdagmiddag al de vragen hebben ingediend. Dat daar druk mailverkeer met de beleidsmedewerkers en statenleden van GroenLinks Drenthe aan vooraf is gegaan, staat zonder twijfel vast. En dat CdK zich  waarschijnlijk verbaasd afvraagt wat hij  te weeg heeft gebracht, lijkt mij ook niet. Kijk voor meer info over de Drentse en landelijke discussie op: http://www.dvhn.nl/nieuws/noorden/drenthe/article5669072.ece/’Drents-nee-tegen-kernafval-ongepast’ en

http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/43874/ophef-uitspraken-cdk-tichelaar-over-opslag-van-kernafval

GroenLinks maakt zich al maanden hard voor een duurzame energiecentrale in Drenthe, dus zeker geen Windmolenpark, biogascentrale, zonne-energiepark bovenop een opslag van kernafval in Drenthe.

Kortom, GroenLinks staat op de bres!!

Tegen kernafval en kerncentrales en voor DUURZAME ENERGIE!